Tag: Nijmegen

Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
#Nijmegen, Geen categorie

Bredestraat

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Bredestraat, een van de bekendste en mooiste straten van de wijk Hees.

De Naam Bredestraat

De Bredestraat, toen geschreven als Breestraat, in Hees, 1900 (F46085 RAN)
De Bredestraat, toen geschreven als Breestraat, in Hees, 1900 (F46085 RAN)

In ieder geval komt de Bredestraat in 1822 voor als “De breede Straat” (kadastrale gemeente Neerbosch, Sectie A en B).

“”Breedestraat : Loopende van af den (zoogenaamde dikkenboom) in de Heesschelaan tot aan het huis van Van Eikelen, met twee zijtakken langs de Veldwachterswoning naar de Biezen, en eene naar de Heessche Kerk” (Legger B 1859, nr. 7) Het huis van Van Eijkelen stond op de hoek van deDorpsstraat (Korte Bredestraat) en werd Vreugderijk genoemd. De veldwachterswoning stond ter hoogte van Bredestraat 138.” (Straatnamenregister)

In de loop der tijd zijn hier een aantal varianten op. Juli 1924 besluit de Gemeenteraad officiëel tot “Breedestraat”, welke in de loop van 1947 stilzwijgend wordt gewijzigd in “Bredestraat”.

Bron

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/B.html#Bredestraat

Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)

Sancta Maria

Bredestraat Er is al een zeer mooie site over Sancta Maria: WonenBijMaria.nl. Als aanvulling: De priester Modestus Stephanus Glorieux stichtte in 1845 de congregatie van de Zusters van Barmhartigheid in Ronse, België. Sinds 1853 (wikipedia) of 1854 (175 jaar) waren de Zusters van Ronse gevestigd in Nederland in ’s-Hertogenbosch. In dat jaar was hun hulp…

Lees verder
Stoomwasserij & Strijkinrichting “De Zon”; uit: “Ons Nederland”, 5e jaargang, nr.: 1, pag.: 41; zie ook negatiefnr.: 23802; een reproductie, Graafseweg, 12/1932 (F17389 RAN)

Stoomwasserij de Zon

Naast Ubbergen en Beek kende en kent Nijmegen zelf een aantal wasserijen. Een daarvan was de Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon. Begonnen op de Bredestraat, werd in 1919 het bedrijf gevestigd in de nieuwbouw op de Graafseweg. Uiteindelijk is het pand in 2008 gesloopt.

Lees verder
De voormalige paarse boerderij, na de renovatie wit geschilderd (januari 2021)

Oude paarse boerderij

Jarenlang was de “onbewoonbaar verklaarde” boerderij aan de Bredestraat in gebruik als paardenstal. Daarbij had ze een opvallende, vaal paarse kleur. Sinds 2021 de het gebouw prachtig gerenoveerd.

Lees verder
Relief van Charles Hammes. Het symboliseert het herstel en de vernieuwing van het Nijmeegse Station, in de Stationstoren (maart 2024)

Charles Hammes, beeldhouwer

Charles Pieter Hammes (Hees, 9 augustus 1915 – aldaar, 16 april 1991) was een Nederlandse beeldhouwer. Veel van zijn beelden zijn te vinden in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij een kerstgroep, welke uit 80 onderdelen bestaat.

Lees verder
Een grote woning met schuur, architect Ibes, foto 1987 (Bertus van As via F13825 RAN CC-BY-SA)

Gemeentelijk Monument: Woonhuis aan Bredestraat 100, architect Ibes

Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. Kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen vroeg architect W.S. Ibes voor het ontwerp. Op 18-8-1936 besteedt W.S. Ibes het bouwen van een landhuis met schuur aan de Breedestraat aan (De Gelderlander 13/8/1936). De aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge.

Lees verder
Stenen Bank en voormalige kwekerij Kerkstraat (januari 2021)

Herinnering aan opening tramlijn 1922 Hees: de Stenen Bank

De Stenen Bank is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees. Het is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees. De bank is ontworpen door Jhr. J. van Rijckevorsel en J. van Vucht Tijssen.

Lees verder

Edelweiss

Advertentie Stoomwasscherij Edelweiss, Breedestraat 34-40, 1935 (F54752 RAN)
Advertentie Stoomwasscherij Edelweiss, Breedestraat 34-40, 1935 (F54752 RAN)

Stichting Overal

De "Stichting Overal", Bredestraat 52, 1987 (Bertus van As via F13827 RAN CCBYSA)
De “Stichting Overal”, Bredestraat 52, 1987 (Bertus van As via F13827 RAN CCBYSA)

Vooraf

In 1975 besluiten woonbootbewoners bij de Vlietberg om met tweedehands spullen te gaan verkopen: zo worden spullen gered van de vuilnis en kan met de opbrengst projecten voor het milieu en mensenrechten steunen. Nadat het een tijdlang aan de Koningstraat heeft gezeten, komt Overal in het pand aan de Karregas. Er is echter behoefte aan meer ruimte: in 1981 is er sprake van grote werkeloosheid. Overal probeert daarom zelf werk te creëren, onder andere door fietsreparatie.

Bredestraat

In 1981 besluit Stichting Overal de oude wasserij Edelweiss op Bredestraat 52-54 te kopen. Wel is er discussie: hun pand aan de Karregas is een fijne plek en heeft een goede aanloop. Ligt de Bredestraat niet te ver weg? En daarnaast had Overal onvoldoende geld om het pand zomaar te kunnen aankopen. Wél had de locatie aan de Bredestraat de nodige voordelen: het zou mogelijk worden om een plek te realiseren voor wonen én werken. De oppervlakte was groter. En de vruchtbare grond bood mogelijkheden om biologisch te gaan boeren.

Er moest veel aan het pand gebeuren, vooral omdat het pand slecht was onderhouden en er na Edelweiss een aantal huurders het gebouw hadden uitgewoond. Na veel herstelwerk, kon Overal in 1983 open. In de woning gingen 5 “Overallers” wonen.

Vervuiling en sloop

Rond 1991 bleek de grond echter ernstig vervuild te zijn, door een voormalige onderhuurder die een chemisch wasserette had gehad en clandestien oplosmiddelen had gedumpt. Voor de sanering van de grond moest het gebouw worden afgebroken. In de tussentijd ging Overal verder op de Weurtseweg.

Door de schadevergoeding die Overal (uiteindelijk) van de provincie krijgt, een tweede hypotheek en een gemeentegarantie wordt nieuwbouw mogelijk.

Revolutionaire en milieuvriendelijke nieuwbouw

Overal wilde een revolutionair en vooral milieuvriendelijk pand. Het koos voor het ontwerp van architecten Tjeerd Deelstra en Jan Nijland van het International Institute for the Urban Environment. Maart 1993 begint de nieuwbouw en opent op 4 september.

Brand en herbouw

In 1996 breekt er echter brand uit. Tijdens de herbouw verkast Overal tijdelijk naar de Molenweg.In 1981 besluit Stichting Overal de oude wasserij Edelweiss op Bredestraat 52-54 te kopen. Wel is er discussie: hun pand aan de Karregas is een fijne plek en heeft een goede aanloop. Ligt de Bredestraat niet te ver weg? En daarnaast had Overal onvoldoende geld om het pand zomaar te kunnen aankopen. Wél had de locatie aan de Bredestraat de nodige voordelen: het zou mogelijk worden om een plek te realiseren voor wonen én werken. De oppervlakte was groter. En de vruchtbare grond bood mogelijkheden om biologisch te gaan boeren.

Er moest veel aan het pand gebeuren, vooral omdat het pand slecht was onderhouden en er na Edelweiss een aantal huurders het gebouw hadden uitgewoond. Na veel herstelwerk, kon Overal in 1983 open. In de woning gingen 5 “Overallers” wonen.

Rond 1991 bleek de grond echter ernstig vervuild te zijn, door een voormalige onderhuurder die een chemisch wasserette had gehad en clandestien oplosmiddelen had gedumpt. Het gebouw moest worden afgebroken. In de tussentijd ging Overal verder op de Weurtseweg.

Door de schadevergoeding die Overal (uiteindelijk) van de provincie krijgt, een tweede hypotheek en een gemeentegarantie wordt nieuwbouw mogelijk.

Overal wilde een revolutionair en vooral milieuvriendelijk pand. Het koos voor het ontwerp van architecten Tjeerd Deelstra en Jan Nijland van het International Institute for the Urban Environment. Maart 1993 begint de nieuwbouw en opent op 4 september.

In 1996 breekt er echter brand uit. Tijdens de herbouw verkast Overal tijdelijk naar de Molenweg.

Een uitgebreid artikel is te lezen op “40 jaar Overal“, tevens bron van deze paragraaf.

Overige bron: https://www.gld.nl/nieuws/8363395/oudste-kringloopwinkel-van-nijmegen-we-blijven-idealisten

Het landje van Lap

De dierenweide staat bekend als “het landje van Lap”. Eigenaar Jan Lap wilde niet dat de gemeente de dierenweide zou bebouwen. Daarop beloofde de gemeente dat niet te doen tijdens zijn leven. Lap zou meer dan 100 jaar worden. Tegenwoordig (mei 2026) bestaat de dierenweide nog steeds.

In 1925 was Johannes Martinus Lap (het RAN noemt hem Jan, waarschijnlijk was dit zijn roepnaam) met zijn vrouw naar Nijmegen gekomen.

In 1935 wordt een woning aan de Bredestraat gebouwd. De Stenen Bank noemt de naam van zijn vader Petrus Paulus, maar uit het artikel blijkt nergens dat deze Petrus vanuit Rotterdam óók naar Nijmegen was gekomen. Waarschijnlijk betreft het een vergissing. Het ene deel van de woning gaat Johannes zelf bewonen, het andere deel wordt verhuurd. Later zal een van de zonen van Johannes, Harry, dit deel gaan bewonen.

Naast de woning lag tuinbouwgrond van de broers Geurtjes. In de jaren 60 besloten zij het rustiger aan te gaan doen. De gemeente leek interesse om het te gebruiken als bouwgrond; Lap vreesde dat het terrein als vuilstort zou worden gebruikt.

Lap en zijn 6 zonen besluiten er “voor de zekerheid” een dierenwei van te maken: met bouwstaal wordt een afrastering gemaakt en uit Beuningen, waar vierwekelijks een dierenmarkt was, wordt kleinvee gehaald.

De gemeente besloot om de dierenweide in ieder geval te gedogen tot het overlijden van Lap. De Stenen Bank noemt in haar artikel van 1997 dat zijn zoon Harry wel door wil gaan met de dierenweide, wanneer Johannes zou komen te overlijden.

In ieder geval bestaat anno mei 2026 de dierenweide nog steeds.

Een foto uit 1989 van de 90-jarige Jan Lap in de dierenweide is te zien op F55594 RAN.

Bronnen:

https://www.dorpsbelanghees.nl/wp-content/uploads/2020/08/1997-nr.-1-SB-WEB.pdf

https://www.intonijmegen.com/zien-en-doen/activiteiten/routes/2768853231/ommetje-biezen-hees

’t Achterveld

Het vernieuwde volkstuinencomplex ’t Achterveld werd op 4 mei 2005 heropend. Het is mij nog niet bekend vanaf wanneer hier volkstuinen waren. Voor de naam van de volkstuinen had men ideeën kunnen inzenden. Daarbij koos de jury voor de naam “Achterveld”, “omdat het hier vroeger ook zo heette”. (De Stenen Bank, juni 2005, met een verslag van de opening)

In ieder geval komt deze naam al voor in 1822. In 1933 noemt Teunissen het: “Terrein onder Heesch tussen de Breedestraat en de Dorpsstraat.” (Straatnamenregister)

Huize Diemerkamp

ongeveer 1860, Bredestraat 70 (huidig)

Huize Diemerkamp, Bredestraat 70 Hees, 1897 (Gerard Korfmacher via F65374 RAN)
Huize Diemerkamp, Bredestraat 70 Hees, 1897 (Gerard Korfmacher via F65374 RAN)

Zie voor een beschrijving het artikel https://www.dorpsbelanghees.nl/wp-content/uploads/2020/08/1999-nr.-3-THEMANUMMER-SB-WEB.pdf op pagina 9.

Gemeentelijk Monument

Huize Diemerkamp is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing (hier staat tevens een uitgebreide beschrijving):

“Goed bewaard voorbeeld van villabouw uit het midden van de negentiende eeuw, van groot
belang door de goed bewaarde situering met vijver en toegangsbrug.”

Bredestraat 90-92

Gemeentelijk Monument

Bredestraat 90-92 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:

“Landhuis.
Blokvormig geheel gepleisterd pand van twee bouwlagen met pannen schilddak.
Vanwege de ligging op een hoek zijn twee der vier gevels rijker geornamenteerd. De voorgevel
heeft drie assen. Evenals de zijgevel is deze horizontaal ingedeeld door drie smalle vlakke
banden tussen de etages, en één dergelijke band bij wijze van kroonlijst. De hoeken en de
middenpartij, die de dieper liggende voordeur bevat zijn vertikaal geaccentueerd door vlakke
pilasters met smalle verdiepte vakken. In de zijgevel is deze indeling herhaald. De middenpartij,
tussen vlakke pilasters is hier echter blind. Alleen de zijvlakken bevatten hier elk één venster,
behalve links beneden waar zich een kamer met twee vensters bevindt.
Het betrekkelijk vlakke, licht gebroken dak kraagt over op een rij ver uitstekende balken.
Alle vensterindelingen zijn gewijzigd; een rechts van de voorgevel aangebouwde tuinkamer of
erker is door verbouwing van alle ornamentiek ontdaan.
Bouwjaar: ca. 1870-1875.
Monumentaal pand van harmonische verhoudingen, karakteristiek voor de villabebouwing in de
omgeving van de stad.”

Bredestraat 91

Zie het artikel https://www.noviomagus.nl/Gevels/Gevelstenen/Bredestraat91/Bredestraat91.htm

Bredestraat 114

Gemeentelijk Monument

Bredestraat 114 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:

“Gepleisterd voorhuis van een T-boerderij van een bouwlaag, met een gevel van vier assen. Voordeur in
derde as; de vierde as bevat een opkamer. De eerste, meest linkse as bevat een gewijzigd smal venster; de
tweede as heeft een zesruiter. In de gevel twee hooiluiken. Het achterhuis, dat waarschijnlijk asymmetrisch
aansloot en links tot aan de voorgevel doorliep is recent vernieuwd. Voorhuis met schilddak met pannen,
verlopend in het haaks daarop staande dak van het bedrijfsgedeelte.
bouwjaar: 1762 (muurankers)
Ondanks ernstige ingrepen in essentie nog goed herkenbare kleine boerderij.”

Bredestraat 148

Gemeentelijk Monument

Bredestraat 148 is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving opgenomen:

“Architectuurhistorische waarde
Zowel in de hoofdvorm als de detaillering in een vrij gave staat behouden gebleven voorbeeld van
een ruime dorpswoning uit de late negentiende eeuw. In zijn vormgeving is de woning karakteristiek
voor de Neorenaissance, met speklagen, van diamantkoppen voorziene sluitstenen en een
hoofdgestel. Karakteristiek is bovendien de symmetrische opzet, met in het verlengde van de
hoofdingang een Vlaamse gevel. In deze opzet sluit de woning aan bij een vooral in de tweede
helft van de negentiende eeuw geliefd dorpswoningtype. Door het vrij gave karakter weerspiegelt
het pand dan ook op een goed herkenbare manier de contemporaine ontwikkelingen op het gebied
van de villabouw.

