Rechts van Dijk en Witte, Grote Markt gezien in de richting van de Korte Burchtstraat, gedateerd 1895-1903 (D149 RAN)
Vestiging Van Dijk en Witte in Nijmegen: een grootmazijn en een sieraad rijker
1892 architect Scheltema
In 1892 opent het Arnhemse Van Dijk en Witte een vestiging van haar herenkledingzaak in Nijmegen. De architect was P.H. Scheltema.
Vooraf: Arnhem
Van Dijk en Witte was rond 1869 in Arnhem opgericht, althans: in 1917 blijkt zij 38 jaar te bestaan (PGNC 13/9/1917).
In ieder geval bestaat de vennootschap vanaf 22 mei 1888. Dan richten Herman Cornelis van Dijk, Particulier en wonende te Rotterdam met Theodor Heinrich Hermann Witte, Particulier, wonende te Utrecht de vennootschap van Dijk en Witte op. Zij heeft tot doel: “de confectie in gemaakte Heerenklederen en den handel in die goederen en in Lakens en Bueskins en alles wat verder daartoe behoort” op. De vennootschap wordt gevestigd in Arnhem. (Nederlandsche staatscourant, 6-7-1881) Een van beide oprichters was Theodor Heinrich Witte (1855-1918) (Oud-Arnhem op https://www.facebook.com/arnhem.nostalgischnederland/posts/arnhem-zijpendaalseweg-1930vandaag-heeft-oud-arnhem-weer-een-zoekfoto-voor-julli/3658030360900603/)
Vervolgens zal op 11 december 1883 hun 2e vestiging, nu in Groningen aan de Stoeldraaiergas, worden aanbesteed. (Nieuwe Groninger courant, 7-12-1883).
In latere advertenties verschijnt de naam van H.C. van Dijk in het groot, met daarnaast Firma Van Dijk en Witte. Dit lijkt rond 1888 te zijn begonnen. In april 1883 staat de opheffingsadvertentie met een finale uitverkoop. (Nieuwe Groninger courant, 2-4-1893)
Wanneer de firma 60 bestaat blijkt dat Witte “na het vertrek van den heer H. van Dijk naar Groningen alleen firmant bleef.” (Arnhemsche courant,15-9-1941)
De aanbesteding
De aanbesteding leverde “algemeene paniek onder de aannemers” op: Grandjean & Theunissen waren de laagste inschrijvers. De aanbesteding werd echter gegund aan N. van Eck, die vroeger met Scheltema een bedrijf had gevormd (De Gelderlander 25/3/1892). Zijn inschrijving was f800 hoger op een begroting van rond de f14000.-. Daarop vond een ingezonden briefwisseling plaats (in ieder geval PGNC 24/3/1892, De Gelderlander 25/3/1892, PGNC 1/4/1892, PGNC 7/4/1892)
Bij de Opening
“Onze stad is weder een groot magazijn en de Markt weder een sieraad rijker. De firma Van Dijk en Witte, die ook te Arnhem in de Rijnstraat gevestigd is, heeft namelijk Zaterdag ll. haar magazijn van heeren- en jongeheeren-kleedingstukken geopend. De meer dan ruime voorraad voorhanden goederen in alle prijzen zal de keuze voor een ieder gemakkelijk maken, terwijl de uitstalling achter de vier enorme spiegelruiten een denkbeeld geeft van de de groote verscheidenheid der in het magazijn te vinden kleedingstukken.
Bij avond bij de schitterende gasverlichting maakt het magazijn inzonderheid een uitmuntenden indruk.
Het ruime winkelhuis werd gebouwd volgens de plannen van den heer P.H. Scheltema, architect alhier, en in enkele maanden daargesteld door den aannemer N. van Eck. Beiden komt lof toe voor hunnen arbeid.” (PGNC 20/9/1892)
Architect Scheltema
Petrus Herman Scheltema (Den Haag 2 februari 1856 – Voorburg 13 augustus 1923) was een Nederlands architect en redacteur van bouwkundig tijdschrift De Opmerker.
Hij was een zoon van luitenant-kolonel Nicolaas Scheltema. In november 1886 behaalde hij de akte rechtlijnig tekenen en perspectief. Hij had onder andere een betrekking bij een ziekenhuis. (wikipedia). Hij trouwde op 21 september 1887 trouwde met Casimira Albrechtina Wilhelmina Arendsen Hein te Nijmegen. Ze kregen drie kinderen.
Op 22 juni 1887 gaan Nicolaas van Eck, aannemer en Petrus Herman Scheltema, architect, beiden te Nijmegen, een vennootschap aan tot het “uitoefenen van de beroepen van Architect, Aannemer, Timmerman, Metselaar en daarmede verwante zaken, onder de firma Van Eck en Scheltema”. (PGNC 3/7/1887) Op 18 december 1890 willen zij “Het bouwen van een Landhuis op een terrein te Groesbeek” aanbesteden. (PGNC 7/12/1890)
Op 1 februari 1892 wordt de vennootschap weer ontbonden. N. van Eck gaat verder als aannemer op de Ziekenstraat no. 50 (kantoor) en 2de Walstraat 115 (werkplaats). Scheltema ls architect, op St. Annalaan 13 en zijn bureauu op 2de Walstraat 113. (PGNC 2/2/1892)
Op 16 maart 1892 wil hij “Het sloopen van een bestaand gebouw en ter plaatse bouwen van een Winkelhuis met Bovenhuizen aan de Groote Markt te Nijmegen” aanbesteden. (PGNC 6/3/1892)
Rond augustus 1893 wordt Scheltema, te Nijmegen, benoemd tot tijdelijk opzichter bij de dienst gemeentewerken in ‘s -Gravenhage. (De Gelderlander 13/8/1893)
In januari 1901 wordt hij benoemd tot directeur en redacteur van het architectuur- en bouwtijdschrift De Opmerker. Bij het splitsen van deze functie werd Scheltema van 1912 tot 1919 alleen redacteur van dit tijdschrift.
In 1907 werd hij benoemd tot hoofdopzichter van de Koninklijke paleizen.
Verbouwing 1929
In 1930 waren Vroom & Dreesmann (midden) en Bahlmann (rechts) nog 2 afzonderlijke zaken. Enkele jaren later zal Bahlmann bij Vroom & Dreesmann worden gevoegd. Foto: Nijmegen 700 jaar stad werd groots gevierd: in de hele stad werden gebouwen feestelijk geïllumineerd, zoals het gebouw van Vroom en Dreesmann in het midden, links van Dijk en Witte en rechts Bahlmann. De verlichting was een initiatief van de Nijmeegse Erkende Installateurs Vereniging en werd uitgevoerd door de firma’s Beukering en Alewijnse, 25/8/1930-30/8/1930 (GN11829 RAN)
In ieder geval is er een verbouwing in 1929 gevonden:
“Verbouwing Van Dijk en Witte.
De firma van Dijk en Witte kleedingmagazijn, heeft haar winkel aan de Groote Markt een moderniseering doen ondergaan die veroorzaakt werd door de eischen welke gesteld worden aan een firma die met haar tijd wenscht mee te gaan en het vertrouwen van het publiek waardig wenscht te blijven.
Genoemde firma mag aanspraak maken op een reputatie van degelijkheid en zoo is dus ook de verandering die zich aan het gebouw voltrok in orde, m.a.w. de verandering is een groote verbetering en is tevens een bewijs dat fraaiheid niet door nut in gedrang behoeft te komen. Er is een nieuwe sierlijke pui gekomen, een gevel van teakhout, nieuwe, ruime étalages, een portiek, en verlichting die door een nieuw soort reflector, welks zeer goed schijnt te voldoen, gediend wordt.
De architect is W.J. Eich en zoon, Arnhem. De aannemer G. Kuiper, Arnhem. De binnen-betimmering Th.A. Wissing, aannemer Nijmegen. De verlichting A.J. Peters, electricien, Nijmegen. Steenhouwer A. Rengers en Zoon, Nijmegen.” (PGNC 16/3/1929)
Sloop en nieuwbouw
Het door het bombardement van 22 februari 1944 totaal verwoeste pand van Vroom en Dreesmann (rechts) met op de achtergrond de restanten van de St. Augustinuskerk; links de schoenenzaak van de gebroeders Raemakers en de herenmodezaak van Van Dijk en Witte, 22/2/1944-30/6/1944 (GN11080 RAN)
Het gebouw van Van Dijk en Witte blijft bij het bombardement van 1944. Vanwege de nieubouwplannen van Nijmegen zal het toch gesloopt worden: De Gelderlander schrijft op 24/10/1952 dat Van Dijk en Witte naar het Marienburg vertrekken. Zij zullen zich daar vestigen in het gebouw “waar thans een dancing is gevestigd”.
Op 6 november zal de aanbesteding plaats vinden van het van gemeentewege slopen van opstallen funderingen van het perceel “Van Dijk en Witte” aan de Grote Markt nummer 8.
Lees hier verder over nieuwbouw van Van Dijk en Witte op de Broerstraat:
De bouw van de herenkledingzaak van Dijk en Witte zorgde voor de voltooiing van de oostzijde van de wederopbouw van de Broerstraat. Het nieuwe pand staat (nagenoeg) op de plek waar het vooroorlogse pand heeft gestaan. In 1892 begon van Dijk en Witte een confectiemagazijn op de Grote Markt 8. Na de Tweede Wereldoorlog was…
De panden van Cafétaria Centrum Expresse; de Schoenhandel Holland; Fotohandel Verwey; de Parfumeriezaak Albers, en een gedeelte van Boekhandel Kloosterman, 1952 (Commissariaat van Politie, Afd. Fotografie via F31792 RAN)
In 1952 komt het pand van parfumerie Albers gereed. De architect hiervan was Rodenburg. Het pand van Albers aan de Houtstraat was verwoest als gevolg van het bombardement van februari 1944. Het pand welke zij vervolgens aan de Burchtstraat had betrokken ging in september 1944 in vlammen op.
Bouw van een winkelpand aan het Centrumplein te Nijmegen voor de heer J.E. Albers te Hees, stempel datum ingekomen 1 maart 1950, architect Rodenburg. (D12.412466). Het betreft het rechtse pad. De 3 panden ernaast zijn eveneens van Rodenburg. Op D12.412464 staat een kruis over deze 3 panden. Daar staat ook 2 bovenwoningen in de titel toegevoegd.
