Deze pagina verzamelt artikelen over de Graafseweg
De Graafseweg is een van de drukste wegen van Nijmegen. Hij loopt van het Keizer Karelplein tot aan de Graafsebrug.
Een aantal bijzondere gebouwen zijn:
- De gebouwen van de eind 19e/begin 20ste eeuw
- Grand Hotel du Soleil, bij velen bekend als het voormalig belastingkantoor
- Villa de Wolfskuyl
- De Castellatoren
- Het voormalige Augustijner klooster
- De begraafplaats
De Naam Graafseweg
De weg is vernoemd naar de oude Grooteweg van Nijmegen naar Grave, welke vroeger tot aan de Teersdijk liep.
Een aantal vermeldingen:
- Wech naer de Grave (Blaeu, 1649),
- Wech naer de Grave (Nicolaes van Geelkercken, 1653)
- Wegh Naa de Graf (Kiers, 1751)
“De weg van Nijmegen naar Grave tot den vroegeren Teersdijk (Tiersdijk) werd aangelegd ingevolge R. 12 September 1659. Hij was (1774) onder den naam St. Anthonisallee bekend. Het eerste gedeelte (Keizer Karelplein tot de brug over den spoorweg) werd bij R. 3 Januari 1880 Graafschestraat genoemd. Sedert 12 November 1904 draagt de gehele weg den naam Graafscheweg.” (Teunissen 1933 via Straatnamenregister) Sinds 1947 heeft het zijn huidige naam.
Augustinus klooster
In 1925 vestigen de Augustijnen zich in het nieuwe klooster aan de Graafseweg. Zij waren daarmee na 100 jaar weer terug in Nijmegen. Het ontwerp van het klooster was van architect Kayser.
Lees verder
Villa de Wolfskuyl
De villa de Wolfskuylaan de Graafseweg is in 1913 gebouwd als woning voor papierfabrikant Hoijer. Hiervan was C. de Groot uit Hilversum de architect. Daarna was het in gebruik door de Kanunnikessen van het Heilig Graf en daarna de Broeders van Oudenbosch. Tegenwoordig is het in gebruik als de MondzorgVilla.
Lees verder
Stoomwasserij de Zon
Naast Ubbergen en Beek kende en kent Nijmegen zelf een aantal wasserijen. Een daarvan was de Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon. Begonnen op de Bredestraat, werd in 1919 het bedrijf gevestigd in de nieuwbouw op de Graafseweg. Uiteindelijk is het pand in 2008 gesloopt.
Lees verder
Garage Mestrom, architect van der Kloot
Graafseweg 39 is al jarenlang House of Billiards. Het is echter gebouwd als Garage Mestrom, oorspronkelijk vertegenwoordiger van Singer Automobielen. Hiervan was van der Kloot de architect.
Lees verder
Graafseweg 84 en 86
Oorspronkelijk zijn de woningen van Graafseweg 84 en 86 rond 1902 gebouwd als 3 woonhuizen. Hiervan is de linker echter vervangen door een nieuw gebouw.
Lees verder
Augustijnenbosje
Het Augustijnenbos is vernoemd naar de orde der Augustijnen. Zij kochten in 1923 het terrein tussen de Geldersche roomboterfabriek en de Verbindingsweg. Daarbij bouwden ze een klooster aan de Graafseweg.
Lees verder
Florapark
Het Florapark is een erg afwisselend park: een dierenweide, uitkijkplek, bosje, volkstuinen, trimbaan. Het park is aangelegd op een uitloper van de stuwwal. Het ligt deels in en deels op de helling van de Wolfskuil of de ‘Kuul’.
