Een vrachtwagen (merk Ford) van de N.V. de Haan & Van Benthem, Rembrandtstraat, 1925 (F53732 RAN)
Vooraf: Serena Gloeilampenfabriek
Het pand was in 1915 gebouwd als de Serena Gloeilampenfabriek. (PGNC 1/1/1916)
In juni 1915 blijken de statuten van de N.V. “Serena” Metaal-Gloeilampenfabriek (“De Heldere” Metaal-Gloeilampenfabriek) te zijn goedgekeurd. Het doel is het “behalen van winst door het vervaardigen van en handeldrijven in electrische gloeilampen en aanverwante artikelen, zoomede alles wat in de ruimsten zin tot dezen tak van bedrijf kan worden gerekend of met de electrotechniek in verband staat.
Het kapitaal der vennootschap bedraagt f250.000, verdeeld in 250 aandelen van f1000, waarvan door oprichters zijn genomen en volgestort 50 aandeelen”. De overige aandelen moeten binnen 10 jaar zijn volgestort. (De Gelderlander 6/6/1915)
Er zijn een aantal personeeladvertenties gevonden:
In PGNC 29/8/1919 Nette meisjes van 18-22 gevraagd. Het adres is dan Rembrandtstraat 60.
In De Gelderlander 27/11/1920 een Juffrouw voor de Loonadministratie
De Gelderlander 14/10/1922 eenige nette meisjes
Een levensbeschrijving van van Benthem staat op: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=var274.htm en dan vooral het bidprentje. Het bidprentje vertelt tevens dat Serena wegens patentmoeilijkheden in 1924 werd stilgelegd.
Showroom Ford
“Showroom Ford-automobielen.
De Showroom van de firma de Haan en van Benthem, de officieele Ford-importeurs hier ter stede, wordt hedenmiddag geopend. Zij is een aanwinst voor de Rembrandtstraat, waar de ruime garages en werkplaatsen gevestigd zijn. Naar het ontwerp van den heer Reijnen, architect te dezer stede, is een fraaie uitbouw tot stand gebracht, welke zich op welgeslaagde wijze aanpast bij den vroegere gloeilampen-fabriek, die ruimte, licht en lucht in overvloed bood voor hare nieuwe bestemming.
De showroom is als het ware een vitrine van groote afmetingen. De enorme spiegelruiten stellen de voorbijgangers in staat de geëxposeerde automobielen van drie kanten te bezichtigen. Toen wij er heden een kijkje namen zagen wij, in een smaakvolle entourage van planten en bloemen, een gesloten “Lincoln”, den schitterenden S-cylinder, die al het comfort heeft van een eerste klasse luxe wagen. De voortreffelijke eigenschappen van zijne motor zijn overbekend. Verder stond er een keur van meer bekende producten der Ford-fabriek: een elegante coupé (gesloten two-seater), het wagentje voor doktoren, zakenmenschen enz., een Ford-Touring (open 5 persoons-auto) een bestel-chassis.
De keurige afwerking van de Showroom valt te roemen. De firma Hofman en Arts, die het werk heeft uitgevoerd, de heer C. Burgers (Grootestraat), die het schilder- en de heer Peters (v. Rosendaelstraat), die het stucadoorwerk heeft verricht, leggen er alle eer in.
De garage zal, wanneer de thans nog niet in gebruik genomen tweede helft van de voormalige fabriek er bij getrokken zal zijn, een oppervlakte hebben van 2000M², terwijl bij de fabriek nog eenzelfde oppervlakte grond ligt. De accomedatie, waarover de firma De Haas en Van Benthem beschikt, is dus van dien aard, dat het bedrijf zich wat de ruimte betreft schier onbegrensd kan ontwikkelen.
Een aardige reclame.
De firma De Haas en Van Benthem, Rembrandtstraat, de officieele Ford-importeurs te dezer stede, zullen Zondag 16 Augustus, ter gelegenheid van de opening der Nationale Voedings- en Huishoudtentoonstelling, een bruidspaar, Kloris en Roosje met de bruiloftsgasten in een aantal Ford-auto’s feestelijk door de stad rijden om hen naar De Vereeniging te brengen, waar de bruidstoet de Tentoonstelling zal bezoeken. De gasten komen met een versierde extra-pont van de overzijde, aan de Waalkade aan, waar de stoet begint.
Nadere bijzonderheden over den te volgen weg- o.a. langs het Stadhuis- zullen tijdig bekend gemaakt worden.” (PGNC 9/8/1924)
W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…
Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…
In 1921 begint Bouwvereeniging Huis en Hof met de bouw van 31 woningen aan de Rembrandtstraat en Heydenrijckstraat. Hiervan is Charles Estourgie de architect. Bijzonder is, dat deze vereniging daarna 100 jaar blijft bestaan, ook al betreft het maar 31 woningen.
Aanvankelijk loopt de verhuur nog niet soepel: de huurprijzen zijn relatief hoog. Zowel organisatorisch als financieel is het lastig om daadwerkelijk als woningcorporatie te fungeren. In 2023 wordt de volgende constructie bedacht: Woonwaarts neemt Huis en Hof over, WBVG heeft met Woonwaarts een exploitatieoverenekomst en faciliteert het zelfbestuur van de bewoners.
Oprichting en bouw
De Bouwvereniging Huis en Hof was op 8 maart 1915 opgericht aan de Erlecomseweg 16 te Erlecom, “ten huize van de woning van de voorzitter” (Jaarverslag 1920)
Rond 18 maart 1921 (‘heden’) vindt de aanbesteding van de bouw van 31 middenstandswoningen aan de Heijdenrijck- en Rembrandtstraat te Nijmegen. De opdrachtgever is de Bouwvereeniging “Huis en Hof”, de architect is Charles Estourgie.
Op 29 september 1920 stelde de gemeente Nijmegen zich borg voor de lening bij de Rijkspostspaarbank van f163.500. (De Gelderlander 11/2/1925 ) “Naderhand heeft de gemeente f61.500 geleend”. Het is nog niet bekend of dit het bedrag is van 1922 zoals hieronder staat weergegeven, of dat vóór 1922 er nog geen lening is geweest. In ieder geval was ook deze twee lening bedoeld tot dekking van de bouwkosten.
Met f308.660 is de Gebrs. A. en W. Vervoort uit Oss de laagste inschrijver (De Gelderlander 18/3/1921); het is nog niet bekend of dit bedrijf uiteindelijk de gunning krijgt.
In april 1922 verzoekt het bestuur van de bouwvereniging om een rentedragend voorschot voor de bouw aan de gemeente. (PGNC 29/4/1922).
In 1925 stemt de gemeenteraad in met het verzoek tot een nieuwe lening van f217.400. (De Gelderlander 11/2/1925). De huren zijn relatief hoog: f650, f625 en f600; “Thans zijn verschillende woningen niet verhuurd, zoodat de vereeniging binnen kort niet in staat zal zijn hare verplichtingen te voldoen.” Daarbij zal de gemeente bespreken hoe de huur met f75 verlaagd zou kunnen worden. Een mogelijkheid is dat Huis en Hof de resterende hoofdsom van 153.500 aflost aan de Rijkspostspaarbank en de f60.280 aan de gemeente (en daarnaast f3.080 aan bouwkosten). De gemeente zal hiervoor een lening verstrekken, die 40 jaar zal lopen. Of dit voorstel door is gegaan is nog niet bekend: “Wordt in gesloten zitting behandeld.”
In het midden van het complex (Rembrandtstraat 19 en 21) is een cartouche aangebracht van Huis en Hof.
Vervolg
Huis en Hof heeft daarna nooit meer andere woningen gebouwd. Wel was ze een officiële woningcorporatie, een toegelaten instelling.
De Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/9/1993 schrijft dat de huizen “nog niet zo lang geleden zijn gerestaureerd.
Volgens het Jaarverslag over 2020: “De kwaliteit van het woningbezit is goed. Er wordt regelmatig onderhoud gepleegd.” Vanaf mei 2019 kon de renovatie van buitenkozijnen plaatsvinden dankzij een subsidie van Stichting Volksbelang van 1895.
De moeilijkheden van een kleine organisatie
Wel blijken uit het Visitatierapport over 2015-12018 en de terugblik in het Jaarverslag 2020 de moeilijkheden voor Huis en Hof. Zo is het moeilijk om een positieve kasstroom te realiseren. De WSW had Huis en Hof in bijzonder beheer geplaatst: nadat de laatste lening met de WSW borging was afgelost, was Huis en Hof en 2018 bij dit orgaan uitgeschreven.
Daarnaast was het voor de organisatie moeilijk om aan regelgeving te voldoen en om uberhaupt aan bestuur zoals van een woningcorporatie mag worden verwacht: benoemingen, communicatie naar huurders, vastlegging. Er werd niet voldaan aan het op tijd inleveren van stukken. In het Huurderszelfbestuur leek het individueel belang belangrijker te zijn dan geen gezamenlijk belang. De aanpassing van de Woningwet in 2015 zorgde voor een nog strakkere regelgeving voor een corporatie.