Stedenbouwkundige waarde
Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een dominant aanwezige en roodgedekte
kap met een dakhuis met balkon, en een symmetrische bouwmassa met een ingangsportiek en
gepleisterde detaillering, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bocht van de
Bredestraat belangrijke situationele waarde. Hier maakt het object tezamen met het vergelijkbaar
vormgegeven buurpand op nr. 152 deel uit van een waardevol ensemble dat karakteristiek is voor
de historische bebouwing in het vroegere dorp Hees. De situeringswaarde wordt versterkt doordat
zich langs het betreffende deel van de Bredestraat nog een aantal historische panden bevindt,
waaronder het uitgebreide complex van Sancta Maria.

Cultuurhistorische waarde
Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar het groei- en
ontwikkelingsproces van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. In de loop van de tijd werden
deze plaatsjes niet alleen gekenmerkt door een agrarisch karakter – met boerderijtjes, kwekerijen
en bloemisterijen – maar ook door een groot aantal villa’s, landhuisjes en buitens. Als onderdeel
van de onder meer door enkele historische villa’s en het voormalige rusthuis Sancta Maria
bepaalde bebouwing aan dit deel van de Bredestraat weerspiegelt de onderhavige woning dan ook
de historische ontwikkelingen in het betreffende gedeelte van de gemeente Nijmegen.”

Bredestraat 152

Gemeentelijk Monument

Bredestraat 152 is een Gemeentelijk Monument. Hij lijkt dezelfde waardering te hebben als het buurpand Bredestraat 148. Zie voor een uitgebreide beschrijving: https://kaart.nijmegen.nl//admin/rest/geocomponentapi/bookmark/29/domain/29/presentation/629/formattribute/8225/item/0/filename/9F56A1C7-6D68-44CA-AD7B-B8BF0C3EF301.pdf?fileName=9F56A1C7-6D68-44CA-AD7B-B8BF0C3EF301.pdf

Bredestraat 158-160, Huize Laarhoek

Huize 'De Laarhoek' van de familie C.A. Wagner; Het toenmalige adres van de woning was Breedestraat 217, vanaf 1912 wordt het huis bewoond door de familie Hammes-Wagner, Bredestraat 160 Hees, 1907-1908 (F88886 RAN)
Huize ‘De Laarhoek’ van de familie C.A. Wagner; Het toenmalige adres van de woning was Breedestraat 217, vanaf 1912 wordt het huis bewoond door de familie Hammes-Wagner, Bredestraat 160 Hees, 1907-1908 (F88886 RAN)

Zie ook:

Charles Hammes, beeldhouwer

Charles Pieter Hammes (Hees, 9 augustus 1915 – aldaar, 16 april 1991) was een Nederlandse beeldhouwer. Veel van zijn beelden zijn te vinden in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij een kerstgroep, welke uit 80 onderdelen bestaat.

Gemeentelijk Monument

Bredestraat 158-160 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:

“Geheel gepleisterd bakstenen pand met symmetrische opbouw, bestaande uit een vlakgedekt
drieassig middengedeelte en daarop aansluitende eenassige zijvleugels van één bouwlaag met
schilddaken en een centrale dakkapel.
Het middengedeelte heeft een centrale deur met daarboven een klein balkon, waarboven een
kleine torenvormige bekroning die boven het platte dak uitsteekt. Deze toren heeft vier lage
leiengedekte dak- schilden; het vlakke bovengedeelte wordt omgrensd door een smeedijzeren
hekje.
Alle vensters op de begane grond zijn zesruiters en hebben houten luiken. De ramen op de etage
van het middengedeelte zijn klapvensters met een tweedelig bovenlicht.
Tegen de linker-zijgevel is een aanbouwtje met aan de straatzijde een venster en in de zijgevel
een deur: de toegang tot de linkerwoning. Bouwtijd: ca. 1880
Aantrekkelijk gelegen en gaaf bewaard gebleven pand dat als één van de zeer weinige kleine
buitens in Hees bewaard gebleven is. Voor Nijmegen een vroeg voorbeeld van een op de vorm
van de boerderij teruggaand type landhuis -van één etage met verhoogde ingangspartij- dat tot in
het begin van de 20ste eeuw in de omgeving van de stad in zwang bleef.”

Bredestraat 201/Korte Bredestraat 62

Rechts de Dorpsstraat (de latere Korte Bredestraat) en links de Bredestraat ; in het midden het huis Beau Lieu, 1875-1880 (F19102 RAN)
Rechts de Dorpsstraat (de latere Korte Bredestraat) en links de Bredestraat ; in het midden het huis Beau Lieu, 1875-1880 (F19102 RAN)

Gemeentelijk Monument

Het pand is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:

“Landhuis bestaande uit twee woningen; “Beaulieu”.
Blokvormig, op een straathoek gelegen bakstenen pand van twee bouwlagen met pannen gedekt schilddak. Vlakke geprofileerde gootlijst.
Muren oorspronkelijk aan drie zijden baksteen; aan de vierde zijde, aan de Korte Bredestraat, gepleisterd.
Voorgevel aan de Bredestraat later gewit. T-vensters.
Voorgevel Bredestraat met zes assen, waarvan de middelste als risaliet.
Op de begane grond voor de risaliet een latere serre met twee deuren.
Zijgevel aan Korte Bredestraat beneden drie, boven vijf vensters, waarvan de bij nr.62 behorende vensters nog met de oorspronkelijke persiennes.
De voorgevel van nr.62 in baksteen, met vijf assen met in het midden de voordeur met houten pilasterkozijn. Links van de voordeur, over twee assen, een brede houten serre. Alle ramen met persiennes.
Bouwjaar: midden 19de eeuw.
Ondanks de sobere modernisering van nr.201 in hoofdvorm goed bewaard landhuis van uitzonderlijke opzet, met voor- en achterhuis. Door de ligging beeldbepalend voor het karakter van de 18de en 19de eeuwse hoofdstraat van het villadorp Hees”

Bredestraat 206-208

Zie het artikel: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gevels/Gevelstenen/Bredestraat206/Bredestraat206.htm

en https://www.dorpsbelanghees.nl/wp-content/uploads/2020/08/1999-nr.-3-THEMANUMMER-SB-WEB.pdf pagina 12.

Gemeentelijk Monument

Bredestraat 206-208 is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):

“Architectuurhistorische criteria
Het pand is voor Nijmegen een goed voorbeeld van een hallehuisboerderij uit 1900 in het voormalige buurtschap Hees. De boerderij is redelijk gaaf bewaard gebleven. Ook het interieur bezit meerdere waardevolle elementen, waaronder paneeldeuren, een kelder met opkamer, schouwen en de brandmuur. Om deze redenen heeft het plan architectuurhistorische waarde. Dit betreft zowel het exterieur als de indeling van het interieur en de waardevolle onderdelen daarin.

Stedenbouwkundige criteria
De hallehuisboerderij is onderdeel van een historisch gegroeide reeks van woonhuizen, boerderijen en villa’s aan de Bredestraat. Bovendien verwijst de boerderij naar het oorspronkelijke agrarische grondgebruik in en rondom Hees. Derhalve heeft het gebouw stedenbouwkundige waarde.

Cultuurhistorische criteria
De boerderij herinnert aan de geschiedenis van het dorp Hees, waarin de land- en tuinbouw een belangrijke rol heeft gespeeld. Bovendien geeft het een goed beeld van het bestaan op een boerderij in.”

Villa Manheim

Villa Manheim, Bredestraat, 1935 (F12924 RAN)
Villa Manheim, Bredestraat, 1935 (F12924 RAN)

Een uitgebreid verhaal staat reeds beschreven op: https://www.dorpsbelanghees.nl/wp-content/uploads/2020/10/2011-Hees-bij-Nijmegen-22x22_compressed.pdf vanaf pagina 46 De Kolenboer en pagina 157. De villa stond op de locatie van de huidige Bredestraat 32 en 34 is in 1957 gesloopt.

Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Sancta Maria

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Bredestraat

Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)

Er is al een zeer mooie site over Sancta Maria: WonenBijMaria.nl. Als aanvulling:

De priester Modestus Stephanus Glorieux stichtte in 1845 de congregatie van de Zusters van Barmhartigheid in Ronse, België.

Sinds 1853 (wikipedia) of 1854 (175 jaar) waren de Zusters van Ronse gevestigd in Nederland in ’s-Hertogenbosch. In dat jaar was hun hulp ingeroepen om te gaan werken in het psychiatrisch ziekenhuis Reinier van Arkel. Deze inrichting bestond al eeuwen, waarbij de Broeders van Dongen in 1853 begonnen waren met de verpleging. Deze orde was eveneens door Glorieux  gesticht.

In Nederland zou de congregatie, zeker aanvankelijk, vooral werkzaam zijn in de psychiatrie; in België waren ze vooral actief in het onderwijs, de bejaardenhulp en de gezondheidszorg. Ook in Nederland zouden de Zusters op deze terreinen actief worden, zoals de bejaardenverzorging Sint Joannes Baptist in Den Bosch.

Architect Th.J. Klompers uit Den Bosch

De architect van de uitbreiding in 1912 is Th.J. Klompers uit Den Bosch.

Theo Johannes Klompers was in 1887 benoemd door de Gemeenteraad van Den Bosch tot “bouwkundige”. Deze functie ontwikkelde zich tot dat van architect en hoofd van de Technische Dienst. Hij ontwierp samen met Ir. van Schevichaven (het is mij nog onbekend of het “familie van” betreft), regent van de Godshuizen en hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat van Noord-Brabant, de villa voor de “vrouwelijke klassepatiënten” -waarbij “klasse” slaat op de klasse waarin men verzekerd was- op Voorburg in Vught in 1893-1894. Het complex op Voorburg was een uitbreiding van de Reinier van Arkel inrichting, gebouwd “in het groen”. Ook hier waren de Zusters van Ronse werkzaam. Daarnaast ontwierp Klompers een aantal andere religieuze en daaraan verbonden instellingen; een belangrijk werk waren de werkzaamheden voor het Groot Ziekengasthuis in Den Bosch.

Dat de Zusters van Ronse aan Klompers de opdracht gaven lijkt een logische, in ieder geval vanuit de Bossche connectie.

Onze Lieve Vrouwe Hulp der Christenen

De patroonheilige van de congregatie is Onze Lieve Vrouwe Hulp der Christenen, een van de titels van de Heilige Maria. Het standbeeld van Maria dat centraal boven de ingang staat is dan ook deze verschijningsvorm: Maria met op de ene hand Jezus en in de andere hand een scepter.

Kapel Sancta Maria, ontwerp Charles Estourgie

1925 Bredestraat 168-170

Kapel Sancta Maria, architect Estourgie (RAN)
Kapel Sancta Maria, architect Estourgie (RAN)

De kapel van Sancta Maria; ontworpen in 1925 door Charles Estourgie voor de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), die het naastgelegen pension bestuurden.

Gemeentelijk Monument

Sancta Maria is een Gemeentelijk Monument, lees de uitgebreide waardering.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.bossche-encyclopedie.nl/panden/hinthamerstraat%20203.htm

https://nl.wikipedia.org/wiki/Maria_Hulp_der_Christenen

https://wierookwijwaterenworstenbrood.nl/ontdekken/verhalen/gesticht-reinier-van-arkel-in-s-hertogenbosch

https://wierookwijwaterenworstenbrood.nl/ontdekken/verhalen/de-zusters-van-barmhartigheid-van-ronse-eindhoven-zb

https://www.kerknet.be/parochie-heilige-hermes-ronse/artikel/175-jaar-zusters-van-barmhartigheid

https://www.bossche-encyclopedie.nl/personen/klompers,%20theodorus%20johannes%20(1856-1935).htm?p1=_index.1.htm?title=Personen&t1=Personen&title=Theodorus%20Johannes%20Klompers

https://www.gelderlander.nl/nijmegen-e-o/in-dit-oude-damespensionaat-vormt-zich-een-minimaatschappij-en-er-is-nog-plek-vrij~a992f1a1/: een mooi artikel in de Gelderlander uit 2022

https://www.bd.nl/s-hertogenbosch/ook-het-nieuwe-voorburg-zal-van-vught-blijven~aa3d8641/

https://www.bossche-encyclopedie.nl/artikelen/donkers,%20geert/zuster%20van%20barmhartigheid%20van%20ronse.htm: een uitgebreid artikel over de Zuster van Ronse in Den Bosch/Nederland

Stoomwasserij & Strijkinrichting "De Zon"; uit: "Ons Nederland", 5e jaargang, nr.: 1, pag.: 41; zie ook negatiefnr.: 23802; een reproductie, Graafseweg, 12/1932 (F17389 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Stoomwasserij de Zon

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Stoomwasserij & Strijkinrichting "De Zon"; uit: "Ons Nederland", 5e jaargang, nr.: 1, pag.: 41; zie ook negatiefnr.: 23802; een reproductie, Graafseweg, 12/1932 (F17389 RAN)
Stoomwasserij & Strijkinrichting “De Zon”; uit: “Ons Nederland”, 5e jaargang, nr.: 1, pag.: 41; zie ook negatiefnr.: 23802; een reproductie, Graafseweg, 12/1932 (F17389 RAN)

Naast Ubbergen en Beek kende en kent Nijmegen zelf een aantal wasserijen. Een daarvan was de Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon. Begonnen op de Bredestraat, werd in 1919 het bedrijf gevestigd in de nieuwbouw op de Graafseweg. Uiteindelijk is het pand in 2008 gesloopt.

Vooraf: Bredestraat

Voordat de Stoomwasserij aan de Graafseweg wordt gebouwd, is er de wasscherij aan de Bredestraat. In ieder geval heeft W.Pollen uiteindelijk op het adres van Breedestraat 36 hier zijn wasserij de Lelie, die echter in 1913 failliet gaat.

De Lelie van W. Pollen

Advertentie Stoomwasscherij de Lelie (PGNC 7/7/1909)
Advertentie Stoomwasscherij de Lelie (PGNC 7/7/1909)

De door mij eerstgevonden vermelding is het Adresboek van 1902, waarin W.J.H. Pollen voor komt als “stoomwasscherij “de Lelie”, Hees, Breestraat 113a”. Idem in het Adresboek van 1903, 1905. Het is nog onbekend of deze Breestraat 113a aanvankelijk een ander adres was of dat de Breedestraat 36 een hernummering betreft.

In de De Gelderlander 17/7/1906 vraagt Stoomwasscherij “de Lelie” “3 bekwame Platstrijksters”.

In PGNC 15/2/1911 plaatst de gemeente Nijmegen de bekendmaking dat W. Pollen, directeur der N.V. Stoomwasscherij “de Lelie” op Breedestraat 36 te Hees, een vergunningaanvraag heeft ingediend voor de uitbreiding van de stoomwasscherij met het aanbouwen van een stookplaats en het plaatsen van een tweede stoomketel. (PGNC 15/2/1911). Op PGNC 25/3/1911 volgt de bekendmaking van de vergunningverlening.

Op 2 oktober 1913 wordt Stoomwasscherij de Lelie echter failliet verklaard. (PGNC 5/10/1913) Daarna volgen een aantal berichten over de afwikkeling, waarbij in PGNC 5/2/1914 het bericht verschijnt dat het faillissement is geëindigd.

