Blog

Deze pagina verzamelt berichten over de Schependomlaan in de wijk Hees

De naam Schependomlaan

De Schependomlaan kreeg in november 1957 haar huidige naam. Daarvoor heette het de Dorpstraat. Het eerste deel van de Dorpsstraat werd daarbij Schependomlaan genoemd, het verlengde daarvan Korte Bredestraat. In 1924 had de Dorpsstraat officieel deze naam gekregen. In het Straatnamenregister staat verder dat in het Adresboek 1892 de namen Hees kerkstr, Hees dorpsstr, Hees dorpsstr b/d kerk voorkomen. Op de Wegenlegger 1858 is het de “Grooteweg van Nijmegen door Hees en Neerbosch naar den Teersdijk” en in 1822 “De Nijmegensche Laan”.

Een prachtige foto van de Schependomlaan tussen 1950 en 1960 is te vinden op F33239 RAN.

Schependomlaan 1

Wanneer de woning in 2025 te koop staat, wordt het een “voormalige slagerij” genoemd. Het bouwjaar is 1928.

Op F33230 RAN is een foto uit 1986 te zien, waarbij de onderverdieping nog duidelijk bestaat uit een winkel.

https://indebuurt.nl/nijmegen/wonen/gespot-op-funda-in-deze-voormalige-slagerij-in-nijmegen-kun-je-wonen~319484/

https://www.funda.nl/detail/koop/nijmegen/huis-schependomlaan-1/43895978/

Jannetje en Johanna

Dit dubbele woonhuis op Schependomlaan 23 en 25 is gebouwd rond 1895. Het is gebouwd in een eclectische stijl, met invloeden van de Chaletstijl en de neo-renaissance.

Over de villa Jannetje en Johanna staat een mooi artikel op Noviomagus.

Rijksmonument

Het is een Rijksmonument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):

“Dubbel Woonhuis met Hekwerken gebouwd ca. 1895.

• Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een redelijk gaaf bewaarde dubbelwoning rond 1900 in eclectische stijl met duidelijke neorenaissance-kenmerken en invloeden van de chaletstijl.
• Van stedenbouwkundig belang vanwege zijn ligging aan een hoofdstraat van het voormalige dorp Hees, dat door de stadsuitbreiding van Nijmegen in deze gemeente is opgegaan.
• Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een vroege vorm van agglomeratie, waarbij het dorp Hees nog overwegend zijn landelijk karakter heeft weten te behouden.”

Gerretsen & Valeton

Voor de oorlog waren er 2 “Gerretsen & Valeton”‘s, die oorspronkelijk met elkaar te maken hadden:

• Oorspronkelijk hadden Gerretsen en Valeton een winkel in de Hertogstraat, die zij verplaatsten naar nummer 27. Daarbij gaat Gerretsen na het overlijden van Valeton een N.V. aan met P.F. Marttin
• In de jaren 20 lijkt P.F. Marttin de eigenaar te zijn geworden van de winkel, die Gerretsen & Valeton blijft heten. De kwekerij aan de Dorpsstraat (nu Schependomlaan) wordt geen eigendom van Marttin en gaat eveneens als Gerretsen & Valeton alleen als kwekerij verder. Marttin zal zelf een kwekerij beginnen aan de Wolfkuilseweg.

Koop van een kwekerij en huis Sweet Home

Op 10-1-1899 hebben Hubertus Adrianus Gerretsen, bloemist, wonende te Hees en Hermanus Cornelis Valeton, bloemist, wonende te Utrecht de v.o.f. “Gerretsen en Valenton” opgericht. Gerretsen brengt zijn kwekerij in: “de kassen, bloemen, planten, heesters,  jonge bomen, gereedschappen, in het kort alles wat zich bevindt op en in het stuk grond, liggende te Hees achter het huis “Sweet Home”” en daarbij alle relaties. Valeton brengt 10.000 gulden in en daarnaast maximaal 6.000 gulden voor het aanleggen van een nieuwe kwekerij.

Daarnaast een aantal andere bepalingen, zoals de verdeling van opbrengsten. (Actenummer 1295, archiefnummer 449, inventarisnummer 58).

