Vondelstraat

Deze pagina verzamelt artikelen over de Vondelstraat.

De Vondelstraat

Ligging

Op de kaart uit 1888 is de Vondelstraat al ingetekend, dan nog zonder naam. Daarbij loopt deze straat nog door toot aan de Van Schaeck Mathonsingel (dan Stationsweg). Het gedeelte tussen deze straat en de van Oldenbarneveltstraat (dan Bottendaal). De noordkant (het blok Vondelstraat, Stationsweg, Graafsche straat en Bottendaal) is dan bebouwd, de rest nog niet.

Naam Vondelstraat

De gemeenteraad bespreekt op 22 februari 1896 een dertigtal namen voor straten. Zij gaan niet akkoord met de door B&W voorgestelde naam Van den Havestraat, maar volgen het advies van de Commissie Berends op.  Aan de zuidzijde van Bottendaal (de huidige van Oldenbarneveltstraat) krijgt het de naam Vondelstraat. Aan de noordzijde van Bottendaal, richting de huidige van Schaeck Mathonsingel, de naam van Oldenbarneveldstraat.

Op 27 oktober 1906 krijgt ook de zuidzijde de naam Vondelstraat.

Bronnen

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/V.html

PGNC 23/2/1896

Verbinding Van Schaeck Mathonsingel

Op de kaart is tevens te zien dat de (huidige) Vondelstraat oorspronkelijk doorliep tot de (huidige) van Schaeck Mathonsingel. Deze verbinding werd verbroken bij de wederopbouw, toen de appartementen werden gebouwd.

Hoek Van Schaeck Mathonsingel en Vondelstraat

(Vondelstraat 1, verwoest)

Zoals gezegd liep de Vondelstraat oorspronkelijk tot aan de Van Schaeck Mathonsingel. Ook het pand op de hoek van de Van Schaeck Mathonsingel en de Vondelstraat werd tijdens het bombardement van 1944 verwoest. Bij de wederopbouw werd verbinding met de Vondelstraat verbroken.

Vondelstraat 9-11

Rengers

Een foto van Limonadefabriek Rengers uit begin jaren 70 is te zien op F44476 RAN.

Een foto waarop de heer Rengers op 2 september 1977 het koopcontract ondertekend voor de verkoop is te zien op F44481 RAN.

Moskee

Op 1 december 1976 schrijft de Gelderlander dat de kans groot is dat de oude limonadefabriek door het Moskee-comité gehuurd of gekocht zal worden om te dienen als moskee. “Het pand is voor dit doel uitermate geschikt.”

Op dat moment zijn er 1600/”naar schatting 2.000” moslims in Nijmegen. Tot dan toe vonden religieuze bijeenkomsten steeds op een andere huurlocatie plaats. Vaak moest uitgeweken worden naar de ontmoetingsruimte van de Stichting Bijstand Buitenlandse Werknemers, die voor een religieus samenkomen niet geschikt was.

De fabriek is dusdanig gemakkelijk geschikt te maken, dat dan aanstaande donderdag al het Schapenfeest in de toekomstige moskee kan worden gevierd.

Alle collectes in de Boskapel tijdens de Advent en Kerstnacht zullen voor de moskee bestemd worden. Pater van den Berg “riep alle christen-gemeenten van de stad op in de Kerstnacht een grote inzameling voor datzelfde doel te houden onder het motto “Er was geen plaats voor hem…” Zoals bekend staat de nijmeegse Raad van Kerken volledig achter de werkzaamheden van de Moskee-werkgroep.” (01/12/1976)

Een goede week later gaat de huur van de fabriek als proefperiode voor een half jaar in. Daarna zal worden besloten of het gebouw definitief wordt aangekocht. (10/12/1976)

De moskee krijgt naast de eigenlijke limonadefabriek ook de beschikking over de bijbehorende administratieruimte en woonhuis.

Vondelstraat 22-26

Op de bouwtekening van Vondelstraat 22-26 staat “De uitvoerder A. Koster Ziekenstraat 61” (de huidige Ziekerstraat). Bij de handtekening van de burgemeester en secretaris staat de datum van 4-10-1901. In ieder geval komt A. Koster op de Ziekenstraat 61 voor als “timmerman” in de Adresboeken 1896 tot en met 1903.

Kokke

Chris Kokke was voor 1900 al begonnen met het produceren van kaarsen. In 1897 of 1898 is hij verhuisd naar de Bottendaal nr. 13 (nu: van Oldenbarneveltstraat 13). Vervolgens is hij in 1902 gaan wonen op Vondelstraat 22, 24 en 26.