De Gelderlander in maart 1952 naar aanleiding van de opening:
“Nieuw zakenleven aan het Plein 1944:
Parfumerie J.E. Albers
De laatste winkel in het nieuwe complex winkels aan het Plein 1944, aansluitend aan boekhandel Kloosterman, is gistermiddag in gebruik genomen. De heer J.E. Albers heeft er zijn zaak in parfumerieën en bijouterieën in gevestigd en zij vond daarmede eveneens eindelijk haar definitieve bestemming. De zaak van de heer Albers werd op 22 Februari 1944 aan de Houtstraat vernield. Zij werd verplaatst naar de Burchtstraat, maar werd daar op 17 September een prooi der vlammen. Na de bevrijding werd onderdak gevonden in een der noodwinkels aan het Mariënburg en van daar kwam de zaak naar ’t Plein 1944, waar ze gistermiddag onder grote belangstelling geopend werd.
Plein 1944 146 Parfumerie Albers nu Ici Paris
Wethouder Duives kwam namens het gemeentebestuur de gelukwensen aan de familie Albers aanbieden en vertelde ons, dat hij zeer verheugd was over de vorderingen, welke thans met de bouwerij in het stadscentrum worden gemaakt; iedere week een nieuwe zaak de deuren open, daar komt het eigenlijk toch op neer. En de wethouder vond dit lang geen gek resultaat.
Ook deze zaak is een schepping van architect Rodenburg, die een welhaast ideale indeling maakte van deze verkoopruimte, waarin artikelen van wel zeer uiteenlopende aard tesaam gebracht worden. Het eerste gedeelte van de winkel kan men n.l. vergelijken met een soort hall, waarvan aan de ene kant de parfumerie-afdeling is en aan de andere kant de bijouterieen uitgestald worden. Al het houtwerk is uitgevoerd in licht eikenhout, de muurvitrines zijn indirect verlicht en voor de bijouterieënafdeling hebben deze vitrines nog ene crème achtergrond gekregen. Met de coloriet-vloer is hier een bijzonder fraai geheel geschapen, waarin de dames (maar ook de heren!) zich wel thuis zullen voelen.
Het aannemersbedrijf Molenaar voerde ook deze bouw uit. Er waren zeer veel bloemstukken.“
(De Gelderlander 29/3/1952)
Let ook op de balkons in trapeze vorm (augustus 2023)
Architect Rodenburg
Het ontwerp was afkomstig van architect Rodenburg. Lees hier verder over deze architect:
Architect Rodenburg lijkt vooral veel wederopbouw van winkels en nieuwbouw van wooncomplexen te hebben ontworpen.
Vervolg: overname door ICI Paris
In 2017 gaat de winkel verder onder de keten ICI Paris. Uit het artikelen van de Gelderlander, 21-3-2017 blijkt dat de winkel al een aantal jaren is overgenomen door AS Watson Group, welke tevens eigenaar is van ICI Paris. Rond november 2024 sloot deze locatie van ICI Paris.
Daarvoor in de plaats komt Geldmaat, waar mensen kunnen pinnen en geld kunnen storten. Geldmaat zit in juli 2026 nog steeds in het pand.
Het nieuwe pand van de Dameskledingzaak “Maison de Nouveautés”, aan de Broerstraat 40, met rechts “het Witte Huis” in 1955 (VN21292 RAN)
De herenkledingzaak het “Witte Huis” was in september 1944 in brand gestoken. Na een aantal tussenstops heropent de winkel in de Broerstraat haar nieuwe zaak. Hierbij was het ontwerp afkomstig van architect Rodenburg.
RAN heeft op haar site een foto uit 1954: daarbij lijkt het dat het pand in de loop der jaren van de buitenkant gezien geen grote verbouwingen heeft gekend, alleen de begane grond is wat aangepast. Daarnaast is te zien dat het links nog niet is gebouwd.
In 1949 heropent het Witte Huis aan de Van Broeckhuysenstraat 32, nadat haar winkel in september 1944 was verwoest. Het ontwerp was afkomstig van architect Kuipers. Het Witte Huis zou slechts enkele jaren op deze locatie zitten, om vervolgens te verhuizen naar de Broerstraat.
De Gelderlander schrijft over de opening:
“Het “Witte Huis” herrees in de drukke Broerstraat
De etalages van “Het Witte Huis” aan de Broerstraat 32, ter gelegenheid van de opening van dit nieuwe pand; 1953 (GN3849 RAN)
Elke rechtgeaarde Nijmegenaar weet zich van vele jaren her “Het Witte Huis” te herinneren, het herenkledingmagazijn, dat lange jaren in de Augustijnenstraat en later op de Hoek Augustijnenstr.-Houtstraat was gevestigd. Vergissen we ons niet dan is het bijna tachtig jaar geleden dat Het Witte Huis werd opgericht. In 1942 werd het naar de Burchtstraat overgeplaatst en daar ging het in 1944 gedurende de Septemberdagen in vlammen op. Energiek van aanpak als de leiders van het “Witte Huis” uiteraard zijn, gingen ze niet bij de pakken neerzitten In het klein werd de zaak op de hoek van Welderenstraat-Arksteestraat voortgezet. Enkele jaren daarna werd het Witte Huis op groter schaal in de van Broeckhuysenstraat heropend. Wie zou denken dat hiermede de eindpaal in de wedloop naar voormalige krachtsontplooiing was bereikt, rekende buiten de waard. Ook deze voorziening was een tijdelijke. Het slotbedrijf van deze omzwerving na de stadsramp speelt zich af in de meer drukke Broerstr, op een van de mooiste punten.
Broerstraat 32, oorspronkelijk het Witte Huis, detail balkons, juli 2019 (Google Streetview)
En als men deze herbouw aanschouwt zal men ’t met ons eens zijn dat dit ‘n “happy end” is, Het Witte Huis en de stad Nijmegen, waarmee het is vergroeid, hebben elkaar “hervonden”. Gelukkig voor beide, want zoals met vele verwoeste zaken het geval is, kunnen ze elkaar niet missen. We mogen het als een gunstig teken voor de heropbloei in de binnenstad zien dat ondernemende zakenlieden hier een fraai winkelpand hebben doen zetten, dat zelfs de hoofdstad van ons land eer zou aandoen. En in dit gebouw zijn merkwaardige vindingen in toepassing gebracht. In een gedeelte van de étalages kunnen de ruiten worden uitgenomen. De portiek, waarin zich deze étalages bevinden, kan worden verwarmd, zodat de bezoekers van de zaak de indruk hebben zich in de winkel te bevinden. De deur welke tot de zaak toegang geeft, kan door middel van ’n vernuftig mechanisme in de diepte verdwijnen. Dit bedrijf is dus, in de geest van de politiek van “Het Witte Huis” sterk elastisch.
Architect R.G. Rodenburg en het Aann. Bedrijf Tiemstra en Zn., beiden te Nijmegen, hebben eer van hun werk. De fa. J. Reijers te Nijmegen droeg zorg voor de smaakvolle binnenbetimmering.
De heren H.F. van Emmerik en H.A. Hermsen, die de leiding in de zaak in Nijmegen voeren, hebben gistermorgen vóór de opening, tezamen met de heer J. Roose uit Rotterdam, de Directeur van Het Witte Huis de heer J. van Emden verwelkomd en hem namens het personeel een Phoenix in brons als symbool van het geslaagde herstel na de verwoesting van de zaak aangeboden. Bij de opening vertegenwoordigde wethouder W. Beukema het gemeentebestuur en tientallen prachtige bloemstukken getuigden van de sympathie van velen.” (De Gelderlander 27/3/1953)
Architect Rodenburg lijkt vooral veel wederopbouw van winkels en nieuwbouw van wooncomplexen te hebben ontworpen.
Vervolg
Broerstraat 32 gebouwd als Witte Huis, in juli 2019 Vila (Google Streetview)
Er is nog niet volledig onderzocht wat het vervolg is geweest.
In ieder geval heeft er in 2018 een verkoop plaats gevonden. Bestseller Wholesale Benelux blijkt dan huurder van de winkel te zijn, met als gebruiker Vila Clothes. Op de eerste verdieping woont dan een huurder, de tweede en derde zijn vrij van huur.(Property.nl)
Op 6-4-2023 verleent de gemeente vergunning tot het verbouwen van de bovenwoning tot 6 appartementen. (Gemeenteblad van Nijmegen)
Broerstraat 32 gebouwd als Witte Huis, augustus 2023
De Broerstraat is de belangrijkste winkelstraat van Nijmegen. Het dankt haar naam aan de middeleeuwse Dominicuskerk, oftewel de Broer- of Broederenkerk. Rond 1900 werd de Broerstraat een van de belangrijkste winkelstraten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de straat vrijwel volledig verwoest.
Voormalig Peek en Cloppenburg, architect Heldoorn. Nu H&M (juli 2023)
Architect Heldoorn ontwierp het pand voor Peek en Cloppenborg in 1951. De bouw verliep in “Amerikaans tempo”: in 164 werkdagen. Het wordt gezien als een van de parels van de Wederopbouw in Nijmegen.
Gerardus Albertus Heldoorn (Huizum, 31 mei 1899 – Leeuwarden, 2 oktober 1965) ontwierp voor Peek en Cloppenburg en C&A meerdere panden.
De Gelderlander schreef in 1951 over de opening:
“Peek en Cloppenburg in een Amerikaans tempo herbouwd: voortreffelijk staal van architectuur
De vlaggen mogen vandaag wel wapperen in de binnenstad, want er is met de voltooiing van het gebouw van Peek en Cloppenburg op de Burchtstraat, hoek Grotestraat, een belangrijke mijlpaal bereikt. Dit grootse stijlvolle zakenpaleis van architect G. van Heldoorn, vormt een waardige afsluiting van de Markt en een glorieus entree van de Burchtstraat, waar ook het historische raadhuis met zijn onvolprezen architectuur zich alweer aan de steigers ontworstelt. Dat deze nieuwe nieuwbouw, die ook interieur van voortreffelijke schoonheid is, een belangrijk aantrekkingspunt voor de omgeving vormt, is vanzelfsprekend.
