Woonhuis op de hoek met de Reestraat, ontworpen in 1938 door Charles Estourgie Junior i.o.v. Dokter Vermeer. Rijksmonument 523018, zijaanzicht, St. Annastraat 244, 2010 (Henk van Gaal via DF906 RAN CC0)
St. Annastraat 244 is gebouwd voor huisarts A. Vermeer. Architect Charles Estourgie Jr. bij het ontwerp betrokken, Sr. mogelijk ook. Het zou in ieder geval nog jaren in gebruik zijn als (huis)artspraktijk.
Het gebouw is een “half vrijstaande praktijkwoning met ommuurde voor- en zijtuin”. De aannemer was Berntsen & Braam. “en vertoont invloeden van het traditionalisme. Het pand is gebouwd als woning met praktijkruimte voor een huisarts en is dat nog steeds. De woning grenst aan de St. Annastraat, de praktijk aan de Reestraat.” (Monumentenregister) In ieder geval was het nog een praktijk in 2002, het moment waarop Sint Annastraat 244 een Rijksmonument werd.
Charles Estourgie Jr.(?)
Dokterswoning voor den weled. zeergel. heer dr. A. Vermeer a/d St. Annastraat hoek Reestraatt te Nijmegen, C.H.B. Estourgie, architect, datum bouwdossier 22-2-1938 (D12.404282)
Onder andere de bouwtekening D12.404282 is ondertekend met C.H.B. Estourgie, oftewel Charles Estourgie Jr.. Ook het RAN noemt Estourgie Jr. als architect bij foto DF906 uit 2010.
De ontwerptekening D12.404278 van oktober 1937 is ondertekend met “Charles Estourgie”. Rijksmonumenten/Gemeentelijke monumentenlijst wordt Charles Estourgie Sr. genoemd.
Of mogelijk was het een samenwerking? Rond deze tijd zijn een aantal momenten gevonden waarop Jr. (ook) actief was in Nijmegen:
Estourgie Jr. heeft de artistieke opzet van de poppententoonstelling in het Belvoir in handen, onder leiding van Estourgie Sr. (De Gelderlander 13/6/1936)
De advertentie van de aanbesteding van het “Verbouwen en uitbreiden van de Ambachtsschool aan de Nieuwe Marktstraat te Nijmegen” wordt ondertekend met C.H.B. Estourgie, arch. (PGNC 21/8/1937). Het adres om bestek en tekeningen te verkrijgen is Javastraat No. 106, oftewel de woning van Estourgie Sr.., maar dat laatste is mogelijk (ook) vanuit praktische overweging.
Ontwerp v/e Dokterswoning v/d weled. zgel. heer dr. A. Vermeer Nijmegen, Charles Estourgie, architect, datum bouwdossier 19-10-1937 (D12.404278)
A. Vermeer
In september 1939 kondigt A. Vermeer de verhuizing naar de St. Annastraat aan. (PGNC 1/9/1938). Rond 19 september is A. Vermeer getrouwd met M. Schaepman. (PGNC 19/9/1938)
Advertentie verhuizing Vermeer naar St. Annastraat 244 (PGNC 1/9/1938)
Vervolg
Er is nog niet uitputtend onderzocht wat het vervolg is geweest.
Naam
Omschrijving
Bron
Dr. A.C.L. Vermeer
Arts
Adresboeken 1940, 1948, 1951, 1955
Mej. J.Th.M. Bak
Dokters-assistente
1948
Mej. A. Gademan
1948
Mej. C.J. Mosterman
Ass. dokter
1951
A.E.M. Maas
Arts
1955
Mej. L.A. de Rijcke
Doktersassistente
1955
A.T.M. de Meijer
Arts
1963, 1966, 1971
Hierboven staan de tot nu toe gevonden gebruikers weergegeven. A. Vermeer komt nog voor in het Adresboek van 1955. Ook de arts A.E.M. Maas komt in het Adresboek 1955 voor, wat doet vermoeden dat hij rond die tijd de praktijk heeft overgenomen. In de Adressenboeken 1963, 1966, 1971 komt A.T.M. Meijer voor.
Daarnaast wordt er regelmatig een doktersassistente op dit adres gevonden.
Onder ander wikipedia, een foto uit 2018, noemt het een “tandartspraktijk”.
Op Facebook is een filmpje te zien (momenteel, juni 2026) van InBeeld Makelaardij op het moment dat in 2020 het pand te koop staat.
Momenteel is het pand in gebruik door Ab Huis, Gezinshuis voor volwassenen met een verstandelijke beperking. Op 10 juni 2021 verschijnt op Facebook het bericht dat de koopovereenkomst is getekend.
St. Annastraat 244 is sinds 2002 een Rijksmonument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide omschrijving):
”Praktijkwoning met tuinmuurtjes en spijlenhekken uit 1939 van Charles Estourgie met invloeden van het traditionalisme.
– Van architectuurhistorische waarde als goed en zeer gaaf bewaard voorbeeld van een praktijkwoning met een traditionele architectuur die kenmerkend is voor de late jaren dertig. Karakteristiek zijn onder meer de onderdelen in het interieur, waaronder de zeldzame geluidwering en de schuilkelder. Er is sprake van een ensemblewerking als onderdeel van de bebouwing langs de St. Annastraat en de Reestraat, waarbinnen het pand behoort tot de rond dezelfde tijd gebouwde karakteristieke grote woonhuizen.
– Van stedebouwkundige waarde door de situering aan de St. Annastraat en de Reestraat. Beide wegen bezitten nog een in vrij gave staat bewaard gebleven bestand aan historische huizen, die een aantrekkelijk en waardevol straatbeeld vormen.
– Van cultuurhistorische waarde als gaaf bewaard voorbeeld van een praktijkwoning, die nog als zodanig in gebruik is.”
St Annastraat 209-231, archtiect Estourgie (april 2026)
Rond 1932 ontwerpt Charles Estourgie het blok St. Annastraat 209-233: “van vier Huizen met Bovenhuizen,-Twee Winkelhuizen met Bovenhuizen en een Bakkerij, met Woning”. Vaak wordt dit blok als voorbeeld gebruikt, wanneer het gaat dat Estourgie de “Amsterdamse School” naar Nijmegen heeft gebracht.
Plan tot het bouwen van vier Huizen met Bovenhuizen,-Twee Winkelhuizen met Bovenhuizen en een Bakkerij, met Woning, Architect Charles Estourgie, Datum bouwdossier 8-7-1932, St. Annastraat 209-233 (D12.398378)
Architect Charles Estourgie
Lees hier verder over architect Charles Estourgie:
Advertentie opening van Orsouw St. Annastraat 219 (PGNC 14/7/1932)
In ieder geval bestaat van Orsouw nog eind 1937 (De Gelderlander. 31/12/1937).
In De Gelderlander 24/11/1955 adverteert Vita met haar diepvriesspinazie, welke onder andere verkocht wordt bij W.A. Maasakker, St. Annastraat 219.
St. Annastraat 221: Bakkerij Ackermans
Advertentie opening Jan Ackermans St. Annastraat 221 (PGNC 30/7/1932)
In de middelste winkel komt bakkerij Ackermans. Jan Ackermans volgde daarbij “het goede voorbeeld van zijn vader”. Zijn vader had “de van ouds bekende banketbakkerij van dien naam…in de Stikke Hezelstraat”. Het PGNC prijst dan vooral het “fleurige, frissche schilderwerk, in zat rood en groen”. (PGNC 30/7/1932)
De Gelderlander
“Nieuwbouw aan de St. Annastraat.
Even voorbij de St. Annabrug, tusschen de brug en de Verlengde Groenestraat in, lag al jaren een leelijk open vak, dat nu juist niet strekte tot sieraad van deze omgeving.
Aan de overzijde van de St. Annalaan, aan den kant der Splendorfabrieken, was het aspect van de laan al eenigen tijd verfraaid door bouw van kleine villatjes.
Aan den overkant van den breeden weg verrees een massief hoog complex, dat uitstekend staat aan dezen hoofdweg naar de stad. De architect Charles Estourgie ontwierp den bouw en bracht in het bouwplan drie winkelhuizen, welke afwisseling brachten in de strakke lijn, maar daarbij ook voorzagen in een practische behoefte tot het vestigen van eenige zaken, waar artikelen verkocht kunnen worden ter voorziening in dagelijksche behoeften van omwonenden.
Zoo is daar nu sinds eenige dagen geopend de naar de eischen des tijds ingerichte brood- en banketbakkerij van den heer Jan Ackermans, die er een modern bedrijf kon openen.
De bakker is voorzien van het nieuwste systeem heetwateroven voor de bakkerij, gebouwd door H. Füllenbach & Zoon te Essen-Venlo.
Het geheele complex gebouwen siert deze wijk. De bouw maakt een fraaien indruk en zijn strakke, hoog opgaande lijn zonder noodeloozen sier, maar juist in opvallenden eenvoud uitgevoerd. Het ontwerp van dit complex werd uitgevoerd door de bekende Nijmeegsche aannemersfirma Gebrs. Smits, die een flink bewoonbaar geheel tot stand bracht, dat ook als moderne woongelegenheid alle mogelijke comfort biedt.
De geheel electrische installatie werd uitgevoerd door het electrotechnisch bureau der firma Antoon Albers, het schilderwerk door de firma E. Wessels & Zonen, het stucadoorswerk door de firma H. Lommen te Vught, het lood- en zinkwerk, de gas- en waterleiding en de sanitaire voorziening door den heer H. Sanders te Nijmegen, het glas in lood en spiegelglas door de firma H. Langenhuizen & Zonen, het smidswerk door den heer F.J. Nijs te Nijmegen, terwijl de firma M.B. Berenbroek & Zonen het behangerswerk verzorgde.
De St. Annastraat heeft met dezen nieuwbouw een levendiger aspect gekregen op het drukke verkeerspunt bij de Groenestraat en de huurders vinden er eenige goede woongelegenheden meer.” (De Gelderlander 12/8/1932)
Vervolg St. Annastraat 221
Sint Annastraat 209 231, architect Estourgie (april 2026)
Na Ackermans kwam Nistelrooy in de winkel. In ieder geval komt Banketbakkerij H.P.A. van Nistelrooy voor in het Adresboek 1959.