In 2015 had Huis en Hof daarop al besloten om met 2 corporaties in gesprek te gaan over overname of het verkrijgen van aanvullende financiering. Deze gesprekken liepen op niets uit en het bestuur besloot zelf daarom eerst “orde op zaken te stellen: “Dat is eind 2018 het geval: de financiën zijn op orde, de governance van de vereniging voldoet aan alle wettelijke vereisten en aan de Governance Code en er is sprake van een planning op het vereiste onderhoud, van een ingevoerd risicomanagementsysteem en van een verantwoorde spreiding in het onderhoudsbeleid. Kortom, de vereniging functioneert zoals het hoort. Het bestuur en de raad van commissarissen verdienen in de ogen van de visitatiecommissie een groot compliment voor de wijze waarop zij de afgelopen jaren hun taken en verantwoordelijkheden hebben waar gemaakt. Hun maatschappelijke gedrevenheid is zeer te waarderen.” https://visitaties.nl/data/files/iEK2jiZcLs9FIwgZ8xdt/L0420%20Bouwvereniging%20Huis%20en%20Hof%20visitatierapport%202020.pdf#page=10. Het volledige rapport is te vinden op: https://visitaties.nl/visitatierapporten/bouwvereniging-huis-en-hof-nijmegen
Met 31 woningen was het voortbestaan moeilijk, daarbij gingen de woningen niet mee met hun tijd: de woningen hadden onderhoud nodig en moesten de woningen energiezuiniger worden. Daarvoor ontbraken de financiële mogelijkheden.
Het Jaarsverslag over 2020 https://irp.cdn-website.com/4f5d3e14/files/uploaded/20210405%20Jaarverslag%202020.pdf: “Daarnaast is het verdere herstel voortgezet van de bestuurlijke en technisch financiële positie van bouwvereniging Huis & Hof. Dit met het doel om vast te stellen of Bouwvereniging Huis en Hof op langere termijn voldoende levensvatbaar is om haar volkshuisvestingstaak te vervullen.
In januari 2020 is het eerste visitatierapport in het bestaan van de vereniging gepubliceerd.Met name op het gebied van communicatie, met stakeholders als gemeente en collega corporaties, als met de eigen huurders geeft het rapport handvatten tot verbetering.
Bouwvereniging Huis & Hof heeft een helder doel voor ogen: dan wel een zelfstandige organisatie met een duurzame governance, een solide financiële positie, een vastgoedportefeuille die op termijn de eisen van energiebesparing en duurzaamheid aankan en een inspirerende basis in de vereniging.
Maar als deze doelen niet te verwezenlijken zijn – en dat moet blijken in het voorjaar 2022 – zal de vereniging (vergaande) samenwerking zoeken met een collega-corporatie”. Door corona was er echter tijd verloren om met de genoemde doelstellingen aan de slag te gaan.
Fusie met Woonwaarts en WBVG
In 2023 benaderden Huis en Hof een aantal woningcorporaties voor een fusie door middel van een overname, waarbij Woonwaarts en WBVG zich meldden. Na een fusieproces met deze 3 partijen werd Huis en Hof omgezet naar een stichting, welke eind 2024 fuseerde met Woonwaarts.
De bewoners gingen met WBVG aan de slag hoe de bewoners zouden kunnen komen tot zelfbeheer van de woningen. WBVG werkt vaker met collectieve woonvormen in zelfbeheer. Daarbij vormden de bewoners een woongemeenschap. Daarbij pakt zij onder andere het proces tot verhuur op wanneer er een bewoner vertrekt. Woonwaarts sloot een exploitatieovereenkomst met WBVG. WBVG faciliteert het zelfbeheer van de bewoners; Woonwaarts zal komende jaren de woningen verbeteren en verduurzamen.
Kortom, er moest nodig verduurzaamd worden. Tel daar de administratie en verantwoordingslast bij op en er kon geen andere conclusie getrokken worden dan dat Huis en Hof geen toekomst meer had in de oude vorm. Er moest iets veranderen. Naarmate de verandering dichterbij kwam, was er sprake van een groeiende gemeenschapsvorming. Meerdere bewoners zetten zich in voor het behouden ontwikkeling van de eigen community. Met een fusie in het vooruitzicht leek het hen een goede optie om de WBVG te polsen en te trachten een verantwoorde vorm van zelfbeheer te ontwikkelen. In een boeiend proces met vele workshops hebben de Bewonersvereniging Huis en Hof en de WBVG samen een zelfbeheerplan ontwikkeld waarmee de zeggenschap van de bewoners voor tientallen jaren is gewaarborgd.
Gemeentelijke Monument
Het is een Gemeentelijk Monument, met als tekst bij aanwijzing:
Reeks eengezinswoningen van baksteen in twee bouwlagen, gegroepeerd tot een bouwmassa bestaande uit een terugliggend middengedeelte met daarin een middenrisaliet en twee ver uitstekende hoekpaviljoens. In het middengedeelte links en rechts drie woningen van een bouwlaag met grote bakstenen dakkapel; twee-assig. In de middenrisaliet twee woningen, symmetrisch gegroepeerd rond een boven afgeknotte bakstenen topgevel waarachter een derde bouwlaag. In het midden ornament-cartouche van gebakken steen met “Huis en Hof” (naam woningbouwvereniging). De beide hoekpaviljoens met ieder zes woningen, waarvan de ingangen zich bevinden in twee voorgebouwde portieken met balkons. Boven de tweede bouwlaag bevinden zich, corresponderend aan de portieken twee afgeknotte topgevels waarachter een derde bouwlaag.
Het complex heeft pannengedekte zadeldaken over de lagere delen; middenrisaliet en hoekpaviljoens hebben geknikte schilddaken.
…
Goed voorbeeld van vroege volkswoningbouw; betrekkelijk gaaf bewaard en stedebouwkundig van belang.”
Carel Marie Roothaan (Amsterdam 21 februari 1865 – Nijmegen 18 september 1930). Hij was zoon van Philippus Johannes Roothaan (Amsterdam ±1835 – Nijmegen 11 januari 1892), gemeenteontvanger.
Op voorstel van zijn vader benoemde Gemeente Nijmegen Carel tot klerk op het kantoor van zijn vader in 1888. Zijn vader was gemeentontvanger en bij zijn overlijden volgde Carel hem op. Hij zou tot 1930 deze functie blijven uitoefenen. Daarnaast was hij ontvanger van de Beurs Burghardt v.d. Bergh en beheerder van het Eversfonds. Ook was hij een van grondlegger van het Canisius-Ziekenhuis, dat in 1926 opende.
Zowel vader als zoon Roothaan zijn begraven op de Begraafplaats Daalseweg.
Voorstel 1895
Het was niet de eerste keer dat de naam Roothaan ter sprake kwam.
Ook in 1895 waren er plannen bij de Gemeente om een straat naar Roothaan te vernoemen, de huidige Dominicanenstraat. “”De VOORZITTER zegt dat het voornemens was een der straten de naam van ‘Roothaanstraat’ te geven, maar dat de heer Roothaan zich daar tegen verzet heeft.” (Verslag van de Handelingen van de Raad der Gemeente Nijmegen 1895, p. 484, zoals weergegeven in het Straatnamenregister)
“”De burgemeester deelde de vergadering mee dat gemeenteontvanger C. Roothaan te kennen had gegeven geen prijs te stellen op een dergelijke geste. Dit waarschijnlijk vanwege het feit dat hij het niet correct vond een straat te noemen naar een familie die in 1893 een perceel land om niet aan de gemeente had geschonken onder voorwaarde dat het perceel ‘tot openbare weg bestemd worde en blijve’. Deze weg is de straat die in de raadsvergadering van 22 februari 1896 de naam Dominicanenstraat kreeg.” (gemeentearchivaris, 29 maart 1989)”
Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…
Voormalig Klooster Dominicanessen, Dominicanenstraat 6 (september 2024)
Een eeuw lang stonden er drie grote panden van de Dominicanessen naast elkaar aan de Dominicanenstraat: scholen en een klooster. Het onderwijs werd gegeven door de Congregatie van de Dominicanessen van de H. Catharina van Siëna (ook bekend als de Dominicanessen van Voorschoten).
In 1895 worden de Dominicanessen van de H. Catharina van Siëna gevraagd les te geven.
Bewaarschool
Vanaf de Berg en Dalseweg in de richting van de Daalseweg. Rechts de St. Canisius MAVO in het voormalige St. Vincentiusklooster, dat later plaats maakte voor het appartementencomplex de Dominicaan, 1987 (Anton van Roekel via F67261 RAN CCBYSA)
Het begon met een bewaarschool.