Nadat vanmorgen deze feestdag voor allen, die aan het bedrijf van Peek en Cloppenburg verbonden zijn, met een H. Mis in de Molenstraatkerk was begonnen, had om half twaalf de opening voor genodigden plaats. Hierbij verrichtte pastoor Chr. Hanckx S.J. de inzeging.
Het was een van de directeuren van Peek en Cloppenburg, Drs. E. Bartel, die de aanwezigen welkom heette en zijn vreugde uitsprak over het resultaat, dat in prettige samenwerking is bereikt. Spr. releveerde de voorgeschiedenis van de bouw, waarover in 1950 met de gemeente het eerste gesprek was gevoerd. Op 28 Juni van vorig jaar had de aanbesteding plaats. Het aannemersbedrijf van Rossum uit Den Haag pakte het werk op energieke wijze aan en wist de grote moeilijkheden, zoals de stagnatie door vorstperiode en de obstakels van een oude gang, die zeven meter onder de grond werd ontdekt, succesvol te overwinnen.
Aan het besluit om voor Pasen te openen kon zodoende, dank zij de volle toewijdig van allen, de hand worden gehouden. Voor P. en C. was het wel nodig om hieraan vast te houden, omdat de noodtoestand in ’t noodpand met de dag erger werd en omdat het seizoen onder de huidige omstandigheden al in Januari is begonnen. Dank bracht spreker aan de aannemer de fa. van Rossum, die het onmogelijke mogelijk heeft gemaakt, aan de uitvoerders, onderaannemers en hun medewerkers.
Hulde bracht spreker aan het architectenbureau Heldoorn, dat dank zij de volledige toewijding van alle medewerkers, van wie het uiterste werd gevergd, de bouw op deze voortreffelijke wijze tot stand wist te brengen. Bijzondere waardering had spr. voor de heer A. Starrenburg, de bedrijfsleider in Nijmegen en aan allen, die onder hem enorm hard hebben gewerkt.
De president-commissaris van Peek en Cloppenburg, de heer A. Cloppenburg bracht hierna dank aan de bouwers van dit nieuwe pand. Hij deed dit uit naam van de commissarissen en aandeelhouders en betrok in zijn waardering ook de Nijmeegse burgemeester. Zich tot de heer Starrenburg richtend zei spreker: door de toestand gedwongen moest P. en C. in Nijmegen weer klein beginnen. Maar nu kan met enthousiasme worden voortgewerkt. Moge Gods zegen op alle medewerkers rusten, die onder uw energieke leiding dit alles tot een goed resultaat hebt gebracht.
Het woord was vervolgens aan Burgemeester Hustinx, die complimenteerde en er zijn vreugde over uitsprak dat de omgeving van de Markt weer tot een van de essentiële bedrijfscentra van de stad ging behoren en nu dank zij ook de inspanningen van de Nijmeegse arbeiders deze bouw in ongekend snel tempo was voltooid. Pastoor Chr. Hanckx S.J. sprak een woord van gelukwens. De heer A. Starrenburg, de bedrijfsleider dankte namens het personeel de directie, die gelegenheid had geboden om binnen vijf jaar deze daad van grote betekenis te stellen. Spr. bood enkele ramen aan, in zandstraalbewerking, waarop de wapens van de steden waar P. en C. zaken heeft zijn uitgebeeld. Architect G. van Heldoorn dankte alle medewerkers voor wie hij de grootste hoogachting toonde. In honderd vier en zestig werkdagen is de bouw tot stand gekomen. Dit was mogelijk geweest dank zij de prettige onderlinge samenwerking. De heer Kingsma van de Aannemersfirma van Rossum dankte tenslotte de directie van P. en C. en alle medewerkers.” (De Gelderlander 16/3/1951)
Advertentie Peek en Cloppenburg voor de opening (De Gelderlander 15/3/1951)
Gemeentelijke Monument
Het pand is een Gemeentelijk Monument met als waardering:
“Het pand Burchtstraat 1 is van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de herrijzenis van het commerciële hart van Nijmegen na de verwoestingen aan het einde van deTweede Wereldoorlog. In z’n monumentale opzet, feestelijke bekroning en vernieuwende typologie getuigt het gebouw van het optimistische geloof in de toekomst dat zo kenmerkend is voor de wederopbouwperiode. Het winkelpand is voor Nijmegen van architectuurhistorisch belang als redelijk gaaf en herkenbaar voorbeeld van een vroeg-naoorlogs modemagazijn in traditionalistische bouwstijl met referenties aan een Italiaans palazzo. Als zodanig is het een representatief voorbeeld van het werk van architect G.A. Heldoorn die in deze periode ook het modemagazijn voor Voss op de hoek van de Ziekerstraat en de Broerstraat bouwde. De ontwerpkwaliteiten komen vooral tot uitdrukking in het gevarieerde en ambachtelijke materiaalgebruik cq. ornamentiek, zoals de hoekkettingen, de erkers, de wapenschilden, het siermetselwerk en het smeedwerk. De combinatie van baksteen, natuursteen en smeedijzer geven het pand een degelijke uitstraling. De erkers en de wapenschilden geven het pand iets huiselijks. Kleding kopen is hier in vertrouwde handen, zo luidt de ‘versteende’ boodschap. Door het laten terugspringen van de bovenste bouwlaag en het laten ‘zweven’ van het geknikte schaaldak is een speelse afsluiting verkregen van het massieve hoofdvolume. Het gebouw is van grote stedenbouwkundige waarde vanwege de zeer markante situering aan de kruising van historische hoofdroutes waarlangs Nijmegen zich eeuwenlang heeft ontwikkeld. Het vormt samen met het naastgelegen modehuis op nummer 3 een beeldbepalend element op de kop van de Burchtstraat als tegenhanger van het stadhuis aan de overzijde. Ook vanaf de Grote Markt is het een beeldbepalend element. Het gebouw is bovendien een essentieel onderdeel van een aaneengesloten en op samenhangende wijze tot stand gekomen wederopbouwensemble dat als beschermd stadsbeeld van grote cultuurhistorische waarde is als belangrijk en hoopvol ijkmoment in de Nijmeegse stadsgeschiedenis.”
Heldoorn, Gerardus Albertus (Huizum 31-5-1899 – Leeuwarden 2-10-1965).
Gerardus Albertus Heldoorn weder op 31 mei 1899 geboren in Huizum, Wijk D, nummer 92. Zijn ouders waren Hendericus Heldoorn, eigenaar van een sigaernwinkel, en Jetske Terpstra.
“In 1925 keerde Gerardus Albertus Heldoorn (1899-1965) na 15 jaar vanuit Amsterdam terug in Leeuwarden. Met een afgeronde studie aan de M.T.S. werd hij als bouwkundige aangesteld bij het architectenbureau van Jelle Gros (1879-1932). In het jaar van zijn huwelijk met Catharina H. IJsbrandy 1928, ging Heldoorn een volledig partnerschap aan en werd het Architectenbureau “Gros en Heldoorn” opgericht. Het bureau hield kantoor aan het Raadhuisplein 21. Na het overlijden van Gros in 1932 vestigde Heldoorn zich als zelfstandige en verplaatste het kantoor naar zijn nieuwe woonadres Molenstraat 38 (1932-1949), later Westersingel 24 (1949-heden). Na Heldoorns overlijden in 1965 werd het Bureau verkocht aan architect Masselink.” (https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=76&miview=inv2&milang=nl&micode=1455&minr=773952)
1938 gevel, Kerkbrink Hilversum, gesloopt: Modehuis P. van den Brul “Heldoorn ontwierp de glazen entree en de etalages in de vorm van een halve cirkel. Opvallend is de gestucte kroonlijst boven de groten stalen vensters in okergeel metselwerk, voorzien van schaduwvoegen. Het pand werd in 1985 gesloopt om ruimte te maken voor een nieuw winkelwooncomplex met een ondergrondse parkeergarage.” https://www.dudokarchitectuurcentrum.nl/andere-werken/modehuis-p-van-den-brul/
1951, Heliconweg Leeuwarden: drie blokken met etagewoningen
1951, Heliconweg Leeuwarden: herenhuizen met doorlopende balkons op erkerreeksen en etagewoningen aan weerzijden van de Heliconweg????
1953, Terschelling: gemeentehuis in Delftse School-Stijl
“Ontwierp in Leeuwarden in modernistische stijl horlogerie Nieuwestad 33 en o.a. zakelijk expressionistische villa’s”
Leeuwarden, “om de woonhuizen van Piet de Vries heen bouwde gemeentearchitect Justus Zuidema in de jaren dertig nog meer woningen. om de delistraat en de Sumatrastraat heen zijn dubbele woningen gebouwd op grotere kavels naar een ontwerp van G.a. heldoorn.” https://stichtingpietdevries.nl/docs/piet-de-vries.pdf
Breestraat 175 Leiden: winkelpui
Botermarkt 8 Leiden: winkelpui
(Overige) Bronnen en verder lezen over architect Heldoorn
De Modewinkel van Gebroeders Voss in 1953 (Fotopersbureau Gelderland via GN42697 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
In 1949 vindt de herbouw plaats van de modezaak Voss op de hoek van de Broerstraat en Ziekerstraat. Het oude pand was tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest. Het gebouw is ontworpen door architect Heldoorn. Sinds begin jaren 80 zit alweer jaren Bakker Bart in de winkel.
Vooral de 3e etage maakt het gebouw opvallend: deze ligt wat terug, terwijl het dak in de vorm van een luifel is gemaakt. Bovenop staat in grote letters Voss.