Lees verder
Van Grand Hotel du Soleil tot Belastingkantoor
J.F. Steenmetzer maakt in 1903 van 6 herenhuizen aan de huidige Graafseweg een groots hotel, waarbij de inrichting is geïnspireerd op het “American Hôtel”. Hiervoor leverde architect Haspels Jr. het ontwerp. Een grote verbouwing volgde al in 1906 naar ontwerp van Oscar Leeuw. Vanaf 1922 is het in gebruik als belastingkantoor en na een verbouwing…
Lees verder
Begraafplaats Graafseweg: Geschiedenis en Monumenten
Het prachtige kerkhof ligt wat ingeklemd, wat vergeten tussen de Graafseweg en de Hatertseveldweg in. De aula en het hekwerk uit 1920-1921 zijn ontworpen door architect Weve. Links van de aula staat een bijzonder monument ter herdenking aan de slachtoffers van het bombardement van februari 1944, waarvan velen aanvankelijk in een massagraf op deze begraafplaats…
Lees verder
Graafseweg 56 58
Graafseweg 56 en 58 is ontworpen in 1900 door P.G. Buskens. De aannemer en bouwmeester Gerardus Buskens, oom van P.G. Buskens, gaat op nummer 56 wonen.
Lees verder
Herinnering aan kaarsenfabriek van Kokke: Fabrieksschoorsteen achter de Action
Achter de Action aan de Graafseweg staat, wat verscholen, een oude schoorsteen van een fabriek. Dit is een herinnering aan de kaarsenfabriek van Wilhelmus Kokke.
Lees verder
Castellatoren: een eye-catcher als entree naar de stad
De Castella toren naar een ontwerp van Architect Ludo Grooteman is de afronding van de nieuwbouw op het voormalige Dobbelman terrein. De uitdaging was om een echte eye-catcher te bouwen als entree naar de stad, in een omgeving met veel verkeersdrukte van auto’s en spoor. Het kreeg de Architectuurprijs Nijmegen in 2013.
Lees verder
Geschiedenis van Café-Restaurant Welgelegen
In 1935 ontwerpt architect van Eldik de verbouwing van een landhuis tot het café-restaurant-pension Welgelegen. Dit landhuis is rond 1865 gebouwd.
Lees verder
Ruth, die de vruchten van het veld haalt
In het Augustijnenbosje staat het beeld “Ruth, die de vruchten van het veld haalt”. Een gebukte vrouw, die schijnbaar bezig is de aren op te rapen. Het is de Bijbelse Ruth, die opkijkt. Het beeld is gemaakt door Theo Mulder in 1964. Wie was Ruth en wie was Theo Mulder?
Lees verderGraafseweg 3 t/m 19
De Graafseweg 3 t/m 19 is een Gemeentelijk monument met als omschrijving:
“Aaneengesloten straatwand met alleen aan de rechterkant nog het bijbehorende -zij het verbouwde- hoekpand (Stijn Buysstraat), bestaande uit woonhuizen van twee verdiepingen met souterrain, gedekt met platte daken, die aan de straatzijde hoge dakschilden hebben waarin dakkapellen zijn opgenomen.
Bij één woning (nr. 11) is in het dakschild een smal steil tentdak opgenomen; twee woningen (nrs. 15 en 19) hebben een kleine topgevel. Het materiaal is baksteen, verlevendigd met
lichtgeschilderde stucbanden en met blokken in de strekbogen boven de deuren en vensters.
Alleen nr. 3 heeft een rijker geornamenteerde natuursteendecoratie in gevel, dakkapel en balkon.
Alle gevels bestaan uit drie assen, behalve nr. 11 dat vier assen telt; op de nummers 3, 13 en 17 na is bovendien één van de assen als risaliet uitgevoerd, met op de etage een balkon ter breedte van de risaliet en met boven de gootlijst de dakkapel.
Bouwjaar: 1891-1900.
Slechts weinig aangetaste, nog duidelijk één geheel vormende straatwand die het karakter van de op het Keizer Karelplein aansluitende uitvalswegen goed bewaard heeft.”