Een foto van deze bakkerij uit 1979 is te zien op F11268 RAN , met in het midden van Nisterloory, links Eef Sengers lederwaren en in de rechter winkel was het zo te zien een kledingwinkel.
Advertentie heropening Albers St. Annastraat 223 (PGNC 1/7/1932)
Juli 1932 opent Electro- en Radio-Technisch Bureau Antoon J.G. Albers zijn bedrijf op St. Annastraat 223. In mei 1938 verhuist hij naar St. Annastraat 269 (PGNC 4/5/1938)
Daarna lijkt er jarenlang een kapsalon in het pand gezeten te hebben.
Naam
Omschrijving
Adresboek
Weduwe D.W. Griffioen
Geb. Wijnstok
1940
J.J.J. van den Oever
Kapper
1940, 1959
Les Salons Périne
Dameskapsalon
1966, 1968, 1971
Er is nog niet gestreefd naar volledigheid. In ieder geval lijkt er in 1979 een kledingwinkel op nummer 223 te zitten.
De St. Stephanuskerk met rechts de pastorie : ontworpen in 1922 door Pierre Cuypers Jr. ; 1e steenlegging op 29-11-1922 ; consecratie door Mgr. A.F. Diepen op 19-11-1923, Berrg en Dalseweg 205 Hunnerberg, 25/8/1987 (Ber van Haren via ZN35770 – C RAN CC0 Auteursrechthouder: Gemeente Nijmegen)
De Berg en Dalseweg is de belangrijkste uitvalweg van Nijmegen-Oost. Opvallend daarbij is, dat hij -vanaf het centrum- steeds steiler wordt. Het is daarbij de grens tussen de wijken Altrade en Hengstdal en verderop de gemeentegrens tussen Nijmegen (de wijk Kwakkenberg) en Berg en Dal (de plaats Ubbergen). De weg begint bij de Canisiussingel en eindigt bij de Oude Kleefsebaan, aan het begin onderbroken door het Mariaplein. Hij loopt parallel aan het Kops Plateau.
Weg naar Cleef
De straat werd in de 17e eeuw aangelegd als de Weg naar Cleef, tussen Nijmegen en Kleve. Daarbij werd de weg in 1882 naar het Dorp Berg en Dal vernoemd… In 1869 was het Grand Hôtel Berg en Dal geopend, een luxueus hotel.
Uitbreiding
Voordat de wallen in Nijmegen waren geslecht, was er nauwelijks sprake van bebouwing. Het eerste gedeelte viel onder het uitbreidingsplan van L.A. Brouwer: na de sloop kwamen er aan deze weg tussen 1880 en 1890 grote villa’s en herenhuizen. Een bovendien scholen en kerken. Door projectontwikkelaars en particulieren werd grond aangekocht voor de bouw van woning voor rijke bewoners.
Voormalig Canisius College
Canisius College,Berg en Dalseweg 81, rond 1900 (F77157)
Het allerbekendste gebouw van de Berg en Dalseweg is waarschijnlijk het voormalige Canisius College.
Dit school- en internaatcomplex voor jongens werd gebouwd in 1898/1900 in opdracht van de Jezuïtenorde. Het ontwerp was van architect Nicolaas Molenaar (Sneek, 30/07/1850 – Den Haag, 30/12/1930). Tot 2017 was het Canisius College een onderwijsinstelling. Daarna werd het herontwikkeld voor particulier gebruik. Tegenwoordig is het College verbouwd tot 120 huurappartementen (F91563 RAN, een foto van de achterzijde van het gebouw)
Tweede Wereldoorlog
Bij de gevechten rond Market Garden in 1944 kwam de Berg en Dalseweg in de frontlinie. Bij de kop van de straat werd een deel van de bebouwing verwoest. Een van die gebouwen was het hotel Pays Bas op nummer 1.
Deze pagina verzamelt reeds verschenen berichten over de Berg en Dalseweg.
De Maria Geboortekerk is in opdracht van de Dominicanen gebouwd. Dit gebeurde in 3 fases. Zowel van het hulpkerkje als de vergroting van 1900-1901 was Johannes Kaijser (1842-1917) de architect. De derde fase werd gebouwd door zijn zoon. Voor de kerk bevindt zich een Mariabeeld van beeldhouwer Meertens.
Villa Anstruwe is tussen 1910 en 1911 gebouwd in opdracht van Jacobus Adrianus Marinus Everts. Hij was echtgenoot van A.G. Everts – De Balbian Verster). Daarna kwam mr. C.A.J.H. Prinzen, secretaris van het college van curatoren van de r.k. universiteit. Het Gemeenschappelijk Instituut voor Toegepaste Psychologie kwam in 1959.
1896, Mariaplein 1 t/m 5 + Dr. Claas Noorduijnstr. 15-17 Naast de aanleg van de riolering in 1909 is de enige gevonden verbouwing van het “woongebouw en kantoor tot 27 HAT-eenheden” in 1986 (Bouwdossier). Gemeentelijk Monument De panden zijn een gemeentelijk monument. De formele tekst bij aanwijzing: “Onderdeel van: blok hoekwoningen. Bakstenen complex van twee…
Berg en Dalseweg 23/Mr Franckenstraat 88-90 (huidig) Het gebouw is een gemeentelijk monument met als tekst tot aanwijzing: “Uit twee panden bestaand villa-achtig hoekpand, twee woningen omvattend.Langgerekt pand van twee bouwlagen met aan de naar het plein gekeerde lange zijde een uitspringende risaliet met topgevel. Van deze gevel is één hoek, aan de Berg en…
In 1925 bouwt Berntsen & Braam 11 woningen met een winkelhuis op de hoek van de Berg en Dalseweg en de Corduwenerstraat. In de winkel op de hoek, Berg en Dalseweg 284, zal jarenlang bakker Reijs zijn gevestigd. Een muurschildering herinnert aan deze bakkerij. Met ooit daaronder, een muurschildering van Ed. Creemers.
De Winkelwoning is gebouwd in 1919 in opdracht van de firma P. de Gruyter & Zn. door W.G. Welsing in een stijl die invloeden vertoont van Art Deco. De Arnhemse architect Welsing ontwierp in 1906 in Arnhem zijn eerste winkelpand voor het kruideniersbedrijf De Gruyter. Daarna werd hij de huisarchitect van De Gruyter.
In 1934 opende A.J. Mermans zijn Hotel-restaurant “Pays-Bas” aan de Batavierenweg, wat een bekende gelegenheid voor bijeenkomsten werd. Tijdens Market Garden raakte het beschadigd. In 1951 volgde nieuwbouw. In 1989 is het pand gesloopt, om plaats te maken voor appartementen.
Bieling en Buskens ontwierpen dit van oudsher bekende café in 1910, waarbij zij tevens het naastgelegen pand nummer 31 verbouwden en waar J.A. Cornelissen reeds zijn tapperij had en aan de kant van Sloetstraat reeds een depot van de Phoenix Brouwerij aanwezig was. Het café is bekender als Buitenlust, waarschijnlijk zo genoemd vanaf het moment…
De villa Ruimzicht, op de hoek met de Dommer van Poldersveldtweg (links)., Berg en Dalseweg, 1930-1931 (GN3424 RAN)
De bovenste foto is gedateerd op 1930-1931. Niet lang daarna is het waarschijnlijk gesloopt, om plaats te maken voor het huizenblok met Dommer van Poldersveldtweg en het doorgetrokken stuk van de Rembrandtstraat (zie aldaar). Het bord in de tuin kondigt de verkoop van de bouwterreinen al aan.
De villa Ruimzicht, op de hoek met de Dommer van Poldersveldtweg (links)., Berg en Dalseweg, 1930-1931 (Detail GN3424 RAN)
Villa Westhof, architect Semmelink
1882 Dommer van Polderveldtweg 1 Berg en Dalseweg 172 Altrade
De villa “Westhof” op de hoek van de Berg en Dalseweg 172 ; in 1882 in opdracht van de doopsgezinde dominee J. Attema gebouwd op de uiterste hoek van het ontmantelde fort de Verbrande Molen, naar een ontwerp van architect Derk Semmelink in samenwerking met J.A. Giessing. De villa is een gemeentelijk monument, 1940-1960 (F39056 RAN) Dommer van Poldersveldtweg 1
Een uitgebreid staat al beschreven op website van Wijkcomité Oost, met daarbij een verdere verdieping.
Villa Westhof, juli 2022 (Google Streetview)
Berg en Dalseweg 19 en 21, architect Semmelink
1895 Berg en Dalseweg 19 en 21
Berg en Dalseweg 19 en 21, architect Semmelink, Augustus 2017 (Google Streetview)
Berg en Dalseweg 19 en 21 is een Stadsbeeldobject van de 19de-eeuwse stadsuitleg
Een afbeelding van de bouwtekening en het verhaal van de Melkrichting is te vinden op Noviomagus.
Woningen, architecten J. Knoops Jr. en Joh. Knoops Jrzn.
Berg en Dalseweg 253-255
Berg en Dalseweg 253 en 255, architecten Knoops, 2010 (Henk van Gaal via D894 CC0)
Het Rijksmonumentenregister omschrijft de woningen als: “Het dubbel HERENHUIS met HEKWERKEN is gebouwd in 1910-1911 door de Nijmeegse architecten J. Knoops Jr. en Joh. Knoops Jrzn. in een stijl die invloeden vertoont van de Engelse Landhuisstijl (bouwmassa, kapvormen) en de Art Deco (interieur). De herenhuizen vallen op door de markante hoofdvorm, het bijzondere materiaalgebruik en de voor 1910 opmerkelijk moderne detaillering van ex- en interieur.” Daarna volgt een uitgebreide omschrijving.
Berg en Dalsseweg 253 255 architect Knoops: Een tram van lijn 1 op de hoek van de Berg en Dalseweg met de Broerdijk rechts, 1930-1952 (F93217 RAN)
De panden zijn een Rijksmonument met als waardering:
“Dubbel HERENHUIS met HEKWERKEN gebouwd in 1910-1911 naar ontwerp van J. Knoops Jr. en Joh. Knoops Jrzn.
