Tag: Centrum

Café ‘In de Blaauwe Hand’ van uitbater Van Ooijen, Achter de Hoofdwacht 3, 11/1973 (F86350 RAN CC0)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Achter de Hoofdwacht 3 (In de Blaauwe Hand)

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Café ‘In de Blaauwe Hand’ van uitbater Van Ooijen, Achter de Hoofdwacht 3, 11/1973 (F86350 RAN CC0)
Café ‘In de Blaauwe Hand’ van uitbater Van Ooijen, Achter de Hoofdwacht 3, 11/1973 (F86350 RAN CC0)

Op Achter de Hoofdwacht 3 lijkt alweer eeuwen “In de Blaauwe Hand” te zijn gevestigd. En dat is ook zo: het is een van de oudste stenen gebouwen voor de burgerij van Nijmegen. Het maakte onderdeel uit van het Gewandthuis of Lakenhal. En met 1542 is In de Blaauwe Hand het oudste café van Nijmegen.

In de 14e was er een levendige lakenhandel in Nijmegen, die belangrijk was voor haar welvaart. Laken is een een dichtgeweven wollen stof die na het vilten een gesloten, glad oppervlak krijgt. De wol hiervoor werd vanuit Engeland ingevoerd. De handel vond plaats in het Gewandthuis of Lakenhal.

De oudste bekende vermelding van de Lakenhal dateert uit 1382. De gehele westelijke kant van de Grote Markt bestond uit deze hal. Op de begane grond waren de arcaden (een ander Nederlands woord is gaanderij), waar handelaren een stuk konden pachten. Op de eerste verdieping was een grote hal, waar je via de buitenkant met een trap kon komen. Hier was de werkruimte, waaronder een weverij en ververij.

Ook werd de hal gebruikt voor feesten en bijeenkomsten. Zo was er het jaarlijkse feest – in ieder geval in 1511 en 1519- na de verkiezing van de Meesters van Sinter Claes (PGNC 28/4/1895 en PGNC 27/1/1908).

Gewandthuis

Een ander woord voor lakenhal is een gewandthuis (en variaties daarop, al dan niet met “ge-“en d en/of t). Volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal was dit “het gildehuis der lakenkoopers, de Lakenhal”. Het Middelnederlandse gewanthuus komt al in historische bronnen voor. Oorspronkelijk hadden gewand en gewaad dezelfde betekenis, maar later lijkt het meer de betekenis van geweven (wollen) stof of laken te krijgen.

Opdeling

Bij de verbouwing van 1542 werd het voormalige gewandhuis ingrijpend gewijzigd. De bovenbouw werd vernieuwd, de huidige Kerkboog ontstond en het gebouw werd verdeeld in afzonderlijke huizen en bedrijfsruimten.

Nog steeds zijn in de huidige panden de pilaren van de oorspronkelijke hal te zien.

Blaauwe Hand

Waar nu “In de Blaauwe Hand” zit, is er al eeuwenlang horeca. De kelder was in gebruik voor de opslag van bier en wijn voor feesten van het lakengilde.

De naam In de Blaauwe Hand zou verwijzen naar het verleden als lakenhal. Bij het blauw verven van laken werkten de ververs met kleurstoffen als wede en later indigo. Tijdens dit proces konden hun handen en armen blauw verkleuren. De naam van het café zou daarom slaan op de ververs die met hun blauwe handen hier bier kwamen drinken.

Café In de Blauwe Hand houdt 1542 als begindatum aan van het café. “Op de plek waar de kroeg zich nu bevindt, werd voor de lakenververs toen namelijk een kantine ingericht.” (ANS)

In 1797, tijdens de Franse tijd, moesten huizen een nummer krijgen of een gedeponeerde naam voeren. Op dat moment is de gevelsteen met “De Blaauwe Hand” op de voorgevel aangebracht.