Graafseweg 3
Dit herenhuis “is gebouwd in 1891 in neorenaissance-stijl door de architecten Van der Pluijm en J. Gielen in opdracht van een zekere Jansen, wiens monogram in de topgevel prijkt. In het vergulde smeedijzeren deurrooster is een gesmede koeiehuid opgenomen”.
Rijksmonument
Graafseweg 3 is een Rijksmonument met als waardering (tevens bron, hier staat daarnaast een uitgebreide beschrijving): “
- Van architectuurhistorische waarde als een goed en gaaf voorbeeld van een herenhuis in neorenaissance-stijl met een opmerkelijk gaaf bewaard gebleven interieur, waarvan met name de beschilderde stucplafonds (waaronder één met olieverf op linnen) bijzonder zijn. Het herenhuis valt op door een rijke ornamentering en bijzonder materiaalgebruik.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging in de aaneengesloten zuidoostelijke gevelwand van de Graafseweg, die deel uit maakt van het laat 19de-eeuwse uitbreidingsplan van Bert Brouwer.”
Graafseweg 11 en 13
Graafseweg 15 en 17
Wal’s Goederenhandel
1940 Graafseweg 45
“Wal’s Goederenhandel
Verplaatst naar Graafscheweg 45.
(Sed)ert Februari 1930 is Wal’s goederenhan(del ge)vestigd geweest in het pand Groote (…) 31, maar thans is de ruimte daar te (klein) worden, zoodat het tweede lusstrum (van d)e zaak gevierd kon worden met een ver(huizi)ng naar een grooter perceel. De firma (begon) in 1930 alleen met den verkoop van (…)machines en wringers, doch in den loop (der j)aren is daar steeds meer bij gekomen. Het (…)g hiervan is, dat men in de nieuwe behui(zing) aan den Graafscheweg 45 niet slechts een (… c)ollectie van de genoemde artikelen aan(treft,) doch tevens een royale sorteering haar(den en )fornuizen, meubelen, kleeden en loopers, (…)nten, dekens en matrassen en voorts re(…)eeding, stofzuigers en wat dies meer zij.
(In he)t kort dus huishoudelijke artikelen van (de) meest uiteenloopenden aard, zoodat men (..)licht vergeefs een bezoek aan de toon(zaal) zal brengen. Bovendien is daar alles zeer over(z)ichtelijk en smaakvol op verschillende (verdie)pingen opgesteld, zoodat men waarlijk op (…) gemak een rondgang kan maken. Het huis (is v)an binnen keurig opgeknapt en maakt (…) een lichten en frisschen indruk, zoodat (de) ten toon gestelde goederen er uitstekend (tot h)un recht komen. Behalve de toonzalen zijn (er e)nkele magazijnruimten, waarin nog een (…)te voorraad aanwezig is. Wal’s goederen(han)del komt in dit huis goed voor den dag en (we) mogen veronderstellen, dat de klanten dit (ten) zeerste waardeeren. Vermelden wij (tens)lotte, dat het keurige schilderwerk tot (stan)d werd gebracht door de firma G.D. (…)eren en Zonen te dezer stede.” (PGNC 8/3/1940)
Graafseweg 49 -51
“Voormalige directiewoning uit 1888, gesticht door Hellewaard’s Verenigde Limonadenfabrieken.
De hoekwoning is half vrijstaand en gelegen op de eerste en de tweede etage. In vroegere tijden was de woning verbonden met het koffiehuis ‘Voorwaarts’ op de begane grond. Hier is heden een advocatenkantoor gevestigd. Het oorspronkelijke fabriekje waar de limonade werd gebotteld is monumentaal en bevindt zich schuin achter de woning.” Momenteel (mei 2026) staat de bovenwoning -nummer 49- te koop op Funda, tevens bron.