De bouw van bewaarscholen met bovenwoning op een terrein aan de Kerklaan werd op 13 augustus 1895 namens het bestuur van het klooster der Eerw. Zusters Dominicanessen in Voorschoten, aanbesteed. Hiervan was W. van Aalst uit ’s-Hertogenbosch (waarschijnlijk) de architect, omdat bij hem de inlichtingen te verkrijgen zijn. (De Gelderlander 1/8/1895)
Daarbij wordt de Dominicanenstraat, welke pas sinds 22 februari 1896 zo heet, nog “Kerklaan” genoemd. “Vervallen naam van een gedeeltelijk nog bestaand smal straatje achter de R.K. kerk aan den Berg en Dalscheweg en de scholen der zusters Dominicanessen aan de Dominicanenstraat. Vroeger verbond dit straatje den Daalscheweg met de Dominicanenstraat.” (Teunissen 1933 zoals weergegeven in het Straatnamenregister) https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/K.html
“Nijmegen, 1 April.
Gister was het voor de Eerw. Zusters Dominicanessen, die van af den 15e April haar vaste woonplaats binnen Nijmegen hebben gevestigd, een blijde en heugelijke dag. Het gold de inwijding en opening der nieuw gestichte school aan de Dominicanenstraa. Ten 9½ uur droeg de Zeer Eerw. heer A.P. v.d. Geest, Pastoor der St. Dominicus-Kerk, geassisteerd door de E.E. Paters B. Mohrmann en Th. Vermeulen, eene plechtige H. Mis op in de kerk van Onze Lieve Vrouw aan den Berg en Dalsche weg, om Gods rijkste en overvloedige weldaden af te smeeken over haar, die ook hier het heil der jeugd met algeheele toewijding gaan behartigen. Nadat de H. Mis geëindigd en de “Veni Creator” aangeheven was, had de plechtige inwijding plaats van het nieuwe schoolgebouw, hetwelk vooral uitmunt door zijne ruime en gerieflijke lokalen. Moge op deze nieuwe ondernemening der Dominicanessen, welke nu reeds de schoonste verwachtingen schijnt te overtreffen, Gods zegen ruimschoots nederdalen; moge zij steeds meer en meer in bloei toenemen, opdat Nijmegens burgers getuigen mogen zijn dierzelfde vruchten, welke andere plaatsen in ons land van de opoffering en toewijding dier Eerw. Zusters reeds zoo overvloedig hebben ingeoost.” (De Gelderlander 22/4/1896)
Wilhelmus Theodorus van Aalst (Geertruidenberg, 5 februari 1856 – ‘s-Hertogenbosch, 11 november 1927) was een Nederlands architect.
Hij was de zoon van Johannes Henricus van Aalst (1818-1861), een broodbakker, en van Maria Catharina Reniers (1823-1860). Ze zouden beiden jonge te komen, waardoor Willem op zijn vijfde weeskind was.
Als jonge bouwkundige woonde hij in verschillende plaatsen in Noord-Brabant. In ieder geval: Helmond, Uden, Strijp, in 1887 de eerste keer in ’s-Hertogenbosch en in maart 1888 in Veldhoven. In maart 1888 vestigde hij zich in ’s-Hertogenbosch.
Hij trouwde op 20 oktober 1892 met Louisa Maria Martina van Grinsven (26-9 1867). Zij zullen 5 kinderen krijgen, waarvan er 2 als baby overlijden (na 8 en 13 maanden).
Architect W.Th. van Aalst
Waarschijnlijk was architect W.Th. van Aalst de architect.
Wilhelmus Theodorus van Aalst (Geertruidenberg, 5 februari 1856 – ‘s-Hertogenbosch, 11 november 1927) was een Nederlands architect.
Hij was de zoon van Johannes Henricus van Aalst (1818-1861), een broodbakker, en van Maria Catharina Reniers (1823-1860). Ze zouden beiden jonge te komen, waardoor Willem op zijn vijfde weeskind was.
Als jonge bouwkundige woonde hij in verschillende plaatsen in Noord-Brabant. In ieder geval: Helmond, Uden, Strijp, in 1887 de eerste keer in ’s-Hertogenbosch en in maart 1888 in Veldhoven. In maart 1888 vestigde hij zich in ’s-Hertogenbosch.
Hij trouwde op 20 oktober 1892 met Louisa Maria Martina van Grinsven (26-9 1867). Zij zullen 5 kinderen krijgen, waarvan er 2 als baby overlijden (na 8 en 13 maanden).
Werk
Hij bouwde veel kerken, pastorieën, scholen en woningen. De Bossche Encyclopedie over zijn kerkgebouwen: “het zijn nagenoeg allemaal driebeukige neogotische kruisbasilieken.”
Van Halteren
Van 1920 tot 1925 associeert hij zich met architect Johannes J.M. van Halteren (Amsterdam 1893 – ´s-Hertogenbosch 1973). Van Halteren kwam naar Den Bosch en werd later de huisarchitect van de congregatie van de Zusters van de Choorstraat. In 1925 werd de compagnonschap tussen beide bouwmeesters verbroken. Van Halteren ontwierp in Nijmegen de Piushove.
Tot nu toe Gevonden werken
1887 Aloysiusgesticht (Bossche Encyclopedie)
Fraterhuis, Cuyk (Bossche Encyclopedie)
1889 bijdrage aan de St. Clemenskerk; vergroting koor in 1900, Hulsel (Bossche Encyclopedie)
1890-1916 – “Verscheidene gebouwen voor congregatie Zusters van Liefde, Tilburg (samen met L. Goyaerts)”
Advertentie opening school Sint-Catharina-gesticht Dominicanenstraat (De Gelderlander 23/9/1897)
“Sinds verleden jaar de bewaarscholen der Eerw. Zusters Dominicanessen in de Dominicanenstraat geopend werden, mag deze inrichting zich in zulk een bloei verheugen, dat thans ook gelegenheid voor lager onderwijs zal worden gegeven. Den 1sten October a.s. zal de leerschool een aanvang nemen. Daar het onderwijs dezer Congregatie te Amsterdam, Rotterdam en elders bij bevoegde autoriteiten hoog staat aangeschreven, twijfelen wij niet, of ook hier zal haar onderwijs worden gewaardeerd en vruchten dragen. Dat het geheel beantwoorden zal aan de billijke eischen des tijds; door degelijkheid, practischen zin en godsdienstigheid zal uitmunten, behoeft geen betoog. Het katholieke Nijmegen zij daarom gelukgewenscht met deze belangrijke versterking van het godsdienstig leven, want een godsdienstige jeugd is de grondslag voor een godsdienstige maatschappij.
Binnen korten tijd zal, naar wij met genoegen vernemen, aan deze inrichting een normaalcursus voor hoofakten en vreemde talen verbonden worden.” (De Gelderlander 22/9/1897)
School voor Minvermogenden
Op 2 juni 1899 vindt de inwijding plaats van de school voor minvermogenden. Het PGNC 3/6/1899 noemt het de St. Catharinaschool: “Dit ruime, geheel naar de eischen des tijds ingerichte schoolgebouw voor meisjes, is de tweede inrichting voor onderwijs, door de Eerw. Zusters Dominicanessen, sedert hare vestiging te dezer stede gesticht.”
De Gelderlander plaatst een uitgebreid artikel:
“Men herinnert zich dat in Februari van het vorig jaar, onder hooge goedkeuring van mgr. Van de Ven, onder krachtige aanmoediging van den hoogeerw. heer Deken en met toestemming van de zeereerw. heeren pastoors der stad, een beroep werd gedaan op de liefdadigheid der Nijmeegsche Katholieken in het belang van een op te richten school voor minvermogende kinderen in het nieuwe stadsgedeelte bij de Berg-en-Dalsche straat.
De offervaardigheid van het katholieke Nijmegen heeft zich alweer niet onbetuigd gelaten. En het bewijs daarvan mogen wij zien in het fraaie schoolgebouw, met ruime en helder verlichte klaslokalen, dat niet ver van de reeds bestaande scholen der eerw. zusters Dominicanessen thans aan de Dominicanenstraat verrezen is.
Den 2den Juni had de plechtige inwijding plaats van het nieuwe schoolgebouw, waarvoor zoo menig ingezetene zijn penninkske geofferd heeft; maar waarvoor toch nog heel wat zal moeten geofferd worden, wil het geheel voldoen aan de behoeften der zich steeds uitbreidende buitenwijk. Want, gelijk de eerw. zusters in haar circulaire zeiden, zijn het voornamelijk de minvermogenden, in deze buitenwijk zoo ruimschoots vertegenwoordigd, die haar hulp het meest behoeven.
Des morgens om negen uur werd in de bijkerk aan de Berg-en-Dalsche straat, door den zeereerw. pastoor Van der Geest de H. Mis opgedragen om God te bedanken voor de verkregen uitkomsten en Zijn zegen over de nieuwe school af te smeeken. Onder de H. Mis, opgeluisterd door Latijnsche gezangen van eenige eerw. paters, sprak de pastoor een stichtend woord. De kerk prijkte nog in den schoonen bloemendos van den feestdag van het H. Sacrament. Tusschen het groen ontwaarde men het beeldje van het Kindje Jezus, dat zegenend zijn handje naar de kinderen uitstrekte. Deze waren in het middelpad gezeten en zongen vóór en na de Mis een toepasselijk liedje.