Van architectuurhistorische waarde als een goed en gaaf voorbeeld in ex- en interieur van een dubbel herenhuis in een stijl die invloeden vertoont van de Engelse Landhuisstijl en de Art Deco met esthetische kwaliteiten in het ontwerp zoals een markante en bijzondere hoofdvorm, het bijzondere en rijke materiaalgebruik en de voor 1910 opmerkelijk moderne detaillering.
Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante situering en hoge ligging op de hoek van de Berg en Dalseweg en de Broerweg.”
Brouwerij “De Ster”, architect A. v.d. Boogaard
Berg-en-dalsche weg No. 2 (Huidig Berg en Dalseweg 24)
21-9-1887
brouwerij
Het bouwen van een bierbrouwerij met mouterij, woonhuis, stal, enz namens Jos. Laane te Maastricht
1905-1910 Berg en Dalseweg 125 (huidig) Hunnerberg
Villa Sonnewyck Berg en Dalseweg 125 Oscar Leeuw, juli 2013 (Henk van Gaal via DF3428 RAN CC0)
Oscar Leeuw ontwierp de woning voor de arts C.J. Veen Valck.
In juli 1913 besteedt Oscar Leeuw het bouwen van een villa aan de Berg en Dalschen weg aan voor rekening van den heer Dr. C.J. Veen Valck. Berntsen en Braam zijn met f26.444 de laagste inschrijvers en aan hen wordt het werk gegund. (De Gelderlander 31/7/1913)
Valckwyck
Voorheen heette de villa dan ook Villa Valckwyck, vandaar het gevelrelief van twee valken. (Bijschriften DF343 en KN12977-10, die de woning op 1913 dateert)
Relief Villa Sonnewyck Berg en Dalseweg 125, juli 2013 (Henk van Gaal via DF343 RAN CC0)
Gemeentelijk Monument
Berg en Dalseweg 125 is een Gemeentelijk monument met als omschrijving:
“Blokvormig pand bestaand uit voorhuis met schilddak en iets lager achterhuis eveneens met schilddak. Pand van twee bouwlagen uit baksteen, gescheiden door smalle natuurstenen band, met leien dak. De gevels van de benedenetage zijn vlak; die van de etage van het voorste blok bevatten een reeks spaarbogen, waarin o.a. de ramen, die door een soort pilasters gescheiden zijn. De straatgevel bevat twee vensters op de etage en heeft een van boven gezwenkte topgevel waarin een breed vierdelig raam, als middenbekroning van de gevel. Op de hoek links een erker met bakstenen pilasters, op ronde grondslag, met grote boogvormige vensters en openslaande deuren. De ingang bevindt zich in de linker zijgevel en heeft een portiek op twee Dorische zuilen met een gewelfd dak. Naast het huis een gelijktijdig gebouwde garage van één verdieping, met een met de gevel van het huis vergelijkbare voorzijde met een halfrondedakkapel in het schilddak. Bouwjaar: ca. 1905-1910. Goed voorbeeld van een villa het begin van de eeuw waarin invloeden van de meer op het functionele en het eerlijke materiaalgebruik gerichte bouwkunst zijn af te lezen.”
Villa de Zandkuil, architect Oscar Leeuw
1915 Berg en Dalseweg 379 (huidig)
In oktober 1915 besteedt Oscar Leeuw het uitbreiden van de villa “De Zandkuil” aan. De laagste inschrijver was A.J. Peters met f14.474. Het werk is aan hem gegund. (De Gelderlander 10/10/1915)
Tuchtschool voor Jongens de Hunnerberg
Vanuit de Graadt van Roggenstraat in de richting van de Barbarossastraat, 1900 (F32303 RAN) Hunnerberg, Berg en Dalseweg 287, 1910-1915 (F12603 RAN)
Berg en Dalseweg 54-56
Berg en Dalseweg 54-56 Nijmegen architect meester-timmerman L.H. Verbrugge Bouwjaar 1890, 2018 (Roger Veringmeier via Wikicommons CCBYSA)
“Dubbel HERENHUIS met eenvoudig TUINHEK gebouwd ca. 1890 met een decoratieve gevel in neoclassicistische stijl waarin invloeden van zeventiende-eeuwse Engelse architectuur in de trant van het palladianisme en Inigo Jones herkenbaar zijn (vgl. Lindsey House, Londen). In 1891 werd huis nr. 54 aangekocht door de Lutherse gemeente als pastorie.” (Rijksmonumenten)
Palladianisme en Inigio Jones?
Het “Palladianisme” is een van de stijlen binnen de bouwstijlen van het zogenaamde classicisme en vernoemt naar de Italiaanse architect Andrea Palladio (1508–1580), die in Venetië werkte. Deze architect greep terug op de oudheid. Deze stijl zou zich van de 17e eeuw tot eind 18e eeuw blijven ontwikkelen.
Inigio Jones was de architect die het classicisme in Engeland introduceerde. “Inigo Jones (Londen, 15 juli 1573 – aldaar, 21 juni 1652) wordt gezien als de eerste belangrijke architect in Engeland in de vroegmoderne tijd en de eerste die de Vitruviaanse regels van verhoudingen en symmetrie in zijn gebouwen toepaste. Hij was de eerste die de klassieke architectuur van Rome en de Italiaanse Renaissance in Engeland introduceerde.” (wikipedia). Hij was daarbij sterk door beïnvloed door Palladio.
Wijkkrant Nijmegen-Oost vergelijkt in 1990 het gebouw aan de Berg en Dalseweg vooral met het Banquet House in Whitehall (Londen) van Jones.
Hoewel ik geen expert, lijkt het Banquet House in ieder geval aanzienlijk meer op het gebouw aan de Berg en Dalseweg dan het Lindsey House. Daarnaast noemt Rijksmonumenten palladianisme en Jones “invloeden” bij een gevel in “neclassistische stijl”. Het is mij niet bekend of Verbrugge, een meester-timmerman zich rechtstreeks heeft laten inspireren op de “originele” bronnen, of Nederlandse (of zelfs Nijmeegse) voorbeelden, of een combinatie van beide.
Een interview met de bewoonster van nummer 56, Janine Lenne uit 2019 is te lezen op https://www.gelderlander.nl/nijmegen/dit-huis-voelt-als-een-warme-deken~a88ee76e/ . Ze noemt het huis als een warme deken. “”,We hebben het huis in 1999 gekocht. De vorige eigenaar was een alleenstaande man die hier op kamers had gezeten tot zijn hospita overleed en hij het huis kocht.””.
Rijksmonument
Het gebouw is een Rijksmonument. Met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving): ”
Van architectuurhistorische waarde als een gaaf en zeldzaam voorbeeld in in- en exterieur van een stedelijk woonhuis uit het einde van de negentiende eeuw. De voorgevel valt op door een opmerkelijke combinatie van rijke ornamentiek in stucwerk en muurwerk in gele verblendsteen, die invloeden van het palladianisme, in het bijzonder Inigo Jones verraden.
Het pand is van stedebouwkundige waarde als markant onderdeel van de straatwand van een van de uitvalswegen van Nijmegen, waarvan de karakteristieke bebouwing van herenhuizen is ontstaan in het laatste kwart van de negentiende eeuw. Het pand speelt een beeldbepalende rol vanwege de uitzonderlijke bewerking van de gevel. Het pand heeft ensemblewaarde in relatie met de belendende panden aan het Mariaplein, dat door de aanwezigheid van een grote verscheidenheid aan gevels, een staalkaart vormt van stijlen rond de eeuwwisseling.”
Berg en Dalseweg 58-62
Berg en Dalseweg 58-60-62, foto 2010 (Havang via Wikimedia Commons CC0)
“HERENHUIZEN met HEKWERKEN. Het perceel, waar drie HERENHUIZEN met vijf woningen onder de noemer van één decoratieve gevel zijn gebracht, is gebouwd ca. 1890 in de stijl van het eclecticisme met neorenaissance elementen. Ieder herenhuis bevatte oorspronkelijk een beneden- en een bovenwoning. Bij nr. 62 zijn deze in de twintiger jaren samengevoegd tot één woning.” (Rijksmonumenten)
Zie ook het artikel over Kapsalon Glaser die hier van 1946-1957 zat op op nummer 58 op Noviomagus.nl
Rijksmonument
De woningen zijn een Rijksmonumen met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving): “
Blok met HERENHUIZEN en eenvoudige smeedijzeren HEKWERKEN (58-58a, 60-60a) uit ca. 1890.
Van architectuurhistorische waarde als goed en vrij gaaf voorbeeld van herenhuizen in eclectische stijl met neorenaissance elementen. De herenhuizen hebben esthetische kwaliteiten in het ontwerp zoals goede verhoudingen en een bijzondere ornamentering.
Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van het uitbreidingsplan, gebaseerd op de ontwerpen van Bert Brouwer, tot stand gekomen na de slechting van de vestingwallen in 1878 en vervolgens in de periode 1880-1910 bebouwd met aaneengesloten herenhuizen. De huizen zijn gelegen binnen het beschermde stadsgezicht.”
Berg en Dalseweg 146-148
1909
Dubbel woonhuis, Berg en Dalseweg 146, 148, architect Ludewig, foto 2010 (Havang via Wikimedia Commons CC0)
“Dubbele VILLA uit 1909 naar ontwerp van architect F. Ludewig in overgangsarchitectuur; een gemengde bouwtrant met traditionele kenmerken en invloeden van de chaletstijl.” (Rijksmonumenten)
Rijksmonument
Berg en Dalseweg 146-148 is een Rijksmomument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving): “
Van architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een dubbele villa uit 1909 in overgangsarchitectuur naar ontwerp van architect F. Ludewig. Het pand valt op door hoogwaardige estethische kwaliteiten, zoals gave verhoudingen, een zorgvuldige detaillering, gevarieerd materiaal- en kleurgebruik. Voorts zijn de interieurs van beide woningen redelijk goed bewaard gebleven.
Van stedenbouwkundige waarde als karakteristiek onderdeel van een historisch gegroeid stedelijk bebouwingspatroon, namelijk de bouw van voorname woonhuizen aan de singels en uitvalswegen van Nijmegen: hoofdzakelijk aaneengeschakelde herenhuizen dicht bij het centrum en op grotere afstand meer vrijstaande villabebouwing.”