Gerrit Derk Hellewaard: van wagenmaker tot mineraalwaterfabrikant
In het Bevolkingsregister van 1880 is Gerrit Derk Hellewaard (Arnhem, 26 augustus) wagenmaker. Hij komt dan te wonen op Daalscheweg 149? – dit cijfer is doorgehaald en later vervangen door 491. Hij vestigt zich op 19 september 1889 vanuit Deventer. Hij is getrouwd met Heintje Beekman (Zwolle 3 april 1864). Dan is zoon Lucas Hendricus/Hendrikus (Amsterdam 16 augustus 1888) al geboren.
Naast Lucas zal het gezin nog 3 dochters krijgen:
- Eva Catharina (Nijmegen, 12 oktober 1890)
- Annie (Nijmegen, 9 augustus 1906)
- Lamberta Petronella (Nijmegen, 25 september 1901)
In het Bevolkingsregister van 1890 is Gerrit Derk Hellewaard (Arnhem, 26 augustus) wagenmaker. (In de Bevolkingsregisters staat 1866 als geboortedatum. Echter: in het Bevolkingsregister van 1910 wordt dit verbeterd in 1868). Ze verhuizen van Daalsche Weg 491 naar van Hezewijkstraat 3. In het Adresboek 1895 komt hij voor als “wagenmaker” is, met als adres “Daalsche weg 491” (Dit is de Groesbeekschedwarsweg Noviomagus.nl). In de Adresboeken 1896, 1898, 1899 komt G.D. Hellewaard, wagenmaker voor op Groesbeeksche dwarsweg 94.
In de periode 1900-1910 verhuist het gezin van de van Hezewijkstraat 3 naar de Van Dulckenstraat 31. Het beroep van Gerrit Derk “wagenmaker” is dan doorgehaald en vervangen door mineraalwaterfabrikant. Op de kaart is daarnaast aangegeven “B27-130”). Lucas verhuist een tijdlang tussen 1905 en 1907 naar Almelo. Nicht Aartje Mink (Zwolle, 17 augustus 1898) verblijft juist een periode tussen 1905 en 1907 bij het gezin.
Gerrit Derk “werkte bij de spoorwegen, maar werd ontslagen nadat hij deelnam aan de landelijke spoorwegstaking van 1903. Ook zijn zoon Luuk kon daarna nergens meer aan het werk. Als zoon van een staker was hij bij voorbaat verdacht.” https://www.gelderlander.nl/nijmegen/wie-was-de-nijmeegse-vrouw-die-een-fortuin-naliet-aan-het-kronenburgerpark-ze-is-in-eenzaamheid-begraven~a9638926/. Daarnaast was het gezin Nederlands hervormd; In het overwegend katholieke Nijmegen maakte dat het vinden van werk nóg moeilijker.”
Daarop besluit het gezin een mineraalwaterfabriek te openen aan de Graafseweg. Daarbij was het doel om arbeiders van de sterke drank af te helpen. “Het bedrijf groeide uit tot een groot succes.”
Tegen drankmisbruik: limonades en spuitwater
Het PGNC schrijft:
“Limonades en Spuitwater.
Bij de in alle kringen der samenleving merkbare neiging tot meerdere matigheid in het gebruik van alcoholische dranken– een onmiskenbaar gevolg van de onvermoeibare pogingen om misbruik in deze te keeren – ziet men het gebruik van limonades, spuit- en mineralewateren zeer toenemen, en breidt zich diensgevolgs het aantal fabrieken, waar deze vervaardigd worden aanmerkelijk uit.
Te dezer stede werd aan de Graafsche straat no. 51 door de firma G.D. Hellewaard en Co. een dergelijke inrichting gesticht, welker fabrikaat zeer valt te loven. De verschillende limonades en andere dranken worden hier niet meer afgeleverd in de bekende kogelfleschjes, doch in flesschen met schroefsluiting, waarmede enkele buitenlandsche bronwateren een begin hebben gemaakt en wat niet zonder succes is gebleven. Behalve dat dit systeem groote waarborgen geeft voor zindelijkheid, ook met het oog op het gemakkelijker spoelen der flesschen, heeft het tevens het voordeel, dat de flesschen, nadat men er wat uitgeschonken heeft, weer dadelijk gesloten kunnen worden, zoodat de inhoud mousseerend blijft.