Na de Mis begaf de zeereerw. pastoor zich in priestergewaad, door het processiekruis voorafgegaan en begeleid van fraters, die kaarsen en wierookvat droegen, naar het gebouw. De stoet, die hem volgde, bestond uit eenige paters, de kinderen, de zusters, weldoeners en belangstellenden. Na de inwijding namen de 40 kleinen plaats in het voor haar bestemde lokaal en werden daar getrakteerd.
Thans hebben de zusters haar lang gewenscht doel bereikt en mogen zij haar deuren openen voor elken stand der maatschappij. Zij bezitten thans leer- en bewaarscholen niet alleen voor kinderen uit den gegoeden en den burgerstand, maar ook die der minvermogenden. Op de eerstbedoelde school kunnen de kinderen alles leeren, wat aan hun stand voegt n.l. de vreemde talen, piano, teekenen, schilderen enz. Reeds een twaalftal kinderen bezoeken die leerschool en het laat zich aanzien, dat bij de voortreffelijkheid van het onderwijs, dit aantal spoedig zal aangroeien. In het geheel ontvangen thans meer dan 300 kinderen onderricht van de eerw. zusters Domincanessen.
Eén wensch blijft nu den zusters nog over, n.l. tusschen de beide schoolgebouwen een eenvoudig klooster te laten verrijzen.
Thans moeten zij zich met eenige ledige schoollokalen behelpen; doch neemt het aantal kinderen toe, dan zijn zij genoodzaakt in de nabijheid een of ander huis te betrekken, dat toch zeker minder geschikt zal zijn om een 17-tal zusters, wier aantal naar onevenredigheid der leerlingen toeneemt, te huisvesten. De beproefde offervaardigheid der Nijmeegsche katholieken zal haar echter ongetwijfeld wel steunen in haar pogen tot stichting van een eigen huis.” (De Gelderlander 4/6/1899)
Klooster Dominicanessen
1904 Dominicanenstraat 6
Het St. Vincentiusklooster (1904) en de scholen van de Zusters Dominicanessen, 1929-1931 (Uitg. Brinio via F28168 RAN)
Dan volgt ook het gewenste klooster. Het ontwerp van het klooster en om de bestaande school te vergroten is afkomstig van bouwkundige Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden. De bouwtekening is van 12 september 1903. De vergunnin wordt op 22 december 1903 verleend.
vergroten is op 22 december 1903 verleend.
“Inwijding van het Dominicanessen klooster aan de Dominicanenstraat.
Een mooi en krachtig bewijs van den vooruitgang van het katholiek onderwijs in onze stad levert ongetwijfeld de voorspoedige ontwikkeling der Zusterschool in de Dominicanenstraat. Voor ongeveer acht jaren op kleine schaal begonnen, is zij thans een der uitgebreidste inrichtingen van dien aard in onze stad.
Achtereenvolgens verrezen in de Dominicanenstraat twee kolossale schoolgebouwen, en daartusschen is thans een werkelijk prachtig woonhuis of klooster opgetrokken voor de eerw. Zusters, die zich tot dusver met enkele lokalen in het schoolgebouw behielpen. De gestadige uitbreiding van het getal leerlingen, dat thans al over de 800 bedraagt, waarvan een groote 500 minvermogenden, maakte het noodig dat ook die lokalen voor het onderwijs in gebruik werden genomen, en thans is daarom voor de eerw. Zusters een afzonderlijk woonhuis gesticht, dat aan beide zijden met de schoolgebouwen verbonden is.
Met zijn breeden en hoogen gevel, door gekleurden en verglaasden steen verlevendigd, heeft het gebouw aan de straat een hoogst vriendelijk voorkomen. Binnengetreden, krijgt men dadelijk den indruk van groote ruimte en uitgestrektheid: die grootte van het gebouw behoeft echter niet te verwonderen, als men bedenkt, dat het op het oogenblik al 37 zusters moet herbergen. Het is gebouwd voor een groote veertig: er zijn ten minste 43 slaapcellen.
Gelijkvloers bevat het gebouw rechts van den ingang een ontvangkamer met suite voor de eerw. Zusters en links een drietal spreekkamers.
Daarachter zijn gelegen een ruime recreatiekamer, een naai- of werkkamer en een keuken met bijkeuken. Het uitgestrekte sousterrein bevat den refter, die door een lift tot het aflaten der spijzen met de daarboven gelegen keuken verbonden is, een studiezaal die evenals de refter met uitzicht op den tuin en aan de straatzijde ruime kelders.
Op de eerste verdieping heeft men de fraaie kapel, een ziekenkamer en de reeds genoemde slaapcellen, voor welker ventilatie op hoogst doelmatige wijze is gezorgd, daar zij alle met de vensters uitkomen op een open binnenplaats.
Het kolossale gebouw doet zoowel om de doelmatige inrichting en verdeeling, als om de keurige afwerking bijzondere eer aan den bouwmeester en uitvoerder, den heer W.J.H. van der Waarden, terwijl ook de opzichter, onder wiens leiding de verschillende werkzaamheden werden uitgevoerd, de heer J.J. de Groot, met lof verdient vermeld te worden. Bij het doorwandelen van het gebouw treft overal de bijzonder mooie lichtverdeeling; overal, tot zelfs in de gangen en in het sousterrein is het even helder. In de zalen en vertrekken zijn de vloeren van gewast Amerikaansch grenenhout; in de portalen en gangen liggen meest mooie Italiaansche terrazzo-vloeren, geleverd door den heer Joh. van der Waarden. Als uitvoerder van het schilderwerk mag met eere genoemd worden de heer J.A. Aalbers, terwijl de heer J. Rief op voortreffelijke wijze voor het stukadoorwerk zorgde.
Hedenmorgen om halfacht werd het gebouw plechtig ingewijd door den zeereerw. Pater Provinciaal der Domincanessen, L. Theissling, waarna door Zijneerw. een plechtige H. Mis werd opgedragen aan het rijk met bloemen versierde altaar der kapel…” (De Gelderlander 22/11/1904) Daarna vervolgt het artikel met een verdere beschrijving van de plechtigheid.
OVER Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden (Nijmegen, 15 november 1860 – Nijmegen, 25 september 1930) Wijnandus Johannes Hermanus van…
Vincentius Ferrerius
Boven de ingang van het klooster staat het beeld van Sint Vincentius Ferrerius.
Wikipedia: ”Vincent Ferrer, OP (Valencia, 23 januari 1350 – Vannes, 5 april 1419) was een Spaanse dominicaanse theoloog en missionaris die bekend stond om zijn preken en zijn inspanningen om het christendom te verspreiden tijdens de late Middeleeuwen. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste predikers van zijn tijdperk en had een grote invloed op de katholieke kerk in Europa.”https://nl.wikipedia.org/wiki/Vincent_Ferrer “Hij studeerde theologie en werd al snel bekend om zijn scherpe intellect en zijn vermogen om complexe theologische concepten op een toegankelijke manier uit te leggen.” Hij reisde door verschillende landen van Europa om te preken, “Hij stond bekend om zijn charisma en zijn vermogen om grote menigten te boeien met zijn preken. Ferrer wordt vaak herinnerd vanwege zijn inzet voor de armen en de zieken, en zijn ijver voor het bekeren van niet-christenen tot het christendom.” www.wijkcomiteoost.nl/klooster-en-school-dominicanenstraat/: “Vincentius moest dus een voorbeeld zijn om in elke omstandigheid de katholieke beginselen uit te dragen.”
In Nederland is waarschijnlijk vooral bekend geworden door de komst van de Franse Dominicanen naar Rijckholt in 1882. Zij introduceerden en stimuleerden zijn devotie.
Boek en bazuin: prediking Laatste Oordeel
Vincentius preekte in opdracht van de tegenpaus in Avignon vooral over de aankondiging van het Laatste Oordeel. Later zou Vincentius overigens de paus in Rome steunen. Als boeteprediker -en zoals hij regelmatig wordt afgebeeld met deze tekst in een lint boven zijn hoofd- is zijn kernboodschap dan ook Openbaring 14:7: “Vrees God en geef Hem eer, want het uur van zijn oordeel is gekomen.” Een oproep tot bekering nu het nog kan.
Het beeld toont hem ook met zijn attributen: een boek en bazuin. De bazuin is een symbool van de aankondiging van het Laatste Oordeel.
In de Openbaring 8-11 blazen 7 engelen op een bazuin, waarbij bij de eerste 6 steeds een ramp volgt. De 7e kondigt de voltooiing van Gods koningschap aan. Vanwege zijn bevlogenheid en succes wordt hij in beeltenissen ook wel geïdentificeerd met deze engelen, als zou hij zelf op de bazuin blazen.