Een vrachtwagen (merk Ford) van de N.V. de Haan & Van Benthem, Rembrandtstraat, 1925 (F53732 RAN)
Vooraf: Serena Gloeilampenfabriek
Het pand was in 1915 gebouwd als de Serena Gloeilampenfabriek. (PGNC 1/1/1916)
In juni 1915 blijken de statuten van de N.V. “Serena” Metaal-Gloeilampenfabriek (“De Heldere” Metaal-Gloeilampenfabriek) te zijn goedgekeurd. Het doel is het “behalen van winst door het vervaardigen van en handeldrijven in electrische gloeilampen en aanverwante artikelen, zoomede alles wat in de ruimsten zin tot dezen tak van bedrijf kan worden gerekend of met de electrotechniek in verband staat.
Het kapitaal der vennootschap bedraagt f250.000, verdeeld in 250 aandelen van f1000, waarvan door oprichters zijn genomen en volgestort 50 aandeelen”. De overige aandelen moeten binnen 10 jaar zijn volgestort. (De Gelderlander 6/6/1915)
Er zijn een aantal personeeladvertenties gevonden:
In PGNC 29/8/1919 Nette meisjes van 18-22 gevraagd. Het adres is dan Rembrandtstraat 60.
In De Gelderlander 27/11/1920 een Juffrouw voor de Loonadministratie
De Gelderlander 14/10/1922 eenige nette meisjes
Een levensbeschrijving van van Benthem staat op: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=var274.htm en dan vooral het bidprentje. Het bidprentje vertelt tevens dat Serena wegens patentmoeilijkheden in 1924 werd stilgelegd.
Showroom Ford
“Showroom Ford-automobielen.
De Showroom van de firma de Haan en van Benthem, de officieele Ford-importeurs hier ter stede, wordt hedenmiddag geopend. Zij is een aanwinst voor de Rembrandtstraat, waar de ruime garages en werkplaatsen gevestigd zijn. Naar het ontwerp van den heer Reijnen, architect te dezer stede, is een fraaie uitbouw tot stand gebracht, welke zich op welgeslaagde wijze aanpast bij den vroegere gloeilampen-fabriek, die ruimte, licht en lucht in overvloed bood voor hare nieuwe bestemming.
De showroom is als het ware een vitrine van groote afmetingen. De enorme spiegelruiten stellen de voorbijgangers in staat de geëxposeerde automobielen van drie kanten te bezichtigen. Toen wij er heden een kijkje namen zagen wij, in een smaakvolle entourage van planten en bloemen, een gesloten “Lincoln”, den schitterenden S-cylinder, die al het comfort heeft van een eerste klasse luxe wagen. De voortreffelijke eigenschappen van zijne motor zijn overbekend. Verder stond er een keur van meer bekende producten der Ford-fabriek: een elegante coupé (gesloten two-seater), het wagentje voor doktoren, zakenmenschen enz., een Ford-Touring (open 5 persoons-auto) een bestel-chassis.
De keurige afwerking van de Showroom valt te roemen. De firma Hofman en Arts, die het werk heeft uitgevoerd, de heer C. Burgers (Grootestraat), die het schilder- en de heer Peters (v. Rosendaelstraat), die het stucadoorwerk heeft verricht, leggen er alle eer in.
De garage zal, wanneer de thans nog niet in gebruik genomen tweede helft van de voormalige fabriek er bij getrokken zal zijn, een oppervlakte hebben van 2000M², terwijl bij de fabriek nog eenzelfde oppervlakte grond ligt. De accomedatie, waarover de firma De Haas en Van Benthem beschikt, is dus van dien aard, dat het bedrijf zich wat de ruimte betreft schier onbegrensd kan ontwikkelen.
Een aardige reclame.
De firma De Haas en Van Benthem, Rembrandtstraat, de officieele Ford-importeurs te dezer stede, zullen Zondag 16 Augustus, ter gelegenheid van de opening der Nationale Voedings- en Huishoudtentoonstelling, een bruidspaar, Kloris en Roosje met de bruiloftsgasten in een aantal Ford-auto’s feestelijk door de stad rijden om hen naar De Vereeniging te brengen, waar de bruidstoet de Tentoonstelling zal bezoeken. De gasten komen met een versierde extra-pont van de overzijde, aan de Waalkade aan, waar de stoet begint.
Nadere bijzonderheden over den te volgen weg- o.a. langs het Stadhuis- zullen tijdig bekend gemaakt worden.” (PGNC 9/8/1924)
W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…
Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…
Voormalig Klooster Dominicanessen, Dominicanenstraat 6 (september 2024)
Een eeuw lang stonden er drie grote panden van de Dominicanessen naast elkaar aan de Dominicanenstraat: scholen en een klooster. Het onderwijs werd gegeven door de Congregatie van de Dominicanessen van de H. Catharina van Siëna (ook bekend als de Dominicanessen van Voorschoten).
In 1895 worden de Dominicanessen van de H. Catharina van Siëna gevraagd les te geven.
Bewaarschool
Vanaf de Berg en Dalseweg in de richting van de Daalseweg. Rechts de St. Canisius MAVO in het voormalige St. Vincentiusklooster, dat later plaats maakte voor het appartementencomplex de Dominicaan, 1987 (Anton van Roekel via F67261 RAN CCBYSA)
Het begon met een bewaarschool.
De bouw van bewaarscholen met bovenwoning op een terrein aan de Kerklaan werd op 13 augustus 1895 namens het bestuur van het klooster der Eerw. Zusters Dominicanessen in Voorschoten, aanbesteed. Hiervan was W. van Aalst uit ’s-Hertogenbosch (waarschijnlijk) de architect, omdat bij hem de inlichtingen te verkrijgen zijn. (De Gelderlander 1/8/1895)
Daarbij wordt de Dominicanenstraat, welke pas sinds 22 februari 1896 zo heet, nog “Kerklaan” genoemd. “Vervallen naam van een gedeeltelijk nog bestaand smal straatje achter de R.K. kerk aan den Berg en Dalscheweg en de scholen der zusters Dominicanessen aan de Dominicanenstraat. Vroeger verbond dit straatje den Daalscheweg met de Dominicanenstraat.” (Teunissen 1933 zoals weergegeven in het Straatnamenregister) https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/K.html
“Nijmegen, 1 April.
Gister was het voor de Eerw. Zusters Dominicanessen, die van af den 15e April haar vaste woonplaats binnen Nijmegen hebben gevestigd, een blijde en heugelijke dag. Het gold de inwijding en opening der nieuw gestichte school aan de Dominicanenstraa. Ten 9½ uur droeg de Zeer Eerw. heer A.P. v.d. Geest, Pastoor der St. Dominicus-Kerk, geassisteerd door de E.E. Paters B. Mohrmann en Th. Vermeulen, eene plechtige H. Mis op in de kerk van Onze Lieve Vrouw aan den Berg en Dalsche weg, om Gods rijkste en overvloedige weldaden af te smeeken over haar, die ook hier het heil der jeugd met algeheele toewijding gaan behartigen. Nadat de H. Mis geëindigd en de “Veni Creator” aangeheven was, had de plechtige inwijding plaats van het nieuwe schoolgebouw, hetwelk vooral uitmunt door zijne ruime en gerieflijke lokalen. Moge op deze nieuwe ondernemening der Dominicanessen, welke nu reeds de schoonste verwachtingen schijnt te overtreffen, Gods zegen ruimschoots nederdalen; moge zij steeds meer en meer in bloei toenemen, opdat Nijmegens burgers getuigen mogen zijn dierzelfde vruchten, welke andere plaatsen in ons land van de opoffering en toewijding dier Eerw. Zusters reeds zoo overvloedig hebben ingeoost.” (De Gelderlander 22/4/1896)
Wilhelmus Theodorus van Aalst (Geertruidenberg, 5 februari 1856 – ‘s-Hertogenbosch, 11 november 1927) was een Nederlands architect.
Hij was de zoon van Johannes Henricus van Aalst (1818-1861), een broodbakker, en van Maria Catharina Reniers (1823-1860). Ze zouden beiden jonge te komen, waardoor Willem op zijn vijfde weeskind was.
Als jonge bouwkundige woonde hij in verschillende plaatsen in Noord-Brabant. In ieder geval: Helmond, Uden, Strijp, in 1887 de eerste keer in ’s-Hertogenbosch en in maart 1888 in Veldhoven. In maart 1888 vestigde hij zich in ’s-Hertogenbosch.
Hij trouwde op 20 oktober 1892 met Louisa Maria Martina van Grinsven (26-9 1867). Zij zullen 5 kinderen krijgen, waarvan er 2 als baby overlijden (na 8 en 13 maanden).
Architect W.Th. van Aalst
Waarschijnlijk was architect W.Th. van Aalst de architect.
Wilhelmus Theodorus van Aalst (Geertruidenberg, 5 februari 1856 – ‘s-Hertogenbosch, 11 november 1927) was een Nederlands architect.
Hij was de zoon van Johannes Henricus van Aalst (1818-1861), een broodbakker, en van Maria Catharina Reniers (1823-1860). Ze zouden beiden jonge te komen, waardoor Willem op zijn vijfde weeskind was.
Als jonge bouwkundige woonde hij in verschillende plaatsen in Noord-Brabant. In ieder geval: Helmond, Uden, Strijp, in 1887 de eerste keer in ’s-Hertogenbosch en in maart 1888 in Veldhoven. In maart 1888 vestigde hij zich in ’s-Hertogenbosch.
Hij trouwde op 20 oktober 1892 met Louisa Maria Martina van Grinsven (26-9 1867). Zij zullen 5 kinderen krijgen, waarvan er 2 als baby overlijden (na 8 en 13 maanden).
Werk
Hij bouwde veel kerken, pastorieën, scholen en woningen. De Bossche Encyclopedie over zijn kerkgebouwen: “het zijn nagenoeg allemaal driebeukige neogotische kruisbasilieken.”
Van Halteren
Van 1920 tot 1925 associeert hij zich met architect Johannes J.M. van Halteren (Amsterdam 1893 – ´s-Hertogenbosch 1973). Van Halteren kwam naar Den Bosch en werd later de huisarchitect van de congregatie van de Zusters van de Choorstraat. In 1925 werd de compagnonschap tussen beide bouwmeesters verbroken. Van Halteren ontwierp in Nijmegen de Piushove.