Enkele maanden kopen zij het huis Sweet Home: Hubertes Adrianus Gerretsen en Hermanus Cornelis Valeton kopen op 1-3-1899 als firmanten van de V.O.F.  “Gerretsen en Valeton” van Herman Hendrik Schomaker (via Herman Schomaker) het huis “Sweet Home”, kadastrale gemeente Neerbosch Sectie B nummer 1419 als huis en tuin ter grootte van negen en twintige aren vijf en zeventig centiaren- waarvan de laatste eigendomtitels en overschrijvingen zijn de acten van koop, verleden den Notaris Klaassen te Nijmegen, respectievelijk, den vijden november achttienhonderd een en negentig, overgeschreven ten kantore van hypotheken te Nijmegen, den zesden November daaraanvolgende, deel …, nummer H, en den veertienden februari achttienhonderd drie en negentig, overgeschreven denzelfden hypotheekkantoor den achttienden februari daaraanvolgende, deel 408, nummer 44.  De prijs is 6.200 gulden. Beide zijn “bloemisten, “te Hees bij Nijmegen woonachtig”. (acte 1349, archiefnummer 449, inventarisnummer 60).

Dezelfde dag, 1-3-1899, kopen zij een stuk bouwland van de landbouwer Theodurus Reijntjes, te Hees wonend. Zowel Gerretsen als Valeton zijn dan “bloemisten”, te Hees woonachtig. Het betreft “Het perceel bouwland te Hees achter de bloemisterij van de koopers en daarmede reeds een geheel uitmakende, bekend op den legger der kadastrale gemeente Neerbosch, Sectie B, kennelijk op het terrein afgedeeld (?) zuidelijk deel ter grootte van ongeveer vijfendertig aren van nummer 1418. Zij betalen 3.500 gulden. (Actenummer 1351, Archiefnummer 449, Inventarisnummer 60).

Hubertus Adrianus Gerretsen

In het Bevolkingsregister van 1880 staat Hubertus Adrianus Gerretsen (soms als Gerritsen geschreven) (29-9-1864 Nijmegen) met als beroep “Tuinman Bloemist”. Zijn huizing is “Hees 80, waarbij later “Breestraat”? is gezet en het “blauwe potlood” heeft 80 doorgehaald en veranderd in 122. Hij is op 14-8-1889 getrouwd met Johanna Elisabeth Jansen (Rhenen, 11/5/1865).

Gerretsen is momenteel nog niet verder uitputtend onderzocht.

Hermanus Cornelis Valeton

Hermanus Cornelis Valeton is geboren op 23-1-1875 te Varik. Hij schrijft zich op 5-1-1899 in, aanvankelijk woont hij bij v.d. Pol, Dorpstraat 201 Hees in, volgens het Dienstbodenregister. Als aanmerking staat er “naar E. 7(?) Bld 125). Hij is dan afkomtsig uit Zeist. (Bevolkingsregister 1900).

Op 3-7-1901 trouwt hij met Geertruida Elisabeth de Jonge (22-1-1876 Brussel; op 15-8-1901 komt zij vanuit Utrecht; zij scheiden op 4-12-1907); op 6-5-1910 staat een toevoeging: overlijden of scheiding? Op 5-1-1899 vestigt hij zich te Hees in Dorpsstraat 201, welke doorgehaald is en vervangen door 46. Bij de Aanmerkingen staat “van D.B.R.” (Dienstboden Register).

Ook Margaretha Magdalena Jolles (7-9-1883? Noordwijkerhout) staat als “vrouw”. Zij overlijdt op 17-6-1910. Op de aanmerking staat “van fol. 45”)

Zie ook:

Hertogstraat 27 en 29 architect Claase

Schependomlaan 36

Op de bouwtekening van 1903 staan Gerritsen (Gerretsen) en Valeton als eigenaaars weergegeven. De aannemers zijn de Gebr. Haspels, die mogelijk/waarschijnlijk ook de ontwerpers zijn van deze woning.