Daarnaast toont hij een boek. Afgaande op de inzoom van Noviomagus lijkt er Sapientiar Domini te staan, waarbij het waarschijnlijk gaat om Sapientiam Domini: “De Wijsheid van de Heer”.
Zoals Rob Essers op Noviomagus opmerkt, staat op de bouwtekening een heilige met een staf getekend. Waarom dit is, is niet bekend: mogelijk wilde Van der Waarden slechts aangeven dat daar een heiligenbeeld geplaatst zou worden.
(Overige) Bronnen over Vincentius Ferrerius en verder lezen
Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Prins Hendrikstraat
Café-Restaurant Hotel Royal van de Wed. E.W. Poos-Aengenent (adres Prins Hendrikstraat 40-42) met de stalhouderij op de Waldeck Pyrmontsingel 4 (links), foto gedateerd 1925 (F15997 RAN)
In 1925 opent op de hoek van de Prins Hendrikstraat en de Waldeck Pyrmontsingel Café-Restaurant Royal van de weduwe E.W. Poos-Aengenent. De architect was J. Jetten. Hiervoor had op deze plek de stalhouderij gezeten, welke functie ook dan nog wordt vervuld. In de Tweede Wereldoorlog wordt het gebouw verwoest.
Het pand op Prins Hendrikstraat 7 is in 1905-1906 gebouwd als openbare school voor Uitgebreid Lager Onderwijs (U.L.O.) door stadsarchitect Weve. Rijksmonumenten omschrijft het gebouw als “de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau in de ornamentering.” Het is een van de laatste van de 17 scholen die Weve heeft gebouwd.
De Lutherse Kerk, oorspronkelijk gebouwd als evangelisatiegebouw ; rechts woningen aan de Jacob Canisstraat op de hoek met de Daalseweg, RAN dateert deze foto op 1890-1900, mogelijk van latere datum (F5501 RAN)
In 1898 bouwt architect Semmelink een evangelisatiegebouw en bewaarschool aan de Prins Hendrikstraat. In 1924 wordt het verbouwd tot Lutherse kerk, waarbij het in 1929 een toren krijgt. Bijzonder zijn het orgel uit de 18e eeuw en de kansel uit 1671.
De Inventarisatie van de Wederopbouwarchitectuur in het centrum van Nijmegen schrijft het ontwerp van het pand toe aan D. en P. Benning (overgenomen uit Het Nieuwe Instituut):
De heer J.A. Peeman, fabrikant van minerale wateren, handelaar in wijnen en gedistilleerd en hoofdagent van de Amstel-Bierbrouwerij, opent morgen in het perceel Hatertsche weg no. 162 een nieuwe zaak, zijnde zijn eerste filiaal-slijterij. Zooals men weet is het hoofdkantoor van deze firma gevestigd aan den Weldeck Pyrmontsingel no. 6.
Naar het ontwerp van den heer J.J.M. Jetten, architect alhier, die zich op loffelijke wijze van zijn opdracht heeft gekweten, heeft de heer Peeman aan den Hatertschen weg een dubbel pand met bovenwoningen doen bouwen. Het geheel maakt een keurigen indruk. Er zit in het gebouw een goede symetrie. Dank zij de medewerking, ondervonden van het Gemeentebestuur en den directeur van het Bouw- en Woningtoezicht, den heer H. Rauch, staat het pand rechthoekig aan den weg en heeft een flink, betegeld voorpleintje, dat aan weerszijden door een stevig hek wordt begrensd.
De nieuwe zaak is naar de eischen van deze tijd gebouwd. De tapperij is ruim, goed verlicht en praktisch ingericht. Daarachter bevindt zich een ruim kantoor, beneden een frissche kelder, waarin de dranken op de juiste temperatuur kunnen worden gehouden.
Het andere gedeelte van het dubbele pand is een café, dat geheel afgescheiden van de zaken der firma Peeman zal worden geëxploiteerd en binnenkort geopend wordt.
De bovenwoningen van beide perceelen hebben aparte opgangen, mooie kamers, en zijn van alle gemakken voorzien. Het werk is uitgevoerd
Café-Restaurant Hotel Royal van de Wed. E.W. Poos-Aengenent (adres Prins Hendrikstraat 40-42) met de stalhouderij op de Waldeck Pyrmontsingel 4 (links), foto gedateerd 1925 (F15997 RAN)
In 1925 opent op de hoek van de Prins Hendrikstraat en de Waldeck Pyrmontsingel Café-Restaurant Royal van de weduwe E.W. Poos-Aengenent. De architect was J. Jetten. Hiervoor had op deze plek de stalhouderij gezeten, welke functie ook dan nog wordt vervuld. In de Tweede Wereldoorlog wordt het gebouw verwoest.
“Café-Restaurant “Royal”.
Heden zal de opening plaats vinden van het café-restaurant “Royal”, dat verrezen is in de Prins Hendrikstraat op den hoek van den Waldeck Pyrmontsingel. Gedurende vele jaren was daar, gelijk men weet, de stalhouderij van de firma Poos gevestigd. Deze blijft bestaan, maar door een praktische verbouwing heeft men ruimte vrij gekregen voor een flink, modern café, dat een sieraad is voor deze omgeving. Inwendig is het 95 vierk. M. groot; het bevat een groot, sierlijk buffet, een biljart en leestafel, terwijl men door het aanbrengen van z.g. boxen langs den wand de gezelligheid, die er nu al is, nog hoopt te verhoogen. De ramen, met bovenvensters van fraai gebrand glas in lood, kunnen worden omlaag geschoven, waardoor des zomers het 100 vierk. M. groote terras als ’t ware één geheel wordt met het café.
Daar achter, met uitgang in de Prins Hendrikstraat, is thans het koetshuis gelegen, waar men nog alle ruimte heeft voor het onderbrengen van de rijtuigen der stalhouderij. De stal, die kleiner geworden is, grenst daar aan.
Ter zijde van het café zal in de Prins Hendrikstraat een winkelhuis worden gebouwd. Wanneer dit voltooid zal zijn komen wij er nog wel nader op terug.
Dit belangrijke bouwwerk is in eigen beheer uitgevoerd naar de plannen van den heer J. Jetten, architect alhier, die daarme veel eer inlegt. Het schilderwerk is verricht door den heer Th. Delgeijer, het glas in lood geleverd door den heer Leenders te Berg en Dal.” (PGNC 3/10/1925)
Weduwe P.J. Poos
In 1912, 1913-1914, 1914, 1915 en 1916 komt Wed. P.J. Poos, geb. P.A. Vierboom, stalhouder voor op Prins Hendrikstraat 42. (In 1940 woont zij op Molenstraat 121); daarbij lijkt het waarschijnlijk dat het bedrijf de stalhouderij “Firma P.J. Poos, Waldeck Pyrmontsingel 42” betreft (eveneens in deze adresboeken).
Daarnaast wordt op Glashuis 4 in het adresboek 1914 L. Poos, koetsier, gevonden.
In 1920 komt de stalhouderij Firma P.J. Poos voor op Prins Hendrikstraat 42. In de tot nu toe gevonden adresboek komt in 1932, 1934, 1936 en 1938 “Poos Wed. J., geb. E.W. Aengenent, café-restaurant “Royal” op Prins Hendrikstraat 42, stalhouderij Waldeck Pyrmontsingel 4″ voor.
In 1940 woont Wed. J. Poos, geboren Aengenent al op van Heutzstraat 6. Volgens het Adresboek 1959 woont mw J.C. Poos daar nog steeds.
Drie chauffeurs van garagebedrijf Poos die opgesteld staan voor hun wagens. Van links naar rechts: onbekend, de heer Poos en de heer Pijpers. Rechts het Café-Restaurant Hotel Royal van de Wed. E.W. Poos- Aengenent (op de hoek van de Prins Hendrikstraat 40-42), Waldeck Pyrmontsingel 4 Altrade, 1936 (F15996 RAN)
J.P.G. Poos
J.P.G. Poos, stal- en garagehouder komt in ieder geval in 1934 op Prins Hendrikstraat 38 en daarna in de Adressboeken 1936, 1938 en 1940 op nummer 26. (In 1932 komt hij nog niet voor). Uit het straatnamenregister van Rob Essers wordt duidelijk dat het een hernummering betreft en dat Prins Hendrikstraat 26 in september 1944 tijdens oorlogshandelingen is verwoest.
Zoals hierboven te lezen, komt J.P.G. Poos vervolgens voor op de Heutszstraat 6.
In ieder geval komt J. Poos, Prins Hendrikstraat 20 nog in het Adresboek van 1966 voor.
Boven de ingang naar het Glashuis, tussen Lange Hezelstraat 58 en 60 is een houten bord te zijn. Deze is inmiddels weer wat vergaan en vaag zijn er nog letters op te vinden. Wat is er over dit bord te vinden?