Tot nu toe Gevonden werken
1887 Aloysiusgesticht (Bossche Encyclopedie)
Fraterhuis, Cuyk (Bossche Encyclopedie)
1889 bijdrage aan de St. Clemenskerk; vergroting koor in 1900, Hulsel (Bossche Encyclopedie)
1890-1916 – “Verscheidene gebouwen voor congregatie Zusters van Liefde, Tilburg (samen met L. Goyaerts)”
Advertentie opening school Sint-Catharina-gesticht Dominicanenstraat (De Gelderlander 23/9/1897)
“Sinds verleden jaar de bewaarscholen der Eerw. Zusters Dominicanessen in de Dominicanenstraat geopend werden, mag deze inrichting zich in zulk een bloei verheugen, dat thans ook gelegenheid voor lager onderwijs zal worden gegeven. Den 1sten October a.s. zal de leerschool een aanvang nemen. Daar het onderwijs dezer Congregatie te Amsterdam, Rotterdam en elders bij bevoegde autoriteiten hoog staat aangeschreven, twijfelen wij niet, of ook hier zal haar onderwijs worden gewaardeerd en vruchten dragen. Dat het geheel beantwoorden zal aan de billijke eischen des tijds; door degelijkheid, practischen zin en godsdienstigheid zal uitmunten, behoeft geen betoog. Het katholieke Nijmegen zij daarom gelukgewenscht met deze belangrijke versterking van het godsdienstig leven, want een godsdienstige jeugd is de grondslag voor een godsdienstige maatschappij.
Binnen korten tijd zal, naar wij met genoegen vernemen, aan deze inrichting een normaalcursus voor hoofakten en vreemde talen verbonden worden.” (De Gelderlander 22/9/1897)
School voor Minvermogenden
Op 2 juni 1899 vindt de inwijding plaats van de school voor minvermogenden. Het PGNC 3/6/1899 noemt het de St. Catharinaschool: “Dit ruime, geheel naar de eischen des tijds ingerichte schoolgebouw voor meisjes, is de tweede inrichting voor onderwijs, door de Eerw. Zusters Dominicanessen, sedert hare vestiging te dezer stede gesticht.”
De Gelderlander plaatst een uitgebreid artikel:
“Men herinnert zich dat in Februari van het vorig jaar, onder hooge goedkeuring van mgr. Van de Ven, onder krachtige aanmoediging van den hoogeerw. heer Deken en met toestemming van de zeereerw. heeren pastoors der stad, een beroep werd gedaan op de liefdadigheid der Nijmeegsche Katholieken in het belang van een op te richten school voor minvermogende kinderen in het nieuwe stadsgedeelte bij de Berg-en-Dalsche straat.
De offervaardigheid van het katholieke Nijmegen heeft zich alweer niet onbetuigd gelaten. En het bewijs daarvan mogen wij zien in het fraaie schoolgebouw, met ruime en helder verlichte klaslokalen, dat niet ver van de reeds bestaande scholen der eerw. zusters Dominicanessen thans aan de Dominicanenstraat verrezen is.
Den 2den Juni had de plechtige inwijding plaats van het nieuwe schoolgebouw, waarvoor zoo menig ingezetene zijn penninkske geofferd heeft; maar waarvoor toch nog heel wat zal moeten geofferd worden, wil het geheel voldoen aan de behoeften der zich steeds uitbreidende buitenwijk. Want, gelijk de eerw. zusters in haar circulaire zeiden, zijn het voornamelijk de minvermogenden, in deze buitenwijk zoo ruimschoots vertegenwoordigd, die haar hulp het meest behoeven.
Des morgens om negen uur werd in de bijkerk aan de Berg-en-Dalsche straat, door den zeereerw. pastoor Van der Geest de H. Mis opgedragen om God te bedanken voor de verkregen uitkomsten en Zijn zegen over de nieuwe school af te smeeken. Onder de H. Mis, opgeluisterd door Latijnsche gezangen van eenige eerw. paters, sprak de pastoor een stichtend woord. De kerk prijkte nog in den schoonen bloemendos van den feestdag van het H. Sacrament. Tusschen het groen ontwaarde men het beeldje van het Kindje Jezus, dat zegenend zijn handje naar de kinderen uitstrekte. Deze waren in het middelpad gezeten en zongen vóór en na de Mis een toepasselijk liedje.
Na de Mis begaf de zeereerw. pastoor zich in priestergewaad, door het processiekruis voorafgegaan en begeleid van fraters, die kaarsen en wierookvat droegen, naar het gebouw. De stoet, die hem volgde, bestond uit eenige paters, de kinderen, de zusters, weldoeners en belangstellenden. Na de inwijding namen de 40 kleinen plaats in het voor haar bestemde lokaal en werden daar getrakteerd.
Thans hebben de zusters haar lang gewenscht doel bereikt en mogen zij haar deuren openen voor elken stand der maatschappij. Zij bezitten thans leer- en bewaarscholen niet alleen voor kinderen uit den gegoeden en den burgerstand, maar ook die der minvermogenden. Op de eerstbedoelde school kunnen de kinderen alles leeren, wat aan hun stand voegt n.l. de vreemde talen, piano, teekenen, schilderen enz. Reeds een twaalftal kinderen bezoeken die leerschool en het laat zich aanzien, dat bij de voortreffelijkheid van het onderwijs, dit aantal spoedig zal aangroeien. In het geheel ontvangen thans meer dan 300 kinderen onderricht van de eerw. zusters Domincanessen.
Eén wensch blijft nu den zusters nog over, n.l. tusschen de beide schoolgebouwen een eenvoudig klooster te laten verrijzen.
Thans moeten zij zich met eenige ledige schoollokalen behelpen; doch neemt het aantal kinderen toe, dan zijn zij genoodzaakt in de nabijheid een of ander huis te betrekken, dat toch zeker minder geschikt zal zijn om een 17-tal zusters, wier aantal naar onevenredigheid der leerlingen toeneemt, te huisvesten. De beproefde offervaardigheid der Nijmeegsche katholieken zal haar echter ongetwijfeld wel steunen in haar pogen tot stichting van een eigen huis.” (De Gelderlander 4/6/1899)
Klooster Dominicanessen
1904 Dominicanenstraat 6
Het St. Vincentiusklooster (1904) en de scholen van de Zusters Dominicanessen, 1929-1931 (Uitg. Brinio via F28168 RAN)
Dan volgt ook het gewenste klooster. Het ontwerp van het klooster en om de bestaande school te vergroten is afkomstig van bouwkundige Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden. De bouwtekening is van 12 september 1903. De vergunnin wordt op 22 december 1903 verleend.
vergroten is op 22 december 1903 verleend.
“Inwijding van het Dominicanessen klooster aan de Dominicanenstraat.
Een mooi en krachtig bewijs van den vooruitgang van het katholiek onderwijs in onze stad levert ongetwijfeld de voorspoedige ontwikkeling der Zusterschool in de Dominicanenstraat. Voor ongeveer acht jaren op kleine schaal begonnen, is zij thans een der uitgebreidste inrichtingen van dien aard in onze stad.
Achtereenvolgens verrezen in de Dominicanenstraat twee kolossale schoolgebouwen, en daartusschen is thans een werkelijk prachtig woonhuis of klooster opgetrokken voor de eerw. Zusters, die zich tot dusver met enkele lokalen in het schoolgebouw behielpen. De gestadige uitbreiding van het getal leerlingen, dat thans al over de 800 bedraagt, waarvan een groote 500 minvermogenden, maakte het noodig dat ook die lokalen voor het onderwijs in gebruik werden genomen, en thans is daarom voor de eerw. Zusters een afzonderlijk woonhuis gesticht, dat aan beide zijden met de schoolgebouwen verbonden is.
Met zijn breeden en hoogen gevel, door gekleurden en verglaasden steen verlevendigd, heeft het gebouw aan de straat een hoogst vriendelijk voorkomen. Binnengetreden, krijgt men dadelijk den indruk van groote ruimte en uitgestrektheid: die grootte van het gebouw behoeft echter niet te verwonderen, als men bedenkt, dat het op het oogenblik al 37 zusters moet herbergen. Het is gebouwd voor een groote veertig: er zijn ten minste 43 slaapcellen.
Gelijkvloers bevat het gebouw rechts van den ingang een ontvangkamer met suite voor de eerw. Zusters en links een drietal spreekkamers.
Daarachter zijn gelegen een ruime recreatiekamer, een naai- of werkkamer en een keuken met bijkeuken. Het uitgestrekte sousterrein bevat den refter, die door een lift tot het aflaten der spijzen met de daarboven gelegen keuken verbonden is, een studiezaal die evenals de refter met uitzicht op den tuin en aan de straatzijde ruime kelders.
Op de eerste verdieping heeft men de fraaie kapel, een ziekenkamer en de reeds genoemde slaapcellen, voor welker ventilatie op hoogst doelmatige wijze is gezorgd, daar zij alle met de vensters uitkomen op een open binnenplaats.
Het kolossale gebouw doet zoowel om de doelmatige inrichting en verdeeling, als om de keurige afwerking bijzondere eer aan den bouwmeester en uitvoerder, den heer W.J.H. van der Waarden, terwijl ook de opzichter, onder wiens leiding de verschillende werkzaamheden werden uitgevoerd, de heer J.J. de Groot, met lof verdient vermeld te worden. Bij het doorwandelen van het gebouw treft overal de bijzonder mooie lichtverdeeling; overal, tot zelfs in de gangen en in het sousterrein is het even helder. In de zalen en vertrekken zijn de vloeren van gewast Amerikaansch grenenhout; in de portalen en gangen liggen meest mooie Italiaansche terrazzo-vloeren, geleverd door den heer Joh. van der Waarden. Als uitvoerder van het schilderwerk mag met eere genoemd worden de heer J.A. Aalbers, terwijl de heer J. Rief op voortreffelijke wijze voor het stukadoorwerk zorgde.
Hedenmorgen om halfacht werd het gebouw plechtig ingewijd door den zeereerw. Pater Provinciaal der Domincanessen, L. Theissling, waarna door Zijneerw. een plechtige H. Mis werd opgedragen aan het rijk met bloemen versierde altaar der kapel…” (De Gelderlander 22/11/1904) Daarna vervolgt het artikel met een verdere beschrijving van de plechtigheid.