Op 16 mei 1903 bevalt Hendrina M.A. Kokke-Koster van een dochter. Dan is het “Kaarsenfabriek “St. Antonius””. (De Gelderlander 17/5/1903)

“Nummer 22 was een klein fabriekspand gelegen achter de boven en benedenwoning genummerd 24 en 26.
Met regelmaat werd personeel gevraagd, de zaak floreerde.
De Chemische Fabriek “De Bijenraat” is door Chris Kokke opgericht in juli 1914 en was op het zelfde adres gevestigd als Kerkwaskaarsenfabriek St. Antonius aan de Vondelstraat 22.
Later is voor De Bijenraat ook het woonhuis Vondelstraat 24 in gebruik genomen, de familie Kokke zelf woonde toen op Vondelstraat 26, het bovenhuis.
In 1918 of begin 1919 is de productie van Chemische Fabriek “De Bijenraat” zowel als Kerkwaskaarsenfabriek St. Antonius verhuisd naar de Graafseweg 59.” (Noviomagus)

Bron, en zie voor het volledige artikel: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Webmuseum/Drukwerk/cwdata/kerkwaskaarsenfabriek%201920.html

En https://www.noviomagus.nl/Varia/Papier/Bijenraat.htm

Verschuur

Op nummer 22 zal Francincus Verschuur zijn schoenenfabriek beginnen, die uiteindelijk zal uitgroeien tot de bekende Robinson schoenfabrieken.

November 1919 krijgt F. Verschuur een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven inrichting tot het vervaardigen van schoenen en laarzen in de perceelen Vondelstraat 22 en 34, kad bekend gemeente Nijmegen, sectie B. no. 3094 (ged.) en 3227 (ged.)” (PGNC 15/11/1919)] Deze vergunning was in augustus al aangevraagd, maar in oktober nog verdaagd omdat het benodigde onderzoek nog niet is afgerond. (De Gelderlander 29/8/1919 en PGNC 11/10/1919)

In 1921 wordt op de schoenfabriek twee meisjes van 15 of 16 jaar gevraagd. (De Gelderlander 28/6/1921).

Franciscus Verschuur (1885 Heesch (bij Oss)) was in 1916 naar Nijmegen gekomen. Zijn vader had een schoenmakerij in Heesch. Voordat Verschuur zich met zijn familie in Nijmegen 1916 was hij arbeider geweest bij schoenfabriek Hoffmann in Kleef. In Nijmegen was hij thuis begonnen met het maken van kinderenschoenen. Het is mij nog niet bekend of dit al de Vondelstraat was of niet.

In juni 1922 krijgt Verschuur nog een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven inrichting voor het vervaardigen van schoenen en laarzen”. (PGNC 13/6/1922) Het is nog niet duidelijk hoe deze vergunning zich verhoudt tot de reeds bestaande vergunning.

In 1924 wordt de N.V. schoenfabrieken voorheen Frans Verschuur opgericht op de St. Stephanusstraat 8. Zie voor het vervolg https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/Hendriks/Robinson.htm.

Frans Verschuur zelf komt in het Adresboek 1920 nog voor op Vondelstraat 26 als schoenfabrikant.

In Adresboek 1924 komt hij nog voor op nummer 26, waarbij nummer 24 nog “Schoenenfabriek” is. Verschuur is dan “schoenfabrikant”.

In het Adresboek 1932 komt F. Verschuur, schoenfabrikant voor op Groesbeekscheweg 249a.

Vervolg nummer 22: aantal bedrijven

Daarna lijken er een aantal bedrijven op Vondelstraat 22 te zijn gekomen, die langere of kortere daar gezeten hebben. Hoewel nog niet gestreefd naar volledigheid, zijn de volgende namen gevonden:

Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens

In juli 1924 is het Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens. (De Gelderlander 17/7/1924)

De advertentie De Gelderlander 25/10/1924 schrijft daarbij dat Vondelstraat 22 de (ingang poort) is.

In ieder geval is er nog een advertentie in PGNC 22/5/1926 gevonden.

Een aantal andere meldingen

Firma Piebenga & Schekman, electro-technisch installatie bureau en reparatie inrichting komt op dit adres voor in 1928.

Februari 1935 krijgt J.D. van Ingen telefoonaansluiting op Vondelstraat 22 (PGNC 23/2/1935)

Oktober 1942 heeft W.H.A. Verwey & Zn. “Groothandel in alle soorten kaas” zijn pakhuis en kantoor verhuisd van Driehuizerweg 336 naar Vondelstraat 22 (PGNC 31/10/1942).