Hoek Prins Hendrikstraat Waldeck Pyrmontsingel, maart 2025 (Google Streetview)
Altrade Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Waldeck Pyrmontsingel De naam Waldeck Pyrmontsingel De naam Waldeck Pyrmontsingel herinnert…
Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Waldeck Pyrmontsingel
De naam Waldeck Pyrmontsingel
De naam Waldeck Pyrmontsingel herinnert aan het bezoek dat Koningin Wilhelmina en haar moeder, regentes Emma van Waldeck-Pyrmont in 1895 aan Nijmegen brachten, als onderdeel van hun bezoek aan de provinciën Noord Brabant en Limburg. Een mooi artikel staat op Nijmegen-oost.nl, waarin de Gemeenteraad discussieert: moet de straatnaam nu vóór of ná het bezoek worden vastgesteld? Wilhelmina en Emma reizen immer incognito?
Dit raadsbesluit had betrekking op de nieuw aan te leggen singel aan de zuidzijde van de renbaan, parallel aan de Oranjesingel. (Straatnamenregister)
Doopsgezinde Kerk, Architect Oswald, Waldeck Pyrmontsingel, 1986 (Gemeente Nijmegen afd. Reprografie via KN12868-2 RAN CC0)
Tijden de oorlog werd de Doopsgezinde Kerk in 1944 verwoest. Daarop vond herbouw plaats aan de Waldeck Pyrmontsingel, waarvan F.M. Oswald de architect was. Vanwege teruglopend kerkbezoek wordt de kerk in 1989 verkocht.
De voormalige Vrijmetselaarsloge St. Lodewijk, ontworpen door W.J. Maurits en A. Weyers in 1898, foto 1971 (Prof. dr. E.F. van der Grinten via F78766 RAN CC-BY-SA)
Architect Maurits ontwerpt in 1898 het nieuwe gebouw voor de Vrijmetselarij Sint-Lodewijk aan de Waldeck Pyrmontsingel. Deze is gebaseerd op de stijl van de neo-Renaissance. Het gebouw wordt in “Egyptische” stijl ingericht.
De Wedren is oorspronkelijk aangelegd als renbaan voor paardenraces, waar het ook haar naam aan dankt. In 1881 was deze aanmerkelijk groter dan wat tegenwoordig de Wedren heet. Tegenwoordig is het een parkeerplaats. Bij de Vierdaagse is het in gebruik als start- en finishplaats.
Charles Estourgie ontwerpt de uitbreiding van de Melkerij Lent, waarbij onder andere de voormalige manege aan de Waldeck Pyrmontsingel bij de fabriek wordt getrokken. De Gelderlander publiceert bij de opening van 1928 een uitvoerig stuk, waarin tevens wordt ingegaan op het belang van de melkfabriek.
“Het vrijstaande, achtzijdige TRANSFORMATORHUISJE is gebouwd in 1930 in opdracht van het gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf Nijmegen in een stijl die invloeden vertoont van het Expressionisme. Het trafohuisje maakt deel uit van een reeks van achtzijdige trafohuisjes met expressionistische stijlkenmerken die vanaf 1930 in Nijmegen werden gebouwd. Hiervan zijn er acht bewaard gebleven.”
Rijksmonument
Het stroomhuisje is een Rijksmonument met als waardering (tevens bron): “
Van architectuurhistorische waarde als goed en vrijwel gaaf voorbeeld van een transformatorhuisje in expressionistische bouwtrant met esthetische kenmerken in het ontwerp zoals een bijzondere hoofdvorm en detaillering.
Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante ligging in een driehoekig plantsoen.
Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming, welke is verbonden met de technische en typologische ontwikkeling van de elektriciteitsvoorziening in Nijmegen.”
Peeman
Gezicht op het pand van de firma J.A. Peeman, Waldeck Pyrmontsingel Altrade, 1920 (F2894 RAN)
Overdracht vergunning kiosken
Op 3 maart 1900 verkrijgt F.J.Th. van Keeken uit ’s-Gravenhage een vergunning tot het plaatsen van enige kiosken aan de openware weg in Nijmegen. (Noviomagus.nl) Op 19 december 1908 geeft de Gemeenteraad goedkeuring voor de overdracht van de vergunning tot het hebben “van eenige kiosken op den openbaren weg” door “Van Keeken te ’s-Gravenhage” aan “J.A. Peeman, alhier.”
“De heer Ivens dringt aan op waarborgen voor de deugdelijkheid der in de kiosken verkochte waren.
De Voorzitter zegt dat den directeur van den keuringsdienst is opgedragen nauwlettend toezicht te houden op de verkochte dranken.” (De Gelderlander 20/12/1908)
Pas vanaf 1908 kregen de kiosken de naam Peemankeetje of Peemanhuisje.
Verkoop grond Waldeck Pyrmontsingel
Op 14 oktober 1911 besluit de Gemeenteraad tot de verkoop van een perceel bouwterrein aan de Waldeck Pyrmontsingel, “groot ongeveer 305 centiaren, gedeelte van het perceel kadastraal bekend Nijmegen, Sectie B, no. 4103, aan J.A. Peeman alhier, voor f8 per centiare, om daarop vóór 1 Mei 1912 een gebouw op te richten, ter jaarlijksche huurwaarde van minstens f300,-, waarin bierbottelarij, winkel en bovenwoning, zoomede met een stalgebouw.” (PGNC 17/10/1911)
Agent Amstel brouwerij
Vanaf 1 juni 1912 is J.A. Peeman agent voor Nijmegen en omstreken voor de Beierisch-Bierbrouwerij “De Amstel” uit Amsterdam. Peeman was daarvoor agent voor de Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij uit Den Haag. Dit agentschap wordt overgenomen door G.C. van Gorkum, Graafschestraat 65. De vorige agent van De Amstel was M.J.P. Brendel Jr. (PGNC 2/6/1912)
Woning van de familie Rutgers-Dinckgreve. P.A. Rutgers (16/09/1884 – 12/08/1954) was ontvanger der belastingen voor het polderdistrict ‘Circul van de Ooij’, adjunct-secretaris van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor het Land van Maas en Waal en consul van de Koninklijke Nederlandsche Toeristenbond ANWB, Waldeck Pyrmontsingel 81 (huidig) Altrade, 1911-1913 (F48756 RAN)
St. Josephschool, later gesloopt ; op deze plek is in 1983 een appartementencomplex gebouwd, Bijleveldsingel 52-60, 9/1981 (F86325 RAN CC0)
In 1921 vindt de aanbesteding plaats van de nieuwe St. Josephschool op de hoek van de Bijleveldsingel en Hendrik Hoogersstraat. Deze wordt in 1922 ingezegend. Het ontwerp is afkomstig van architect Zoetmulder.
Een foto van de school uit 1974 is te zien op F32743 RAN, wanneer het Keizer Karelschool heet.
Architect Zoetmulder
De ontwerp van het gebouw is afkomstig van architect Zoetmulder:
Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen zijn onder andere het Klooster en Studiehuis Fransiscanen, De NIMCO en de verbouwing van Kantoorboekhandel Biessels.
Aanbesteding
Op 4-2-1921 zal “Onder R.K. Georganiseerde aannemers worden aanbesteed:” Het bouwen van een schoolgebouw met gymnastiek-lokaal e.a. (De Gelderlander 28/1/1921)
Artikel Inzegening der St. Josefschool
“Inzegening der St. Josefschool.
Gistermorgen vond de plechtige inzegening plaats van de St. Josephschool aan den Bijleveldsingel en de Hendrik Hoogersstraat. Ten 10 ure nam de plechtigheid een aanvang. De gymnastiekzaal was voor de gelegenheid in een feestzaal herschapen, dank aan de goede zorgen van het hoofd der school de heer Peltres(?) en zijn onderwijzer.
Het beeld van het H. Hart geplaatst op een verheven troon prijkte tusschen palmen en een schakeering van de fijnste planten en bloemen, azelia’s tulpen, seringen, enz., dit alles als een spontane uiting van liefde voor ons aller Koning Jezus.
Nadat de 150 leerlingen, waarvan in de 1e rij elf koorknapen de 1e strofe van het lied aan U o Koning der eeuwen hadden gezongen, verrichte de hoogeerw. heer Deken alllereerst de zegening om het schoolgebouw, waarna de inzegening van de verschillende lokalen plaats vond.