OVER Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden (Nijmegen, 15 november 1860 – Nijmegen, 25 september 1930) Wijnandus Johannes Hermanus van…
Vincentius Ferrerius
Boven de ingang van het klooster staat het beeld van Sint Vincentius Ferrerius.
Wikipedia: ”Vincent Ferrer, OP (Valencia, 23 januari 1350 – Vannes, 5 april 1419) was een Spaanse dominicaanse theoloog en missionaris die bekend stond om zijn preken en zijn inspanningen om het christendom te verspreiden tijdens de late Middeleeuwen. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste predikers van zijn tijdperk en had een grote invloed op de katholieke kerk in Europa.”https://nl.wikipedia.org/wiki/Vincent_Ferrer “Hij studeerde theologie en werd al snel bekend om zijn scherpe intellect en zijn vermogen om complexe theologische concepten op een toegankelijke manier uit te leggen.” Hij reisde door verschillende landen van Europa om te preken, “Hij stond bekend om zijn charisma en zijn vermogen om grote menigten te boeien met zijn preken. Ferrer wordt vaak herinnerd vanwege zijn inzet voor de armen en de zieken, en zijn ijver voor het bekeren van niet-christenen tot het christendom.” www.wijkcomiteoost.nl/klooster-en-school-dominicanenstraat/: “Vincentius moest dus een voorbeeld zijn om in elke omstandigheid de katholieke beginselen uit te dragen.”
In Nederland is waarschijnlijk vooral bekend geworden door de komst van de Franse Dominicanen naar Rijckholt in 1882. Zij introduceerden en stimuleerden zijn devotie.
Boek en bazuin: prediking Laatste Oordeel
Vincentius preekte in opdracht van de tegenpaus in Avignon vooral over de aankondiging van het Laatste Oordeel. Later zou Vincentius overigens de paus in Rome steunen. Als boeteprediker -en zoals hij regelmatig wordt afgebeeld met deze tekst in een lint boven zijn hoofd- is zijn kernboodschap dan ook Openbaring 14:7: “Vrees God en geef Hem eer, want het uur van zijn oordeel is gekomen.” Een oproep tot bekering nu het nog kan.
Het beeld toont hem ook met zijn attributen: een boek en bazuin. De bazuin is een symbool van de aankondiging van het Laatste Oordeel.
In de Openbaring 8-11 blazen 7 engelen op een bazuin, waarbij bij de eerste 6 steeds een ramp volgt. De 7e kondigt de voltooiing van Gods koningschap aan. Vanwege zijn bevlogenheid en succes wordt hij in beeltenissen ook wel geïdentificeerd met deze engelen, als zou hij zelf op de bazuin blazen.
Daarnaast toont hij een boek. Afgaande op de inzoom van Noviomagus lijkt er Sapientiar Domini te staan, waarbij het waarschijnlijk gaat om Sapientiam Domini: “De Wijsheid van de Heer”.
Zoals Rob Essers op Noviomagus opmerkt, staat op de bouwtekening een heilige met een staf getekend. Waarom dit is, is niet bekend: mogelijk wilde Van der Waarden slechts aangeven dat daar een heiligenbeeld geplaatst zou worden.
(Overige) Bronnen over Vincentius Ferrerius en verder lezen
De heer J.A. Peeman, fabrikant van minerale wateren, handelaar in wijnen en gedistilleerd en hoofdagent van de Amstel-Bierbrouwerij, opent morgen in het perceel Hatertsche weg no. 162 een nieuwe zaak, zijnde zijn eerste filiaal-slijterij. Zooals men weet is het hoofdkantoor van deze firma gevestigd aan den Weldeck Pyrmontsingel no. 6.
Naar het ontwerp van den heer J.J.M. Jetten, architect alhier, die zich op loffelijke wijze van zijn opdracht heeft gekweten, heeft de heer Peeman aan den Hatertschen weg een dubbel pand met bovenwoningen doen bouwen. Het geheel maakt een keurigen indruk. Er zit in het gebouw een goede symetrie. Dank zij de medewerking, ondervonden van het Gemeentebestuur en den directeur van het Bouw- en Woningtoezicht, den heer H. Rauch, staat het pand rechthoekig aan den weg en heeft een flink, betegeld voorpleintje, dat aan weerszijden door een stevig hek wordt begrensd.
De nieuwe zaak is naar de eischen van deze tijd gebouwd. De tapperij is ruim, goed verlicht en praktisch ingericht. Daarachter bevindt zich een ruim kantoor, beneden een frissche kelder, waarin de dranken op de juiste temperatuur kunnen worden gehouden.
Het andere gedeelte van het dubbele pand is een café, dat geheel afgescheiden van de zaken der firma Peeman zal worden geëxploiteerd en binnenkort geopend wordt.
De bovenwoningen van beide perceelen hebben aparte opgangen, mooie kamers, en zijn van alle gemakken voorzien. Het werk is uitgevoerd
Café-Restaurant Hotel Royal van de Wed. E.W. Poos-Aengenent (adres Prins Hendrikstraat 40-42) met de stalhouderij op de Waldeck Pyrmontsingel 4 (links), foto gedateerd 1925 (F15997 RAN)
In 1925 opent op de hoek van de Prins Hendrikstraat en de Waldeck Pyrmontsingel Café-Restaurant Royal van de weduwe E.W. Poos-Aengenent. De architect was J. Jetten. Hiervoor had op deze plek de stalhouderij gezeten, welke functie ook dan nog wordt vervuld. In de Tweede Wereldoorlog wordt het gebouw verwoest.
“Café-Restaurant “Royal”.
Heden zal de opening plaats vinden van het café-restaurant “Royal”, dat verrezen is in de Prins Hendrikstraat op den hoek van den Waldeck Pyrmontsingel. Gedurende vele jaren was daar, gelijk men weet, de stalhouderij van de firma Poos gevestigd. Deze blijft bestaan, maar door een praktische verbouwing heeft men ruimte vrij gekregen voor een flink, modern café, dat een sieraad is voor deze omgeving. Inwendig is het 95 vierk. M. groot; het bevat een groot, sierlijk buffet, een biljart en leestafel, terwijl men door het aanbrengen van z.g. boxen langs den wand de gezelligheid, die er nu al is, nog hoopt te verhoogen. De ramen, met bovenvensters van fraai gebrand glas in lood, kunnen worden omlaag geschoven, waardoor des zomers het 100 vierk. M. groote terras als ’t ware één geheel wordt met het café.
Daar achter, met uitgang in de Prins Hendrikstraat, is thans het koetshuis gelegen, waar men nog alle ruimte heeft voor het onderbrengen van de rijtuigen der stalhouderij. De stal, die kleiner geworden is, grenst daar aan.
Ter zijde van het café zal in de Prins Hendrikstraat een winkelhuis worden gebouwd. Wanneer dit voltooid zal zijn komen wij er nog wel nader op terug.
Dit belangrijke bouwwerk is in eigen beheer uitgevoerd naar de plannen van den heer J. Jetten, architect alhier, die daarme veel eer inlegt. Het schilderwerk is verricht door den heer Th. Delgeijer, het glas in lood geleverd door den heer Leenders te Berg en Dal.” (PGNC 3/10/1925)
Weduwe P.J. Poos
In 1912, 1913-1914, 1914, 1915 en 1916 komt Wed. P.J. Poos, geb. P.A. Vierboom, stalhouder voor op Prins Hendrikstraat 42. (In 1940 woont zij op Molenstraat 121); daarbij lijkt het waarschijnlijk dat het bedrijf de stalhouderij “Firma P.J. Poos, Waldeck Pyrmontsingel 42” betreft (eveneens in deze adresboeken).
Daarnaast wordt op Glashuis 4 in het adresboek 1914 L. Poos, koetsier, gevonden.
In 1920 komt de stalhouderij Firma P.J. Poos voor op Prins Hendrikstraat 42. In de tot nu toe gevonden adresboek komt in 1932, 1934, 1936 en 1938 “Poos Wed. J., geb. E.W. Aengenent, café-restaurant “Royal” op Prins Hendrikstraat 42, stalhouderij Waldeck Pyrmontsingel 4″ voor.
In 1940 woont Wed. J. Poos, geboren Aengenent al op van Heutzstraat 6. Volgens het Adresboek 1959 woont mw J.C. Poos daar nog steeds.
Drie chauffeurs van garagebedrijf Poos die opgesteld staan voor hun wagens. Van links naar rechts: onbekend, de heer Poos en de heer Pijpers. Rechts het Café-Restaurant Hotel Royal van de Wed. E.W. Poos- Aengenent (op de hoek van de Prins Hendrikstraat 40-42), Waldeck Pyrmontsingel 4 Altrade, 1936 (F15996 RAN)
J.P.G. Poos
J.P.G. Poos, stal- en garagehouder komt in ieder geval in 1934 op Prins Hendrikstraat 38 en daarna in de Adressboeken 1936, 1938 en 1940 op nummer 26. (In 1932 komt hij nog niet voor). Uit het straatnamenregister van Rob Essers wordt duidelijk dat het een hernummering betreft en dat Prins Hendrikstraat 26 in september 1944 tijdens oorlogshandelingen is verwoest.
Zoals hierboven te lezen, komt J.P.G. Poos vervolgens voor op de Heutszstraat 6.
In ieder geval komt J. Poos, Prins Hendrikstraat 20 nog in het Adresboek van 1966 voor.
Boven de ingang naar het Glashuis, tussen Lange Hezelstraat 58 en 60 is een houten bord te zijn. Deze is inmiddels weer wat vergaan en vaag zijn er nog letters op te vinden. Wat is er over dit bord te vinden?
Hoek Prins Hendrikstraat Waldeck Pyrmontsingel, maart 2025 (Google Streetview)
Altrade Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Waldeck Pyrmontsingel De naam Waldeck Pyrmontsingel De naam Waldeck Pyrmontsingel herinnert…
In 1925 vestigen de Augustijnen zich in het nieuwe klooster aan de Graafseweg. Zij waren daarmee na 100 jaar weer terug in Nijmegen. Het ontwerp van het klooster was van architect Kayser.