Stoomwasscherij “De Zon”

Advertentie N.V. Stoomwasscherij en Strijkinrichting "De Zon" (De Gelderlander 18/4/1915)
Advertentie N.V. Stoomwasscherij en Strijkinrichting “De Zon” (De Gelderlander 18/4/1915)

In PGNC 11/2/1915 is vervolgens het bericht van de koninklijke goedkeuring op de statuten van de naamlooze vennootschap Stoomwasscherij en strijkinrichting “de Zon” te Hees bij Nijmegen gevonden. Het is nog onbekend wie de aandeelhouders hiervan zijn en wanneer deze N.V. is opgericht.

In De Gelderlander 28/5/1915 vraagt de Zon: “voor dadelijk bekwame Strijksters en een Loopjongen”. Aanvankelijk lijkt de inrichting te adverteren vanuit de N.V. en nog niet vanuit haar directeur A.C. Hoogendoorn.

In het Adresboek van 1916 en 1918 komt A.C. Hoogendoorn, directeur stoomwasscherij “De Zon” voor op Breedestraat 40 in Heesch.

In december 1919 vindt de verhuizing plaats naar Graafsche Weg 243.

Vervolg Bredestraat

Advertentie opening Edelweiss (De Gelderlander 12/11/1927)
Advertentie opening Edelweiss (De Gelderlander 12/11/1927)

Dan komt de familie Versteeg met haar chocoladefabriek. Mei 1925 brandt de fabriek echter af. De villa blijft behouden.

Vervolgens komt H. van Haeren-Bevers in de villa te wonen, “in de vrijgekomen fabriek” vestigt hij op 1 september 1927 Stoomwasscherij “Edelweiss”. https://www.dorpsbelanghees.nl/wp-content/uploads/2019/02/2009-nr.-2-SB-WEB.pdf

Tegenwoordig staat op de plek van de fabriek kringloopwinkel Overal, de directeurswoning bestaat nog steeds.

Graafseweg

Advertentie Stoomwasserij de Zon (PGNC 30/12/1922)
Advertentie Stoomwasserij de Zon (PGNC 30/12/1922)

Zoals gezegd vindt in december 1919 de verhuizing naar de Graafseweg plaats.

1919: Bij de opening Graafseweg

Advertentie verhuizing Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon naar de Graafseweg (PGNC 15/12/1919)
Advertentie verhuizing Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon naar de Graafseweg (PGNC 15/12/1919)

De Gelderlander bij de opening in 1919: “

“Stoomwasserij de Zon.

Aan den Graafschen weg 243-245, even voorbij de Groenestraat, is een nieuwe moderne stoomwasserij gebouwd.

De hooge schoorsteenpijp laat haar naam reeds van verre lezen: De Zon zoo prijkt er in witte letters op rooden steen. Het blijkt een op-en-top modern bedrijf te zijn met de nieuwste machines.

Van de Breedestraat te Hees is de Zon hier naar den Graafschen weg overgezet en gloort er nu in vollen glans van het nieuwe en degelijke.

De directeur, de heer A. C. Hoogendoorn, van de N.V. Wasserij “De Zon” heeft hier nu als geroutineerd vakman de beschikking over een bedrijf, dat geheel naar de eischen van de hygiëne en de techniek is ingericht.

Na de ruime voorzaal, waar de wasschen ingebracht worden, komt men dadelijk in de wasserij, waar drie stoomwaschketels en twee centrifuges staan opgesteld.

Aan de wasserij grenst onmiddellijk de stoommangel-afdeeling met moderne electrische strijkmachines.

Droogzolders kent men op deze fabriek niet: men heeft hier een meer modernen vorm van drogen, n.l. een caustische drogerij, waarin het waschgoed binnen twintig minuten droog is en geen stof of kwalijke dampen tot het goed kunnen doordringen.

Het is heel eenvoudig maar practisch. Een ruime pakzaal, waarnaar het kantoor nauw verbonden is, maken met een ruime machinekamer met 16 H.P.-stoommachine, de rest van deze fabriek uit, waar tallooze wasschen uit Nijmegen en omgeving wekelijks smoezelig binnenkomen maar sneeuwwit er uit gaan.

Donderdagavond bereidt de directie haar personeel nog een feest ter gelegenheid van de opening van deze nieuwe fabriek.

De fabriek is gebouwd door den aannemer, den heer Jac. Kok, alhier; de volledige stoom- en wasserij-installatie is geleverd door de N.V. Wessels’ Machinehandel te Vlaardingen, terwijl de 25 meter hooge schoorsteen is gebouwd door de firma J. P. van Exempt en Co. te Utrecht. De electrische licht-, kracht- en strijkinstallatie is aangebracht door den heer A. M. Verweij alhier, terwijl het schilderwerk is verricht door den heer J. A. Puts, alhier.” (De Gelderlander 22/12/1919)

Heuzeveldt Jr.

Advertentie benoeming directeur B. Heuzeveldt Jr. (PGNC 26/4/1924)
Advertentie benoeming directeur B. Heuzeveldt Jr. (PGNC 26/4/1924)

In april 1924 staat de aankondiging dat aan A.C. Hoogendoorn ontslag is verleend en dat vanaf 1 mei B. Heuzeveldt Jr. benoemd is tot de nieuwe directeur.

In 1924 en 1926 komt N.V. Stoomwasscherij en Strijkinrichting “de Zon” voor op Graafscheweg 243.

Advertentie N.V. Stoomwasscherij en Strijkinrichting De Zon, Adresboek 1924
Advertentie N.V. Stoomwasscherij en Strijkinrichting De Zon, Adresboek 1924

In 1928, 1934 en 1936 gaat het om de nummers 247-249. Het is nog onbekend of die een uitbreiding, verhuizing of een hernummering van adressen is. In de gevonden advertenties lijkt ze zich nu alleen nog stoomwasserij te noemen, de strijkinrichting staat niet meer vermeld. Daarbij staat nog steeds B. Heuzeveldt Jr. vermeld en: “Keurige afwerking – Minimum slijtage”.

Verbouwing

April 1926 krijgt B. Heuzeveldt vergunning tot het uitbreiden van zijn wasserij (PGNC 27/4/1926). Het is nog niet bekend of de onderstaande grote verbouwing uit 1929, of dat er eerst nog een andere uitbreiding is geweest.

In ieder geval is er in 1929 een grote verbouwing, waarbij een laag op de fabriek is gekomen. PGNC nam een kijkje:

“Stoomwasscherij en Strijkinrichting “De Zon”.

Medegaan met den modernen tijd is tegenwoordig eisch van den zakenman die zijn bedrijf wil zien groeien. Er zullen zeker oude, beproefde, methodes zijn, die ook nu nog met succes gevolgd kunnen worden, maar toch blijkt maar al te dikwijls dat het oude moet wijken voor het nieuwe, omdat dit beter, doelftreffender, rationeeler is. En hij die aan het hoofd staat van een bedrijf, den geest van zijn tijd verstaat en hieraan concessies doet, kan zich verzekerd houden dat succes ook niet zal uitblijven.

Dit hefet de heer B. Heuzeveldt Jr., eigenaar van Stoomwasscherij en Strijkinrichting “De Zon”, Graafscheweg 247 alhier, begrepen. Toen hij zich door den voortdurenden groei der zaak, die daar sinds 1924 gevestigd was, gedwongen zag deze een uitbreiding te doen ondergaan en er op de bestaande fabriek een tweede verdieping gebouwd werd, greep hij deze gelegenheid tevens aan om zijn wasscherij te voorzien van de nieuwste machines en er de nieuwste bewerkingsmethodes in door te voeren. Zoodat zijn bedrijf momenteel door de moderne outillage een eerste plaats onder de soortgelijke inrichtingen hier ter stede inneemt.

Wij namen gistermiddag een kijkje in het hernieuwde pand waar het bedrijf in volle werking was. Zoo is daar in de eerste plaats het sorteerlokaal waar de wasschen, zooals zij binnenkomen worden gesorteerd en van hunne merkcijfers voorzien. In de wasscherij zijn tal van fraaie machines opgesteld, waaronder de allernieuwste; zij zijn alle voorzien van pyrometers, van de firma Dikkers te Hengelo, hetgeen mogelijk maakt de verschillende goederen op de speciaal voor hen vereischte temperatuur te wasschen, zoodat b.v. het krimpen van flanel is uitgesloten. De zeepmakerij welke aan de fabriek verbonden is, levert een zeepsoort die geen enkel voor het waschgoed schadelijk bestanddeel bevat.

Een geheel nieuwe installatie, naar men ons verzekerde de eerste hier ter stede, is de electrolytische bleekerij waardoor het gebruik van chloorkalk of ander bijtend middel is uitgeschakeld en de goederen dus niets te lijden hebben. In de mangelzaal wordt het waschgoed behandeld in een machine van uiterst moderne constructie, om vervolgens zijn weg te vinden naar de strijkzaal die op het gebied van machines ook weer zeer modern geoutilleerd is en waar licht en lucht overvloedig toegang vinden, zoodat de arbeid hier wel onder de gunstige omstandigheden verricht wordt.

In de fabriek werken thans onder de deskundige leiding van den heer Heuzeveldt Jr., die het bedrijf tot in de puntjes kent, ruim 40 man personeel, dat met zorg gekozen is. Het feit, dat aan de fabriek een laboratorium voor onderzoek van grondstoffen verbonden is, komt de behandeling van het waschgoed natuurlijk ten goede. Begrijpelijkerwijs is wasschen, zonder dat het goed slijtage ondervindt, ten eenen male uitgesloten, maar wel mag geconstateerd worden dat hier alles in het werk gesteld wordt deze slijtage tot een uiterst gering minimum te beperken en dat hiertoe kosten noch moeiten worden gespaard.

De wasscherij is voor de cliëntèle den Woensdagsmiddags van 2-4 uur te bezichtigen. Afgezien nog van het feit dat zulk een bezichtiging werkelijk zeer interessant is, komt het ons voor dat velen van deze gelegenheid gebruik zullen willen maken: een goede huisvrouw toch, zal willen weten waar en hoe haar wasch behandeld wordt. En heeft zij dit bedrijf eenmaal in oogenschouw genomen, zij zal niet makkelijk meer van wasscherij veranderen, omdat zij dan de overtuiging zal hebben gekregen dat in deze zoo modern ingerichte Stoomwasscherij “De Zon” aan haar goederen de uiterste zorg wordt besteed.

Rest ons nog de firma’s te vermelden die in hoofdzaak bij deze verbouwing hun medewerking verleenden. De eigenlijke verbouwing geschiedde door de firma Hendriks, Hertogplein 5, voor de electrische installatie zorgde de firma P. Megens, van Broeckhuyzenstraat, het schilderwerk was in handen van de firma Delgyer, stucadoor was de heer Hutjes, Holtermanstraat 17.” (PGNC 21/9/1929)

Ook verkrijgt De Zon een jaar later een hinderwetvergunning tot uitbreiding. (PGNC 6/12/1930)

Rond 1937: uitbreiding met chemisch reiniging

Rond 1937 vindt de uitbreiding van Stoomwasscherij “De Zon” plaats met chemisch reiniging.

De Gelderlander schrijft hierover een artikel. Daarbij wordt Heuzeveldt als eigenaar genoemd:

“Stoomwasscherij “De Zon”

Reinigt ook chemisch

De Stoomwasscherij “De Zon”, Graafscheweg Nos. 247-249, is hier ter stede en omgeving niet onbekend.

De eigenaar van dit bedrijf, de her B. Heuzeveldt, spaart kosten noch moeiten om het zijn cliëntèle zooveel mogelijk naar den zin te maken.

Wij brachten een bezoek aan dit zeer moderne bedrijf, waar een vijftigtal personeel de goederen van de uitgebreide cliëntèle verzorgt. Wij zagen er buiten de gewone wasscherij-machines allerlei speciaal-machines voor overhemden, boorden enz. De aanleiding tot het bezoek was echter een complete chemische installatie, de meest moderne op dit gebied, welke eenigen tijd geleden voor het bedrijf werd aangekocht. Deze installatie, zoo vertelde de heer Heuzeveldt, was een groote behoefte voor het bedrijf. De hoeveelheid chemisch te reinigen goederen, nam den laatsten tijd zoo geweldig toe, dat de aanschaffing van deze installatie niet langer kon wachten. Nu kon “De Zon” met behulp van deze machines, bediend door prima vakmenschen, een prachtig stuk werk leveren.

Stoomen is nu geen luxe meer.

Iedereen laat zijn ondergoederen iedere week wasschen, doch met bovenkleeren, die alle stof en vuil opnemen, is dat anders.

Dat was te duur om een paar keer per jaar te laten reinigen. Nu niet meer. Bovendien hebben de goederen niets te lijden en behouden met deze behandeling hun oorspronkelijk model en soepelheid.

De installatie werd voor ons in werking gezet. Op deze technische werking zullen wij niet verder ingaan. Het resultaat was schitterend en wij twijfelen er niet aan of Stoomwasscherij “De Zon” moet met deze aanwinst veel succes hebben.

Voor nadere informatie, wat betreft prijzen, verwijzen wij naar achterstaande advertentie.” (De Gelderlander 6/11/1937)

Cellofaan hoezen en rek op wieltjes

In februari 1939 gebruikt De Zon uit met een “voor Nijmegen geheel onbekend transportmiddel, dat ieders aandacht trekt”: om kreuken te voorkomen wordt kleding verpakt in cellofaan hoezen. En vervolgens met kleerhangers opgehangen aan een rek op wieltjes. (PGNC 11/2/1939)

1940: Uitbreiding capaciteit chemisch reinigen

In 1940 vergroot De Zon haar capaciteit tot chemisch reinigen met vier keer ten opzichte van haar capaciteit 2 jaar daarvoor. Dan noemt PGNC: “Aan den Graafscheweg 247 te Nijmegen bevindt zich een bedrijf, dat de laatste jaren herhaaldelijk de aandacht gevraagd heeft door de belangrijke uitbreidingen, die er tot stand kwamen. Het is de Stoomwasscherij, Chemische Wasscherij en Ververij “De Zon”, eigenaar de heer B. Heuzeveldt. Het bedrijf, aanvankelijk op vrij bescheiden schaal begonnen, heeft zich onder de energieke leiding van den heer Heuzeveldt ontwikkeld tot een onderneming, die een vergelijking met de grootste en best geoutilleerde zaken op dit gebied in ons land kan weerstaan…” Op dat moment werken er 60 medewerkers. (PGNC 10/2/1940)

Vervolg

Het vervolg na de Tweede Wereldoorlog is nog niet uitputtend onderzocht.

In het Adresboek van 1955 komt De Zon “Stomen – Wassen -Verven” voor op Graafseweg 247.

In ieder geval noemt De Zon in een advertentie De Gelderlander 2/1/1954 Graafseweg 247 “de fabriek”, haar winkel is dan op “Kelfensbos 5”.

In 1959 en 1963 is de vermelding gevonden: “Chemische Wasserij en ververij “De Zon” Firma B. Heuzeveldt, Fabriek: Graafseweg 247… Winkel: Mariënburgstraat 16”. Een foto uit 1963 van de winkel aan de Mariënburgstraat 16 is te vinden op F93675 RAN.

In ieder geval komt op dit adres óók De Witwasserij P. van Haeren voor. (Adresboek 1959, 1963, 1966 en 1971). Opvallend daarbij is dat in gevonden advertenties van 1956 “Wasserij “De Zon” P. v. Haeren” staat (De Gelderlander 23/5/1956, De Gelderlander 28/7/1956)

Sloop

In 2008 is het gebouw gesloopt. Een foto van het gebouw is te vinden op:

https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/Vos/Schroder/Schroder.htm

Op de GoogleStreetview juli 2009 staat een leeg terrein met een bord: “36 appartementen v.a. €170.000. Tegenwoordig (mei 2026) staan hier appartementen.