Gevonden gebruikers zijn:

Naam	Beroep	Adres	Adresboek	Opmerking
A. v. Thiel	Koopman in granen	Dorpstraat 36 Hees	1910
C.J. van Barneveld	Arts	Dorpstraat 36 Hees	1912, 1913-1914, 1914, 1915
Firma Gerretsen & Valeton	handelskweekerij (en daarbij: Bloemensalon, Hersteeg 33)	Dorpstraat 36 Hees	1912, 1914	In 1914 staat op een andere regel de N.V.
Gerretsen & Valtenton	Onder warmoezeniers en kweekerijen	Dorpstraat 36 Hees	1915, 1916
G.L.J. van Haren	accountant	Dorpstraat 36 Hees	1920, 1922, 1924, 1926, 1932	In gebruik als accountantskantoor
G.E. Wagner	Kunstschilder	Dorpstraat 36 Hees	1936
A.J. Beukers	Kweeker	Dorpsstraat 36 Hees	1938, 1940
Geurts & Co.	Kweekwerij	Dorpsstraat 36 Hees	1938, 1940
J.M. Giessen	fabrieksarbeider	Dorpsstraat 36 Hees	1938
C. Geurts	Kweeker	Dorpsstraat 36 Hees	1940
H. Giesen	schoenmaker	Dorpsstraat 36 Hees	1940
P.J.A. van Berkel	Modelleur schoenfabr.	Dorpsstraat 36 Hees	1948
P.J.A. van Berkel	Techn. bedrijfsleider	Dorpsstraat 36 Hees	1951
H.J. Roelofs		Dorpsstraat 36 Hees	1955
Wed. J.J. Makaaij	Geb. M.W. van Uden	Dorpsstraat 36 Hees	1955

Schependomlaan 46

Volgens de Adresboeken:

Fa. Gerretsen & Valeton, Handelskweekerij is in 1926 gevestigd op Dorpsstraat 46 (de huidige Schependomlaan). (1926, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940). Ook in de gevonden advertenties PGNC 8/2/1940, PGNC 31/5/1941, PGNC 7/9/1942, PGNC 18/9/1942 wordt deze Firma nog steeds zo genoemd.

Gerhardus Albertus van der Lugt, “chef bloemisterij” heeft tevens zijn adres op Dorpsstraat 46 (1926, 1928, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940). Vanaf 1936 staat er tevens H. v.d. Lugt, bloemist (1936, 1938, 1940). G.A. van der Lugt overlijdt op 71-jarige leeftijd op 24-10-1946. Hij is dan weduwnaar van Renske de Vries (Overlijdensadvertentie De Gelderlander 25/10/1946). H. van der Lugt, bloemist blijft nog voorkomen in de Adresboeken 1948, 1951, 1955.

In De Gelderlander 3/3/1947 staat een advertentie waarin men zich kan aanmelden voor een cursus in tuinarchitectuur. Hier is dan het Secretariaat van de Kon. Ned. Mij. voor Tuinbouw en Plantkunde afdeling Nijmegen en omgeving gevestigd. Ook kan men zich een aantal jaren aanmelden voor een cursus (De Gelderlander 15/10/1952 -dan als G.A. vermeldt- en De Gelderlander 25/6/1955), of voor een tuinenwedstrijd (De Gelderlander 10/3/1953, De Gelderlander 24/4/1956)

In het Adresboek 1948 komt A. Pol voor. In De Gelderlander 16/9/1950 plaatst hij de “Mededeling” dat het “Boekhoud- en Belasting-Adviesbureau A. Pol is verplaatst van Dorpsstraat 46 naar Dorpsstraat 5”. En tevens echtgenote W.J. Zonnenberg, geboren J. Janssen (1948)

Gevonden gebruikers van Schependomlaan 46:

Naam	Omschrijving	Adres	Adresboeken	Aantekening
H.C. Valeton	Firma Gerretsen & Valeton, bloemist	Dorpstraat 46 Hees	1910-1911
H.C. Valeton		Dorpstraat 46, Hees	1914
Firma Gerretsen & Valeton	Bloemenmagazijn	Hertogstraat 27	1910-1911
Gerretsen & Valeton		Hersteeg 33	1914
H.C.S. Wanting	Commies der Telegrafie	Dopstraat 46 Hees	1916	Ook advertentie PGNC 13/6/1919
E. Hieber	Verpleegster	Dorpstraat 46 Hees	1920
Wed. P. Hieber/ Huber	Geb. H. Regge	Dorpstraat 46 Hees	1920, 1922
N.V. Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn	P.F. Marttin	Hertogstraat No. 33	1926
Gerretsen & Valeton’s	Bloemenmag. Kweekerij	Wolfkuilscheweg 189	1926
Fa. Gerretsen & Valeton’s	Handelskweekerij	Dorpsstraat 46	1926, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940
G.A. v.d. Lugt	Chef bloemisterij	Dorpsstraat 46 Hees	1926, 1928, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940
Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn en Kweekerij		Hertogstraat 27	1932, 1934, 1936, 1938, 1940
H. v.d. Lugt	Bloemist	Dorpsstraat 46 Hees	1936, 1938, 1940, 1948, 1951, 1955
A. Pol		Dorpsstraat 46 Hees	1948
echtg. W.J. Zonnenberg	geb. J. Janssen	Dorpsstraat 46 Hees	1948

“Gerretsen & Valeton” van P.F. Marttin

Deze “Gerretsen & Valeton” moet niet verward worden met de N.V. Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn van P.F. Marttin, welke is gevestigd op Hertogstraat 33, waarbij hij zijn kwekerij heeft op de Wolfkuilscheweg 189. (1926) In ieder geval is het in 1934: Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn en Kweekerij 27 in 1934.

Kwekerij Marttin

Op 13-12-1924 verkoopt de Naamlooze Vennootschap tot Exploitatie van Onroerende Goederen aan Petrus Franciscus Marttin, bloemist, wonende te Nijmegen, Hertogstraat 33: “Den moestuin met plantenkas, druivenkas, varkens?, hok, een schuurtje benevens garage en tuinmanswoning aan den Wolfkuilscheweg te Hees, grootte van ongeveer vier en veertig are en dertig centiaren uitmakende een zuidelijk gedeelte van het kadastrale perceel der gemeente Neerbosch sectie B nummer 3080, zoomede het kadastrale perceel der gemeente Neerbosch sectie B nummer 3082 groot vier en zeventig centiaren, in welk laatstgemelde perceel de Heer J.M? Vier..eul? bij het kadaster als mede eigenaar bekend staat van een kamer (uitbouw) in de bovenverdieping”. De vennootschap had dit terrein zelf op 1-6-1923 gekocht. Zij verkoopt het aan Marttin voor 10.000 gulden. (Achiefnr 55, Inventarisnr 232, Actenr 6710)

Schependomlaan 53

Schependomlaan 53 is een Gemeentelijk Monument met als formele tekst bij aanwijzing (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):

“Architectuurhistorische waarde
Het pand is een uitwendig goed herkenbaar gebleven voorbeeld van een karakteristieke
dorpswoning uit het midden van de tweede helft van de negentiende eeuw. In zijn opzet en
vormgeving wordt dit huis gekenmerkt door een voor dit bouwtype karakteristieke eenvoudige
opzet, met een symmetrische voorgevel met getoogde vensters met luiken en een in het midden
gelegen Vlaamse gevel. In zijn verschijningsvorm weerspiegelt het pand dan ook de ideeën over
dorpswoningbouw zoals die vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw kunnen worden
gezien. Alhoewel het object in de loop van de tijd diverse verbouwingen onderging bleven deze in
hoofdzaak beperkt tot het interieur en de achtergevel en bleef het straataanzicht goed behouden.
Inwendig behield de woning een uit de bouwperiode daterende kelder met tongewelf en
estrikenvloer.

Stedenbouwkundige waarde
Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een dominant aanwezige kap met
pannendekking en Vlaamse gevel, een symmetrische voorgevel met in het midden een
ingangsportiek, en getoogde vensters met persienne-luiken, alsmede door zijn prominente
vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin belangrijke situationele waarde. Deze betekenis wordt
versterkt door de ligging op een wigvormige kavel bij het raakvlak van de Schependomlaan en het
Kerkpad. Hier is het pand vanuit verschillende standpunten een sterk in het oog vallende blikvanger
en kan zelfs worden gesproken van een oriëntatiepunt. Het pand markeert de toegang tot het
Kerkpad en maakt tezamen met nabijgelegen historische bebouwing deel uit van een waardevol
ensemble.