Inwijding Augustijnerklooster te Nijmegen
Op 26 november 1925 werd het klooster van de orde van de Augustijnen plechtig ingewijd. Het klooster werd ontworpen door de hoofdzakelijk in Limburg werkende architect ir. Jules Kayser (02-10-1879 Venlo – 20-10-1963 Venlo). Het klooster werd echter nooit volledig afgebouwd, Graafseweg 274, 1930 (F11728 RAN)
“Onze Nijmeegsche correspondent bericht: Donderdagmorgen werd te Nijmegen het nieuwe klooster der E.E. P.P. Augustijnen plechtig ingezegend. Om half elf droeg Mgr. C. A. van Son, Deken van Nijmegen, in de openbare kapel der Augustijnen aan den Graafschen weg een plechtige H. Mis op.
Na de H. Mis verrichtte de Hoogeerw. heer Deken van Nijmegen, namens Z.D.H. Mgr. Am. Diepen, de plechtige inwijding van het klooster, tevens theologisch studiehuis der E.E. P.P. Augustijnen, die hun theologisch studiehuis met het oog op de R.K. Universiteit van Utrecht naar Nijmegen hadden overgebracht.
Na afloop van deze plechtigheid heeft Mgr. van Son de Paters Augustijnen, die zich weder in Nijmegen komen vestigen, in huldigende woorden toegesproken.
De hoogeerw. Provinciaal Pater van Rijn, dankte, waarna wethouder W. v. d. Waarden de Paters huldigde namens het Nijmeegsche Gemeentebestuur.
In den namiddag van het inwijdingsfeest hielden de E.E. P.P. Augustijnen in hun nieuw, statig, doch sober kloosterhuis receptie. Velen maakten hiervan gebruik om het klooster binnen en buiten in oogenschouw te nemen.
Het klooster is opgetrokken in modernen bouwtrant van een sobere lijn, staat aan den Graafschen weg in een rustige omgeving, nabij den Wolfskuilschenweg.
De architect-ingenieur, de heer Kayser, uit Venlo, ontwierp den bouw en deed voor de men uitwendige stemmige versiering van den kloosterbouw een dankbaar gebruik maken van de Nederlandsche baksteen, welke, in rijke nuanceering gebruikt, een frisschen indruk maakt.
Beeld H. Joannes di So. Facundo boven ingang Augustijner klooster, Graafseweg (november 2024)
De tuin van het klooster, in allen eenvoud aangelegd, verlevendigt den ingang. Bij de hoofdpoort verheft zich het gestyleerde beeld van den H. Joannes di So. Facundo, de heilige van het Sacrament, fraai stijlvol uitgevoerd beeld van den Roermondschen kunstenaar Thiessen.
Als om den kloosterhof, liggen de verschillende afdeelingen en de kapel geprojecteerd, en om den tuin loopen breede, in stemmigen kleurtoon gehouden wandel- of bidgangen.
Links van de kloostergang bevindt zich de tijdelijke huiskapel, later geheel in te richten tot studiebibliotheek, welke nu reeds bijkans geheel uit Utrecht naar het Nijmeegsche klooster is overgebracht.
Daarnaast is de recreatiezaal voor de Zeer Eerw. Paters, die het uitzicht hebben op het omringende bosch. De achtergevel wordt ingenomen door de refter met daaraan grenzende keuken.
Op de eerste verdieping bevinden zich aan de voorzijde de kamer voor den HoogEerw. Pater Provinciaal en van den tegenwoordigen procurator van het Nijmeegsche klooster, de ZeerEerw. Pater Th. v. d. Vloodt.
Op deze verdieping zijn verder de zitkamers voor de ZeerEerw. Paters en de kamers voor de Eerw. Broeders.
De tweede verdieping, ook weer als in carré gelegd om den kloostertuin, is geheel bestemd voor professorium. Hier verblijven de fraters theologen.
Het klooster der E.E. P.P. Augustijnen is thans bewoond door vier Pater Professoren, drie Paters-theologanten, elf fraters-theologanten en vijf Eerw. Broeders.” (De Tijd: godsdienstig-staatkundig dagblad, 26-11-1925)
Ingang Augustijner klooster (november 2024)
Augustijnen na 100 jaar terug in Nijmegen
De komst van Augustijnen betekende een terugkeer naar Nijmegen na 100 jaar afwezigheid. De Gelderlander beschrijft in 1950 bij het 25-jarig bestaan de geschiedenis van de Augustijnen in Nijmegen:
“De Augustijnen in Nijmegen
Bijna twee honderd jaar bedienden zij de kerk in het stadscentrum
Toen 25 jaar geleden de paters Augustijnen hun nieuwe klooster aan de Graafseweg betrokken, keerden zij na een onderbreking van ruim honderd jaar terug naar Nijmegen. De herinnering aan hun vroegere verblijf en werkzaamheden leefde nog voort in de St. Augustinuskerk, gelegen in de Augustijnenstraat.
Deze prachtige kerk van Cuijpers is helaas door het oorlogsgeweld vernield, en ook de Augustijnenstraat is bijna niet meer te onderkennen. Doch op het terrein waar omstreeks 1866 deze straat was aangelegd als een min of meer rechtstreekse verbinding tussen de Houtstraat en de Grote Markt, stond voordien de kerk welke de Augustijnen bijna 200 jaar hebben bediend.
In 1818 vertrok de laatste Augustijn die hier werkzaam was, Pater J.J. Smeijers, naar Emmerich, waarschijnlijk wegens de inmenging van het burgerlijk gezag in kerkelijke zaken waarmee hij zich niet verenigen kon, zodat hij het voor zijn geweten onverantwoordelijk achtte nog langer zijn functie te blijven uitoefenen.
De zielzorg in de St. Augustinuskerk werd sedertdien door de seculiere geestelijkheid waargenomen en daarna voortgezet door de Paters Carmelieten.
Het was dus een terugkeer naar Nijmegen, een heropnemen van een oude traditie, toen de Augustijnen zich in het najaar van 1925 weer in de Keizer Karelstad kwamen vestigen.
In korte trekken willen wij hier thans de geschiedenis van de Augustijnen in Nijmegen schilderen.
Na onderbreking van bijna een eeuw hervatten zij vóór vijf en twintig jaar hun werkzaamheid in ons midden
Maar kort daarop brak de grote oorlog van 1672 uit, en de bezetting van Nijmegen (1672-1674) door de Franse legers bracht voor de katholieken althans dit gelukkig gevolg mee, dat zij de St. Stephanuskerk weer in gebruik konden nemen. De missionarissen oefenden er gezamenlijk de zielzorg uit, terwijl de Augustijnen tevens arbeidden onder de Franse soldaten.
In 1674 moesten de vreemde troepen echter snel terugtrekken, en zo ontviel de St. Stephanus weer aan de katholieken en moesten zij terug naar hun verborgen schuilkerkjes.
Het kerkhuis in de Bagijnengas was, zoals gezegd, verloren gegaan en de Augustijnen stonden voor de taak hun statie weer van de grond af op te bouwen.
P. Henricus Canisius- uit de familie d’Hondt- nam samen met p. Mathias Agolla de heroprichting hiervan in 1674 ter hand, en na zeer vele en grote moeilijkheden te hebben overwonnen, konden zij in Juli van datzelfde jaar reeds heimelijk een voorlopige kapel openen, die was ingericht op een van de zolders van de bierbrouwerij van Severinus Hagens, “wonende in de Eselstraat”, zoals zij schreven. De woning en bierbrouwerij van Severinus Hagens, “De Son” geheten, waren gelegen in de Hezelstraat; als men van de Grote Markt komt, was het aan de linkerkant het tweede pand voorbij de Pijkestraat, toendertijd nog Pikkegas geheten.
Pater Agolla had zich echter voorgenomen zo spoedig mogelijk verbetering aan te brengen in de voorlopige oplossing van deze zolderkerk en hij slaagde daarin dank zij de medewerking van een zekere Joanna van der Straeten- een klopje-, door wie tussenkomst bij het volgende jaar de beschikking kreeg over een huis tussen de Houtstraat en de Markt, dat goed als kerkhuis kon worden ingericht, zij het met grote onkosten. Enkele jaren later- in 1683- werd dit huis tegen een aanzienlijke som van haar overgenomen.
Vijfentwintig jaren lang heeft p. Agolla de Nijmeegse statie bediend, waarna hij zich in het klooster te Maastricht terugtrok. Daar gaf hij nog enige bundels preken en meditaties uit, o.a. “Zedelijke Sermoonen op de Sondagen”, “Sermoonen op de Feestdagen” en “Den lijdendenden Jesus”, en op het titelblad vermeldde hij met een zekere trots “25 jaeren gewesene zendelingh in de zendinghe te Nijmegen”.
Het was een harde werker, deze p. Agolla, die er metterdaad in geslaagd is zijn statie tot grote bloei en zijn katholieken tot een vurig geloofsleven te brengen, en dan ook reeds spoedig de hulp van een assistent nodig had. Een van dezen, een zekere p. Thomas Debbaut, kon omstreeks 1676 met voldoening schrijven aan de Vice-praefect van de Augustijnenmissie: “Godt lof, t’sedert wij t’saemen zijn geweest is onse gemeijnte een groot deel aangewassen inder voegen dat wij nu in 2 diensten lichtelijck duijsent persoonen dienen”. Nog uit verschillende andere gegevens valt de bloei der statie op te maken. En waarschijnlijk is het ook aan de betekenis van deze statie voor de katholieken van Nijmegen te danken dat P. Agollo’s opvolger P. Guilelmus Lonchin zin van 1704-1724 het dekenaat van Nijmegen- dat zich over de stad en de omliggend dorpen uitstrekte van Groesbeek tot Dreumel toe- zag toevertrouwd. Later was ook nog P. Augustinus Libens van 1741-1743 deken.
Toch heeft deze statie ook in de 18e eeuw haar moeilijkheden gekend, maar over het algemeen genomen is er een blijvende vooruitgang waar te nemen. Toen dan ook in 1789 een nieuwe kerk gebouwd moest worden, omdat het oude kerkhuis volkomen versleten en bouwvallig was, zag P. Guilelmus van der Stocken zich genoodzaakt een groter en ruimer kerkgebouw te zetten. En opnieuw had een uitbreiding plaats in 1833 onder deken Triebels totdat een vijftigtal jaren later het majestueuze bouwwerk van Cuijpers verrees om het telkens vergrote kerkje te vervangen.