April 1944 plannen voor wederopbouw
Na de verwoesting in februari, zijn de Gebr. Voss vrijwel meteen, in april 1944, begonnen met de voorbereidingen van de herbouw. Wanneer het nieuwe pand in juli 1949 bijna gereed is, schrijft de Gelderander:
“Met groeiende belangstelling zien de stadgenoten het moment waarop de reusachtige bouw van het dames- en kinderkledingmagazijn gebr. Voss op de hoek Ziekerstraat-Korte Molenstraat zal zijn voltooid. Bedriegen de voortekenen niet dan zal deze zaak reeds in het late zomerseizoen openen. De binnenstad is dan een monumentale bouw rijker. De kroon is dan gezet op een omvangrijk werk van voorbereiding, dat al in April 1944 is begonnen. Toen kreeg de architect de heer Heldoorn uit Leeuwarden van de Gebr. Voss opdracht tot het ontwerpen van dit gebouw, met de uitvoering waarvan de Gebr. Smits uit Nijmegen vorig jaar half November zijn begonnen. De frontbreedte is aan de Ziekerstraat 25 m; aan de Kort Molenstraat 14½m. Het winkelpand is hoog 17m boven de straat. Het lifthuis is 20 m hoog. Met de fa. van der Borg, die in de Broerstraat de eerste was, waarna de firma van Baal volgde, is de fa. Gebr. Voss thans de derde, die in deze omgeving het goed voorbeeld gaf. Mogen de andere zakenlieden om hun bijdrage te leveren tot de heropbouw van de binnenstad.” (De Gelderlander 16/7/1949)
De Gelderlander, bij de opening in september 1949:
Feeëriek modepaleis Voss in de binnenstad: Bezienswaardigheid op zich zelf
Etalage van de Modewinkel van de Gebroeders Voss, 1954 (Fotopersbureau Gelderland via GN42614 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Morgenmiddag wordt het monumentale nieuwe pand van Gebr. Voss op de Korte Molenstraat hoek Ziekerstraat officieel geopend. Na ruim 5½ jaar na de verwoesting op 22 Februari 1944 en na een eindeloze reeks van moeilijkheden te hebben overwonnen. Maar nu staat het nieuwe gebouw er dan, machtig en groots als een indrukwekkend bewijs van moed en doorzettingsvermogen. In November verleden jaar ging eindelijk de eerste spade in de grond en morgen is de bouw reeds zover gevorderd dat de parterre en 1e etage in gebruik kunnen worden genomen. Sousterrain, 2e en 3e etage volgen zeer spoedig.
Niet alleen uitwendig, maar ook in het gebouw, dat 24 meter lang is, 14,5 meter breed en 19m50 meter hoog, heeft de architect, de heer G.A. Heldoorn uit Leeuwarden, een geheel geschapen waarin sfeer en moderne zakelijkheid op fantastische wijze met elkaar zijn verenigd. Sfeer, omdat deze in een modepaleis onmisbaar is, zakelijkheid, omdat ook die door de vrouw van onze tijd wordt gevraagd. Wat dit laatste betreft zegt het misschien voldoende, dat op iedere etage een telefooncel is (de echtgenoten weten het dus wat een telefoontje als mevrouw in de stad is kan betekenen….)
De trap in de winkel van de Gebroeders Voss tijdens een modeshow, 1953 (Fotopersbureau Gelderland via GN42624 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)
Het interieur van Modewinkel Gebroeders Voss tijdens een modeshow, 1953 (Fotopersbureau Gelderland via GN42628 RAN CCBYSA)
Er is een lift, van het sousterrain naar de hoogste verdieping, maar het moet voor de bezoekers ongetwijfeld op zich reeds een attractie zijn om via de vrijdragende monumentale trappen de etages te bereiken. Deze trap geeft het geheel iets filmachtigs, iets groots en aantrekkelijks. De parterre is nagenoeg geheel ingericht als etalage-hal met een oppervlakte van 105M2. En een glasfront van 190M2. Hierbij is een aparte show-etalage, waarin men allerlei nouveauté’s kan vinden en die bij een bezichtiging van de etalages een climax zal zijn.
Achter de etalage-hal is een kleine verkoopruimte voor slechts kleinere artikelen, een inpaktafel en de kassa, maar op de eerste etalage is de japonnen-afdeling en op de tweede de mantel- en hoedenafdeling. Moderne paskamers, een opvallende dagverlichting- de in staal gevatte ramen van spiegelglas hebben slechts een eenvoudige matgeblazen decoratie- treffen het bijzonder. De derde etage bevat de ateliers, de strijkkamer, de cantine voor het personeel (met keuken!) het magazijn enz. Er is aan de zijde van de Ziekerstraat een aparte dienstingang, met een verbinding naar de kelder, waar etalagekamer, studio, expeditie, rijwielstalling zijn ondergebracht. Boven deze ingang bevinden zich allerlei vertrekken, toilets, enz. op tussen plafonds zodat hier meer verdiepingen zijn ontstaan. Deze in toren-vorm gelegen vertrekken hebben als uitloper de gehele derde etage. De dienst-afdeling heeft haar eigen trappenhuis, zodat deze geheel van de eigenlijke verkoopruimten gescheiden is. De verlichting- we prezen reeds de grote plaats die aan het daglicht is gegeven- is, ook in de etalages, direct en indirect. Beide systemen heeft men aangebracht, terwijl met de aanleg tevens met toekomstige mogelijkheden op dit gebied is rekening gehouden. De verwarming van het gebouw is een bijzonderheid op zich. Geen radiotoren, geen buizen, maar in de plafonds, zelfs in het portiekvloer loopt een net van 4½ K.M. verwarmingsbuis, dat vloeren en muren verwarmt. In ieder vertrek is de temperatuur afzonderlijk te regelen. ’s Zomers kan door dit buizennet koud water gestuwd worden, dat verkoeling brengt.
De kruising Molenstraat , Plein 1944 , Broerstraat en Ziekerstraat (met rechts de Gebrs. Voss , in het midden Drogisterij Nickel en links de zelfbedieningswinkel van Jansen-Hendriks), 1954 (Foto Grijpink via F46491 RAN CC-BY-SA)
Dat inderdaad met alles rekening is gehouden, blijkt wel uit het feit, dat de buitenmuur is voorzien van z.g. klampsteen, die warmte-werend is en aan de binnenkant de warmte vasthoudt. De gevel is geheel opgetrokken uit kunststeen en travatin. Het gehele gebouw rust op twee enorme beton-pilasters, zoals het geheel ook een betonskelet is, bekleed met baksteen.
We noemden enkele der voornaamste bijzonderheden van dit nieuwe door Gebrs. Smit uit Nijmegen als hoofdaannemer gebouwde pand, dat rondom een korte luifel heeft die door neonlicht verlicht zal worden. Op het dak prijken ’s avonds in enorme verlichte letters de firmanaam, die een pijl heeft naar de verlichte luifel. Er moest gisteren en zeker ook vandaag nog ontzettend veel gebeuren en nog zal bij dit modepaleis nog wel ’t een en ander moetern gebeuren, maar Nijmegen is een modehuis rijker geworden, dat in stad en verre omgeving zeer de aandacht zal trekken.”
Modehuis Gebr. Voss te Nijmegen, Architect G.A. Heldoorn, datum tekening “Get. W.z”? 18-8-1948 (D12.408853)
Kader
152 Jaar geleden stichtte Bernard George Voss en diens zwagers Herman en Bernard Flottow het handelshuis Flottow en Co. met een oprichtingskapitaal van f45.000,-. De compagnons waren rondtrekkende kooplieden. De zaken gingen voorspoedig totdat in 1811 het bankiershuis ten Brink te Sneek failleerde. Op de dag van het failliet had Herman Voss de specie in een kist per beurtschipper naar Sneek gezonden. Toen het schip vertrokken was, hoorde Voss van het faillissement.
Hij trachtte te paard de beurtschipper te achterhalen, maar het geld was reeds bij het bankiershuis. Het verlies van de kooplieden was de destijds kapitale som van f15.044,-. De kist waarin het geld verzonden is, is thans nog in het bezit van de heren Voss, evenals de patentbrief, waarin vergunning wordt verleend voor een “grossierderij in manufacturen”.” (De Gelderlander 30/9/1949)
Advertentie verbouwing De Gelderlander 15/9/1954
Vervolg
Er is nog niet uitgebreid onderzocht wat het vervolg is geweest.
In ieder geval komt Voss nog voor in het Adresboek van 1971. Daarnaast is een reclame uit 1982-1983 gevonden, waarbij Gebr. Voss nog 1 van haar filialen in Nijmegen heeft.
Vanaf ongeveer 1983 zit Bakker Bart in de winkelruimte. Bart van Elsland had in 1977 zijn eerste bakkerij geopend in Dukenburg. Daarbij had hij het idee gehad om de oven prominent in de winkel te plaatsen: klanten konden zien dat het brood vers uit de oven kwam en bovendien rook het lekker. Door haar baksysteem kon Bakker Bart de gehele dag bakken.
“Zes jaar later”- dus ongeveer 1983- opent Bakker Bart de 2e zaak op de hoek van de Broerstraat en Ziekerstraat. Daarmee kwam een ander kenmerk van Bakker Bart naar voren, om te zitten op de beste locaties, om zo te profiteren van traffic.
Er zijn in 1963, 1978, 1981, 1983, 1989 en verbouwingen van de winkel geweest (Gemeentelijke Monumentenlijst).
Verbouwing 1963
Verbouwing Modehuis Gebr. Voss Bestaande toestand, archtecten W. Hopmans en W. Olthoff, datum tekening 30-7-1962 (D12.446588)
Verbouwing Modehuis Gebr. Voss Nieuwe toestand, archtecten W. Hopmans en W. Olthoff, datum tekening 30-7-1962 (D12.446588)
In 1962-1963 vindt er een verbouwing van de begane grond plaats: de 2 grote etalagekasten aan de Ziekerstraat worden vervangen door 3 kleinere. Daarnaast vindt er een aanmerkelijke vergroting van de winkelruimte op de begane grond plaats: afgaande op het zwarte gedeelte wordt er meer dan 1/3 aan de winkel toegevoegd. Het ontwerp was van de architecten W. Hopmans en W. Olthoff uit ‘s-Hertogenbosch.
Verbouwing 1978
Verbouwing winkelpand t.b.v. Gebr. Voss te Nijmegen, architekten W. Hopmans en W. Olthoff get. R. de Vries, Datum tekening 10-1-1978 met 3e wijziging 3-5-1978 (D12.513269)
Bij de verbouwing in 1978 wordt een groot deel van de passage opgeheven en bij de winkel getrokken. Alleen op de hoek van de Broerstraat-Ziekerstraat blijft nog een portiek over (D12.513269). Een belangrijke verandering aan het uiterlijk is de verandering van de luifel en het aanbrengen van het lichtreclameblok (Glaifa Neon Tilburg; D12.513275).
