Fransestraat

Deze pagina verzamelt artikelen over de Fransestraat.

Op bovenste kaart is de Fransche straat rechts te zien. De loopt tussen de Groesbeeksche straat en de St. Annastraat. Merk daarbij op dat de Fransche straat op dat moment nog geen vertakkingen heeft naar andere straten van Galgenveld: de Fransche straat is dan de grens tussen Nijmegen en gemeente Hatert.

Zie ook de kaart uit 1896, KPU-405 RAN. Waar in 1892 de straat nog onbebouwd lijkt, lijkt een aantal jaren later de straat dan inmiddels volgebouwd. Lijkt, want de van Spaenstraat is op de kaart van 1896 niet ingetekend; wel lijkt er een rode lijn getrokken te zijn voor de riolering.

Wat in 1896 wél is ingetekend, is het “Opgeheven Fort Kijk in de Pot”. Met een stippellijn zijn de “militaire gronden” aangegeven.

Naam Fransestraat: 11 Juni 1702

En het was het Fort Kijk in de Pot en het Steenen Kruis, waar de Fransen op 11 juni 1702 hun aanval op richtten. Lees het stuk onderaan de pagina: “10 en 11 Juni 1702: de Franse aanval op Nijmegen”

Fransestraat 83/St. Annastraat 55A

“Het pand is gebouwd als woonhuis, dateert uit ca 1900 en is gebouwd in de stijl van de neorenaissance. Het is vermoedelijk tegelijk gebouwd met de drie naastliggende panden aan de St. Annastraat, die gelijkenis vertonen in architectuur en detaillering.” (Rijksmonumenten)_

Rijksmonument

Het pand is een Rijksmonument met als waardering

“Herenhuis met spijlenhek uit ca 1900 in een stijl beïnvloed door de neorenaissance.

– Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een herenhuis met ornamentiek beïnvloedt door de neorenaissance. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de rijk bewerkte erker in de voorgevel en de gestucte onderdelen in het interieur. Er is sprake van een ensemblewerking als onderdeel van de bebouwing langs de Fransestraat en de St. Annastraat, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare herenhuizen, welke samen met de oudere en latere typen en stijlen goed de ontwikkeling van de bouw van herenhuizen weergeven.

– Van stedebouwkundige waarde door de situering op de hoek van de St. Annastraat. De weg bezit nog een in vrij gave staat bewaard gebleven bestand aan historische huizen, die een aantrekkelijk en waardevol straatbeeld vormen.

– Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting voor de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen langs de grote uitvalswegen.”

Bakkerij Fransestraat 23

Inmiddels zit alweer 50 jaar de Knollentuin op Fransestraat 23. Lees hierover het artikel op Issu (vanaf bladzijde 18).

In het Adresboek 1951, 1955 en 1959 komt J. Troost, (brood en banket) bakker voor op dit adres.

In 1963 komt H.H. en P. van der Waal voor als bakker op Fransestraat 23; mw. H. Troost en J. Troost komen dan voor op 23 a.

In 1968 zit bakkerij H.H. v.d. Waal op nummer 23.

Pontanusstraat 51 (hoek van Spaenstraat)

In ieder geval in 1987 is het Joyce Corner; een foto is te zien op F65978 RAN.

Café Frowijn

“Café Frowijn stamt uit 1993 en dankt zijn naam aan eerdere eigenaar Rob Frowijn. Het pand zelf is al veel ouder. “Frowijn was vóór 1993 een snackbar, en daarvoor een sigarenwinkel. Het pand is meer dan 100 jaar oud, dat kan je nog terug zien aan het glas in lood in de ramen.” (https://indebuurt.nl/nijmegen/bedrijvigheid/ondernemer-uitgelicht/cafe-frowijn~12706/, een leuk interview uit 2017 met Paul Huismans, die op dat moment eigenaar was)

Huismans en zijn vrouw Ellen Engbers hadden in 2008 Frowijn overgenomen, nadat ze daarvoor café De Deut 15 jaar hadden gehad. In 2022 vertrekken ze naar Limburg (https://indebuurt.nl/nijmegen/bedrijvigheid/cafe-frowijn-staat-nog-steeds-te-koop-de-tijd-dringt~193371/). Dan staat het café een tijdje leeg; eind 2022 koopt Mathieu van Straten het café.