Verbouwing met huidige houten pui

Achter de Hoofdwacht, gezien vanaf de Grote Markt in de richting van Kannenmarkt en de Korenmarkt. Links het huidige In de Blaauwe Hand, rechts de trappen van het Waaggebouw. Het laatste pand links heeft een gerestaureerde klokgevel, 1930-9/1944 (D2 RAN)
Achter de Hoofdwacht, gezien vanaf de Grote Markt in de richting van Kannenmarkt en de Korenmarkt. Links het huidige In de Blaauwe Hand, rechts de trappen van het Waaggebouw. Het laatste pand links heeft een gerestaureerde klokgevel, 1930-9/1944 (D2 RAN)

Rond 1870 is er een grote verbouwing geweest van het café. Daarbij kreeg het de kenmerkende, huidige houten pui.  “In de twintigste eeuw hebben er op de bovenverdieping in vier aparte kamers 24 personen gewoond.” (https://mijngelderland.nl/inhoud/verhalen/caf%C3%A9-restaurant-in-de-blaauwe-hand) Opvallend is, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog de gebouwen van de oude Lakenhal relatief weinig schade hebben geleden.

Tot in de jaren 50 was er geen toilet. Bezoekers moesten naar het openbaar toilet bij de Waag.

Gevonden Gebruikers

De Blaauwe Hand te koop (PGNC 11-9-1847)
De Blaauwe Hand te koop (PGNC 11-9-1847)

In 1847 staat de Blaauwe Hand te koop of te huur. Hij behoort toe aan Mejuffrouw de Weduwe Van der Zande. “Waarin vroeger de Bakkers-Affaire en thans nog met goed succes de Tapperij en Slijterij wordt uitgeoefend.” (De Blaauwe Hnd te koop (PGNC 11-9-1847) Een andere advertentie geeft een verdere omschrijving van het Huis en Erve: “voor het doen van Negotie bijzonder geschikt, voorzien van Voorhuis, drie Kamers, Kelder, Keuken en verdere Gemakken, waarin de Slijterij en Tapperij sedert eene reeks van jaren met goed succes wordt uitgeoefend.” (PGNC, 9-10-1847)

NaamOmschrijvingAdresboekenOpmerking
J. DriessenTimmerman1887Mogelijk sprake van hernummering!
F.J. v.d. BurgtTapper1892, 1893, 1895, 1896 
Wed. G. PoppingGeb. H. van Kempen, zonder beroep1896   
J. PetersTapper1898, 1899, 1901, 1902, 1903 
Wed. J. PetersGeb. Th. Goossens, koffiehuishoudster1905, 1907, 1908, 1909, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916, 1932, 1934, 1936, 1938In ieder geval vanaf 1932 Achter de Hoofdwacht 3-5
A.J. PetersElectriciën1932, 1934, 1936, 1938 
Mej. I.H. PetersIn 1951: cafehoudster1934, 1936, 1938, 1951Achter de Hoofdwacht 3-5, in 1951: 3
J.L. van OoijenAuto-monteur, vanaf 1963: café-houder1953, 1963, 1966, 1968, 1971 
H.L. SchoppemaMatroos1955 

Peters

De familie Peters heeft jarenlang op het café gezeten: eerst tapper J. Peters. Het eerst gevonden jaar is 1898. En vervolgens zijn weduwe, Th. Goossens, die koffiehuishoudster wordt genoemd. Daarna lijkt Mej. I.H. Peters in de loop der tijd de zaak te hebben overgenomen. In 1951 komt zij voor als cafehoudster.

Van Ooijen: “In de Blauwe Hand”

Café ‘In de Blaauwe Hand’ van uitbater Van Ooijen, Achter de Hoofdwacht 3, 11/1973 (F86350 RAN CC0)
Café ‘In de Blaauwe Hand’ van uitbater Van Ooijen, Achter de Hoofdwacht 3, 11/1973 (F86350 RAN CC0)

Vanaf 1953 zat Van Ooijen op het café. Hij is de eerste geweest die het café officieel de naam “In de Blaauwe Hand” heeft gegeven.

Kelderbar

Van Ooyen Adresboek 1971
Advertentie in Adresboek 1971 voor In de Blaauwe Hand annex Fiesta Gitana-kelder

In de jaren 60 werden café’s in kelderruimtes populair. Ook de Blaauwe Hand had een kelderbar, die tot eind jaren tachtig is blijven bestaan.