De Kledingzaak van Voss, 25/5/1984 (Ber van Haren via KN13358-36 RAN CC0 Auteursrechthouder Gemeente Nijmegen)
Verbouwingen 1981: opdeling begane grond
In 1981 wordt een deel van de begane grond aan de Ziekerstraat verbouwd tot afzonderlijke winkel (Het huidige -december 2024- Friethuys Oer). Ook hier zijn W. Hopmans en W. Olthoff de architecten (D12.529876).
verbouwing 1989: schuifpui
In 1989 zal het zijn groene aluminium schuifpui krijgen, welke het jarenlang heeft gehad. Zie de schermafbeelding van Google Streetview hieronder. De opdrachtgever is W. Plank, Groenten en Fruit en het ontwerp van W. Thoonen Exterieurbouw ( datum tekening 31-10-1988, D12.573613)
Ziekerstraat 1, waar jarenlang een groentenhandel heeft gezeten, juli 2018 (Google Streetview)
Verbouwing 1983: Bakker Bart en afzonderlijke unit.
In 1983 vindt de verbouwing plaats voor Bakker Bart. Daarbij wordt de hoek op de Broerstraat/Ziekerstraat recht getrokken, waarbij de ingang van de winkel aan de Ziekerstraat komt te liggen (D12.541555).
Bij de verbouwing tot Bakker Bart in 1983 staat “Ahrends” als gebruiker van de afzonderlijke winkel in de Ziekerstraat.
Jeans Centre en Bakker Bakker Bart: duidelijk is bij het Jeans Centre nog de oude luifel te zien, juli 2018 (Google Streetview)
Jarenlang was de betonnen luifel verbouwd zoals op de foto van augustus 2023 bovenaan en hiernaast te zien is.
In november 2024 is de betonnen luifel weer hersteld. Zoals op de schermafdruk van Google Streetview is te zien, was de oude luifel ook voor dit tijd te zien bij het Jeans Centre.
Het herstel van de luifel was een onderdeel van de verbouwing van Bakker Bart vanwege de modernisering van haar winkel. Een belangrijk onderdeel is de uitgebreide broodjescorner. Daarnaast zijn er bestelzuilen geplaatst en kunnen klanten de status van hun bestelling volgen via een scherm.
Maatwerk via “bouwstenen”
De Bakker Bart op de Broerstraat is de 3e winkel die verbouwd is volgens een nieuwe formule: hierbij kunnen franchisenemers voor een vernieuwing doorvoeren op basis van zogenaamde bouwstenen, zodat ze hun filiaal het beste kunnen laten aansluiten bij de eigen situatie.
Grote raam rechts van de Ziekerstraat:, 2007 (Henk Rullman via DF3306 RAN Auteursrechthouder RAN)
Bovenraam in de voormalige modezaak Voss, met in het glaswerk (in spiegelschrift) vermeld de stadswapens en namen van andere vestigingen van Voss-winkels. Bovenin ‘Nijmegen’, daaronder Harlingen en Bolsward, daaronder Mettingen, de thuisbasis van Voss in Duitsland. Ziekerstraat hoek Korte Molenstraat (Bij schrift DF3306)
Gemeentelijk Monument
Het gebouw is sinds 2011 een Gemeentelijk Monument, inclusief de letters Voss op het dak. Het pand heeft als waardering:
“Het pand Ziekerstraat 1-3 is van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de herrijzenis van het commerciële hart van Nijmegen na de verwoestingen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. In z’n monumentale opzet en vernieuwende typologie getuigt het gebouw van het optimistische geloof in de toekomst dat zo kenmerkend is voor de wederopbouwperiode. Het winkelpand is voor Nijmegen van architectuurhistorisch belang als redelijk gaaf en herkenbaar voorbeeld van een vroeg-naoorlogs modemagazijn in traditionalistische bouwstijl met referenties aan een Italiaans palazzo. Als zodanig is het een representatief voorbeeld van het werk van architect G.A. Heldoorn die in deze periode ook het modemagazijn voor P&C op de hoek van de Burchtstraat en de Grotestraat bouwde. De ontwerpkwaliteiten komen vooral tot uitdrukking in de afgewogen gevelcompositie, de statige vensters en de bekroning door middel van een terugliggende vierde bouwlaag met balkon en luifeldak. De combinatie van baksteen, natuursteen, smeedijzer en erkers geven het pand een degelijke en huiselijke uitstraling. Kopen is hier in vertrouwde handen, zo luidt de ‘versteende’ boodschap. Het gebouw is van grote stedenbouwkundige waarde vanwege de markante situering en tweezijdige oriëntatie op een hoek van de hoofdwinkelstraat nabij Plein 1944. Door de vooruitgeschoven positie is het pand met de lichtreclame op het dak een beeldbepalend element in de zichtas van de Molenstraat. Het gebouw is bovendien een essentieel onderdeel van een aaneengesloten en op samenhangende wijze tot stand gekomen wederopbouwensemble dat als beschermd stadsbeeld van grote cultuurhistorische waarde is als belangrijk en hoopvol ijkmoment in de Nijmeegse stadsgeschiedenis.”
Heldoorn, Gerardus Albertus (Huizum 31-5-1899 – Leeuwarden 2-10-1965).
Gerardus Albertus Heldoorn weder op 31 mei 1899 geboren in Huizum, Wijk D, nummer 92. Zijn ouders waren Hendericus Heldoorn, eigenaar van een sigaernwinkel, en Jetske Terpstra.
“In 1925 keerde Gerardus Albertus Heldoorn (1899-1965) na 15 jaar vanuit Amsterdam terug in Leeuwarden. Met een afgeronde studie aan de M.T.S. werd hij als bouwkundige aangesteld bij het architectenbureau van Jelle Gros (1879-1932). In het jaar van zijn huwelijk met Catharina H. IJsbrandy 1928, ging Heldoorn een volledig partnerschap aan en werd het Architectenbureau “Gros en Heldoorn” opgericht. Het bureau hield kantoor aan het Raadhuisplein 21. Na het overlijden van Gros in 1932 vestigde Heldoorn zich als zelfstandige en verplaatste het kantoor naar zijn nieuwe woonadres Molenstraat 38 (1932-1949), later Westersingel 24 (1949-heden). Na Heldoorns overlijden in 1965 werd het Bureau verkocht aan architect Masselink.” (https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=76&miview=inv2&milang=nl&micode=1455&minr=773952)
1938 gevel, Kerkbrink Hilversum, gesloopt: Modehuis P. van den Brul “Heldoorn ontwierp de glazen entree en de etalages in de vorm van een halve cirkel. Opvallend is de gestucte kroonlijst boven de groten stalen vensters in okergeel metselwerk, voorzien van schaduwvoegen. Het pand werd in 1985 gesloopt om ruimte te maken voor een nieuw winkelwooncomplex met een ondergrondse parkeergarage.” https://www.dudokarchitectuurcentrum.nl/andere-werken/modehuis-p-van-den-brul/
1951, Heliconweg Leeuwarden: drie blokken met etagewoningen
1951, Heliconweg Leeuwarden: herenhuizen met doorlopende balkons op erkerreeksen en etagewoningen aan weerzijden van de Heliconweg????
1953, Terschelling: gemeentehuis in Delftse School-Stijl
“Ontwierp in Leeuwarden in modernistische stijl horlogerie Nieuwestad 33 en o.a. zakelijk expressionistische villa’s”
Leeuwarden, “om de woonhuizen van Piet de Vries heen bouwde gemeentearchitect Justus Zuidema in de jaren dertig nog meer woningen. om de delistraat en de Sumatrastraat heen zijn dubbele woningen gebouwd op grotere kavels naar een ontwerp van G.a. heldoorn.”
1956-1957 Hoek Bloemerstraat- Plein 1944 (Plein 1944 29-37), ism Vermeer en Herwaarden
De hoek Bloemerstraat-Plein 1944 in aanbouw: Gezien in de richting van het Luxortheater op de hoek met de Bloemerstraat en Doddendaal. Links de zuidzijde van Plein 1944 met o.a. Chinees Restaurant Tai Tong ; in het midden de bouw in 1957 van de woon-winkelflat op de hoek van Plein 1944 en de Bloemerstraat ; rechts het woon-winkelcomplex aan de westzijde van Plein 1944 met o.a. de winkel van Heijmans. 1957-1958 (J.F.M. Trum via f20209 RAN CCBYSA)
Architect Okhuysen ontwerpt samen met de architecten Vermeer en Herwaarden uit Rotterdam het complex op de hoek van Bloemerstraat en Plein 1944. Deze bestaat uit een winkel naast Carolus, 1 op de hoek Bloemerstraat-Plein 1944 met daarboven een maisonette en 3 winkels in de Bloemerstraat met 12 flats.
De Gelderlander: “Deze bouw, welke men als een tegenhanger kan beschouwen van de bebouwing op de hoek Plein-Augustijnenstraat…”. De gevel is uitgevoerd in baksteen met banden van lichte en donker imitatie-natuursteen. De bevoorrading vindt plaats via het achtergelegen expeditieterrein. De bouwer was N.V. Aann. Bedrijf v.h. G. Tiemstra. De opdrachtgever was de makelaar N.S. Verbeek, die de administratie en verhuur in handen heeft, namens een beleggingsmaatschappij. Bij het verschijnen van het artikel is de verwachting dat de bouw in het najaar 1957 gereed is. (De Gelderlander 17/12/1956 en Nijmeegsch dagblad, 17-12-1956)
J.D.A. Okhuysen
Het ontwerp was afkomstig van architect J.D.A. Okhuysen, in samenwerking met de architecten Vermeer en Herwaarden. Lees hier meer over architect Okhuysen:
Johannes Damianus Antonius Okhuysen (of Okhuijsen, Nijmegen, 11-10-1905 – 15-9-1983) lijkt vooral als architect van de wederopbouw veel gebouwen in…
Architectenbureau Vermeer en Herwaarden
Vermeer en Herwaarden was het bureau van architect Willem Vermeer (1908-1993) en civiel ingenieur Jacques (of Isaac) van Herwaarden (14 november 1903 – 13 september 1985). Zij zijn vooral actief geweest in de wederopbouw, in het bijzonder dat van Rotterdam. Het zijn voornamelijk woonbouwprojecten, maar ook commerciële en kantoorgebouwen Een van hun bekendste gebouwen is het Instituut voor Blinden.