Teruggekeerd in de feestzaal werd, nadat het kruisbeeld was opgehangen, de 2e strofe gezongen en richtte de hoogeerw. heer Deken het woord tot de leerlingen “zijn dierbare jongens”, wees er op dat na de verrichte Lithurgische handeling nu het hoofdmoment was gekomen n.l. de Intronisatie van het H. Hart, herinnerde aan de woorden van den Goddelijken Zaligmaker, dat de vossen wel hunne holen hebben maar de Zoon des menschen niet eens een steen om zijn moede hoofd neder te leggen, hoe hierna Palm-Zondag gevolgd is, de feestelijke intocht in Jerusalem en hoe allen Hem als Koning huldigende, uitriepen: “Gezegend zij Hij die komt in den naam des Heeren”, dat nu wij Hem niet persoonlijk in ons midden hebben, wij Hem komen huldigen in zijn beeltenis. Hem ons hart aanbieden als rustplaats, door flinke leerlingen en brave christenen te worden, door goed ter harte te nemen, de wijze lessen der ouders, van de leemeesters, maar vooral ook van de geestelijke leiders en deze lessen te volgen, dan zal Koning Jezus den steun zijn in dit leven en een eeuwig geluk het deel voor de toekomst.
Hierna werd het 1e couplet gezongen “Hulde aan het H. Hart”, waarop zich de 11 koorknapen om het versierde beeld van het H. Hart plaatsten en de hoogeerw. heer Deken de plechtige opdracht deed aan het H. Hart plaatsten en de hoogeerw. heer Deken de plechtige opdracht deed aan het H. Hart. Nat het Salve Regina en de opdracht aan Maria werd het 2e couplet van het lied gezongen. Hiermede waren de kerkelijke plechtigheden geëindigd. Alsnu richtte de hoogeerw. heer Deken namens het schoolbestuur het woord tot den weled.gestr. heer dr. Smits, inspecteur en de heer Goossens, schoolopziener (schoolopz. Verheyen had kennis gegeven tot zijn spijt niet aanwezig te kunnen zijn). Spreker wees op de eer voor het bestuur, deze plechtigheid met hunne vertegenwoordigheid versierd te zien, stelde er prijs op te verklaren, dat er steeds een aangenamen toon was tusschen den inspecteur en het bestuur, wat voornamelijk te danken was aan de voorkomendheid, welwillendheid en toegeeflijkheid van den inspecteur, die steeds getoond heeft het bizonder onderwijs een goed hart toe te dragen. Spreker brengt Z.EdG. hiervoor namens het bestuur hartelijk dank en hoopt dat in de toekomst diezelfde aangename samenwerking moge blijven bestaan, tot welzijn van het onderwijs.
Ook bracht de hoogeerw. heer Deken hulde aan B. en W., vertegenwoordigd door den weth. Van onderwijs, voor hun tegenwoordigheid, dankte ook voor de steeds ondervonden welwillende medewerking en drukte den wensch uit dat die ook in de toekomst mocht blijven voortduren. Daarna bracht spreke een woord van dank aan ’t hoofd der school en wees den onderwijzers op hun gewichtig ambt, de vorming der jeugd tot nuttige leden der maatschappij en als goede christenen tot leden van Gods Kerk. Spreker beval het welzijn der school in hun handen. Broeder Overste werd dank gebracht voor zijn tegenwoordigheid; ofschoon nauwelijks hersteld, wilde hij toch blijk geven van zijne waardeering, hoewel deze school niet direct onder zijn bestuur staat. Ten laatste meende spreker een woord ook van dank te moeten brengen aan den architect en aannemer, mede aanwezig, voor de schoone architectuur van het gebouw hier gesticht, aan de bouw-commissie voor de vele moeiten en zorgen hieraan gewijd, om te eindigen met een opwekking voor zijn dierbare jongens.
Hierna nam de inspecteur van het L.O. het woord, bracht dank voor de vereerende uitnoodiging die hem zeer aangenaam was, prees het zeer doelmatige, monumentale gebouw dat getuigenis aflegde voor den bloei van het R.K. bijzonder onderwijs, noemde dit monumentale gebouw het eerste na de nieuwe L.O.-wet hier in gebruik genomen, een gebouw van pacificatie. Neen deze wet is geen wet van verdeeldhied zooals velen beweren; vrees voor verdeeldheid bestaat niet. Wel zijn er verschillende richtingen, maar evenals een leger uit verschillende wapens bestaat en deze onderling wel verschil kunnen hebben, zoo hebben allen ten slotte één doel en allen strijden gezamenlijk voor hun koningin, voor hun vaderland.
Zoo strijden ook wij allen geloovende in God, hoe verschillend in richting ook, voor het eene doel onzen Koning Jezus. Allen strijden wij tegen het ongeloof, de zonde, de wereld, om ons aan het einde van den weg bij Jezus te ontmoeten. Spreker dankte de hoogeerw. heer Deken voor de woorden persoonlijk tot hem gericht ook namens het bestuur en zeide zijn welwillende medewerking voor de toekomst toe. Spreker eindigde zijn rede met een waardeerend woord van opwekking tot het onderwijzend personeel.
De wethouder van onderwijs, de heer Vrancken, dankte namens B. en W. voor de vereerende uitnoodiging. Nog niet zoo heel lang geleden had hij de inzeegening bijgewoond van de nieuwe school aan het Mariënburgplein en woonde nu weer de inzegening van dit majestueuze gebouw bij. Een gebouw dat getuigde van den wakkeren durf van het schoolbestuur. Wanneer een gezin een bijzonder groote zegen ten deel valt, dan zien de ouders met zorg de toekomst tegemoet, maar niet zoodra is de telg er of alle zorg is vergeten en hij is niet minder welkom dan de anderendern, wordt zoo mogelijk nog met grooter vreugde begroet. Zoo is het ook met Burgemeester en Wethouders, de uitvoerders van finantiën. Met zorg en kommer zien zij op tegen de talrijke scholen die nog moeten verrijzen, doch nu deze school er is, nu verheugen zij zich er over, omdat zij weten dat hier den grondslag gelegd wordt voor de vorming van degelijke menschen voor de toekomst. Spreker brengt ook in herinnering de goede verstandhouding en vertrouwt dat deze steeds zal blijven bestaan.
Na een slotwoord van den hoogeerw. voorzitter was ook hiermede het officiëele gedeelte geëindigd. Allen waren overtuigd dat met de oprichting van deze school een goed werk voor de toekomst was tot stand gebracht.
De leerlingen werden op een versnapering onthaald.
Het gebouw is een sieraad voor de Bijleveldsingel en Hendrik Hogerstraat, en bevat behalve 12 schoollokalen en gymnastiekzaal welke alle uitmunten door ruimte, licht en hygiënische inrichting, directie en dokterskamer, ruime gangen en hal en doet den architect, den heer Zoetmulder en den heeren Baars en Zn. alle eer aan.
Het gebouw is voorzien van centrale verwarming, terwijl ruime overdekt en open speelplaatsen er aan verbonden zijn.” (De Gelderlander 12/1/1922)
Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen…
In 1925 vestigen de Augustijnen zich in het nieuwe klooster aan de Graafseweg. Zij waren daarmee na 100 jaar weer terug in Nijmegen. Het ontwerp van het klooster was van architect Kayser.
Inwijding Augustijnerklooster te Nijmegen
Op 26 november 1925 werd het klooster van de orde van de Augustijnen plechtig ingewijd. Het klooster werd ontworpen door de hoofdzakelijk in Limburg werkende architect ir. Jules Kayser (02-10-1879 Venlo – 20-10-1963 Venlo). Het klooster werd echter nooit volledig afgebouwd, Graafseweg 274, 1930 (F11728 RAN)
“Onze Nijmeegsche correspondent bericht: Donderdagmorgen werd te Nijmegen het nieuwe klooster der E.E. P.P. Augustijnen plechtig ingezegend. Om half elf droeg Mgr. C. A. van Son, Deken van Nijmegen, in de openbare kapel der Augustijnen aan den Graafschen weg een plechtige H. Mis op.
Na de H. Mis verrichtte de Hoogeerw. heer Deken van Nijmegen, namens Z.D.H. Mgr. Am. Diepen, de plechtige inwijding van het klooster, tevens theologisch studiehuis der E.E. P.P. Augustijnen, die hun theologisch studiehuis met het oog op de R.K. Universiteit van Utrecht naar Nijmegen hadden overgebracht.
Na afloop van deze plechtigheid heeft Mgr. van Son de Paters Augustijnen, die zich weder in Nijmegen komen vestigen, in huldigende woorden toegesproken.
De hoogeerw. Provinciaal Pater van Rijn, dankte, waarna wethouder W. v. d. Waarden de Paters huldigde namens het Nijmeegsche Gemeentebestuur.
In den namiddag van het inwijdingsfeest hielden de E.E. P.P. Augustijnen in hun nieuw, statig, doch sober kloosterhuis receptie. Velen maakten hiervan gebruik om het klooster binnen en buiten in oogenschouw te nemen.
Het klooster is opgetrokken in modernen bouwtrant van een sobere lijn, staat aan den Graafschen weg in een rustige omgeving, nabij den Wolfskuilschenweg.
De architect-ingenieur, de heer Kayser, uit Venlo, ontwierp den bouw en deed voor de men uitwendige stemmige versiering van den kloosterbouw een dankbaar gebruik maken van de Nederlandsche baksteen, welke, in rijke nuanceering gebruikt, een frisschen indruk maakt.