Afgaande op de advertentie in het Adresboek 1971 was het de Fiesta Gitana-kelder. Merk op dat als adres “Grote Markt 3” is gebruikt.

Restauratie 2000

In 2000 heeft het café een grote restauratie gekregen. Daarbij zijn onder andere kranten uit de tijd van Napoleon en tufstenen verwarmingsbuizen gevonden.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Gewandhuis_of_Lakenhal

https://www.intonijmegen.com/blijf-op-de-hoogte/verhaal/in-de-blaauwe-hand-cafe-met-middeleeuwse-roots

https://indeblaauwehand.nl/in-de-blaauwe-hand/ : de eigen website van In de Blaauwe Hand

https://nl.wikipedia.org/wiki/Arcade_(architectuur)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Laken_(textiel)

De Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) met links de Stieltjesstraat, 1900 (F19580 RAN) architect Weve
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Hogere Burgerschool architect Weve

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1899, Kronenburgersingel 53, gesloopt

De Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) met links de Stieltjesstraat, 1900 (F19580 RAN) architect Weve
De Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) met links de Stieltjesstraat, 1900 (F19580 RAN)

De Hogere Burgerschool is in 1899 ontworpen door de stadsarchitect Weve. Het pand is gesloopt en vervangen door appartementen.

Vooraf:

1863: een nieuw schooltype

Het schooltype van de Hogere Burgerschool werd in 1863 ingevoerd bij de eerste wet voor middelbaar onderwijs onder de regering Thorbecke. In de huidige vorm is het vergelijkbaar met havo/atheneum. Deze opleiding kwam naast het gymnasium, dat reeds bestond. In de zesde klas van de lagere school moesten leerlingen een toelatingsexamen doen, om toegelaten te worden tot hbs, gymnasium of lyceum.

De hbs was bedoeld voor degenen, die geen wetenschappelijke opleiding wilden volgen, maar wel een brede algemene ontwikkeling en maatschappelijk nuttige kennis wilden opdoen. Zodat ze voorbereid werden op “hogere” functies binnen handel en industrie. De vakken bestonden uit boekhouden, handelskennis, moderne talen, alsmede wis-, natuur- en scheikunde (zoals Huis van de Nijmeegse Geschiedenis aangeeft: feitelijk een “B-pakket”). De hbs was aanvankelijk alleen bestemd voor jongens. Vanaf 1871 mochten meisjes worden toegelaten, maar zij hadden vooraf wel toestemming van de minister nodig. Aanvankelijk duurde de opleiding 3 jaar (bij een aantal bijzonder scholen bij uitzondering 5 jaar).

1865: besluit HBS in Nijmegen

Het voormalige nonnenklooster "Bethlehem", sinds 4 september 1865 in gebruik als de Hogere Burgerschool (HBS); de versierde ingang t.g.v. het 25 - jarig jubileum van directeur de Hartog, mei 1890 (F27437 RAN)
Het voormalige nonnenklooster “Bethlehem”, sinds 4 september 1865 in gebruik als de Hogere Burgerschool (HBS); de versierde ingang t.g.v. het 25 – jarig jubileum van directeur de Hartog, mei 1890 (F27437 RAN)

Daarop besloot de Gemeenteraad op 17 februari 1865 tot verordening voor de middelbare scholen te Nijmegen. Daarbij kwamen er een hogere burgerschool (hbs) met een driejarige cursus en een burgeravondschool. Ze waren beide werden gevestigd in Huize Bethlehem, een voormalig klooster en weeshuis op de Hessenberg.

Groei aantal leerlingen en slechte huisvesting

De Burgeravondschool had in 1881 26 leerlingen en 10 leraren, terwijl de hbs 58 leerlingen en 14 leraren had. Vanaf 1867 duurde de hbs 5 in plaats van 3 jaar. Zoals wikipedia over de landelijke trend aangeeft: “Anders dan verwacht werd vooral de vijfjarige hbs een succes, de driejarige hbs werd grotendeels verdrongen door de mulo, waar in vier jaar dezelfde stof onderwezen werd. Bovendien gaf het overgangsbewijs naar de vierde klas van de vijfjarige hbs dezelfde rechten als het eindexamen driejarige.”