Drukkerij van Breda

In augustus 1945 vraagt Drukkerij van Breda een “bekwaam 2^e klas Drukker”. (De Gelderlander 22/8/1945) Ook in het Adresboek 1966 komt deze drukkerij nog voor.

Vondelstraat 34

Tasche

Op 21 maart 1902 krijgt H.A. Tasche een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door gaskrachtwerktuig gedreven inrichting voor galvanische metaalbedekking in het perceel aan de Vondelstraat, kadaster Nijmegen, Sectie B, No. 2951 (PGNC 27/3/1902).

Zie voor de rijwielhandel:

Tasche architect Hoffmann

In mei 1903 is het bedrijf Hamer & Witt-Nijmegen, voorheen Firma Gebr. Tasche hier gevestigd (De Gelderlander 3/5/1903).

Vondelstraat 36-38

Veiling

Zie voor de veiling het artikel op Noviomagus.

Vondelstraat 37-43

Vondelstraat 69

“HERENHUIS met TUINHEK, gebouwd in 1904 in Overgangsarchitectuur door de bouwkundige H.G. Burgers (*1875) in opdracht van papierfabrikant Schut. Het pand bezit invloeden van het Rationalisme door de in hardsteen uitgevoerde detailleringen als zuilen en aanzetstenen en ter plaatse van de verdiepingsvloer van de bel-etage, in een verder in baksteen opgetrokken gevel. Genoemde onderdelen geven in natuursteen hun belang in de constructie weer. In het interieur bepalen diverse Art Nouveau-elementen de vormgeving. De achtergevel is louter als sluitende gevel uitgevoerd en toont aan dat de voorgevel het aanzien naar buiten was.” (Rijksmonumenten)

Noviomagus noemt daarbij, dat de bouwkundige Hermanus Gradus Burgers ontwierp onder toezicht van het architectenbureau van Van der Pluijm en Gielen. Het werd gebouwd door aannemer Thunissen. (https://www.noviomagus.nl/Monumenten/monument_0187.html, met een uitgebreide beschrijving)

Rijksmonument

Het gebouw is een Rijksmonument, met als Waardering: (https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/523047, met een uitgebreide beschrijving)

“HERENHUIS met TUINHEK, gebouwd in 1904.

– Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een goed en gaaf bewaard woonhuis in Overgangsarchitectuur waarbij vernieuwende elementen vanuit het Rationalisme duidelijk herkenbaar zijn. Het interieur vertoont Art Nouveau-invloeden en heeft unieke onderdelen als een fraai vormgegeven haardnis. Het tuinhek legt in materiaalgebruik (baksteen en hardsteen) en boogvormen een relatie met de voorgevel van het pand.

– Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van de aaneengesloten oostelijke gevelwand van de Vondelstraat in de laat 19de-eeuwse en vroeg 20ste-eeuwse stadsuitleg die na de afbraak van de vestingwerken tot stand is gekomen.

– Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een directeurswoning uitgevoerd in een stijl die verschillende, voor die tijd moderne invloeden vanuit de bouwkunst toont.”

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/523047

Vondelstraat 79

Rond 1911-1912: Klinkum Meulenberg’s Parapluiefabriek

Op 21 juli 1911 krijgt N.V. Klinkum-Meulenberg’s Parapluiefabriek een bouwvergunning” voor het bouwen van een dubbel woonhuis en een daarachter gelegen fabrieksgebouw. Het adres van het dubbele woonhuis was Graafscheweg 106-108 (sinds 26 juni 1923: nummer 100-102). Het adres van de fabriek is Vondelstraat 79.” Op 1 oktober 1912 wordt van Klinkum failliet verklaard.

Zie voor Klinkum Meulenberg’s Parapluiefabriek en de gevonden muurschildering (tevens bron): https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil40.htm

Rond 1913 Martinus Gerritzen rijwielfabriek

Daarna vestigt Martinus Gerritzen (1870-1928) in of omstreeks 1913 hier zijn rijwielfabriek. Zie:

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil40.htm

In het adresboek 1914-1915 komt M. Gerritzen met privé adres voor op Graafsche weg 108, fabriek Vondelstraat 79.

(Bijna) Gemeentelijk monument

Vondelstraat 79 staat op de lijst om gemeentelijk monument te worden. Daarbij is de planning om vanaf 2024 het proces daartoe te starten. (Planning bescherming nieuwe monumenten)

Linssen

In PGNC 22/10/1901 staat de aanbesteding van “Het bouwen van een beneden- en bovenhuis aan de Vondelstraat, voor rekening Ger. Linssen” door Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden. Het is nog onduidelijk welk adres dit betreft.