Architect Willem Vermeer (1908-1993)
Willem Vermeer was vanaf 1934 zelfstandig architect. Maria Johanna Tak “trouwde met Willem Vermeer, die in Kralingen een architectenbureau had met Isaac van Herwaarden, voorheen Vermeer en Van der Tak geheten. Op de plaquette vóór het oorlogsmonument staat dat de architecten Vermeer en Van Herwaarden waren. Het heeft iets van een correctie.” Maria was een zus van C.B. van der Tak, “stadsarchitect van Amersfoort, maar ook NSB-er. In een nationaal-socialistisch blaadje vergoelijkte hij het bombardement op Rotterdam. Na de bevrijding werd hij berecht en gestraft.” Het is mij nog onbekend met welke Van der Tak Vermeer aanvankelijk zijn bureau had. https://www.roterodamum.nl/wp-content/uploads/2016/08/8.-Rote-Kroniek-201508redu.pdf
flatgebouw op de hoek van de Goudsesingel en de Mariniersweg.
Platform Wederopbouw Rotterdam on Instagram: “Op 30 december 1953 werd de eerste paal geslagen; in samenwerking met T.C. Bos. Opdrachtgever was Progress, het pensioenfonds van Unilever.
Complex 208: Aantal woningen 320 Aantal gebouwen 12 met 3 of 4 portieken
Petrarcastraat, Pirandellostraat, Leopardistraat, Goldonistraat, Lorcastraat en Cervantestraat, Lombardije, Rotterdam Aantal woningen 320 drie- en vierkamerwoningen Aantal gebouwen 12 flats met 3 of 4 portieken
1912 Broerstraat 40 (bij opening), verwoest in de Tweede Wereldoorlog
Het interieur in de Chicago Bioscoop, Broerstraat, 1932 (F15285)
In 1912 opent de Chicago-Bioscope aan de Broerstraat. Het werd tijdens het bombardement in februari 1944 verwoest.
“De Chicago-Bioscope.
In het perceel Broerstraat 40 is sinds Zaterdag de Chicago-Bioscope geopend. Nijmegen is hiermede een grootsteedsche inrichting rijker geworden, welke een sieraad voor stad en straat genoemd mag worden. Zooals de naam dezer kinematograaf reeds aanduidt, hebben de exploitanten der Chicago-Bioscope hun schitterende wijze van werken in Amerika, de nieuwe wereld, opgedaan, en, aangepast aan de gebruiken van Europa, mag men deze inrichting de eer niet onthouden, welke haar ten volle toekomt. Hier heeft men nu inderdaad een bioscooptheater in den waren zin des woords, uit ruime beurs gebouwd, schitterend uitwendig en met een luxueus interieur, kortom een inrichting, welke volkomen aan de eischen des tijds beantwoordt.
Boven den ingang trekken een viertal booglampen, welke een enorm lichtkwantum produceeren, de aandacht. Na de ruime vestibule met de coquette bureaux en de tochtdeuren, waartusschen de toiletten, gepasseerd zijn, komt men in een fraaie wachtsalon met groote banken langs de wanden. Van daar geven drie breede deuren toegang tot het theater, dat werkelijk op één lijn te stellen is met de beste inrichtingen van ons land. Alle zetels, ook die van den derden, -laagsten- rang, zijn gemakkelijke klap-fauteuils, die van den eersten en tweeden rang met pluche, die van den derden rang met leer bekleed. Ruim 500 personen kan de fraai verlichte zaal bevatten; tijdens de voorstellingen werpen een zestal lampjes aan de zijwanden een rossen gloed over de bezoekers, zoodat deze nooit geheel in het donker zitten, ten spijt van de liedjeszangers die juist de duisternis van de bioscoop menigmaal tot voorwerp van hun grappen gemaakt hebben.
Het doek, waarop de beelden geprojecteerd worden, is hoog aangebracht, zoodat alle toeschouwers de voorstelling gemakkelijk kunnen volgen. Bovendien zijn de rangen amphiteatersgewijze gebouwd. Onder het projectiedoek staat een fraaie vleugel, keurig gemaskeerd door planten. De pianist ziet in een spiegel de projectie en kan hiermede bij zijn begeleiding rekening houden.
De films worden geprojecteerd in een ruim lokaal boven de wachtsalon gelegen. Er zijn twee toestellen, zoodat, wanneer zich aan het eene storing mocht voordoen, het tweede er altijd is om stagnatie in het bedrijf te verhoeden. De wisselstroom, welke van de Gemeentelijke Centrale wordt betrokken, wordt in een lager gelegen vertrek omgezet in gelijkstroom, door de kracht van twee groote motoren. De Chicago-bioscoop kan 60 Amère lichtsterkte produceeren, hetgeen wel buitengewoon genoemd mag worden.
Het geheele gebouw is van centrale verwarming voorzien. In het voorgedeelte boven liggen de kantoren van directie en personeel. Aan de achterzijde heeft het gebouw groote nooduitgangen, correspondenderend op de Scheidemakersgas.
Met genoegen hebben wij gisterenavond een voorstelling bijgewoond en daarbij ondervonden hoezeer men reeds in een behaaglijke stemming gebracht wordt alleen door het gerief dat een theater biedt. Het doorloopend programma, dat twee uren in beslag neemt, bevatte vele mooie nummers, waarvan wij in het bijzonder de natuuropname “Op de Caspische Zee”, De Paardendieven -Cow-boy-film uit the far West-, “De Samenzwering tegen Napoleon” en verscheidende hoogst koomische nummers.
Een bezoek aan de Chicago-Bioscope kan een ieder worden aanbevolen.” (PGNC 16/5/1912)
Verbouwing 1913?
Afgaande op het bericht van PGNC is er al in 1913 een verbouwing:
“Chicago-Bioscope.
Wij hebben wederom niets dan goeds te melden over de filmseries welke den bezoekers van de steeds gezellig gevulde zaal der Chicago-Bioscope worden geboden. “De Voddenraper van Parijs” was het driedeelig hoofdnummer van het programma van Vrijdag en Zaterdag. Spel, enscenering en opname waren perfect.
Een kleurenopname van Eclair van de bekende Willy was allerleukst terwijl de extra van Selig “de Stuurman der Bessie Harder” een prachtfilm was. Ook de overige nummers “deden” het goed.
Zondag en gisteren zagen we “Tersicore” een drie-acter, waarin de Spaansche danseres Tersicore eerst de liefde verstoort eener prinses doch later de verloofden weer tot elkaar brengt. Een tweedeelige Engelsch-Indische opname “de Wijze Olifant” gaf bewonderenswaardig werk te zien. “Tuilerieën van Parijs”, “Jong-Italië”, “Léonce” enz. waren verder alle uitstekende beelden.
Heden gaat ook een nieuw programma tot en met Dinsdag. Als hoofdnummer “Zigeuner’s Minnestrijd”, een film in meerdere deelen en waarin een groot stierengevecht moet voorkomen: De roep over deze film is uitmuntend, zoodat we iets moois verwachten mogen. Ook het overige programma pakt door aantrekkelijke titels.
De verbouwing nadert haar voltooiing. Men heeft reeds het bijzondere projectiedoek van de schutting verwijdert om het op het tooneel te monteeren en behelpt zich thans op een soort wit doek. Het beeld is wel iets minder helder voor een nauwkeurig opmerker, doch Vrijdag a.s. zal reeds de geheele schutting verdwenen zijn. Het euvel is dus van voorbijgaanden aard, als het al een euvel zijn mocht. Op de verbouwing komen wij nader terug.” (PGNC 24/9/1913)
1944 Verwoesting tijdens bombardement
Voor de oorlog had Nijmegen 4 bioscopen. De Chicago bioscoop, waarvan de Carolus bioscoop de vervanger was, en City gingen verloren tijdens het bombardement op 22 februari 1944. Olympia en Luxor werden tijdens Market Garden (17 tot met 21 september 1944) in brand gestoken. Alleen de Vereeniging bleef als bioscoop, sinds 1927 was zij ook films gaan vertonen. De Trust was eigenaar geweest van de Chicago bioscoop. In 1948 gaf zij aan H. van Vreeswijk opdracht tot het ontwerp van de nieuwe bioscoop.
Lees hier verder over de Carolus Bioscoop:
Het restaurant Tai-Tong met daarnaast Bioscoop Carolus en Luxor, 9/1955 (Jeroen van Lith via F68040 RAN CC0)
Het was lange tijd een van de trotste gebouwen van Nijmegen: de Carolus Bioscoop. Geopend in 1954, was het een van de belangrijkste voorbeelden van de Nijmeegse wederopbouw. De architect was Henri van Vreeswijk, bekend om zijn akoestische kennis.
Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN)
Nadat de school aan de Kaaskorversgas te klein geworden was, richtte de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een school aan het Hertogplein op. In 1889 ging deze Nutsschool open. Hiervan waren Semmelink en Hofkamp de architecten. De school is rond 1968 gesloopt.
Vooraf: Kaaskorvergas
In 1821 begon de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een school in een gehuurd pand aan de Jodengas. Vanaf december 1823 werd les gegeven in een gebouw, “een lokaal” op de hoek van de Broederstraat en de Kaaskorvergas, een gekocht pand. Daar bleef de school 65 jaar lang. Omdat het aantal leerlingen was gegroeid en afgaande op het onderstaande artikelen, in de loop der jaren weinig was aangepast, voldeed het gebouw niet meer . Daarop werd een nieuwe school gebouwd naar ontwerp van de architecten Semmelink en Hofkamp.
Bij de Opening
Bij de opening schrijft het PGNC onder andere:
“Nadat in het jaar 1816 ook hier ten stede een Departement van die Maatschappij was opgericht, hadden zijne leden weldra begrepen, dat de bedoelingen van den stichter niet konden verwezenlijkt worden, zonder verbeterd onderwijs, al het beste middel tot volksbeschaving en volksontwikkeling. Den 22en October 1821 werd de “Nutsschool” door den toenmaligen voorzitter van het Dep., dr. A. Moll, geopend in een lokaal in de Jodengas, hetwelk thans tot openbare verkoopingen dient. In de maand December 1823 werd de school verplaatst naar het lokaal, waar zij tot den dag van heden, dan ruim 65 jaren lang, gehuisvest was, in de Kaaskorversgas bij de Broerstraat. Jaren lang bleven de schoolgebouwen onveranderd en bleef het getal leerlingen op dezelfde hoogte, verdeeld over twee lokalen, die nog heden, schier in denzelfden staat, aanwezig zijn en waarvan nog menig Nijmegenaar de herinnering trouw bewaart.