Velen zullen dan zeker ook eens een proefje van het fabrikaat der firma G. D. Hellewaard & Cie. willen nemen.” (PGNC 16/8/1903)
In 1903 komt er een G.D. Hellewaard, wagenmaker en bierhuishouder, voor op de Graafsche str 51, Dan komt ook Hellewaard & Co, fabr v limonades en spuitwater voor op dit adres. In het Bevolkingsregister van 1910 is de verhuizing van Gerrit Derk Hellewaard, Mineraalwaterfabrikant van de Van Dulckenstraat 31 naar Graafseweg 51 op een later tijdstip (1/1 21) opgenomen. Zijn zoon Lucas Hendricus/Hendrikus (Amsterdam 16 augustus 1888) is dan tevens “mineraalwaterfabrikant’.
Na het overlijden van haar vader en Lucas, zal Annie jarenang het bedrijf leiden.
In De Gelderlander 12/2/1955 staat de verkoop van Graafseweg 49, 49a, 51 en 53 aangekondigd.
49a wordt daarbij nog steeds als “mineraalwaterfabriek’ aangeduid, nummer 51 is een café.
Daarnaast zijn er 2 bovenwoningen: de nummers 49 en 53.
Graafseweg 55 t/m 61
Graafseweg 6
Architect H. Jansen.
Graafseweg 22/van Oldenbarneveltstraat 2
Graafseweg 22/van Oldenbarneveltstraat 2 maakt onderdeel uit van een “Aaneengesloten straatwand met alleen aan de linkerzijde nog het bijbehorende hoekpand (Van Oldenbarneveldtstraat), bestaande uit woonhuizen van twee verdiepingen met souterrain of halfbovengrondse kelder”.
Graafseweg 22/van Oldenbarneveltstraat 2 is een Gemeentelijk Monument met als waardering:”Goed bewaarde, afwisselend opgezette doch duidelijk één geheel vormende straatwand die het
karakter van de op het Keizer Karelplein aansluitende uitvalsweg goed bewaard heeft”
Graafseweg 70 t/m 74
Op de bouwtekening heeft het perceel het nummer Neerbosch Sectie B No 3131. Op de bouwtekening staan wel de handtekeningen van de architect, de opdrachtgever en de aannemer, maar deze zijn moeilijk leesbaar:
Graafseweg 126 en 128
Hierover is reeds een uitvoerig artikel verschenen in:
https://dewester.info/graafseweg/
Graafseweg 208 J.J. Ham
Gevonden gebruikers
| Naam | Omschrijving | Adres | Adresboek |
| G. Noy | Caféhouder | Graafscheweg 208 | 1926, 1928 |
| Mej. H.M.J. Noij | Graafscheweg 208 | 1926, 1928 | |
| Mej. M.J.H. Noij | Graafscheweg 298 | 1934, 1938, 1940 | |
| Mej. M.J.H. Noij | Graafseweg 208 | 1948, 1951, 1955, 1959, 1963 | |
| Krijgsman, wed. J.J., geb. J.M.J. Noij | Graafscheweg 208 | 1932, 1934, 1936, 1938, 1940 | |
| Krijgsman, wed. J.J., geb. J.M.J. Noij | Graafseweg 208 | 1948, 1951, 1955 | |
| A.R. Van Kempen | Grossier vee en vleeshandel | Graafseweg 208 | 1951 |
| Oudijk, wed. H.L., geb. H.M.J. Noij | Graafseweg 208 | 1963 |
Gerardus Noij
Ook wel Gerhardus, ook wel Noy. In de Adresboeken 1926 en 1928 komt hij voor als café-houder. Ook in een gevonden advertentie van 1923 heeft hij een café op de Graafscheweg (PGNC 7/9/1923 aankondiging over postduiven)
Een slag om de arm: de familiedata zijn afkomstig van een genealogiesite, zonder dat de onderliggende actes zijn gevonden/gezocht.