Beeld H. Joannes di So. Facundo boven ingang Augustijner klooster, Graafseweg (november 2024)
De tuin van het klooster, in allen eenvoud aangelegd, verlevendigt den ingang. Bij de hoofdpoort verheft zich het gestyleerde beeld van den H. Joannes di So. Facundo, de heilige van het Sacrament, fraai stijlvol uitgevoerd beeld van den Roermondschen kunstenaar Thiessen.
Als om den kloosterhof, liggen de verschillende afdeelingen en de kapel geprojecteerd, en om den tuin loopen breede, in stemmigen kleurtoon gehouden wandel- of bidgangen.
Links van de kloostergang bevindt zich de tijdelijke huiskapel, later geheel in te richten tot studiebibliotheek, welke nu reeds bijkans geheel uit Utrecht naar het Nijmeegsche klooster is overgebracht.
Daarnaast is de recreatiezaal voor de Zeer Eerw. Paters, die het uitzicht hebben op het omringende bosch. De achtergevel wordt ingenomen door de refter met daaraan grenzende keuken.
Op de eerste verdieping bevinden zich aan de voorzijde de kamer voor den HoogEerw. Pater Provinciaal en van den tegenwoordigen procurator van het Nijmeegsche klooster, de ZeerEerw. Pater Th. v. d. Vloodt.
Op deze verdieping zijn verder de zitkamers voor de ZeerEerw. Paters en de kamers voor de Eerw. Broeders.
De tweede verdieping, ook weer als in carré gelegd om den kloostertuin, is geheel bestemd voor professorium. Hier verblijven de fraters theologen.
Het klooster der E.E. P.P. Augustijnen is thans bewoond door vier Pater Professoren, drie Paters-theologanten, elf fraters-theologanten en vijf Eerw. Broeders.” (De Tijd: godsdienstig-staatkundig dagblad, 26-11-1925)
Ingang Augustijner klooster (november 2024)
Augustijnen na 100 jaar terug in Nijmegen
De komst van Augustijnen betekende een terugkeer naar Nijmegen na 100 jaar afwezigheid. De Gelderlander beschrijft in 1950 bij het 25-jarig bestaan de geschiedenis van de Augustijnen in Nijmegen:
“De Augustijnen in Nijmegen
Bijna twee honderd jaar bedienden zij de kerk in het stadscentrum
Toen 25 jaar geleden de paters Augustijnen hun nieuwe klooster aan de Graafseweg betrokken, keerden zij na een onderbreking van ruim honderd jaar terug naar Nijmegen. De herinnering aan hun vroegere verblijf en werkzaamheden leefde nog voort in de St. Augustinuskerk, gelegen in de Augustijnenstraat.
Deze prachtige kerk van Cuijpers is helaas door het oorlogsgeweld vernield, en ook de Augustijnenstraat is bijna niet meer te onderkennen. Doch op het terrein waar omstreeks 1866 deze straat was aangelegd als een min of meer rechtstreekse verbinding tussen de Houtstraat en de Grote Markt, stond voordien de kerk welke de Augustijnen bijna 200 jaar hebben bediend.
In 1818 vertrok de laatste Augustijn die hier werkzaam was, Pater J.J. Smeijers, naar Emmerich, waarschijnlijk wegens de inmenging van het burgerlijk gezag in kerkelijke zaken waarmee hij zich niet verenigen kon, zodat hij het voor zijn geweten onverantwoordelijk achtte nog langer zijn functie te blijven uitoefenen.
De zielzorg in de St. Augustinuskerk werd sedertdien door de seculiere geestelijkheid waargenomen en daarna voortgezet door de Paters Carmelieten.
Het was dus een terugkeer naar Nijmegen, een heropnemen van een oude traditie, toen de Augustijnen zich in het najaar van 1925 weer in de Keizer Karelstad kwamen vestigen.
In korte trekken willen wij hier thans de geschiedenis van de Augustijnen in Nijmegen schilderen.
Na onderbreking van bijna een eeuw hervatten zij vóór vijf en twintig jaar hun werkzaamheid in ons midden
Maar kort daarop brak de grote oorlog van 1672 uit, en de bezetting van Nijmegen (1672-1674) door de Franse legers bracht voor de katholieken althans dit gelukkig gevolg mee, dat zij de St. Stephanuskerk weer in gebruik konden nemen. De missionarissen oefenden er gezamenlijk de zielzorg uit, terwijl de Augustijnen tevens arbeidden onder de Franse soldaten.
In 1674 moesten de vreemde troepen echter snel terugtrekken, en zo ontviel de St. Stephanus weer aan de katholieken en moesten zij terug naar hun verborgen schuilkerkjes.
Het kerkhuis in de Bagijnengas was, zoals gezegd, verloren gegaan en de Augustijnen stonden voor de taak hun statie weer van de grond af op te bouwen.
P. Henricus Canisius- uit de familie d’Hondt- nam samen met p. Mathias Agolla de heroprichting hiervan in 1674 ter hand, en na zeer vele en grote moeilijkheden te hebben overwonnen, konden zij in Juli van datzelfde jaar reeds heimelijk een voorlopige kapel openen, die was ingericht op een van de zolders van de bierbrouwerij van Severinus Hagens, “wonende in de Eselstraat”, zoals zij schreven. De woning en bierbrouwerij van Severinus Hagens, “De Son” geheten, waren gelegen in de Hezelstraat; als men van de Grote Markt komt, was het aan de linkerkant het tweede pand voorbij de Pijkestraat, toendertijd nog Pikkegas geheten.
Pater Agolla had zich echter voorgenomen zo spoedig mogelijk verbetering aan te brengen in de voorlopige oplossing van deze zolderkerk en hij slaagde daarin dank zij de medewerking van een zekere Joanna van der Straeten- een klopje-, door wie tussenkomst bij het volgende jaar de beschikking kreeg over een huis tussen de Houtstraat en de Markt, dat goed als kerkhuis kon worden ingericht, zij het met grote onkosten. Enkele jaren later- in 1683- werd dit huis tegen een aanzienlijke som van haar overgenomen.
Vijfentwintig jaren lang heeft p. Agolla de Nijmeegse statie bediend, waarna hij zich in het klooster te Maastricht terugtrok. Daar gaf hij nog enige bundels preken en meditaties uit, o.a. “Zedelijke Sermoonen op de Sondagen”, “Sermoonen op de Feestdagen” en “Den lijdendenden Jesus”, en op het titelblad vermeldde hij met een zekere trots “25 jaeren gewesene zendelingh in de zendinghe te Nijmegen”.
Het was een harde werker, deze p. Agolla, die er metterdaad in geslaagd is zijn statie tot grote bloei en zijn katholieken tot een vurig geloofsleven te brengen, en dan ook reeds spoedig de hulp van een assistent nodig had. Een van dezen, een zekere p. Thomas Debbaut, kon omstreeks 1676 met voldoening schrijven aan de Vice-praefect van de Augustijnenmissie: “Godt lof, t’sedert wij t’saemen zijn geweest is onse gemeijnte een groot deel aangewassen inder voegen dat wij nu in 2 diensten lichtelijck duijsent persoonen dienen”. Nog uit verschillende andere gegevens valt de bloei der statie op te maken. En waarschijnlijk is het ook aan de betekenis van deze statie voor de katholieken van Nijmegen te danken dat P. Agollo’s opvolger P. Guilelmus Lonchin zin van 1704-1724 het dekenaat van Nijmegen- dat zich over de stad en de omliggend dorpen uitstrekte van Groesbeek tot Dreumel toe- zag toevertrouwd. Later was ook nog P. Augustinus Libens van 1741-1743 deken.
Toch heeft deze statie ook in de 18e eeuw haar moeilijkheden gekend, maar over het algemeen genomen is er een blijvende vooruitgang waar te nemen. Toen dan ook in 1789 een nieuwe kerk gebouwd moest worden, omdat het oude kerkhuis volkomen versleten en bouwvallig was, zag P. Guilelmus van der Stocken zich genoodzaakt een groter en ruimer kerkgebouw te zetten. En opnieuw had een uitbreiding plaats in 1833 onder deken Triebels totdat een vijftigtal jaren later het majestueuze bouwwerk van Cuijpers verrees om het telkens vergrote kerkje te vervangen.
Tot 1818 zijn de Augustijnen werkzaam geweest in de Nijmeegse St. Augustinus. In 1925 keerden zij terug naar Nijmegen,- weliswaar niet in de oude stadskern die zo veel herinneringen aan hun vorig verblijf bewaarde, maar in het zich uitbreidende westelijke stadsdeel- om er hun theologische studies op te bouwen in de schaduw van de jonge Nijmeegse Alma Mater. E.F.” (De Gelderlander 24/11/1950)
Wonen in Nijmegen 