Ten jare 1865 deed zich evenwel behoefte aan verandering en uitbreiding gevoelen. De onderwijzerswoning verdween en maakte plaats voor drie schoollokalen en eene gymnastiekzaal. Nu nam onder den hoofonderwijzer Japikse de school aanhoundend in bloei toe. De ontmanteling der vesting werkte mede om het aantal der leerlingen steeds te doen aangroeien, totdat de oprichting der aan de Rijkskweekschool voor onderwijzers verbonden leerschool, in dezen aanwas een zekeren stilstand bracht. Dit duurde evenwel niet lang. Weldra vermenigvuldigden de aanvragen om plaatsing zich zoozeer, dat de bestuurskamer, de koffiekamer en een bergkamer op de bovenverdieping in schoollokalen herschapen worden.
Thans drong zich aan het Bestuur en aan de leden van het Departement meer en meer de overtuiging op, dat een nieuw, naar de eischen des tijds ingericht schoolgebouw eene behoefte voor het Departement, ja voor onze stad mocht heeten. Na een enkelen misgreep slaagde men in het vinden van een geschikt terrein. De heeren Semmelink en Hofkamp namen de taak op zich om een plan te ontwerpen, dat aan alle eischen voldeed en dat, nu het verwezenlijkt voor onze oogen staat, den bouwmeesters zoowel wat praktische inrichting als wat sierlijkheid van vormen betreft grootelijks tot eer verstrekt. De nette, ruime lokalen, de luchtige gangen, de fraaie gymnastiekzaal en de inrichtingen tot luchtverversching en tot verwarming, volgens de wenken van deskundigen tot stand gebracht overeenkomstig de voorschriften der hygiëne, maken een allerbehagelijksten indruk. Zoo is hier voortgezet wat het voortgeslacht begon. “Zal ook deze school,” vroeg de spreker, “evenvele jaren als de vorige aan haar doel beantwoorden? Zal ook hier geslacht na geslacht zijne eerste opleiding en vorming ontvangen? Wie, die het zeggen zal? Maar laat ons ten minste tevreden zijn met de gedachte, dat wij iets voor het levend geslacht hebben gedaan en laat ons leven in het vertrouwen, dat, ook waar wij dwaalden, ons werk door hen, die na ons komen, nog beter zal worden voortgezet. Wij hebben, dat is zeker, eene daad verricht op op onzen tijd.”…” (PGNC 7/3/1889)
De Wilhelminaboom; op de achtergrond de Nutsschool, 31/3/1966 (Foto J.F.M. Trum via F20537 RAN CC-BY-SA)
Verhuizing Palembangstraat
In 1950 keurt de onderwijsinspectie het pand af. Door een moeizaam verlopen bouwprocedure werd de nieuwbouw pas in 1959 geopend. Lees hier het artikel over de nieuwbouw:
De Nutsschool, gezien vanuit de Archipelstraat, architect F.M. Oswald, 1991 (Ton Opsteegh via F28255 RAN CC-BY-SA)
Het oude gebouw van de Nutsschool voldeed niet meer. Daarop besluit de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen tot de bouw van een nieuwe school. In 1957 wordt begonnen met de bouw. Het ontwerp is van F.M. Oswald.
In 1968 is het gebouw gesloopt. Daarvoor was er een aantal jaren de Nijmeegse Muziekschool gehuisvest.
Na de sloop zou eerst van 1969 tot 1981 de Fiat Garage Egbers, later Theo Lang gevestigd zijn. Daarna werd het wit/rode gebouw van Leo van Schaijk / Osnabrugge gebouwd. Deze werd in 2006 verkozen tot lelijkste gebouw van Nijmegen. In december 2010 vond de eerste steenlegging plaats voor de nieuwbouw van Hertogtaete, waarna in de maanden daarna de sloop van Leo van Schaijk/Osnabrugge plaatsvond.
Architect Semmelink begon als leerling bij de Arnhemse architecten van Gendt en Nieraad. Een aantal werken van hem zijn Hotel-café Bellevue, villa Maris, het Luthers Kerkje, het Wilhelminaziekenhuis, Bahlmann en schoolgebouw van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen
Op 6-9-1898 wordt Wilhelmina gehuldigd tot Koningin der Nederlanden. Ter gelegenheid daarvan viert Nijmegen de Kroningsfeesten, waarbij het planten van de Wilhelminaboom op 1 september een belangrijk onderdeel is. Deze boom staat nog steeds op het Hertogplein.
De Hertogstraat is afgeleid van een heerstraat, een Romeinse legerweg. In ieder geval was de straat en omgeving in de Romeinse tijd in gebruik. Wikipedia: “De Hertogstraat is een van de oudste straten van Nederland. De straat wordt al in de 14e eeuw vermeld”. Volgens het Straatnamenregister in 1322 als Hyrtstege (door Gorissen in 1956)…
De Familie-Bioscoop, vanaf 1918 het Olympia Theater, Lange Burchtstraaat, 1913-1918 (F21629 RAN)
In oktober 1913 opent de Familie-Bioskoop haar deuren aan de Lange Burchtstraat. Daarvoor heeft ze een aantal aangekocht en gesloopt. Wel is in ieder geval de voorgevel van kapperszaak Scheer blijven bestaan, welke nu als ingang dient. De architect was A.W. Jansz. In 1918 werd de bioscoop hernoemd tot Olympia-Theater. Tijdens het bombardement van 1944 werd ook dit pand verwoest.
Het Bioskoop-Theater had daarvoor in de Grotestraat gezeten.
Aankoop panden
Ten aanzien van de aankoop van de panden zijn 2 artikelen gevonden:
“De “Familie-Bioskoop”.
De “Familie-Bioskoop” in de Grootestraat alhier is, naar wij vernemen, door aankoop eigenaar geworden van twee zeer uitgestrekte perceelen met ingang in de Burchtstraat. Het ligt in de bedoeling, om op dit terrein te vestigen een eerste-klas theater voor bioskoop-voorstellingen, welke volgens de meest moderne eischen en toepassingen zullen worden gegeven.
Buitendien zal de geheele bovenbouw tot een ruime vergaderzaal worden ingericht, zoodat men weldra een vergaderlokaal meer- dat tot allerlei doeleinden geschikt is- in het centrum onzer stad zal bezitten.” (PGNC 19/10/1912)
En:
PGNC 16/11/1912
“Familie-Bioskoop.
Naar wij vernemen, is heden door de Familie-Bioskoop aangekocht het huis en erf van den heer Scheerder aan de Burchtstraat alhier. Met de terreinen, waarvan wij den aankoop reeds voor eenigen tijd vermeldden, is nu een uitnemende gelegenheid verkregen tot den bouw van een prachtig theater met flinke entrée enz., voor de Familie-Bioskoop.” (PGNC 16/11/1912)
Dan blijkt dat midden januari 1913 de plannen gereed zijn en dat de “gemeentelijke goedkeuring verkregen is”. Binnen enkele dagen zal kunnen worden begonnen met daadwerkelijke realisatie. (PGNC 16/1/1913)
Aanbesteding
Op 12 maart 1913 vindt de aanbesteding plaats van: “Het amooveren van de perceelen 8, 8a en 12 Lange Burchtstraat en 7-13 Lange Nieuwstraat, en het daar ter plaatse Bouwen van een Bioskoop met bijkomende werken” namens de Naamlooze Vennootschap “Familie-Bioskoop” te Nijmegen. De architect is A.W. Jansz, Stijn Buijsstraat 4. (PGNC 10/3/1913)
H. Seegers had met f36290,- de laagste inschrijving en aan hem werd het werk gegund. (PGNC 13/3/1913)
De oude Familie-Bioskoop aan de Grotestraat (Grootestraat) werd gesloten (PGNC 1/1/1914).
Advertentie laatste programma bioscoop aan de Grootestraat (PGNC 28/9/1913)
Kapperszaak Scheerder
Aankondiging Familie-Bioskoop (Detail F86806 RAN)
De ingang van de Familie-Bioskoop vormt de voormalige kapperszaak van Scheerder, zie hier het artikel:
Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeriën en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de Lange Burchtstraat. Het is gebouwd in renaissance-stijl.
Bij de opening
Advertentie Opening nieuwe Familie-Bioskoop (PGNC 3/10/1913)
“De nieuwe Familie-Bioskoop.
Het mag zeker een gelukkige gedachte genoemd worden van de beheerders der nieuwe Familie-Bioskoop, welke aan de Burchtstraat verrezen is, om bij den bouw een zoodanige voortvarendheid aan den dag te leggen, dat de nieuwe inrichting bij het begin der kermis in exploitatie kan worden gebracht. Want terecht hebben zij ingezien dat de Nijmeegsche “jaarmarkt”, welke honderden menschen van elders in onze stad brengt, een der beste gelegenheden was om de Familie-Bioskoop bij stadgenoot en vreemdeling te introduceeren.
Coiffeur en de aankondiging voor de vestiging van de Familie bioscoop-Theater, 1913 (F86806 RAN) Lange Burchtstraat
De kennismaking zal, wij twijfelen daar geen oogenblik aan, hoogst aangenaam zijn. Nijmegen toch is, dank zij het initiatief en den geldelijken steun van een van een aantal ingezetenen, in de nieuwe inrichting een gebouw rijk geworden, waarop het trotsch mag zijn en dat de bewondering van iederen bezoeker zal wegdragen. Door afbraak van vijf panden in de Burchtstraat en de Lange Nieuwstraat heeft men ruimte gekregen om een bioskoop-theater te doen verrijzen, dat wat inrichtingen en afmetingen betreft met de beste van het buitenland mag concurreeren. De geheele bouw draagt in zijn kleinste onderdeelen het stempel van degelijkheid en praktischen zin; de nieuwste vindingen op velerlei gebied zijn er bij in toepassing gebracht, firma’s met eene erkende reputatie heeft men met de uitvoering belast en zoodoende is een geheel verkregen, dat aan de allerhoogste eischen voldoet en een sieraad voor de Burchtstraat genoemd mag worden.