Cultuurhistorische waarde
Door de opzet als een eenvoudige symmetrische dorpswoning met Vlaamse gevel is het pand
karakteristiek voor de historische bebouwing in het vroegere dorp Hees. Door het overwegend gaaf
bewaard gebleven aanzicht vanaf de straat is het onderhavige pand een cultuurhistorisch
waardevolle representant van deze bebouwing. Deze betekenis wordt versterkt door de markante
ligging op het raakvlak van twee oude verbindingswegen uit het dorp Hees: het Kerkpad en de in
het verleden als de Dorpsstraat bekend staande Schependomlaan.”

Schependomlaan 88

Op foto F5042 RAN uit 1962-1965 is de garage te zien als Tankstation en Renault-Garage Reij.

Hotel Café Juliana

Op F22164 RAN uit 1991 is Tony Peters te zien, die dan 50 eigenaar is van Juliana.

Land- en Tuinbouwschool

Ook de school raakte tijdens het bombardement van juli 1942 zwaar beschadigd. Een foto daarvan is te zien op F33264 RAN.

Op F7601 RAN staat een foto uit 1980.

Petruskerk

Waarschijnlijk is de Petruskerk een van de bekendste gebouwen in Hees.

Bij de restauratie van deze kerk na de Tweede Wereldoorlog zijn er op deze plek fundamenten gevonden: waarschijnlijk was er in de 13^e eeuw al een kapel op deze locatie

15^e eeuw

De huidige kerk is vermoedelijk in de 15^e eeuw gebouwd, waarbij de toren rond 1550 werd gebouwd. Net als alle kerken in Nijmegen kwam bij de reductie van Nijmegen in 1591 ook deze kerk in handen van de gereformeerde kerk. De katholieken bouwden als vervanging een schuurkerk aan de Dennenstraat. Na de kerk uit 1828 zou daarna op die locatie de huidige Antonius Abtkerk in 1880 worden gebouwd.

Doordat de protestantse bevolking in Hees relatief klein was, was de kerk te groot. In 1835 tot 1860 werd een groot deel bestemd als school. In 1861 vond een verbouwing van het schip plaats tot een woonhuis met vier kamers. De toren fungeerde als gevangenis en als brandspuit- en begrafenishuisje.

Wikipedia noemt: ” Bij de restauratie in 1882 is het witte pleisterwerk verwijderd.” Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis: “In de negentiende eeuw groeide de Petruskerk uit tot het centrum van de hervormden in hetSchependom. In 1920 werd de kerk opnieuw verbouwd tot een gebedsruimte.”

Tweede Oorlog en Restauratie

In de Tweede Oorlog raakte de kerk vooral bij het middenschip zwaar beschadigd bij een bombardement op 22 juli 1942.

Na de Tweede Wereldoorlog vond tussen 1947 en 1951 een restauratie en verbouwing plaats. Daarbij kreeg het haar huidige vorm met twee zijbeuken en een consistorie. Vanaf dat moment ligt de ingang van de kerk in de toren. Én de kerk kreeg haar huidige naam: de Petruskerk.

2013 Einde protestantse diensten en verkoop

Vanaf 2013 vinden er niet langer protestantse diensten plaats. De kerk werd verhuurd aan de Bethel Tempel Nijmegen van de Volle Evangelie Gemeenten Nederland.

In 2020 besloot de Protestantse Gemeente de kerk te verkopen (in plaats van de Maranathakerk). De kerk is particulier eigendom, de toren valt onder het beheer van de gemeente.

Gedenksteen

In de zijmuur bevindt zich een gedenksteen met opschrift: ” 1798 8-I stont het waater aan deze steen “

Rijksmonument

De kerk en toren zijn sinds april 1973 Rijksmonument.

(Overige) Bronnen en verder lezen over de Petruskerk

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Petruskerk

https://nl.wikipedia.org/wiki/Petruskerk_(Nijmegen)

Home

Villa’s

Aan de Schependomlaan staan en stonden prachtige villa’s. Een aantal zijn intussen verdwenen.

Villa Edith

Klambir-Lima

(Overige) Bronnen en verder lezen over de Schependomlaan

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/S.html