Gerhardus Noij (1849-1931)
Zijn ouders waren Johannes Noij (1805-1854) en Helena Cuijpers (1813-1891).
Hij trouwt in 1879 met Anna Maria van Well (1857-1933).
Ze krijgen 6 kinderen:
- Johanna Maria Helena (23-1-1880 Gennep – 23-11-1954 Rotterdam)
- Johannes Gerardus Jacobus (9-12-1881 Gennep – ?)
- Helena Maria Johanna (27-6-1884 Gennep – ?)
- Jacoba M.J. (23-3-1887 Gennep – ?)
- Gerardus (8-12-1888 Gennep – ?)
- Maria J.H. (26-10-1891 Gennep – ?)
Helena Maria Johanna Noij (H.M.J.) is geboren op 26-6-1884 in Gennep (https://www.genealogieonline.nl/geslacht-dongelmans/I37847.php en https://www.genealogieonline.nl/stamboom-de-duffelt/I69678.php) Zij trouwt op 11-05-1936 (zij is dan 51 jaar) met Henricus Laurentius Oudijk, reiziger, 45 jaar. Zij komt in de adresboeken van 1926 en 1928 op Graafseweg 208 voor. En daarna in 1963, als weduwe van H.L. Oudijk.
Sloop en Nieuwbouw
Rob Essers op Noviomagus: “Op Graafscheweg 208 woonde caféhouder G. Noij. Het pand is in 1930 gesloopt voor de bouw van het nog bestaande woonhuis waarvoor op 3 oktober 1930 vergunning is verleend.”
Kad. Sectie B No 2272 Gem: Neerbosch, Rotterdam juli 1930, Architect J.J. Ham
Overlijden Gerardus
In de overlijdensadvertentie van Gerardus in 1931 (De Gelderlander 31/8/1931) en het overlijden van Anna Maria ( De Gelderlander 5/1/1933) het adres Graafseweg 193 genoemd. Ook in het Adresboek van 1932 komt Anna Maria van Well, weduwe van G. Noij voor op dit adres. Ook Mej. H.M.J. Noij, de dochter die bij hen inwoonde, komt dan op dit adres voor.
Het is mij (RE) nog onduidelijk of Gerardus de opdracht heeft gegeven voor herbouw van nummer 208 of dat dit de 2 zussen die er in zijn gaan wonen zijn geweest.
2 zussen Noij
Waarschijnlijk wonen (in ieder geval) 2 zussen Noij langere tijd samen rond 1932 tot 1955 of 1963:
- “Krijgsman, wed. J.J., geb. J.M.J. Noij” komt in de Adresboeken 1932 t/m 1955 voor. Zij is waarschijnlijk Jacoba M.J. Noij, geboren in 1887 en dochter van Gerhardus.
- “Mej. M.J.H. Noij” is gevonden in de Adresboeken 1934 t/m 1963. Zij is waarschijnlijk Maria J.H. op 26-10-1891 in Gennep.
Gils
In 1947 zijn nog 2 advertenties gevonden aangaande de familie Gils:
Gezin van Kempen
In een geboorteadvertentie Gelderlander 25/5/1949 komt het gezin van Kempen op dit adres voor: René (Reneirus Arnoldus Gerhardus Andréas) op 24-5-1949. Zijn ouders zijn A.R. van Kempen en M. van Kempen-Rits.
In het Adresboek van 1951 komt ook A.R. van Kempen op dit adres voor, grossier in vee en vleeshandel.
Aandachtspand
Het staat op de Aandachtslijst Cultureel Erfgoed
Augustinus klooster
Graafseweg 274
Wonen in Nijmegen 