Graafseweg

De Graafseweg is een van de drukste wegen van Nijmegen. Hij loopt van het Keizer Karelplein tot aan de Graafsebrug.…

Graafseweg 84 en 86

Oorspronkelijk zijn de woningen van Graafseweg 84 en 86 rond 1902 gebouwd als 3 woonhuizen. Hiervan is de linker echter…

Quack Monument en Nimbus (maart 2026)
#Nijmegen, Gebouw van de dag, Centrum

Nimbus

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Spoorstraat

Quack Monument en Nimbus (maart 2026)
Quack Monument en Nimbus (maart 2026)

De Nimbus is met haar hoogte van 76 meter de hoogste woontoren van Nijmegen. Alleen de Erasmustoren en de FiftyTwoDegrees zijn nog hoger. Het gebouw heeft 23 verdiepingen.

Starters en Tijdelijke contracten

Woningcorporatie Talis is hiervan de opdrachtgever en eigenaar. Het gebouw bestaat uit 116 appartementen.

Daarbij was de woontoren vooral ingegeven om starters woonruimte te kunnen bieden: starters die moeilijk een passende en betaalbare woonruimte kunnen vinden, omdat zij onvoldoende jaren staan ingeschreven. Ook sluit de ligging tussen het station en centrum en de indeling van 1 of 2 slaapkamers goed aan bij deze doelgroep.

Huurders van 76 appartementen kregen alleen tijdelijke contracten van 5 jaar aangeboden. Deze woningen waren bedoeld voor jongeren tot en met 27 jaar.

De “Wet Doorstroming Huurmarkt”, die op 22-12-20215 werd voorgesteld in de Tweede Kamer, maakte het mogelijk om jongeren van 18 tot en met 27 jaar een tijdelijk contract aan te bieden voor maximaal 5 jaar. Met deze beoogde wetgeving was Talis vanaf november 2015 begonnen met de verhuur.

Daarmee was Talis de eerste woningcorporatie die in Nijmegen experimenteerde met dergelijke tijdelijke contracten.   

Daarbij was de gedachte van Talis dat iemand na die 5 jaar vaak toe is aan een andere woning, doordat zijn leefsituatie of woonbehoefte inmiddels is veranderd; veel jongeren zullen in die 5 jaar meer zijn gaan verdienen, zodat zij in staat zijn buiten de sociale sector een woning te vinden. Hierdoor blijft het aanbod flexibel en komen er vakere woningen vrij voor starters.

Bij de plannen zou de huurprijs onder de 600 euro moeten komen te liggen. November 2015 “Woensdag werd echter bekend dat de minimum huurprijs 600 euro zal zijn, exclusief servicekosten, met een inkomensgrens van 22 duizend euro.” (https://ans-online.nl/nieuws/nijmegen/huur-nimbus-duurder-dan-aangekondigd/)

Spoedgevallen

Daarnaast is er bij 20 appartementen sprake van tijdelijke contracten van 1 jaar voor spoedgevallen: deze woningen worden verloot aan spoedzoekers die onvoldoende wachttijd hebben. Aanvankelijk was het idee van Talis de termijn van 2 jaar te hanteren; de hierboven genoemde “Wet Doorstroming Huurmarkt” zou echter uitgaan van maximaal 1 jaar.

Eind 2016 maakten een 15 bewoners bezwaar tegen de termijn van 1 jaar: “Volgens hen zou de nieuwe wet Doorstroming Huurmarkt namelijk alleen een huurcontract toestaan van minimaal twee jaar.” (https://www.gelderlander.nl/nijmegen/huurders-nimbus-mogen-toch-blijven~a503b2d8/). Daarop zette Talis de contracten om naar een periode van 5 jaar.

Zorg

Tot slot zijn er 20 zorgwoningen, die verhuurd worden aan zorgpartijen. Bekijk hier de site van Talis voor de Nimbus via Archiveweb.

Radar en financiële crisis

Nimbus staat op de locatie van het GBA (het Gewestelijk Arbeidsbureau Nijmegen). Dit gebouw was in 1968 geopend. In 2004 kocht Talis het op dat moment leegstaande pand, sloop volgde het jaar daarop.

Daarna lag het terrein 10 jaar braak. Voor deze plek werden vanaf 2004 verschillende plannen voor hoogbouw ontwikkeld en Hoogte Twee Architecten, die het uiteindelijke ontwerp leverde, was vanaf 2007 betrokken.

Eerdere plannen werden echter afgewezen, omdat het hoge gebouw de radar van vliegbasis Volkel zou hinderen. In 2012 was de radartechniek verbeterd, zodat van deze belemmering geen sprake meer hoefde te zijn.

Daarbij was er economische crisis, waardoor de plannen een aantal jaren werden uitgesteld. Uiteindelijk is het gebouw met een derde minder budget gerealiseerd. In 2014 begon de bouw. Op 1 december vond de eerste steenlegging plaats. Voor foto’s hiervan zie NieuwsuitNijmegen.

Ontwerp

De woontoren is een ontwerp van Hoogte Twee Architecten (H²A).  Martin Paul Neys, de architect, wilde een gebouw vormgeven van een slanke toren die de skyline versterkt. En aan de andere kant juist de straatwand versterkt.

Stationsdistrict en stadssilhouet

De toren maakt onderdeel uit van het Stationsdistrict: een gebied waar gemeente Nijmegen op dat moment de komende jaren hoogbouw wil (en zal) realiseren. Bij het ontwerp voor hoogbouw is ook van belang, dat de Stevenskerk de blikvanger van de binnenstad en Nijmegen in het algemeen is. Hoogbouw moet op dusdanige afstand staan, dat dit beeld niet wordt verstoord. En aan de andere kant, dat het gebouw de skyline van Nijmegen juist versterkt. Daarbij verwijst Architectenweb dat architect Martin-Paul Neys is uitgegaan van het ‘Antwerpse model’.

H²A: “Onze uitgebreide studie van het stadssilhouet resulteerde in een fiere, slanke toren met vier woningen per etage, waarbij de toren naar boven toe verjongt. De top van de toren is afgeschuind, wat hem tot een karakteristieke aanwinst voor de skyline van Nijmegen maakt.”

En in een artikel op Architectenweb: “Hoogte Twee onderzocht op dertig plaatsen in en om de stad hoe het silhouet van de stad uitpakt en hoe Nimbus hier in zou passen. “We kwamen tot de slotsom dat de woontoren ver genoeg van de Stevenstoren komt om flink de hoogte in te kunnen. Dat moet ook, anders krijg je in het stationskwartier teveel gebouwen van ongeveer gelijke hoogte. Dan slibt het beeld dicht, van een afstand gezien is dynamiek veel interessanter”, zegt Neys.”

Omgeving

Daarnaast was juist de relatie van het gebouw tot haar directe omgeving een belangrijk uitgangspunt: hoe is het gebouw van dichtbij en welke relatie heeft het met Stationsplein en de naastgelegen gebouwen? Aan de Spoorstraat is er een groene, begroeid veranda.

Daarnaast speelt het licht een belangrijke rol. “De baksteen heeft een textuur en sortering die maakt dat bij elke lichtval een andere nuance naar voren komt. Het plaatmateriaal op de oost en westgevel kleurt mee met de lucht en zal zacht-glanzend het licht van de opkomende en ondergaande zon opvangen.” (https://h2a.studio/archief/nimbus/)

Voor de bouw zijn rode en antraciet gekleurde bakstenen gebruikt. De antraciete bakstenen, in waalformaat, zijn afkomstig van een originele vlamoven uit Bemmel bij Nijmegen. De basis van deze baksteen is onder andere klei uit de Waal.

Duurzaamheid

Nimbus is duurzaam en energiezuinig gebouwd. Zo wekken 155 zonnepanelen van het gebouw de energie op voor de liften en de verlichting. Ook zijn er hergebruikte materialen verwerkt.

Daarnaast zijn er neststenen voor 100 gierzwaluwen ingemetseld. Zie hiervoor https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=22322.

Vervolg

De woontoren werd op 1-4-2016 officieel in gebruik genomen, waarbij de toren vanaf half maart al werd bewoond.

Verpaupering

Juli 2020 kopt de Gelderlander: “Nijmeegse ‘startersflat’ Nimbus verpaupert, Talis overweegt oudere huurders” …
 Afvaldumping in de gangen, vernielingen, vervuilde liften en daklozen die in de hal slapen. Verhuurder Talis zegt er alles aan te doen. Maar gaat ook onderzoeken of de samenstelling van de huurders aangepast moet worden.” Daarnaast hebben bewoners op sommige verdiepingen last van geluidsoverlast en is vervuiling van de gemeenschappelijke ruimtes en bij vuilcontainers.

Talis neemt extra maatregelen voor beheerd, zoals extra controles door de wijkbeheerder. Daarbij overweegt ze om ook andere groepen toe te laten. Talis in hetzelfde artikel “Waarmee niet gezegd is dat overlast alleen van jonge mensen komt.” Vanaf september 2020 verviel voor de onderste 5 verdiepingen de leeftijdsgrens en de maximale woonduur.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nimbus_(Nijmegen)

woontoren Nimbus voor spoedzoekers in Nijmegen

http://nimbusnijmegen.nl/site/nieuwsberichten/15/Verhuur-Nimbus-van-start.html

https://web.archive.org/web/20160403043714/http://nimbusnijmegen.nl/site/nieuwsberichten/19/Tijdelijke-contracten-van-5-en-1-jaar.html

http://nimbusnijmegen.nl/site/nieuwsberichten/18/Toelichting-op-ons-besluit.html

https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=38675

https://nijmegen.nieuws.nl/nieuws/de-skyline-van-nijmegen-wordt-steeds-mooier

Klik om toegang te krijgen tot NB_Talis_April-2016.pdf

https://www.gelderlander.nl/default/eerste-bewoners-voor-nijmeegs-hoogste-woontoren~a8ff2c83

https://gelsing-steenhandel.nl/projecten/baksteen-architectuur-nieuwbouw/woontoren-nimbus-nijmegen-hoogte-twee-architecten

Hoogste gebouwen Nijmegen

Op Wikipedia staat het overzicht van de hoogste gebouwen van Nijmegen in 2023. In september 2025 verscheen “DeHoog500”: de 500…

Van Schaeck Mathonsingel

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Van Schaeck Mathonsingel. Stadsuitleg Na afbraak van de vestingwerken wordt er rond…

Vondelstraat (mei 2026)
#Nijmegen

Vondelstraat

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Vondelstraat (mei 2026)
Vondelstraat (mei 2026)

Deze pagina verzamelt artikelen over de Vondelstraat.

De Vondelstraat

Uitleg van de stad: Nijmegen in 1888 ( KPD-16 detail Bottendaal)
Uitleg van de stad: Nijmegen in 1888 ( KPD-16 detail Bottendaal)

Ligging

Op de kaart uit 1888 is de Vondelstraat al ingetekend, dan nog zonder naam. Daarbij loopt deze straat nog door toot aan de Van Schaeck Mathonsingel (dan Stationsweg). Het gedeelte tussen deze straat en de van Oldenbarneveltstraat (dan Bottendaal). De noordkant (het blok Vondelstraat, Stationsweg, Graafsche straat en Bottendaal) is dan bebouwd, de rest nog niet.

Naam Vondelstraat

De gemeenteraad bespreekt op 22 februari 1896 een dertigtal namen voor straten. Zij gaan niet akkoord met de door B&W voorgestelde naam Van den Havestraat, maar volgen het advies van de Commissie Berends op.  Aan de zuidzijde van Bottendaal (de huidige van Oldenbarneveltstraat) krijgt het de naam Vondelstraat. Aan de noordzijde van Bottendaal, richting de huidige van Schaeck Mathonsingel, de naam van Oldenbarneveldstraat.

Op 27 oktober 1906 krijgt ook de zuidzijde de naam Vondelstraat.

Bronnen

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/V.html

PGNC 23/2/1896

Verbinding Van Schaeck Mathonsingel

Op de kaart is tevens te zien dat de (huidige) Vondelstraat oorspronkelijk doorliep tot de (huidige) van Schaeck Mathonsingel. Deze verbinding werd verbroken bij de wederopbouw, toen de appartementen werden gebouwd.

Hoek Van Schaeck Mathonsingel en Vondelstraat

(Vondelstraat 1, verwoest)

Vondelstraat 1, hoek Van Schaeck Mathonsingel, Vondelstraat 1, 1939 (F10036 RAN)
Vondelstraat 1, hoek Van Schaeck Mathonsingel, Vondelstraat 1, 1939 (F10036 RAN)
De ruïne van het Psychologisch Instituut van de universiteit op de hoek met de Van Schaeck Mathonsingel dat tijdens de periode dat Nijmegen frontstad was, totaal werd verwoest, 9/1944-3/1945 (Anna Huybers via F52144 RAN)
De ruïne van het Psychologisch Instituut van de universiteit op de hoek met de Van Schaeck Mathonsingel dat tijdens de periode dat Nijmegen frontstad was, totaal werd verwoest, 9/1944-3/1945 (Anna Huybers via F52144 RAN)

Zoals gezegd liep de Vondelstraat oorspronkelijk tot aan de Van Schaeck Mathonsingel. Ook het pand op de hoek van de Van Schaeck Mathonsingel en de Vondelstraat werd tijdens het bombardement van 1944 verwoest. Bij de wederopbouw werd verbinding met de Vondelstraat verbroken.

Vondelstraat 9-11

Rengers

Een foto van Limonadefabriek Rengers uit begin jaren 70 is te zien op F44476 RAN.

Een foto waarop de heer Rengers op 2 september 1977 het koopcontract ondertekend voor de verkoop is te zien op F44481 RAN.

Moskee

Moskee Vondelstraat (mei 2026)
Moskee Vondelstraat (mei 2026)

Op 1 december 1976 schrijft de Gelderlander dat de kans groot is dat de oude limonadefabriek door het Moskee-comité gehuurd of gekocht zal worden om te dienen als moskee. “Het pand is voor dit doel uitermate geschikt.”

Op dat moment zijn er 1600/”naar schatting 2.000” moslims in Nijmegen. Tot dan toe vonden religieuze bijeenkomsten steeds op een andere huurlocatie plaats. Vaak moest uitgeweken worden naar de ontmoetingsruimte van de Stichting Bijstand Buitenlandse Werknemers, die voor een religieus samenkomen niet geschikt was.

De fabriek is dusdanig gemakkelijk geschikt te maken, dat dan aanstaande donderdag al het Schapenfeest in de toekomstige moskee kan worden gevierd.

Alle collectes in de Boskapel tijdens de Advent en Kerstnacht zullen voor de moskee bestemd worden. Pater van den Berg “riep alle christen-gemeenten van de stad op in de Kerstnacht een grote inzameling voor datzelfde doel te houden onder het motto “Er was geen plaats voor hem…” Zoals bekend staat de nijmeegse Raad van Kerken volledig achter de werkzaamheden van de Moskee-werkgroep.” (01/12/1976)

Een goede week later gaat de huur van de fabriek als proefperiode voor een half jaar in. Daarna zal worden besloten of het gebouw definitief wordt aangekocht. (10/12/1976)

De moskee krijgt naast de eigenlijke limonadefabriek ook de beschikking over de bijbehorende administratieruimte en woonhuis.