Hoek Pontanusstraat Fransestraat

Een van de gebruikers van het gebouw was Jan Fleuren. Het is mij nog niet bekend welk deel van het pand nummer 37 heeft: ter hoogte van de ingang aan Pontanusstraat zit aan de Van Spaenstraat de ingang met huisnummer 37.

Johannes Jacobus (Jan) Fleuren (Nijmegen, 17-12-1877 – 7-12-1965) trouwde in 1910 op 32-jarige leeftijd met Petronella Maria (Nellie) Wouters (Weurt, 21-4-1885). “Na de ambachtsschool te Nijmegen leerling timmerman, timmerman en aannemer (een van de huizen aan de Oranjesingel is door hem gebouwd), kruidenier (1910-2920) aan de Grootestraat en vanaf ca 1918 aan de Molenstraat, later groothandelaar in kruidenierswaren aan de Gorisstraat 34 vanaf 29-12-1929 tot circa 1932, daarna groothandel in Koffie, thee en tabak. Omdat hiervoor minder ruimte nodig was is de zaak verhuist naar van Spaenstraat 37. Daarnaast had hij met zijn zonen nog de sigaren fabriek “Valkhof sigaren” en een fabriekje voor shag en pruimtabak aan de Jan van Galenstraat. Ook hebben ze de mosterdfabriek aan de van Somerenstraat overgenomen en de productie verkocht.” (https://home.hccnet.nl/

Garage Knoop

1930 hoek Fransestraat-Pontanusstraat Galgenveld

Een foto uit 1953 is te vinden bij RAN GN4407

“Een verbetering.

De Garage Knoops.

Het pand St. Annastraat, met diep doorloopenden tuin tot in de Pontanusstraat, was een dood punt in dat kwartier van nieuw Nijmegen.

De architect Veugelers heeft er iets levendigs van gemaakt, een auto-garage is ontworpen, welke nochtans geen afbreuk doet aan het aspect der St. Annastraat. Het doodsche stuk van de Fransche straat, is nu verlevendigd met een garage, waarboven vijf moderne woonhuizen zijn gebouwd, welke door geluiddempende plafonds van het autopaleis zijn gescheiden.

Het bouwwerk werd uitgevoerd door den bouwkundige Meuster uit Amstelveen.

Zaterdagmiddag werd de nieuwe garage “Knoop”, tevens vertegenwoordiger van de Studebaker-automobielen en de N.A.G. lastwagens officiëel geopend.

De garage met zijn wagens maakte een grootschen indruk en met vreugde mocht de verteggenwoordiger van den Studebaker wijzen op deze voorname aanwinst van de automobiel-nijverheid en handel in Nijmegen.

Het oude heerenhuis op den hoek St. Anna-Franschestraat blijft nog voorlopig in den tegenwoordigen toestand bewoond. Mocht het bedrijf uitbreiding behoeven, dan zal ook hier tot verbouwing worden overgegaan.” (De Gelderlander 6/10/1930)

Tegenwoordig is hier Restobar Fiftyeight gevestigd.

Fransestraat 51

10 en 11 Juni 1702: de Franse aanval op Nijmegen

Het was het Fort Kijk in de Pot en het Steenen Kruis, waar de Fransen op 11 juni 1702 hun aanval op richtten. De bevelhebbers aan Franse kant waren maarschalk Louis-François de Boufflers en Louis van Bourgogne, kleinzoon van Lodewijk XIV.