Vooral tussen 1880 en 1895 groeide de hbs sterk. In 1900 zou de school 190 leerlingen tellen. De gemeenteraad besloot vanwege deze grote toename en de slechte huisvesting in 1896 tot nieuwbouw van de Gemeentelijke Hogere Burgerschool.

De Hogere Burgerschool van architect Weve

Toegangspoort van de Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) (architect Ir. Jan Jacob Weve (1898), 1975 (Evert F. van der Grinten via F78594 RAN CCBYSA)
Toegangspoort van de Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) , 1975 (Evert F. van der Grinten via F78594 RAN CCBYSA)

In 1899 opent de nieuwe Hoogere Burgerschool op de Kronenburgersingel. De Gelderlander schrijft daarover:

“Het monumentale gebouw der nieuwe hoogere burgerschool, dat zich als een wezenlijk sieraad onzer gemeente aan den Kronenburgersingel verheft, zal nu eerlang in gebruik worden genomen. A.s. Vrijdag zal het worden bezichtigd door burgemeester en wethouders, alsmede de leden van de gemeenteraad, terwijl het Zaterdag en Zondag daarop ter bezichtiging zal worden opengesteld voor  ouders, voogden en verzorgers van leerlingen zoowel van de burgerschool als van de burgeravondschool.

Maandag worden in het gebouw reeds examens afgenomen en Dinsdag worden de leerlingen verwacht, wien er hun plaatsen moeten aangewezen worden.

Het zal voor hen een kolossale verandering en verbetering zijn, in aanmerking genomen de gebrekkige localiteit, waarmee men zich in het thans verlaten gebouw heeft moeten behelpen. Hier overal ruime, lichte lokalen, breede gangen; overal openen de hooge vensters op frisch geboomte en blauwe lucht, terwijl geen stadsgewoel de voor het onderwijs gevorderde stilte stoort.

Het trotsche gebouw, waarvan wij eerlang een in bijzonderheden afdalende beschrijving hopen te geven, mag in zijn soort een model-inrichting genoemd worden, zooals er maar weinige in het land worden aangetroffen. Het verwondert ons dan ook niet, dat, toen onlangs de groote bouwmeester Cuypers onze stad bezocht, hij onzen stads-architect zijn bijzondere voldoening betuigde over deze zijn jongste schepping. De heer Weve toch is niet alleen een bouwmeester die fraaie lijnen en sierlijke vormen zoekt: vóór alles is het hem om de practische doelmatigheid te doen; hij behoort tot de rationeele school, die van het beginsel uitgaat dat het vormen- en lijnenschoon in hoofdzaak niets anders behoort te zijn dan geidealiseerde doelmatigheid.”  (De Gelderlander 27/8/1899)

Vervolg

De Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) op de hoek met de Stieltjesstraat, 1907 (F19576 RAN)
De Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) op de hoek met de Stieltjesstraat, 1907 (F19576 RAN)

Vanaf 1906 was de toelating vrij: ook meisjes mochten zonder dat ze vooraf van de minister nodig hadden naar de hbs. In 1917 kreeg de hbs de erkenning dat het als voorbereiding mocht dienen als toelating voor de universiteit.

HBS-B

In 1924 werd de hbs in de landelijke regelgeving hernoemd tot hbs-b. Daarnaast kwam een nieuw type hbs, de hbs-a welke een opvolger was van de Handelsschool. Op de hbs-a lag de nadruk op economische vakken en moderne talen. De splitsing tussen a en b vond daarbij plaats vanaf het 4e studiejaar. In Nijmegen kwam in 1937 een hbs-a, ter vervanging van de Middelbare en Hogere Handelsschool.

Vervolg

Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) (anno 1897/1899), links de Stieltjesstraat, 1970-1975 (Evert F. van der Grinten via F79159 RAN CCBYSA)
Gemeentelijke Hogere Burgerschool (HBS) (anno 1897/1899), links de Stieltjesstraat, 1970-1975 (Evert F. van der Grinten via F79159 RAN CCBYSA)

Vanaf 1906 was de toelating vrij: ook meisjes mochten zonder dat ze vooraf van de minister nodig hadden naar de hbs. In 1917 kreeg de hbs de erkenning dat het als voorbereiding mocht dienen als toelating voor de universiteit.