Vondelstraat 22-26

Vondelstraat 22, 24 en 26, augustus 2023 (Google Streetview)
Vondelstraat 22, 24 en 26, augustus 2023 (Google Streetview)

Op de bouwtekening van Vondelstraat 22-26 staat “De uitvoerder A. Koster Ziekenstraat 61” (de huidige Ziekerstraat). Bij de handtekening van de burgemeester en secretaris staat de datum van 4-10-1901. In ieder geval komt A. Koster op de Ziekenstraat 61 voor als “timmerman” in de Adresboeken 1896 tot en met 1903.

Bouwtekening Vondelstraat 22-26, bij de handtekening van de burgemeester staat 4-10-1901 (D12.378252)
Bouwtekening Vondelstraat 22-26, bij de handtekening van de burgemeester staat 4-10-1901 (D12.378252)

Kokke

Chris Kokke was voor 1900 al begonnen met het produceren van kaarsen. In 1897 of 1898 is hij verhuisd naar de Bottendaal nr. 13 (nu: van Oldenbarneveltstraat 13). Vervolgens is hij in 1902 gaan wonen op Vondelstraat 22, 24 en 26.

Op 16 mei 1903 bevalt Hendrina M.A. Kokke-Koster van een dochter. Dan is het “Kaarsenfabriek “St. Antonius””. (De Gelderlander 17/5/1903)

“Nummer 22 was een klein fabriekspand gelegen achter de boven en benedenwoning genummerd 24 en 26.
Met regelmaat werd personeel gevraagd, de zaak floreerde.
De Chemische Fabriek “De Bijenraat” is door Chris Kokke opgericht in juli 1914 en was op het zelfde adres gevestigd als Kerkwaskaarsenfabriek St. Antonius aan de Vondelstraat 22.
Later is voor De Bijenraat ook het woonhuis Vondelstraat 24 in gebruik genomen, de familie Kokke zelf woonde toen op Vondelstraat 26, het bovenhuis.
In 1918 of begin 1919 is de productie van Chemische Fabriek “De Bijenraat” zowel als Kerkwaskaarsenfabriek St. Antonius verhuisd naar de Graafseweg 59.” (Noviomagus)

Bron, en zie voor het volledige artikel: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Webmuseum/Drukwerk/cwdata/kerkwaskaarsenfabriek%201920.html

En https://www.noviomagus.nl/Varia/Papier/Bijenraat.htm

Verschuur

Advertentie schoenreparaties F. Verschuur Vondelstraat 22-26 (De Gelderlander 1/3/1919)
Advertentie schoenreparaties F. Verschuur Vondelstraat 22-26 (De Gelderlander 1/3/1919)

Op nummer 22 zal Francincus Verschuur zijn schoenenfabriek beginnen, die uiteindelijk zal uitgroeien tot de bekende Robinson schoenfabrieken.

November 1919 krijgt F. Verschuur een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven inrichting tot het vervaardigen van schoenen en laarzen in de perceelen Vondelstraat 22 en 34, kad bekend gemeente Nijmegen, sectie B. no. 3094 (ged.) en 3227 (ged.)” (PGNC 15/11/1919)] Deze vergunning was in augustus al aangevraagd, maar in oktober nog verdaagd omdat het benodigde onderzoek nog niet is afgerond. (De Gelderlander 29/8/1919 en PGNC 11/10/1919)

In 1921 wordt op de schoenfabriek twee meisjes van 15 of 16 jaar gevraagd. (De Gelderlander 28/6/1921).

Franciscus Verschuur (1885 Heesch (bij Oss)) was in 1916 naar Nijmegen gekomen. Zijn vader had een schoenmakerij in Heesch. Voordat Verschuur zich met zijn familie in Nijmegen 1916 was hij arbeider geweest bij schoenfabriek Hoffmann in Kleef. In Nijmegen was hij thuis begonnen met het maken van kinderenschoenen. Het is mij nog niet bekend of dit al de Vondelstraat was of niet.

In juni 1922 krijgt Verschuur nog een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven inrichting voor het vervaardigen van schoenen en laarzen”. (PGNC 13/6/1922) Het is nog niet duidelijk hoe deze vergunning zich verhoudt tot de reeds bestaande vergunning.

In 1924 wordt de N.V. schoenfabrieken voorheen Frans Verschuur opgericht op de St. Stephanusstraat 8. Zie voor het vervolg https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/Hendriks/Robinson.htm.

Frans Verschuur zelf komt in het Adresboek 1920 nog voor op Vondelstraat 26 als schoenfabrikant.

In Adresboek 1924 komt hij nog voor op nummer 26, waarbij nummer 24 nog “Schoenenfabriek” is. Verschuur is dan “schoenfabrikant”.

In het Adresboek 1932 komt F. Verschuur, schoenfabrikant voor op Groesbeekscheweg 249a.

Vervolg nummer 22: aantal bedrijven

Daarna lijken er een aantal bedrijven op Vondelstraat 22 te zijn gekomen, die langere of kortere daar gezeten hebben. Hoewel nog niet gestreefd naar volledigheid, zijn de volgende namen gevonden:

Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens

Advertentie Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens (De Gelderlander 17/7/1924)
Advertentie Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens
(De Gelderlander 17/7/1924)

In juli 1924 is het Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens. (De Gelderlander 17/7/1924)

De advertentie De Gelderlander 25/10/1924 schrijft daarbij dat Vondelstraat 22 de (ingang poort) is.

In ieder geval is er nog een advertentie in PGNC 22/5/1926 gevonden.

Een aantal andere meldingen

Firma Piebenga & Schekman, electro-technisch installatie bureau en reparatie inrichting komt op dit adres voor in 1928.

Februari 1935 krijgt J.D. van Ingen telefoonaansluiting op Vondelstraat 22 (PGNC 23/2/1935)

Oktober 1942 heeft W.H.A. Verwey & Zn. “Groothandel in alle soorten kaas” zijn pakhuis en kantoor verhuisd van Driehuizerweg 336 naar Vondelstraat 22 (PGNC 31/10/1942).

Drukkerij van Breda

In augustus 1945 vraagt Drukkerij van Breda een “bekwaam 2e klas Drukker”. (De Gelderlander 22/8/1945) Ook in het Adresboek 1966 komt deze drukkerij nog voor.

Vondelstraat 34

Tasche

Op 21 maart 1902 krijgt H.A. Tasche een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door gaskrachtwerktuig gedreven inrichting voor galvanische metaalbedekking in het perceel aan de Vondelstraat, kadaster Nijmegen, Sectie B, No. 2951 (PGNC 27/3/1902).

Zie voor de rijwielhandel:

Tasche architect Hoffmann
Advertentie bedrijf Hamer & Witt-Nijmegen, voorheen Firma Gebr. Tasche (De Gelderlander 3/5/1903)
Advertentie bedrijf Hamer & Witt-Nijmegen, voorheen Firma Gebr. Tasche (De Gelderlander 3/5/1903)

In mei 1903 is het bedrijf Hamer & Witt-Nijmegen, voorheen Firma Gebr. Tasche hier gevestigd (De Gelderlander 3/5/1903).

Vondelstraat 36-38

Advertentie Heineken's Glazenwasscherij, Vondelstraat 36-38 (PGNC 27/4/1902)
Advertentie Heineken’s Glazenwasscherij, Vondelstraat 36-38 (PGNC 27/4/1902)

Veiling

Zie voor de veiling het artikel op Noviomagus.

Vondelstraat 37-43

Vondelstraat 37 – 43

1904 bouwkundige Joh vd Akker Afgaande op het bouwdossier, is de Vondelstraat 37 tot en met 43 gebouwd in 1904. Het is niet duidelijk hoe de bouwtekening precies moet worden gelezen. Er staat “eigenaars G. v.d. Akker en daaronder Joh. v.d. Akker bouwkundige”. Waarschijnlijk betreft dan G. v.d. Akker als eigenaar en Joh. v.d. Akker…

Lees verder

Vondelstraat 69

“HERENHUIS met TUINHEK, gebouwd in 1904 in Overgangsarchitectuur door de bouwkundige H.G. Burgers (*1875) in opdracht van papierfabrikant Schut. Het pand bezit invloeden van het Rationalisme door de in hardsteen uitgevoerde detailleringen als zuilen en aanzetstenen en ter plaatse van de verdiepingsvloer van de bel-etage, in een verder in baksteen opgetrokken gevel. Genoemde onderdelen geven in natuursteen hun belang in de constructie weer. In het interieur bepalen diverse Art Nouveau-elementen de vormgeving. De achtergevel is louter als sluitende gevel uitgevoerd en toont aan dat de voorgevel het aanzien naar buiten was.” (Rijksmonumenten)

Noviomagus noemt daarbij, dat de bouwkundige Hermanus Gradus Burgers ontwierp onder toezicht van het architectenbureau van Van der Pluijm en Gielen. Het werd gebouwd door aannemer Thunissen. (https://www.noviomagus.nl/Monumenten/monument_0187.html, met een uitgebreide beschrijving)

Rijksmonument

Het gebouw is een Rijksmonument, met als Waardering: (https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/523047, met een uitgebreide beschrijving)

“HERENHUIS met TUINHEK, gebouwd in 1904.

– Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een goed en gaaf bewaard woonhuis in Overgangsarchitectuur waarbij vernieuwende elementen vanuit het Rationalisme duidelijk herkenbaar zijn. Het interieur vertoont Art Nouveau-invloeden en heeft unieke onderdelen als een fraai vormgegeven haardnis. Het tuinhek legt in materiaalgebruik (baksteen en hardsteen) en boogvormen een relatie met de voorgevel van het pand.

– Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van de aaneengesloten oostelijke gevelwand van de Vondelstraat in de laat 19de-eeuwse en vroeg 20ste-eeuwse stadsuitleg die na de afbraak van de vestingwerken tot stand is gekomen.

– Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een directeurswoning uitgevoerd in een stijl die verschillende, voor die tijd moderne invloeden vanuit de bouwkunst toont.”

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/523047

Vondelstraat 79

Rond 1911-1912: Klinkum Meulenberg’s Parapluiefabriek

Op 21 juli 1911 krijgt N.V. Klinkum-Meulenberg’s Parapluiefabriek een bouwvergunning” voor het bouwen van een dubbel woonhuis en een daarachter gelegen fabrieksgebouw. Het adres van het dubbele woonhuis was Graafscheweg 106-108 (sinds 26 juni 1923: nummer 100-102). Het adres van de fabriek is Vondelstraat 79.” Op 1 oktober 1912 wordt van Klinkum failliet verklaard.

Zie voor Klinkum Meulenberg’s Parapluiefabriek en de gevonden muurschildering (tevens bron): https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil40.htm

Rond 1913 Martinus Gerritzen rijwielfabriek

Daarna vestigt Martinus Gerritzen (1870-1928) in of omstreeks 1913 hier zijn rijwielfabriek. Zie:

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil40.htm

In het adresboek 1914-1915 komt M. Gerritzen met privé adres voor op Graafsche weg 108, fabriek Vondelstraat 79.

(Bijna) Gemeentelijk monument

Vondelstraat 79 staat op de lijst om gemeentelijk monument te worden. Daarbij is de planning om vanaf 2024 het proces daartoe te starten. (Planning bescherming nieuwe monumenten)

Linssen

In PGNC 22/10/1901 staat de aanbesteding van “Het bouwen van een beneden- en bovenhuis aan de Vondelstraat, voor rekening Ger. Linssen” door Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden. Het is nog onduidelijk welk adres dit betreft.

Mariënbosch (mei 2024)
#Nijmegen, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Het bos Mariënbosch

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Mariënbosch (mei 2024)
Mariënbosch (mei 2024)

Het Marïenbosch is een restant van het sterrenbos dat in het midden van de 19e is aangelegd. Toen hoorde het nog bij de gemeente Groesbeek. Dit bos bestond oorspronkelijk uit 10 lanen met beuken. Hier zijn er nog 5 van over. Deze komen bij elkaar bij een ronde heuvel.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Sterrenbossen_in_en_om_Nijmegen#Mari%C3%ABnbosch

Een mooi artikel is te lezen op: https://knbv.nl/wp-content/uploads/2024/03/De-Mariaboom-en-het-Marienbosch-2022-VNBL_dec2022.pdf

Daarnaast is er een boek verschenen: https://www.skbl.nl/bij-de-boom-van-maria-de-geschiedenis-van-marienboom-en-het-marienbosch/

Vondelstraat 37 43, bouwkundige Joh vd Akker (mei 2026)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Vondelstraat 37 – 43

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1904 bouwkundige Joh vd Akker

Vondelstraat 37 43, bouwkundige Joh vd Akker (mei 2026)
Vondelstraat 37 43, bouwkundige Joh vd Akker (mei 2026)

Afgaande op het bouwdossier, is de Vondelstraat 37 tot en met 43 gebouwd in 1904. Het is niet duidelijk hoe de bouwtekening precies moet worden gelezen. Er staat “eigenaars G. v.d. Akker en daaronder Joh. v.d. Akker bouwkundige”. Waarschijnlijk betreft dan G. v.d. Akker als eigenaar en Joh. v.d. Akker als bouwkundige.

Ontwerp van twee Onder en Boven Woningen Gelegen aan de Vondelstraat, De eigenaars G. v.d. Akker, Joh v.d. Akker bouwkundige, datum bouwdossier 10-1-1904 (D12.378809)
Ontwerp van twee Onder en Boven Woningen Gelegen aan de Vondelstraat, De eigenaars G. v.d. Akker, Joh v.d. Akker bouwkundige, datum bouwdossier 10-1-1904 (D12.378809)

Hieronder staat een tabel weergegeven van de gevonden bewoners in de eerste jaren.

Vondelstraat 37, 39 en 41 komen al voor in het Adresboek 1903, waarbij M. v.d. Akker op nummer 41 woont. Het is nog onbekend in hoeverre er een relatie is met G. of Joh.

Daarnaast gaat het mogelijk om gebouwen die gesloopt of ingrijpend verbouwd zijn, omdat geen van de namen in het Adresboek 1905 terugkomt.

Joh. v.d. Akker, aannemer/bouwkundige

Joh. v.d. Akker lijkt een aannemer/bouwkundige te zijn: In de tot nu toe gevonden advertenties wordt hij de ene keer aannemer en de andere keer bouwkundige genoemd. In de Adresboeken komt hij voor als “bouwkundig opzichter”, maar mogelijk is dit een slordigheid: waarschijnlijk het beroep dat hij aanvankelijk uitoefende voordat hij zich aannemer of bouwkundige ging no

Bij de verbouwing van het Muziek- en instrumentenmagazijn van de heer Polak is de Joh. van den Akker (Molenstraat 126) de aannemer. Overigens is G. van den Akker de leverancier van de etalage- en verlichtingsartikelen. Of het dezelfde G. van den Akker betreft ten aanzien van het Vondelstraat pand is nog niet bekend.

In PGNC 1/1/1905 is er een nieuwjaarsadvertentie van Joh. van den Akker, Aannemer – Vondelstraat 43. Ook schijft hij zich bijvoorbeeld als aannemer in bij de bouw van een school op de Daalschen weg (De Gelderlander 2/7/1905). Daarbij heeft hij de laagste inschrijving, maar wordt het werk gegund aan H. Bartels (PGNC 2/7/1905).

Daarnaast is advertentie voor de aanbesteding van “Het amooveren en weder opbouwen etc. van ’t bovengedeelte van perceel No. 126, Molenstraat, Nijmegen” gevonden. Joh. van den Akker is dan de bouwkundige. Hij kwam daarbij zelf op dit adres voor in het Adresboek 1903.