Tot 1818 zijn de Augustijnen werkzaam geweest in de Nijmeegse St. Augustinus. In 1925 keerden zij terug naar Nijmegen,- weliswaar niet in de oude stadskern die zo veel herinneringen aan hun vorig verblijf bewaarde, maar in het zich uitbreidende westelijke stadsdeel- om er hun theologische studies op te bouwen in de schaduw van de jonge Nijmeegse Alma Mater. E.F.” (De Gelderlander 24/11/1950)
Schoolgebouw van de Nijmeegse School Vereniging, een neutrale school voor lager en uitgebreid lager onderwijs, ontworpen door de Nijmeegse architect Willem Hofmann; op 5 september 1931 geopend. Nu de Sint Joris school voor VMBO en is het adres Heijendaalseweg, Heyendaalseweg 45 Galgenveld, datering foto 1931-1955 (GN9487 RAN)
In 1931 wordt de nieuwe school van de Nijmeegsche Schoolvereeniging aan de Driehuizerweg (tegenwoordig Heyendaalseweg) 45 geopend. Het gebouw van aan de van der Brugghenstraat was te klein geworden en voldeed niet meer. De architect was Willem Hoffmann, die ook al een aantal verbouwingen aan de school in de van der Brugghenstraat had verzorgd.
“Nijmeegsche Schoolvereeniging.
Opening nieuwe school aan den Driehuizerweg.
Zaterdagmiddag is het nieuwe schoolgebouw van de Nijmeegsche Schoolvereeniging aan den Driehuizerweg No. 45 geopend.
Heden is de school in gebruik genomen.
Dat is een heele overgang uit het verouderde gebouw aan de Van den Brugghenstraat naar deze modelschool aan den rand van bebouwd Nijmegen – dit is als uit een oud stadshuis naar een riante villa.
Het schoolbestuur blijkt gelukkig te zijn in de keuze van den architect, den heer Willem Hofmann, een architect met bijzondere talenten en met kijk op wat practisch en tegelijk schoon is.
De school is rustig gelegen aan een belangrijkenmaar toch secundaire verkeersweg.
Men liet de klassen als in halven cirkel leggen om een ruime binnenplaats (…onleesbaar) open afsluting vormt tusschen straat en school.
De school rijst nu forsch en toch niet log op als aan een binnenplein en mag, wat bouw, en indeeling betreft, wedijveren met de fraaiste hier ter stede, ja, van het land.
Overal hebben licht en lucht vrijen toegang- het trappenhuis met breede verbinding tusschen het gelijkvloersche en de eerste verdieping, leidt als de zon tegemoet; vrij en frank straalt het daglicht door de hooge bordesvensters van zach getint, oolijk en flauwtjes gekleurd in glas en lood.
De schoollokalen zijn ruim en vrij gebouwd- met alle ramen naar binnen of buitenplaats.
De schilder was met den architect gelukkig in de keuze van kleuren: donkergroen en getemperd rood, niet te somber, ook niet te uitbundig.
Er werd bij de openingsredevoeringen voortdurend gesproken van sfeer- inderdaad heeft de knappe architect Willem Hoffmann hier een bouw ontworpen, welke in- en uitwendig de harmonie en kleur en lijn schiep, welke de sfeer bevordert.” Daarna volgt een beschrijving van de opening en de toespraken.
Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is een groot werk. Daarnaast komen wij hem regelmatig tegen in de nieuwbouw of verbouw van horeca en winkels. Veel van zijn ontwerpen bevatten jugendstil- en art-nouveau-elementen.
Vervolg
Een uitgebreid verhaal over de Nijmeegsche Schoolvereeniging is te lezen op:
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf ‘Saint Louis als ridder van Christus’ van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)
Augustus 1950 opent de Mariaschool aan de Bijleveldsingel. Een school voor meisjes onder leiding van de Zusters van J.M.J., vaak ook die van “Saint Louis” genoemd. Het was een vervanging van de school op de Oude Stadsgracht, welke tijdens bombardement van 1944 was verwoest. Het ontwerp van de school was de “de laatste schepping” van architect Estourgie.
Bij de Opening
“Laatste schepping van architect Estourgie: Pastoor Hanckx zegent nieuwe Mariaschool aan de Wedren in
“Zusters met oudste papieren kregen de zwaarste klappen”
“De oudste papieren, de zwaarste klappen”, zo zei de Eerw. Pastoor Hanckx van de Molenstraat-parochie het, toen hij de nieuwe school van de Zusters van J.M.J. aan de Wedren had ingezegend. Bijna honderdvijfentwintig jaar werken deze Zusters, vaak beter bekend als die van “Saint Louis”, nu reeds voor de zegenrijke opvoeding van vele, zeer vele meisjes. De oudste papieren dus en ook de zwaarste klappen. Maar waarom daarvan de tragische gedeelten nog eens opgehaald, wanneer daar weer is een schoolgebouw, dat klinkt als een klok? De vreugde daarvan werd vertolkt door Pastoor Hanckx, Wethouder Duives, Hoofdinspecteur Stoopman en vele anderen.
In lange rijen hadden de meisjes zich vanmorgen om 10 uur achter de school opgesteld, onder hen vele bruidjes. En niet te lang behoefden ze te wachten op Pastoor Hanckx om diens inzet van het “Veni creator” te vervolgen. Diepzinnig werd deze inzegening en indrukwekkend, omdat niets was nagelaten om er al de stijl aan te geven, die bij deze gelegenheid passend was. En ge had moeten zien, hoe al die meiskes daarin opgegeaan zijn, een tikkeltje onwennig met zoveel autoriteiten om zich heen, een tikkeltje nieuwsgierig naar “wat zou ons bankje nu wel worden” en méér dan een tikkeltje onder de indruk van zoveel plechtigheid.
Niet de zusters kozen…
“De Oude Stadsgracht 28 herleeft,” zei Moeder-Overste ons. Maar zij zal toch zeker met weemoed aan dat pand hebben teruggedacht en daarvan liet ook Pastoor Hanckx blijken, nu deze nieuwe Maria-school op het uiterste puntje van zijn Parochie staat. Hij releveerde het vele werk door de Zusters verzet, o.a. in de dagen, dat nog geheel zonder subsidie moest worden gewerkt. Op 22 Februari ’44 kwam er die allergrootste tegenslag en wat toen volgde, werd een lijdensweg van vijf lang jaren. ’t Liefst zouden de Zusters weer op de oude plaats zijn begonnen, maar dit bleek onmogelijk te zijn. Met nadruk wees Pastoor Hanckx er op, dat NIET de Zusters van J.M.J. de Wedren gekozen hebben, al werd deze plaats tenslotte dankbaar aanvaard. Nimmer echter wilden de Zusters de stad van de fraaie Wedren beroven.
Bij elk nieuw gebouw…
Wethouder Duives voelde zich als een kat in een vreemd pakhuis, nu hij zijn collega van Onderwijs, die met vacantie was, moest vervangen. Maar er was verheugenis voor hem. Bij elk nieuw gebouw in de stad verheugt hij zich immer. In dit geval is het initiatief van de Zusters uitgegaan en ook dat deed Wethouder Duives genoegen, mede door particulier initiatief a.h.w. gedrongen wordt de wederopbouw te stimuleren. Spreker wees er op, hoe de Zusters in allerlei hoeken en gaten moesten worden ondergebracht voor het geven van les. Op deze dag werd dat anders, al bleven er dan nog wat hoekjes en gaatjes over. Maar wat dat betreft, beloofde Wethouder Duives alle medewerking.
Hoofdinspecteur Stoopman releveerde, hoe men aanvankelijk heeft moeten zoeken naar kelders, garages en gebouwen, die op instorten stonden. En ook hij wees er op hoe de traditie de Zusters zozeer aan de Oude Stadsgracht had doen hechten. In elk geval stond er nu een school, die er in vele opzichten mocht zijn, waar bovendien Montessori-onderwijs gegeven werd op DE MEEST ORTHODOXE WIJZE!
Muurreliëf St. Louis door Ed van Teeseling, Bijleveldsingel 153 (oktober 2025)
En anderen die spraken…
Bij afwezigheid van de Hoogeerw. Deken van Dijck was het de heer Bol, die namens de Kath. Schoolvereniging de Zusters complimenteerde. In het bijzonder dankte hij de Zusters voor haar welwillendheid met “hoeken en gaten” langere tijd dan nodig was genoegen te nemen en we omwille van de Kath. Ambachtsschool. Een zoon van wijlen architect met de schepping van deze school zijn levenswerk afsloot, memoreerde de prettige verstandhouding tussen zijn vader en de Zusters bij de totstandkoming van het fraaie gebouw. De heer v. Dijk van de St. Jozefschool kwam als a.s. buurman naar voren. Hij betreurde het, dat er voor hem geen speelgelegenheid kon komen door de bouw van school en klooster, maar was er zeker van, dat de samenwerking straks prettig zou zijn, wanneer er moeilijkheden kwamen. Immers, jongens geven hun speelterrein niet zo gemakkelijk prijs, wanneer ze daar opeens meisjes op hun weg vinden. En tenslotte was daar dan de Moeder Overste zelf, die allen dankte, die bij de totstandkoming van de school hadden meegewerkt.
Een rondgang in de lokalen heeft ons ervan overtuigd, dat Nijmegen een prachtig schoolgebouw rijker is geworden, waar in het kader van de onderwijsvernieuwing veel zegenrijk werk verzet kan worden. Op 5 September zullen de meisjes er hun eerste lessen krijgen. Zij zullen hun nieuwe omgeving stellig op prijs stellen. En waar in de paedagogie geldt, dat uiterlijke factoren de innerlijke vooraf gaan, daar is door deze school reeds les gegeven voordat de Zusters catechismus, taal-, lees- of rekenboek hebben opengeslagen.”(De Gelderlander 31/8/1950)
Bijleveldsingel, architect Estourgie, maart 2025 (Google Streetview)
Wonen in Nijmegen 
#/media/Bestand:St._Annastraat_244_Tandartspraktijk_met_woning_Charles_Estourgie_1939.jpg){kind=link}