In 1924 werd de hbs in de landelijke regelgeving hernoemd tot hbs-b. Daarnaast kwam een nieuw type hbs, de hbs-a welke een opvolger was van de Handelsschool. Op de hbs-a lag de nadruk op economische vakken en moderne talen. De splitsing tussen a en b vond daarbij plaats vanaf het 4e studiejaar. In Nijmegen kwam in 1937 een hbs-a, ter vervanging van de Middelbare en Hogere Handelsschool.

De hbs-b zou tot 1968 -toen dit schooltype in de Wet op het Voortgezet Onderwijs (de Mammoetwet) werd vervangen door havo en atheneum- in dit gebouw blijven; de laatste leerlingen slaagden in in 1972. In 1968 wordt de school onderdeel van de Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen (SSgN), afdeling atheneum. In 1980 vertrekt de school, samen met alle 5 locaties van de SSgN, naar 1 locatie naar de nieuwbouw in de Lamastraat. De verlaten school wordt gekraakt, waarop het vervolgens afbrandde. Vervolgens is het gesloopt en vervangen door de huidige appartementen.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.ssgn.nl/Onze-school: de eigen site van de school. Hier staan tevens 4 leuke magazines, uitgegeven ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de school

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Gemeentelijke_Hogere_Burger_School_(HBS)_Nijmegen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Gemeentelijke_Hogere_Burgerschool-B

https://nl.wikipedia.org/wiki/Hogereburgerschool

https://www.ssgn.nl/Portals/697/docs/Onze%20school/ssgn%20mag%201.pdf?ver=2020-02-04-095554-310

Weve architect

Weve was een architect en ingenieur. Hij was stadsarchitect en directeur Gemeentewerken van Nijmegen. Hij ontwierp onder andere 17 scholen,…

Stedelijk Gymnasium Architect Weve

In 1880 ontwerpt architect Weve het Stedelijk Gymnasium aan de Kronenburgersingel, welke in 1881 gereed komt. Het gymnasium zal hier…

Winkelhuis Scheerder architect Weve

Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeriën en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de…

Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Lange Hezelstraat 45-47, ongeveer 1930 (F19200 RAN)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Lange Hezelstraat 45 en 47

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Lange Hezelstraat 45-47, ongeveer 1930 (F19200 RAN)
Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Lange Hezelstraat 45-47, ongeveer 1930 (F19200 RAN)

Op Lange Hezelstraat 45 en 47 zit inmiddels alweer jarenlang Simon Lévelt. Waar nummer 47 al voor 1900 een winkel is, lijkt nummer 45 tot in jaren 20 een woonhuis te zijn geweest.

Marikenmagazine: “De geschiedenis van Lange Hezelstraat 47 gaat terug tot de vijftiende eeuw. Op dit perceel stonden toen twee smalle panden en een achterhuis. Er waren en er zijn nog steeds vier geschakelde kelders. De oudste kelder bij dit achterhuis dateert ook uit de vijftiende eeuw. Kenmerkend hiervoor zijn het zuivere tongewelf en het bakstenen metselwerk. In de zeventiende eeuw worden de twee panden tot één pand samengevoegd (foto 3). In 1926 wordt de gehele begane grondverdieping in gebruik genomen door twee afzonderlijke winkels, waarbij de negentiende eeuwse winkelpui plaats maakte voor een Art Deco-winkelpui over de gehele breedte van het pand (foto 13). In 1928 worden beide winkels tot één winkelruimte samengevoegd. De winkelpui wordt opnieuw gewijzigd. Door al die aanpassingen en wijzigingen kon het gebeuren dat de huidige winkel een “soort doos” is, die als het ware in de hoge ruimte op de begane grond is geschoven. Tussen deze doos en de vloer van de eerste verdieping is ongeveer één meter loze ruimte.”

Van Hulsteijn

Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Handel in Kruidenierswaren, Lange Hezelstraat 47, 1895 (F19155 RAN)
Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Handel in Kruidenierswaren, Lange Hezelstraat 47, 1895 (F19155 RAN)

Marikenmagazine: “In de winkel(s) op de begane grond zaten vanaf 1869 kruidenier van Hulsteijn.”