G. W. v.d. Akker, bouwkundige

In de Adresboeken 1905, 1907, 1908 komt G.W. v.d. Akker, bouwkundige voor op huisnummer 37.

Gevonden Bewoners

NaamOmschrijvingStraatAdresboek
Th.A. Cramer Vondelstraat 371903
A.E. Maters Vondelstraat 391903
A.P.J. Berends Vondelstraat 391903
W. v.d. Goes Vondelstraat 391903
Jhr. J.R. Rengers Vondelstraat 391903
Hora Siccema Vondelstraat 391903
    
M. v.d. Akker Vondelstraat 411903
J.W. Robbijns Vondelstraat 411903
    
J.P.H. v.d. AkkerBouwkundig opzichterVondelstraat 41In 1903 Molenstraat 126;
1905, 1907;
In 1908 Broerstraat 21
    
A.J.C. v.d. HeijdenCandidaat-notarisVondelstraat 391905
    
G.W. v.d. AkkerBouwkundigeVondelstraat 371905, 1907, 1908
Wed. A. v. AertGeboren J.C. BrouwersVondelstraat 371905, 1907, 1908
    
C. ToornComm. PosterijenVondelstraat 411907
    
    
P.J. v.d. Berg Vondelstraat 391908
Wed. S. Horensma Vondelstraat 411908
D. Grilk Vondelstraat 411908
Wed. E. de JongGeboren A.J.A.H. AlbrachtVondelstraat 411907, 1908
A. Konijn Vondelstraat 431908
    

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

Van Oldenbarneveltstraat

Deze pagina verzamelt artikelen over de Van Oldenbarneveltstraat. Waarschijnlijk is het bekendste gebouw het voormalige Klooster van de Zusters Franciscanessen…

Graafseweg

De Graafseweg is een van de drukste wegen van Nijmegen. Hij loopt van het Keizer Karelplein tot aan de Graafsebrug.…

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
#Nijmegen

Van Oldenbarneveltstraat

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)

Deze pagina verzamelt artikelen over de Van Oldenbarneveltstraat, een van de bekendste straten van de wijk Bottendaal. Waarschijnlijk is het bekendste gebouw het voormalige Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie. Of anders de voormalige Parapluiefabriek.

Bottendaal

Aanvankelijk wordt de straat Bottendaal genoemd. Deze naam wordt in de Gemeenteraad van 16 juni 1882 vastgesteld, samen met onder andere de Van Diemerbroekstraat. (PGNC 18/6/1882)

De naam Bottendaal

NIMEGUE/ G.Brakel ; del 1714 ; [rechtsonder in kader] / Ville forte dans la province | de Gueldre, avec les nouvelles |Fortifications | de Monsieur Coehoorn, Het leven van Zyne hoogheit Johan Willem Friso, prinse van Oranje en Nassau,…. Nevens de historie van den jongstleden oorlog: met de gronttekening der voornaamste steden en vestigiingen verykt/Isaac Lamiguel, Amsterdam: Bij Jaohannes Oosterwyk, 1716Annotatie: 1. Kaart geplaatst binnen kader / 2. Zuiden boven / 3. T.1.Pag.38 rechts boven tegen kaderrand / 4. Titel rechtsonder tegen kaderrand / 5. Paralleltitel onder titel / 6. Faecit onder paralleltitel / 7. Schaalstok links onder tegen kaderrand / 8. Toponiemen, Fort Knodsen | burg / 9. Opschriften, La Vahal Fleuve; Craen poort; Hoorn | werk; Haven; Hoender | poort; Heselpoort; Molenpoort; Hersteegh poort; 't Hof; Hoederbergh; Steen Cruys; Kijk in de Pot; Bottendaal, 1714 (KPA-II-21 RAN bewerkt)
Vesting Nijmegen 1714 KPA-II-21; NIMEGUE/ G.Brakel ; del 1714 ; [rechtsonder in kader] / Ville forte dans la province | de Gueldre, avec les nouvelles |Fortifications | de Monsieur Coehoorn, 1714 (KPA-II-21 RAN bewerkt)

De naam Bottendaal verwijst naar een lunet, welke in de 17e eeuw was geplaatst. Op de kaart uit 1714 is het lunet rechtsboven te zien, dan geschreven, hier geschreven als Bottendael.

Voor die tijd is de naam niet bekend. Bovendien is niet vast te stellen waar Bottendaal naar verwijst. In de overlevering wordt de verklaring genoemd dat het verwijst naar de kuilen waar de botten van terechtgestelden werden begraven. Dit lijkt echter niet waarschijnlijk.

De Gemeenteraad bespreekt op 22 februari 1896 31 nieuwe straatnamen. Tegelijkertijd is er een adres van de bewoners van de Bottendaal binnengekomen, om de naam te wijzigen in Rembrandtstraat. (PGNC 25/2/1896) (In maart 1896 komt echter juist het verzoek van Van Houweninge en Co. om de naam níet te veranderen (De Gelderlander 10/3/1896))

De Gemeenteraad gaat hier niet mee akkoord. “Ter geruststelling” plaats van Schevichaven in PGNC 1/3/1896 een artikel waarin hij verklaart dat de naam Bottendaal niet afkomstig is van de begraven beenderen van misdadigers.

Van Oldenbarneveldtstraat

Op 8 mei 1909 neemt de Gemeenteraad het besluit om per 1 januari 1910 de naam te veranderen in “van Oldenbarneveldtstraat”. Dit om verwarring met de naam Doddendaal te voorkomen.

In het Raadsbesluit van 9 juli 1924 wordt de naam “van Oldenbarneveltstraat”, dus zonder d, vastgesteld. De naam heeft de straat nog steeds.

Overigens is het mij nog niet duidelijk waarom er gekozen is voor de naam van deze Nederlandse staatsman (en idem dito wat betreft de Vondelstraat), te midden van straten vernoemd naar Nijmeegse notabelen.

(Overige) Bron

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/B.html en https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Prikbord/prikbord-item.php?t=10259

Wijzigingen huisnummers

Tussen 1896 en 1898 zijn huisnummers van Bottendaal aangepast. Daarbij wijst Rob Essers op de Adressenboeken van 1896 en 1898, waar de aanpassingen te zien zijn:

1896 1898  
HuisnummerAdres vanHuisnummerAdres vanOpmerking
  11J.J. Groes 
  13W.C. Kokke 
1wed. W.d. Worff15awed. W. v.d. Worff 
1aW.J.H. Adriaens17Ha. J. ToursDit is een aanname: zowel 1a, 2a en 3 als 17, 19 en 23 hebben 3 adressen. Én ervan uitgaande dat noch de weduwe W. v.d. Worff, noch B.W. de Blécourt verhuisd is
2a 19G. Blokhuis 
3 23H. Duijs 
4B.W. de Blécourt25B.W. de Blécourt 
5G.J. Hofstedse Crull  Het is op dit moment nog onduidelijk hoe 5 zich verhoudt tot 65,67 en 69 (mogelijk is er nieuwbouw geweest)
  65M. Gerritsen 
  67J.G. Huese 
   J.A. Tours 
  69kantoor Marck Spier & Co 
7F.W. Dickmann71F.W. Dickmann 
9A.C. Cambier73A.C. Cambier 
 Firma v. Houwingen & Co. Firma v. Houwingen & Co. 
 Dames Japikse wed. Jhr. Mr. W.C. de Jonge 
11Dr. M.J.H. Houba75J. Scheltema 
13C. Post77C. Post 
15W. van Doorn79W. van Doorn 
17H.H. Coolen81H.H. Coolen 
 H.Kat H. Kat 
Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie

Het voormalige klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie is gebouwd in de jaren 1900-1901. Deze orde was naar Nijmegen gekomen voor het verlenen van ziekenzorg. Het gebouw is ontworpen door M. van der Pluijm en J. Gielen. In 1987 vertrekken de zusters naar Tilburg.

Lees verder
Dickmann’s Parapluiefabriek, van Oldenbarneveltstraat (het linker pand dat nog juist te zien is) (Evert F. van der Grinten via F78502 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)

Dickmann’s Parapluiefabriek

28-2-1889 vindt de aanbesteding plaats van “Het bouwen van een Woonhuis met afzonderlijke Parapluiefabriek op een terrein gelegen aan den Bottendaal aldaar. Een en ander voor rekening van den heer F.W. Dickmann. De architect is J.J. Weve. (De Gelderlander 10/2/1889). In november 1889 krijgt Dickmann telefoon (nummer 131, De Gelderlander 3/11/1889) In de personeelsadvertentie van…

Lees verder

Joodse bewoners

Van Oldenbarneveltstraat 43 (Alexander Gotlieb) komt voor als een van de leegroofde panden (Oorlog in Nijmegen)

Van Oldenbarneveltstraat 47, bewoners in 1941 (Digitaal Joods Monument)

Van Oldenbarneveltstraat 69, bewoners in 1941 (Digitaal Joods Monument):

  • Leopold Henri de Haas, 1912-1942
  • Gezina Henriette Zaligman – de Haas 1916 -1942
  • Familielid van gezin de Haas

Van Oldenbarneveltstraat 13

Zie hiervoor de opmerkingen op https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Prikbord/prikbord-item.php?t=10259

In De Gelderlander 1/1/1897 plaatst Chr.W. Kokke, in kaarsen, een nieuwjaarsadvertentie.

Van Oldebarneveltstraat 27-33

Woonhuis in een serie van vier op de van Oldebarneveltstraat 27-33 van architect Nic. Molenaar uit 1900 (Bijschrift bij F39686 RAN, een foto uit 1983 van huisnummer 31. Zie ook foto F39687 RAN). Funda noemt als bouwjaar van Van Oldenbarneveltstraat 29 het jaar 1899.

Bottendaal 65/Van Oldenbarneveltstraat 65

In PGNC 2/7/1899 plaatst N.P.C. van Meerbeeck, Bottendaal No. 65 een advertentie voor zijn “Generaal-Agentschap der Fransche Levensverz.-Maatschappij “La Nationale”.

In juni 1899 vraagt Mevrouw van Meerbeeck, Bottendaal 65 een “dagjmeisje”

Bottendaal 7/ Van Oldenbarneveltstraat 71

1888-1889 Nijmegen: Woonhuis fabrikant F.W. Dickmann, architect Weve (https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Jacob_Weve)

Op 15 december 1888 besluit de Gemeenteraad tot de verkoop van een bouwterrein gelegen aan de Bottendaal van 950 M² aan F.W. Dickmann, alhier voor f5 per M² (PGNC 18/12/1888).

Op 10 februari 1889 staat de aanbesteding op 28 februari aangekondigd van “Het bouwen van een woonhuis met afzonderlijke Parapluiefabriek op een terrein gelegen aan den Bottendaal aldaar. Een en ander voor rekening van den heer F.W. Dickmann. De architect is J.J. Weve. (De Gelderlander 10/2/1889)

Bouwvergunningen noemt 2 woonhuizen:

“-In 1889 wordt aan F.W. Dickmann vergunning verleend tot het bouwen van 2 woonhuizen en een fabrieksgebouw aan de Bottendaal.”

Advertentie verplaatsing parapluie fabriek Hickmann-Schnitzler (PGNC 26/5/1889)
Advertentie verplaatsing parapluie fabriek Hickmann-Schnitzler (PGNC 26/5/1889)

In mei 1889 is de fabriek en het kantoor overgeplaatst (PGNC 26/5/1889). Hij heeft zijn winkel aan de Broerstraat dan laten verbouwen.

Uitstel?

Rond 1 november 1891 krijgt Dickmann, “eigenaar van een perceel bouwterrein aan den Bottendaal”, uitstel voor de bouw van het woonhuis, dat volgens de overeenkomst op 1 januari 1894 voltooid moet worden. (PGNC 1/11/1891) Het is nog niet bekend of dit het “woonhuis” bij de fabriek betreft of een later woonhuis.

In de Gemeenteraad van 12 augustus 1893 krijgt Dickmann op zijn verzoek opnieuw uitstel tot 1 mei 1895. Hiermee gaat de Raad akkoord, omdat hij al uitstel tot 1 januari 1894 had gekregen.

Bottendaal 9/Van Oldenbarneveltstraat 73

Advertentie verhuizing Van Houweninge & Co naar Bottendaal 9 (De Gelderlander 4/5/1893)
Advertentie verhuizing Van Houweninge & Co naar Bottendaal 9 (De Gelderlander 4/5/1893)

Per 1 mei 1993 verhuist van Houweninge & Co. van de Molenstraat 62 naar Bottendaal 9 (PGNC 16/4/1893).

Afgaande op de advertenties “voor” en “na”, is zij zich vanaf dat moment naast verzekeringen en hypotheken ook nadrukkelijker op de makelaardij gaan richten (PGNC 28/5/1893)

Advertentie Van Houweninge & Co (PGNC 28/5/1893)
PGNC 28/5/1893

Overige gebruikers Bottendaal 9

Zoals hierboven is te zien, zijn er zowel in 1896 als 1898 3 gebruikers op het adres Bottendaal 9.

In PGNC 1/5/1895 plaatst Mejuffrous Statius-Muller een verhuisbericht naar nummer 9. Daarnaast is een advertentie gevonden dat zij op 2 september 1896 de teken- en schilderlessen weer hervat. (PGNC 30/8/1896)

Huidig van Oldenbarneveltstraat 75

In maart 1898 krijgt J. Scheltema telefoon (nummer 75; De Gelderlander 13/3/1898)

In PGNC 13/12/1899 vraagt mevrouw Scheltema een Dienstbode.

Bottendaal 13/ Van Oldenbarneveltstraat 77

Zie hiervoor https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Prikbord/prikbord-item.php?t=10259

De tot nu eerstgevonden advertentie van F.H. von Boddien is gevonden in PGNC 8/5/1890. Van Bodden zal daarna regelmatig adverteren voor verschillende levens- en brandverzekeringen.
De tot nu eerstgevonden advertentie van F.H. von Boddien is gevonden in PGNC 8/5/1890. Van Bodden zal daarna regelmatig adverteren voor verschillende levens- en brandverzekeringen.

In april 1895 krijgt C. Post telefoon. (PGNC 28/4/1895). Hij komt in het Adresboek 1896 voor op nummer 13 en in 1898 op nummer 77.

Bottendaal 15 en 17/ Van Oldenbarneveltstraat 79 en 81

Van Oldenbarneveltstraat oa 79 en 81, afgaande op het uiterlijk dezelfde ontwerper(?) (Google Streetview)
Van Oldenbarneveltstraat 2oa 79 en 81, afgaande op het uiterlijk dezelfde ontwerper(?) (Google Streetview)

“n het overzicht van Verleende bouw- en hinderwetvergunningen tussen 1850 – 1900 te Nijmegen van Hans Giesbertz staat dat in 1889 aan C. Verburgh vergunning wordt verleend tot het bouwen van 3 huizen aan de Bottendaal. Eén hiervan is waarschijnlijk van Oldenbarneveltstraat 79 en 81. Aannemer en timmerman Coenraad Verburgh (Nijmegen 11 december. 1844 – Zutphen 9 augustus 1919) heeft de panden niet alleen gebouwd, maar was tot 1915 ook de eigenaar van nummer 79 en 81.” Zie verder het artikel https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gemeentearchief/Cat03/cwdata/30.html

Een tekening van een terrein aan de Bottendaal, verkocht aan F.W. Dickmann, van Oldenbarneveltstraat, 1/1/1890-31/12/1890 (KPU-454 RAN)
Een tekening van een terrein aan de Bottendaal, verkocht aan F.W. Dickmann, van Oldenbarneveltstraat, het terrein daar onder is “Eigendom van de heer Verburgh”, 1/1/1890-31/12/1890 (KPU-454 RAN)

Op 23 februari keurt de Gemeenteraad het verzoek van C. Verburgh goed om 4 in plaats van 2 woningen te bouwen: hij heeft grond gekocht op de hoek “van Bottendaal en van Diemerbroekstraat”, met als voorwaarde dat hij daarop 2 woningen bouwt. De Gemeenteraad keurt het voorstel goed op voorwaarde:

  • Dat de woningen worden gebouwd volgens de overgelegde tekening
  • Dat tussen de straat en de gevels aan de Bottendaal een ruimte van 5 meter overblijft, welke als tuin moet worden aangelegd en waarop niet gebouwd mag worden. (PGNC 27/2/1889)

Zoals hierboven staat aangegeven, noemt Bouwvergunningen 3 huizen:

“-In 1889 wordt aan C. Verburgh vergunning verleend tot het bouwen van 3 huizen aan de Bottendaal.”