De ingang van de Familie-Bioskoop wordt gevormd door het pand waarin jaren lang de coiffeurszaak van den heer Scheerder gevestigd was. De gevel van dit pand, een der beste van het herboren Nijmegen, een kunstwerk van den heer Weve, werd niet meer dan noodzakelijk aangetast. Een drietal electrische booglampen aan sierlijk gesmeden armen met een lichtsterkte van 1600 normaalkaarsen, dragen er toe bij de aantrekkingskracht van het gebouw te verhoogen.
De entrée wordt gevormd door een voorhal, schitterend in een zee van licht. Een terreinspeling- die stadsterreinen zijn soms zoo wonderlijk- leidde er toe eene perspectivische werking te scheppen, die het geheel grooter doet zijn dan het werkelijk is. Fraaie marmeren wanden en sierlijke uitstalvitrines, zooals men die in de groote wereldsteden aantreft en welke zeker bij de Nijmeegsche neringdoenden in trek zullen komen, maken het geheel aantrekkelijk zonder opdringend te zijn. In ruime mate is hier gelegenheid de dikwijls zoo pakkende filmreclames te demonstreeren.
Tochtdeuren leiden naar de wachthal. Deze is rustig gehouden. De marmeren paneelen, waaronder een eenvoudige bespanning en de keurige teakhoutbetimmering, waarborgen hier een zekeren ernst. Deze hal wordt door een glazen koepel verlicht. Met de wachthal staat een mooi in stijl gehouden zaaltje in correspondentie; hieraan zal nog eene andere bestemming worden gegeven. Voor kleine kunstexposities, intieme bijeenkomsten lijkt het ons uitermate geschikt. In dit zaaltje heeft men een buffet, dat in directe verbinding met de zaal staat.
Foyer van de Familie-Bioscoop van H. Kersten, vanaf juli 1918 Olympia Theater, Lange Burchtstraat, 6/1916 (F88985 RAN)
Om intusschen weder naar de wachthal terug te keeren- een ruime, alleen door een voorhang afgescheiden, toegang leidt van hier uit naar de zaal, terwijl ter linker kant een monumentale trap met rijkbewerkte leuning naar de tribune voert.
De zaal is werkelijk schitteren in één woord. Zij biedt plaats aan 800 personen en op alle rangen vinden de bezoekers ruime en comfortabele klap-fauteuils. De kapoverspanning van de zaal is in constructief opzicht een meesterstuk en heeft er in niet geringe mate toe bijgedragen, dat het geheel een monumentaal cachet gekregen heeft. Aansluitend aan het plafond, dat thans nog wit is doch te zijner tijd geschilderd wordt, is een centrale lichtbron aangebracht, welke in een rustig doch zeer helder licht doet baden. Bovendien zijn de meest in het oog springende architectonische gedeelten door lichtpunten verlevendigd. De wanden zijn met deftig laken bespannen. De betimmering is geheel van teak-hout. De zaal helt vrij steil, zoodat men van alle rangen af een uitstekend gezicht op het projectiedoek heeft. Het laatste verdient nog bijzondere vermelding: het heeft een afmeting van 6 bij 4.80M., zoodat, evenals die der oude bioskoop in de Grootestraat, de tableaux zeer groot zullen zijn. Luxe en comfort zal de bezoeker op elken rang in hooge mate vinden en dit zal hem den gang naar de Familie-Bioskoop steeds een aangename doen zijn.
Balkon van de bioscoopzaal van de Familie-Bioscoop van H. Kersten, vanaf juli 1918 Olympia Theater, Lange Burchtstraat, 6/1916 (F88987 RAN)
De tribune is zeer ruim en biedt mede uitstekende gelegenheid om de voorstelling te volgen. De eerste rijen zullen hier zelfs de hoogste rang zijn. De tribune is vervaardigd van gewapend beton, waardoor het mogelijk was haar nagenoeg zonder ondersteuning uit te voeren, voor een bioskoop-theater, waarin men nu eenmaal dikke pilaren niet kan gebruiken, een gunstige eigenschap.
Overal zijn nooduitgangen- in de L. Nieuwstraat zelfs vijf- zoodat ook op het punt van veiligheid de nieuwe inrichting aan de hoogste eischen voldoet. Maar buitendien heeft bij den bouw de gedachte voorgezeten in alles het publiek ten gerieve ze zijn; wij wijzen b.v. op de aanwezigheid van toiletgelegenheden en op keurige garderobe in de entrée.
De cabine, van waar uit de projectie geschiedt, is natuurlijk brandvrij en de operateur heeft er alle ruimte en… een eerste-klas toestel om zijn werk, dat honderden genot verschaft, te verrichten. Noemen wij verder nog de kantoren van de directie en den technischen leider, welke zich mede in sierlijkheid en praktischen inrichting bij het vorige aansluiten.
Het geheele gebouw is voorzien van centrale verwarming, terwijl de verschillende afdeelingen alle telefonisch met elkander in verbinding staan.
De bouw werd verricht volgens het ontwerp van den heer A.W. Jansz, architect alhier, die daarmede een nieuw bewijs van zijne kundigheden heeft geleverd. Wanneer het gebouw der Familie- Bioskoop na de opening algemeen zal geroemd worden om zijn schoonheid en grootsteedsche inrichting, dan zal men ongetwijfeld met waardeering overwegen dat het de heer Jansz is, die uit het eigenaardig complex van terreinen, zonder iets van den grond prijs te geven, een gelukkig geheel schiep. Maar naast hem komt hulde toe aan onzen stadgenoot de heer W.J.H. van der Waarden, die de uitvoering geleid heeft en dezen met zoo uitstekend resultaat ten einde heeft gebracht.
Het werk is uitgevoerd door den heer H. Seegers, aannemer alhier, die er alle eer mee inlegd. Verder hebben o.a. aan den bouw medegewerkt: de heer Beuser-van Alphen voor de omvangrijke electrische installatiën, de firma L.A. Moll voor de electrische ornamenten; de heer Kaak voor het schilderwerk, de heer Nannings voor de sanitaire artikelen, de ingenieur Kuijpers te Rotterdam voor het gewapend beton, de N.V. de Klopper te Dordrecht voor de stoelen; de firma Otten voor het stucadoorswerk; de firma Maurits Drukker en de heer H.J. Tielemans voor de gordijnen e.d.; de firma Canta, werkplaats Wolfkuilsche weg, voor het marmerwerk, en de firma Stokvis te Arnhem voor de centrale verwarming en de ventilatie-inrichting; de heer Joh. Th. Van der Waarden voor de terrrazzo-vloeren, terwijl de petten der mooie uniformen voor het personeel werd geleverd door den heer Th. Hendriks, Broerstraat. En deze lijst mag niet de naam ontbreken van den timmerman Peters, die zich bij het moeilijke overkappingswerk zeer verdienstelijk heeft gemaakt. Door de samenwerking van al dezen is een gebouw tot stand gekomen, waarop iederen Nijmegenaar trotsch mag zijn en waarin ongetwijfeld honderden vele avonden op de meest aangename wijze zullen doorbrengen.
Morgenavond heeft een invitatie-voorstelling plaats en Zaterdag wordt de Familie-Bioskoop voor het publiek geopend. Wij twijfelen er niet aan of dit zal de nieuwe, zoo breed opgezette inrichting een druk bezoek doen ten deel vallen.
Het bestuur van de Familie-Bioskoop wordt gevormd door de heeren Rud. Bless, W.H.M. Schans de la Croix en J.B.L. Wildenbeest. Technisch leider is de heer H. Kersten, die op dit gebied zijn sporen alleszins verdiend heeft en als explicateur zal optreden de heer Arn. van den Donck.” (PGNC 3/10/1913)
Architect A.W. Jansz
Anthonie Wouter Jansz (19-5-1879 geboren in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude)
Veel mensen zullen onbekend zijn met de naam A.W. Jansz. Toch is hij bouwer van het meest bekende bouwwerk van Nijmegen, althans de herbouw daarvan: de toren van de Sint-Stevenskerk. Deze was bij het bombardement van februari verwoest. Onder leiding van Jansz werd deze toren opnieuw opgebouwd, waarbij hij in 1953 gereed kwam.
De grote zaal van het op 26 juli 1918 geopende Olympia Theater. In de openingsadvertentie afficheerde zich het theater als één van de grootse van Nederland met eigen orkest en intieme zaal voor cabaret voorstellingen. Op 22 februari 1944 werd het theater door het bombardement van de aardbodem weggevaagd, Lange Burchtstraat,1939-22/2/1944 (GN11012 RAN)
Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest? (RAN)
Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeriën en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de Lange Burchtstraat. Het is gebouwd in renaissance-stijl.
Het PGNC bij opening in 1885:
“Blijft de bouwlust in de nieuwe wijken onverflauwd en verrijzen voortdurend in ongelooflijk korten tijd de fraaiste huizen en villa’s, ook de binnenstad gaat steeds vooruit en krijgt langzamerhand een geheel vernieuwd aanzien. Overal worden de verfraaiingen of verbeteringen aangebracht en op elk gebied is vooruitgang merkbaar. Zoo is thans weder in de Lange Burchtstraat het aantal winkelhuizen met een vermeerderd. De heer H. Scheerder heeft namelijk heden zijn magazijn van Parfumeriën aldaar geopend en tevens zijn nieuw ingerichten Salon de coifurre. Reeds vóór de opening trok het huis naar de plannen van den stads-architect den heer Weve in renaissance-stijl gebouwd, door zijn sierlijken, coquetten gevel de algemeene aandacht, doch bij de nette uitstalling komt dit thans nog te meer uit. De Salon de coiffure is met alle mogelijke comfort, geheel naar de eischen des tijds ingericht en de fraaie gesneden eikenhouten meubelen, uit de fabriek van den heer H.J. Dijkman alhier, zijn daarvan een waar sieraad. Ook de salon voor dames is in overeenstemming met het geheel. Neemt men nu hierbij in aanmerking dat de stand en der beste van de stad is, dan durft men zeker den heer Scheerder veel succes van zijn nieuwe onderneming voorspellen.” (PGNC 11/11/1885)
Wonen in Nijmegen 