De bedoeling was om met een verrassingsaanval het slecht verdedigde Nijmegen in te nemen. De vestingwerken waren door Menno van Coehoorn wel versterkt, maar er lagen maar 2 infanterie bataljons in Nijmegen en er op dat moment geen kanonnen op de wallen.

Spaanse Successieoorlog

De aanval op Nijmegen was onderdeel binnen de Spaanse Successieoorlog, die rond mei 1702 was uitgebroken. Daarbij lag een groot leger van geallieerden (Het Roomse Rijk, Pruisen en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) voor Kaiserswerth (tegenwoordig onderdeel van Dusseldorf), waarbij het vallen van deze vesting waarschijnlijk een kwestie van tijd was.

Daarom bedacht Boufflers het plan om Nijmegen aan te vallen. In de hoop om zo het Nederlands-Engelse leger dat in een zeer versterkte positie lag, te bewegen deze positie te verlaten en slag te leveren tegen een overmacht. Nijmegen was van groot strategisch belang, wanneer het de Fransen zou lukken om haar in te nemen, zou dat betekenen dat de Republiek aan de oostkant open zou liggen.

Een aantal factoren deed de aanval mislukken. Louis van Bourgogne, de 20-jarige bevelhebber van het Franse leger, bleef die dag te lang in bed liggen. Daardoor begonnen de Fransen op 10 juni veel te laat aan hun opmars en moesten ze in de bloedhitte marcheren over stoffige zandwegen.

Dat bood de graaf van Athlone, die met zijn leger tussen Kleef en Nijmegen, de mogelijkheid om naar Nijmegen te trekken om haar bij te staan. Hoewel hij al ’s ochtends gehoord had van het optrekken van de Fransen, wachtte echter nog tot in de avond, toen bleek dat noodzakelijk om Nijmegen te hulp te komen; het betekende immers dat hij zijn sterke positie moest opgeven.

En het waren de Nijmegenaren zelf die voor de verdediging zorgden, toen ze die zondagmorgen van 11 juni hoorden dat de Fransen er aan kwamen. Vooral de rol van dominee Elbracht wordt daarbij genoemd: toen het bericht dat de Fransen er aan kwamen, was hij juist bezig met zijn kerkdienst. Hij was vervolgens een van de degenen, die de verdediging organiseerde. Echter: naast dat er geen geschut op de wallen stond, waren er geen mensen het te bedienen en de sleutels van het wapenmagazijn bleken zoek. De Nijmeegse burgers sleepten geschut naar de wallen en braken het arsenaal open. Die dag werd Fort Kijk in de Pot tot twee keer door de Fransen ingenomen en door de Nijmegenaren weer veroverd. “But these fights too were nothing more than skirmishes.” (https://en.wikipedia.org/wiki/Assault_on_Nijmegen_(1702))

Athone bereikte Nijmegen, waarbij hij zijn infanterie op de wallen neerzette en zijn cavalerie in het glacis. Geconfronteerd met de kanonnen en de soldaten van Athlone die in positie bleven en niet konden worden verleid tot een gevecht, trokken de Fransen zich om 5 uur ’s middags terug. De Fransen veel meer schade hadden aangericht dan andersom (700 tegenover 200 verliezen; daarnaast hadden de Fransen 300 wagens weten te overmeesteren).

Toch wordt de aanval gezien als een mislukking: de Fransen waren niet in staat om Nijmegen te veroveren of het leger van Athlone te verslaan. Wanneer een van deze twee gelukt zou zijn, zou dat waarschijnlijk rampzalig voor de geallieerden zijn geweest. Ook werd de inname van Kaiserswerth niet voorkomen: deze plaats viel een aantal dagen later alsnog.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Mislukte_aanslag_in_1702

https://en.wikipedia.org/wiki/Assault_on_Nijmegen_(1702)

https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Kaiserswerth

https://en.wikipedia.org/wiki/Kaiserswerth.

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/F.html