 Op 4 augustus 1876 krijgt J.W. van Hulsteijn vergunning tot verbouwing van zijn huis aan de Hezelstraat, wijk B nr. 61, waarbij de hard-stenen lambrisering 10 cm. vóór de gevel wordt gebracht.

Daarnaast krijgt H. van Hulsteijn in 1877 vergunningen tot de verbouwing van zijn pakhuis aan de Hessenberg, wijk B nr. 61:

  • Op 21 augustus 1877 tot het verbouwen van zijn pakhuis
  • Op 9 november 1877 tot het maken van een uitstekende balk voor zijn pakhuis aan de Hessenberg, wijk B nr. 61, tot het ophalen van goederen.
Advertentie Melianthe, onder andere te koop bij H. van Hulsteijn. (De Gelderlander 29/4/1898)
Advertentie Melianthe, onder andere te koop bij H. van Hulsteijn. (De Gelderlander 29/4/1898)

https://kwartiervannijmegen.nl/files/Nijmegen%20bouwvergunningen%201850-1900.pdf

In de Adresboeken 1896, 1899, 1901 komt H. van Hulsteijn voor, “in kruidenierswaren tabak en sigaren”.

Ook komt “Ong A Swie (G) in 1902 voor.

H. van Hulsteijn Jr.

Advertentie van Hulsteijn Jr. (De Gelderlander 22/11/1904)
Advertentie van Hulsteijn Jr. (De Gelderlander 22/11/1904)

In augustus 1904 komt H. van Hulsteijn Jr. voor, in een krantenartikel over de roomwafeltjes die hij “in den handel brengt”. (PGNC 7/8/1904)

In 1905, 1907, 1909, 1910, 1912-1913 is het H. van Hultsteijn Jr., kruidenier in koffie, thee, margarine, boter, kaas en eieren. H. van Hulsteijn senior komt in 1905. In 1907 op Weurtsche weg 16 en in 1908, 1909, 1910, 1912-1913 op Lange Hezelstraat 47.

In september 1904 beschrijft de Gelderlander hoe van Hulsteijn jr. zijn gevel heeft versierd ter ere van Koninginnedag: slingers van sparregroen, met in het midden een W. En in de winkelramen te midden van “weelderig groen en oranje gebloemte zijn oranjekleurige blikken en pakjes gerangschikt.” Daarbij biedt hij tevens klanten prentbriefkaarten van Wilhelmina en de prins aan, met op de achterkant een “wafellied”. (De Gelderlander 1/9/1904)

 Hij is tevens een van de 3 adressen waar de “A.B.C. Reisgids”, bewerkt voor Nijmegen, twee keer per jaar te verkrijgen is. (PGNC 5/10/1904)

In 1927 is van Hulsteijn Jr. een van de winkels die meedoet met de campagne van de Gouda kaarsenfabriek, door in de winkelramen brandende kaarsen te hebben. (PGNC 17/3/1927)

In 1908, 1909 komt ook J.F. v. Hulsteijn, gepensioneerd militair voor op nummer 47. Ook in 1913-1914, 1914-1915 maar dan staat er geen beroep vermeld.

In 1913-1914 staat A. van Hulsteijn in het adresboek onder de kop “Handel in Boter en Kaas, Vischhandel”, maar onder “Kruideniers en Grutters” en “Thee en Koffie” als H. van Hulsteijn. Mogelijk is de “A.” een zetfout. Ook in het reguliere gedeelte van het adresboek staat H. van Hulteijn, sr. Opvallend daarbij is de “sr.”: het is nog niet bekend of de oude senior de zaak weer heeft overgenomen of dat de “Jr.” intussen zelf “Sr.” is geworden. Ook in 1914-1915 is het “Sr.”

In 1914-1915 komt ook Mej. G.J. v. Hulsteijn, part. Verpleegster, voor. In 1915-1916 is er bij haar geen beroep vermeld.