Bottendaal 15/ Van Oldenbarneveltstraat 77

In De Gelderlander 27/6/1896 vraagt Mevr. van Doorn, Bottendaal 15, een Dienstbode.

Verkoop stukken grond

In de kranten staan regelmatig berichten over de toestemming van de Gemeenteraad tot verkoop van bouwterrein. Hieronder staan de tot nu toe gevonden besluiten weergegeven. Daarbij is wel belangrijk te onderkennen:

  • Dat de toestemming niet zondermeer betekent dat de verkoop is doorgegaan
  • Dat de koper van het bouwterrein de uiteindelijke bouwer is
  • Een onderstaande bespreking kan betrekking hebben op een van de reeds genoemde panden.

1894: Verkoop stuk grond aan de Haan

Sectie B no. 1491

In oktober 1894 discussieert de Gemeenteraad over de verkoop van een stuk grond aan de heer Jansen of de Haan:

  • J. Jansen wil een bouwterrein kopen van 200 m² aan de Graafsche Straat en de Bottendaal voor f6,- per m²
  • H.H. de Haan wil een stuk grond kopen van 3960 m², Sectie B no. 1491 voor f5,75

Daarbij discussieert de Raad of de Haan wist van de besprekingen met Jansen. En Jansen is weliswaar de eerste met een schriftelijk bod, maar ook de gesprekken met de Haan liepen al. Daarnaast is er een groot verschil tussen de twee voorgenomen aankopen. De Gemeenteraad besluit in te gaan op het bod van Jansen.

Voorwaarden zijn onder andere:

  • Vóór 1 november 1899 moet de grond bebouwd zijn met:
    • 7 herenhuizen aan de Graafsche straat, met 1 herenhuis aan de langs de noordzijde van het terrein lopende straat
    • En met ten hoogste 8 en ten minste 6 herenhuizen aan de Bottendaal’
    • Elk huis heeft minimaal de huurwaarde van f500,- per jaar
  • De voorgevels moeten 9,5 meter van de Graafsche straat afliggen, 5 meter vanaf de Bottendaal en 2,5 meter van de langs de noordzijde van het terrein lopende straat

(PGNC 16/10/1894 en De Gelderlander 17/10/1894)

Van Oldenbarneveltstraat 2

Perceel aan de Graafsestraat hoek Bottendaal, verkocht aan Wiegerink Linksboven op achterzijde met potlood geschreven: 453, 1/1/1888-31/12/1888 (KPU-453 RAN)
Perceel aan de Graafsestraat hoek Bottendaal, verkocht aan Wiegerink
Linksboven op achterzijde met potlood geschreven: 453, 1/1/1888-31/12/1888 (KPU-453 RAN)

Van Oldenbarneveltstraat 24 en 26

Ontwerp van twee Heerenhuizan aan den Bottendaal, De Uitvoerder is G. Buskens, Datum op tekening 7 Februari 1899 (D12.377882)
Ontwerp van twee Heerenhuizan aan den Bottendaal, De Uitvoerder is G. Buskens, Datum op tekening 7 Februari 1899 (D12.377882)

Muurschildering Raaf

Muurschildering van een raaf in de van Oldenbarneveltstraat
Muurschildering van een raaf in de van Oldenbarneveltstraat
Stationsplein, Vanaf het station gezien, kijkend in zuidoostelijke richting zien we het Stationsplein met links het pand op de hoek met de van Oldenbarneveltstraat, rechts de loods van Van Gend en Loos, en in het midden het wachthuisje van de stoomtram, 1893-1898 (J.H. Schaefer's via F93498 RAN)
Stationsplein, Vanaf het station gezien, kijkend in zuidoostelijke richting zien we het Stationsplein met links het pand op de hoek met de van Oldenbarneveltstraat, rechts de loods van Van Gend en Loos, en in het midden het wachthuisje van de stoomtram, 1893-1898 (J.H. Schaefer’s via F93498 RAN)
Van Oldenbarneveltstraat, gezien in de richting van de Stijn Buysstraat, 1905 (Vivat, Amsterdam via F29028 RAN)
Van Oldenbarneveltstraat, gezien in de richting van de Stijn Buysstraat, 1905 (Vivat, Amsterdam via F29028 RAN)
Van Oldenbarneveltstraat, links en rechts de Vondelstraat, 1900-1905 (F7678 RAN)
Van Oldenbarneveltstraat, links en rechts de Vondelstraat, 1900-1905 (F7678 RAN)

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

Graafseweg

De Graafseweg is een van de drukste wegen van Nijmegen. Hij loopt van het Keizer Karelplein tot aan de Graafsebrug.…

Van Schaeck Mathonsingel

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Van Schaeck Mathonsingel. Stadsuitleg Na afbraak van de vestingwerken wordt er rond…

Hotel "Victoria", verwoest bij het bombardement van 22 februari 1944, 1930 (F32629 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Hotel Victoria

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Van Schaeck Mathonsingel 15 (oud adres; verwoest)

Hotel "Victoria", verwoest bij het bombardement van 22 februari 1944, 1930 (F32629 RAN)
Hotel “Victoria”, verwoest bij het bombardement van 22 februari 1944, 1930 (F32629 RAN)

In 1924 ontwerpt architect Charles Estourgie de verbouwing van Hotel Café-Restaurant Victoria. Een aantal verbouwingen zullen volgen, totdat het in 1944 tijdens het bombardement wordt verwoest.

“Hotel Café-Restaurant “Victoria”.

Sinds eenige dagen is in exploitatie het Hotel “Victoria”, gelegen aan den Burgemeester van Schaeck Mathon-singel, tegenover het Station. En hedenavond zal ook het daarbij aangebouwde café-restaurant in gebruik worden genomen. De eigenaar, de heer Th. Drevers, heeft èn wat ligging èn wat de geschiktheid van de voormalige patricische behuizing voor hoteldoeleinden betreft, een goeden kijk op de zaak gehad. Ons althans lijkt het punt uitermate geschikt, terwijl het hotel, wat inrichting betreft, in één woord keurig is. Men krijgt den indruk een eerste rangs hotel te betreden en die indruk wordt in de fraaie logeerkamers met vaste waschtafels (warm en koud water) volkomen bevestigd. Toch is het de bedoeling van den heer Drevers om zijn zaak als een prima z.g. reizigershotel te exploteeren. Aan een dergelijk hotel in de onmiddellijke nabijheid van het station was, naar zijn meening, behoefte en wij gelooven, dat hij inderdaad niet verkeerd heeft gezien.

Van buiten af gezien doet het gebouw, zooals het na zijn uitbreiding nu geworden is, wel eenigzins eigenaardig aan. De heer Ch. Estourgie, niet de eerste de beste onder de bouwmeesters, heeft zich van zijn opdracht om het oude hoofdgebouw te voorzien van een nieuwe entrée en daarnaast een modern café te doen verrijzen, zoo goed mogelijk gekweten. Een zeker anachronisme kon nochtans niet vermeden worden en wie eenigen kijk heeft op architectuur zal met welgevallen het hoofd beurtelings links en rechts wenden, doch bij het aanschouwen van het gebouw, zooals het nu geworden is, in zijn geheel stellig het hoofd schudden.

Wat Hotel Café-Restaurant “Victoria” echter aan uitwendige schoonheid mist, wordt van binnen ruimschoots vergoed. Daar is allereerst de stijlvolle hal van het gebouw, waarin groen het Leitmotiv in ’t fraaie kleurenspel is. Een bronzen beeld staat op de betegelde balustrade van de trap, die achter in deze hal leidt naar het sous-terrain. Een goed afsluitende telefooncel zoekt men niet tevergeefs en het daartegenover gelegen pendant is de cel voor den portier.

Flinke deuren met glas-in-lood vensters geven ter rechterzijde toegang tot het hotel en ter linkerzijde tot het café-restaurant.

Wat het hotel betreft zullen wij den lezer eene opsomming van de groote en kleine vertrekken besparen. Maar even moesten wij toch stilstaan bij de eetzaal en de conversatiezaal met hare prachtige plafonds, meesterstukken van stucadoors- en schilderkunst, en hare schitterende interieurs in stijlen Louis XV en XVI. Op de mooie hotelkamers van het hotel dat geheel voorzien is van stroomend water en vaste waschtafels, op de eerste etage zelfs met warm en koud water, hebben wij reeds gewezen. Aparte vermelding verdient voorts de badkamer, waarin door Herman van der Waarden, Graafscheweg, het nieuwste geyser-systeem is aangebracht, de Gaggenaure Druck-automaat, waarbij het gas onder het waterreservoir wordt ontstoken resp. afgedraaid door het openen, resp. sluiten van de waterkraan aan het bad, terwijl het gas ook automatisch wordt uitgedraaid wanneer het water een zekere temperatuur heeft bereikt. Het is een schitterend geyser-systeem, dat de grootste waarborgen voor veiligheid biedt. Het gebouw- ’t behoeft nauwelijks gezegd- is voorts centraal verwarmd en men vindt er al datgene wat een goed, hedendaagsch hotel behoort te bieden.

Het café-restaurant, alhoewel vandaag in gebruik genomen, is nog niet voltooid, wat de inrichting betreft. Uit hetgeen echter wel af is blijkt, dat het een mooi, licht en vroolijk café belooft te worden, waar de bezoekers een prettig zitje zullen hebben, des zomers ook op het terras aan den singel. Hierbij worde opgemerkt, dat zich ook voor het hotel een flink terras bevindt.

In het sous-terrain is onder meer de bierkelder en een vergaderzaal. Links van het café leidt een gang naar een overdekte bewaarplaats voor rijwielen. Bezoekers, die met hun auto naar Hotel “Victoria” komen, vinden in de van Oldenbarneveldtstraat een aparte auto-garage met vier boxen. Ook in dit opzicht is dus rekening gehouden met de eischen van dezen tijd. Het café is één verdieping van het hotel met twee etages boven den thans verrezen aanbouw. Een mooie tuin omgeeft ten slotte het geheele pand.

De heer Drevers is gedurende de laatste jaren, als familielid van de eigenaresse, gérant geweest van Hotel “Pays Bas” te Utrecht en het behoeft dus niet te worden gezegd, dat geen geheim van het hotelbedrijf hem vreemd is. Hij belooft zijn bezoekers een prettig tijdelijk tehuis, waarheen zij gaarne zullen terugkeeren.
De volgende firma’s hebben aan den bouw medegewerkt: Uitvoering: G.H. Ditters, aannemer; schildwerk: A. de Vries; electrisch licht, centrale verwarming, warm- en koudwater-installatie: Jos. Kwakkernaat; badinstallatie: Herman v.d. Waarden; vaste waschtafels: Herman v.d. Waarden en Nannings; glas-in-lood: Bilderbeek; meubileering: Meubelmagazijn “Modern”, fa. Franck, Molenstraat.” (PGNC 27/9/1924)

Vervolg

Aankondiging veiling Hotel Victoria (De Gelderlander 24/10/1925)
Aankondiging veiling Hotel Victoria (De Gelderlander 24/10/1925)

In november 1925 blijkt het hotel te koop te staan.

In 1926 is er een aanvraag voor uitbreiden van Hotel Victoria, Van Schaeck Mathonsingel 15. De architect is C. Verbeeten. (Archiefnummer 1335, Inventarisnummer 12785). Of deze verbouwing is doorgegaan is niet bekend.

Wel is er een aankondiging van het “Hotel Victoria van den heer van der Heijden aan het Stationsplein” gevonden voor een vergroting. Daarvan is Offermans de architect. “De bedoeling is, nog een verdieping boven op het kapitale gebouw te zetten.” Het werk is gegund aan N.V. Aannemersbedrijf voorheen Tiemstra en Zn., alhier, voor f15.700. (De Gelderlander 3/11/1926)

De verbouwing is in ieder geval in mei 1927 gereed: dan vindt in de nieuwe bovenzaal een clubavond met prijsuitreiking plaats, van de motorclub M.C.N.O.. Daarbij wordt aangekondigd dat de heer v.d. Heijden, de eigenaar van het hotel, jaarlijks een nieuwe wisselbeker heeft uitgeloofd. (PGNC 30/5/1927)

Het hotel komt in het Adresboek 1928 nog voor onder dezelfde naam.

Hotel Café Restaurant 'Victoria' van hotelier Hubertus (Bart) van der Heijden, op de hoek Stationsplein/Burgemeester van Schaeck Mathonsingel, na de uitbreiding van 1927. Het hotel werd bij het bombardement op 22 februari 1944, mogelijk tengevolge van een gaslek, geheel door brand verwoest. Na de oorlog werd het, op kleinere schaal, onder dezelfde naam als café restaurant herbouwd, Van Schaeck Mathonsingel, 1928-1930 (Brainich & Leusink (Brainich en Leusink) via F32236 RAN)
Hotel Café Restaurant ‘Victoria’ van hotelier Hubertus (Bart) van der Heijden, op de hoek Stationsplein/Burgemeester van Schaeck Mathonsingel, na de uitbreiding van 1927. Het hotel werd bij het bombardement op 22 februari 1944, mogelijk ten gevolge van een gaslek, geheel door brand verwoest. Na de oorlog werd het, op kleinere schaal, onder dezelfde naam als café restaurant herbouwd, Van Schaeck Mathonsingel, 1928-1930 (Brainich & Leusink (Brainich en Leusink) via F32236 RAN)
Adresboek 1928: Hotel Victoria
Adresboek 1928: Hotel Victoria

1944 Verwoest

Het Victoriahotel op de hoek van de Van Schaeck Mathonsingel, het Stationsplein en de Van Oldenbarneveltstraat werd getroffen door het bombardement (22 februari 1944) en brandde helemaal uit, Stationsplein, 22/2/1944-15/3/1944 (GN1129-A RAN)
Het Victoriahotel op de hoek van de Van Schaeck Mathonsingel, het Stationsplein en de Van Oldenbarneveltstraat werd getroffen door het bombardement (22 februari 1944) en brandde helemaal uit, Stationsplein, 22/2/1944-15/3/1944 (GN1129-A RAN)

Ook het hotel werd tijdens het bombardement op 22 februari 1944 getroffen. Daarbij brandde het helemaal uit, mogelijk als gevolg van een gaslek.

Van Schaeck Mathonsingel

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Van Schaeck Mathonsingel. Stadsuitleg Na afbraak van de vestingwerken wordt er rond…

Charles Estourgie en Charles Estourgie Jr

Charles Marie Francois Henri Estourgie (23 juni 1884 Amsterdam, 26 augustus 1950 Nijmegen) Charles Marie François Henri Estourgie (Amsterdam, 23…

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Van Oldenbarneveltstraat 4 en 6, 1901

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)

Het voormalige klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie is gebouwd in de jaren 1900-1901. Deze orde was naar Nijmegen gekomen voor het verlenen van ziekenzorg. Het gebouw is ontworpen door M. van der Pluijm en J. Gielen. In 1987 vertrekken de zusters naar Tilburg.

De Franciscanessen van de H. Familie

Beeld St Franciscus, Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
Beeld St Franciscus, Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)

De congregatie van de Franciscanessen van de H. Familie werd gesticht in 1856/1857 in Eupen (tot 1918 Duitsland, daarna België) door Anna Maria Josephine Katharina Koch (Moeder Elisabeth van Jezus, 1815-1899). In 1837 was ze ingetreden in het klooster der recollectinnen en leidde vanaf 1842 daar de verpleging in het ziekenhuis.

Samen met Franziska Schervier richtte ze de congregatie van de Franciscanessen van de H. Familie op. Daarvan werd ze in 1858 de eerste algemeen overste onder de naam moeder Elisabeth van Jezus. De congregatie behoorde tot de derde orde van Franciscus: actieve religieuzen die leefden volgens de franciscaanse spiritualiteit en zich richtten op werken van christelijke naastenliefde. De zusters legden de geloften van gehoorzaamheid, armoede en zuiverheid af en zetten zich vooral in voor gezondheidszorg, ziekenverpleging en missiewerk.

Het moederhuis werd daarbij in 1875 verplaatst naar Leuven als gevolg van de “Kulturkampf” van Bismarck. Later zou het weer naar Mayen (Duitsland) worden verplaatst.

De zusters legden de geloften van gehoorzaamheid, armoede en zuiverheid af en streefden naar zelfheiliging door zich in te zetten voor christelijke naastenliefde (caritas). Christelijke naastenliefde kwam vooral tot uiting in gezondheidszorg, en dan met name verpleging, en missiewerk.

Groepsfoto van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat 4, 1953 (GN44182 RAN)
Groepsfoto van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat 4, 1953 (GN44182 RAN)

1884 – Vestiging in Nijmegen

Sociale omstandigheden Nijmegen

Rond 1880 zijn er nog geen sociale voorzieningen. Langdurig zieken, ongeneselijk zieken en bejaarden leven vaak in zeer slechte omstandigheden. Twee vooraanstaande katholieken wilden hierin verandering brengen:

  • I. Holthaus: raadslid en president van het Parochiaal Armbestuur en
  • G.A. Hamer: broer van bisschop Hamer en voorzitter van de Vincentiusvereniging

Zoals vaker in die tijd werd daarvoor de hulp ingeroepen van vrouwelijke religieuzen, voor wie caritas — christelijke naastenliefde — een belangrijke roeping vormde.

Komst naar Nijmegen

In 1884 vestigen de Zusters zich in Nijmegen, aanvankelijk op de Lange Hezelstraat 46B. Ook moeder Elisabeth, de stichtster van de congregatie, zou naar Nijmegen komen. Zij komt met vijf zusters op 28 april aan: Conradine, Lydia, Scraphia, I’ulcheria en Gudula aan en vestigen zich op de Lange Hezelstraat. “Een week later behandelen zij de eerste patiënte, die helaas echter na veertien dagen sterft.” (De Gelderlander)

Overigens hadden, als gevolg van de “Kulturkampf” de zusters al een “filiaal” in Nederland gehad. “Hoewel de activiteiten van de zusters in het Zuidlimburgse Wauback onder een kwaad gesternte blijken te staan, is het Moederhuis niet ongenegen op het Nijmeegse verzoek in te gaan. Maar in Nijmegen valt dan ook geen tegenwerking van wereldheren te verwachten. De vier pastoors van de Waal stad en hun bisschop staan zelfs vierkant achter het initiatief van Holthaus en Hamer.” (De Gelderlander)

De zusters hielden zich vooral bezig met (wijk)verpleging: het verplegen van zieken in hun eigen woning. Zij zouden echter maar tot 1886 blijven. Het pand aan de Lange Hezelstraat was al snel te klein. Door het vele werk waren er meer zusters nodig, die onderkomen nodig hadden.

Jodenberg

Omdat het pand op de Lange Hezelstraat te klein was geworden, verhuisden ze naar de Jodenberg 6. Dit gebouw kon gekocht worden vanuit liefdadigheid.

Ook dit gebouw werd al gauw te klein: inmiddels zijn er op de Jodenberg 17 zusters, terwijl het gebouw berekend is op 10. En dat, terwijl er meer zusters bij zouden moeten komen vanwege de nood in Nijmegen: de zusters zijn continu in de zorg aan de slag. In een brief aan de Nijmegenaren spreekt G.A. Hamer in februari 1899 zijn zorgen uit met een roep om giften. Dit levert een groot aantal giften op. De zusters die bij de verpleging geen onderscheid maken naar geloof, ontvangen vanuit alle gezindten bijdragen.

Van Oldenbarneveltstraat

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, 1935 (RAN F29024)
Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, 1935 (RAN F29024)

Zuster Elisabeth maakt de bouw van het nieuwe klooster zelf niet meer mee. Wel keurt ze de nieuwe locatie van het klooster goed. Zij overlijdt echter op 3 juni 1899 in Leuven, 3 maanden nadat het kerkbestuur van de Augustinusparochie de grond “aan de Bottendaal” heeft gekocht. Ook de bisschop in Den Bosch geeft zijn goedkeuring.

 In maart 1900 wordt begonnen met de bouw, gefinancierd vanuit de collecte en een obligatielening van f35000,-. De architecten J. Gielen en M. van der Pluim ontwierpen een nieuw klooster aan de Van Oldenbarneveltstraat, die in 1901 werd ingewijd en in gebruik genomen. Hier komen 60 zusters te wonen.

Vanaf 1919 uitbreidingen

Schip en koor in de Kapel van het Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat 4, 1953 (Fotopersbureau Gelderland via F67406 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)
Schip en koor in de Kapel van het Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat 4, 1953 (Fotopersbureau Gelderland via F67406 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)

Voor haar uitbreiding werd in 1919 de panden Van Oldenbarneveltstraat 2 en Graafseweg 34 aangekocht. In 1925 kwam er een kapel. In 1931 werd ook van Oldenbarneveltstraat 6 gekocht, welke als noviciaat in gebruik kwam. Dit noviciaat had daarvoor op Graafseweg 27 gezeten.

Vanaf 1920 werkten de zusters ook voor het Oud-Burger-Gasthuis aan de Molenstraat. En vanaf 1922 voor de gemeentelijke lighallen voor tuberculosepatiënten. Enkele zusters zelf woonden in de lighallen aan de Molenstraat. Zij bleven echter behoren tot het klooster aan de Van Oldenbarneveltstraat. (https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=212&miadt=1212&miview=ldt&milang=nl&micode=DOC-MON&minr=733195&miaet=14)

1987 Vertrek

Door maatschappelijke en kerkelijke veranderingen treden er vanaf 1964 geen zusters meer in. Ook is het werk in de gezondheidszorg overgenomen. Daardoor verschoof de aandacht, om trouw te blijven aan de regel van de Derde Orde, naar het contemplatieve en de onderlinge zorg.

In 1987 vertrekken de laatste 24 zusters uit de Van Oldenbarneveltstraat; op 27 december (derde kerstdag) houden zij als afscheid een open huis. De congregatie vertrekt naar het nieuw gebouwde klooster “Nazareth” in Tilburg.

De Van Oldenbarneveltstraat is verkocht aan de Stichting Centrale Kamerbewoning.

Van der Pluijm en Gielen

Lees hier over de aannemers/architecten van der Pluijm en Gielen:

Kronenburgersingel 223 en 225 (vroeger 23 en 25) met tableau JHM gebouwd in 1897 architect Gielen

Van der Pluijm en Gielen, architecten

Architecten Van der Pluijm en Gielen Van der Pluijm en Gielen waren aannemers en architecten Graafseweg 3 1891 Rijksmonumenten: “Het HERENHUIS is gebouwd in 1891 in neorenaissance-stijl door de architecten Van der Pluijm en J. Gielen in opdracht van een zekere Jansen, wiens monogram in de topgevel prijkt. In het vergulde smeedijzeren deurrooster is een…

Het artikel in de Gelderlander bij de opening in 1901

“Het gesticht der Eerw. Pleegzusters Franciscanessen aan den Bottendaal

Overeenkomstig onze belofte, bieden wij onzen lezers in dit nummer een afbeelding aan van dit fraaie gebouw, dat 11. Dinsdag plechtig is ingewijd.

Een blik op den voorgevel, door onze plaat weergegeven, bewijst onmiddellijk dat de bouwmeesters, de heeren Van der Pluymen en Gielen, zoo zij al niet in streng gothischen stijl hebben willen bouwen, zich toch op dien stijl hebben geïnspireerd.

Ingang, Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
Ingang, Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)

Overeenkomstig de bestemming van het huis, dat tot woning moet dienen voor de Eerw. Pleegzusters, maakte een ernstigen en toch vriendelijken indruk. De hooge portiek van den ingang, waarboven als opschrift in gulden letters de evangeliewoorden gebijteld zijn: ‘Ik was ziek en gij hebt mij bezocht,’ geeft aan het huis, dat zonder opzettelijke versiering toch zeer sierlijk van bouw is, het monumentale karakter van een godsdienstig gesticht. Die portiek vormt een voortuitspringenden uitbouw, hoogopstrevend in het midden van den voorgevel tot een trapsgewijs toelopenden top, met het kruis bekroond. Dat trapgeveltje in het midden, aan weerszijden geflankeerd door vier zoldervensters, geeft aan den anders massieven bouw iets rijzigs en ranks, aangenaam aandoet.

In een nis hoog boven den ingang prijkt het beeld van de beschermheilige St. Franciscus.

Treden wij thans het gebouw binnen, dan komen wij door een breede gang in de vestibule of eigenlijk het trappenhuis, dat het middelpunt uitmaakt van het gebouw. Rondom dit trappenhuis, dat zijn licht ontvangt uit een groote lantaren van gekleurd glas en door een viertal boven het dak uitkomende ventilators steeds goed gelucht kan worden, zijn op verschillende verdiepingen de onderscheiden zalen en vertrekken gegroepeerd.

Door bijgaande plattegrond te raadplegen zal de lezer zich een goed denkbeeld kunnen maken van de inrichting van het gebouw, dat is berekend op het huisvesten van 60 zusters, waarvan er op het oogenblik een groote dertig aanwezig zijn.

Links van den ingang ligt de refter, een mooie ruime zaal van ongeveer 12 bij 8 meter; daarachter de keuken groot 8½ meter, van waar men weer toegang heeft tot bijkeuken, waschhuis en bergplaats, alsmede naar de binnenplaats, die ook door een open gang van de straat te bereiken is.

Rechts van den ingang liggen een paar spreekkamers en de ontvangkamer. Deze kamers voor de ontvangst van vreemde bestemd, zijn gelegen buiten het zoogenaamde ‘slot’of de afsluiting der eigenlijke kloosterruimten, die alleen door de eerw. zusters mogen betreden worden.

Een zijgang, ook buiten het slot geeft toegang tot een afzonderlijke trap, waarlangs men de kamers bereikt, bestemd tot logies van vreemde gasten.

Het ‘slot’ binnentredends, heeft men aan de rechterzijde de recreatiezaal, een ruim vertrek, dat op een plaats uitziet, en daarachter een werkkamer, van de eerste gescheiden door een gang, die later naar de kapel zal voeren. Die kapel, met aangrenzende sacristie, op onze afbeelding nog maar uitgestippeld, zal eerst later gebouwd worden.

Voor het oogenblik doet als kapel dienst een zaal op de eerste verdieping, gelegen boven den refter en even zoo groot als deze.

Een langwerpig vertrek, boven de gang gelegen, maar is bestemd om de woonkamer te worden van de eerw. Moeder Overste. Daaraan grenst, ook aan de voorzijde van het gebouw eerste de slaapkamer der Overste, een kleine en een groote logeerkamer.

Aan weerszijden van het trappenhuis heeft men op de eerste verdieping een slaapboven boven de keuken met acht slaapcellen en een boven de recreatiezaal met zes cellen.

Aan de achterzijde van het gebouw liggen op deze verdieping nog een slaapzaal met acht cellen, een afzonderlijke slaapkamer, een waschlokaal een een ziekekamer.

Gaan wij, na deze vertrekken bezichtigd te hebben, weer de trap op, dan bereiken wij de zolderverdieping, die, dank aan de hooge kap, bijna geheel tot vertrekken is kunnen ingericht worden.

Het vertrek boven de gang, om dit weer tot uitgangspunt te nemen, is hier een bergkamer. Links daarvan, boven de tegenwoordige kapel, is weer een groote slaapzaal, voorlopig in gebruik als zolder; recht heeft men de strijkkamer en de mangelkamer; dit alles aan de straatzijde.

Aan de achter- of tuinzijde heeft men de linnenkamer, aan weerszijden geflankeerd door rijen kasten. Nog bevinden zich op deze zolderverdieping twee slaapzalen, terwijl de overschietende ruimte als eigenlijke zolder dienst doet.

Stippen wij ten slotte nog aan, dat onder het gebouw een drietal ruime kelders gelegen zijn, dan zal de lezer met ons instemmen dat het aan alle eischen der bestemming voldoet.

Daar het dan den 19den Maart 1900 werd aanbesteed, is er zoo wat een jaar over gebouwd. Hebben de architecten alle eer van hun doelmatig en fraai ontwerp, den aannemer H. Seegers komt alle lof toe voor de onberispelijke oplevering en opzichter H.G. Burgers voor de waakzaamheid en de toewijding, waarmee hij zich hier van zijn taak heeft gekweten. Het metselwerk, de vloeren e verdere betimmering, vooral de prachtige breede trap is degelijk en mooi werk.

Het stukadoorwerk is aangenomen door den heer H.J. Ott; het schilderwerk door den heer I.H. Eenennaam; het lood- en zinkwerk en houtmastiek-dak door den heer A. Arts.

Mogen de eerw. Pleegzusters Franciscanessen, die zich zoodanig in de bekrompen woning aan de Jodenberg hebben moeten behelpen, tot in lengte van dagen gezond en genoeglijk gehuisvest blijven in den gastvrije nieuwe woning, haar door het milddadige Nijmegen gesticht.”(De Gelderlander 28/4/1901)

Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)
Klooster van de Zusters Franciscanessen van de Heilige Familie, Van Oldenbarneveltstraat Bottendaal (januari 2026)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://resources.huygens.knaw.nl/repertoriumzendingmissie/gids/organisatie/2702913295

https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=212&miadt=1212&miview=ldt&milang=nl&micode=DOC-MON&minr=733204&miaet=14https://www.stilleven.nl/klooster.html, en dan vooral het artikel “De Gelderlander, 24 december 1987, Maarten Dongelmans: ‘Zusters van de Bottendaal’ nemen na 104 jaar afscheid van Nijmegen.”

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

Dickmann’s Parapluiefabriek

28-2-1889 vindt de aanbesteding plaats van “Het bouwen van een Woonhuis met afzonderlijke Parapluiefabriek op een terrein gelegen aan den…

Van der Pluijm en Gielen, architecten

Architecten Van der Pluijm en Gielen Van der Pluijm en Gielen waren aannemers en architecten Graafseweg 3 1891 Rijksmonumenten: “Het…