In 1915-1916 is het “Firma H. van Hulsteijn, Kruidenierswaren en Comestibles. Doet vragen en bezorgen in en om Nijmegen.” Dan komt de Weduwe H. van Hulsteijn, geboren J. Costermans, in koloniale waren, voor.

Ook J.F. Hulsteijn komt voor, “fa. van Hulsteijn”. Of dit dezelfde J.F. is als degene in de Adresboeken van voorgaande jaren, is nog niet bekend.

In het Adresboek 1916 is het onder verschillende kopjes “J.H.” of “J.F.”

Verbouwing 1923: niet doorgegaan?

Een plan tot een verbouwing rond 1923 van Lange Hezelstraat 45 lijkt niet te zijn doorgegaan: bouwtekening D12.387468 is het plan van E. van Broeckhuijsen, waarbij het voorste gedeelte, een kamer aan de Lange Hezelstraat, verbouwd wordt tot winkel. Echter: de bouwtekening van 1926 toont als “bestaande toestand” dezelfde tekening als de bestaande toestand van 1923 en niet haar nieuwe, geplande toestand.

Echter: rond deze tijd lijkt, aan de Adresboeken te zien (zie hieronder) Lange Hezelstraat wél zakelijk in gebruik te zijn, mogelijk met “Cuba Overal” als eerste winkel. Maar mogeliijk was hier geen expliciete verbouwing voor nodig.

Verbouwing bouwtekening 1926

Plan v/h verbouwen v/e Winkelhuis staande aan de Lange Hezelstraat No 45 en 47 te Nijmegen, architect H.A. Pothoven, Amersfoort, juli 1926 (D12.390074)
Plan v/h verbouwen v/e Winkelhuis staande aan de Lange Hezelstraat No 45 en 47 te Nijmegen, architect H.A. Pothoven, Amersfoort, juli 1926 (D12.390074)

Rond 1926 -de datum van de bouwtekening- worden de panden van 45 en 47 bij elkaar getrokken. Daarbij komt de ingang in het midden te liggen. Het ontwerp is van architect H.A. Pothoven uit Amersfoort..

H.A. Pothoven

Lange Hezelstraat 45

En Lange Hezelstraat 45? Dit adres lijkt daarvóór nog jarenlang een woonhuis te zijn geweest:

Advertentie verhuizing van der Maas (PGNC 5/8/1894)
Advertentie verhuizing van der Maas (PGNC 5/8/1894)

De eerstgevonden vermelding op Lange Hezelstraat 45 is tot nu toe Henri F. van der Maas, Méc, Dentiste en Mejuffrouw H. van der Maas, Costumière, die een advertentie hebben geplaatst dat zij vanaf de Nieuwe Markt naar Lange Hezelstraat 45 zijn verhuisd. (PGNC 5/8/1894)

In Adresboeken 1896 en 1898 komt Dr. G.F. Hartman voor, leraar aan het gymnasium.

Vervolgens in 1899, 1901, 1902 G. Schoppema, reiziger. En in 1903 de weduwe G. Schoppema, geboren A.M. Cosman.

Van Hulsteijn

Advertentie bovenhuis te huur (PGNC 8/6/1905)
Advertentie bovenhuis te huur (PGNC 8/6/1905)

In het Adresboek 1905 komt H. van Hulsteijn senior. Tevens is de advertentie van PGNC 8/6/1905, waarin en mooi bovenhuis te huur staat: waarschijnlijk wordt hier daadwerkelijk de Lange Hezelstraat 45 mee bedoeld.

Dan in 1907, 1908 J.J. Bras, koopman. En in 1909 de weduwe J.B.H. Karpesteijn, geboren M. Roods.

In 1910-1911 en 1912-1913 komt weduwe P. v.d. Giesse, geboren W. Rietveld voor. En daarnaast A. Terwiel, kantoorbediende.

In de jaren daarna komen meerdere personen voor:

  • In 1914-1915 en 1915-1916 is het F. Guiking, agent van politie.
  • W. A. v.d. Veen, geb. K. Haas in 1914-1915 en 1915-1916, 1916
  • J.A. de Vos, bouwkundige in 1914-1915, 1915-1916, 1916
  • G.H.M. Bordon, kantoorbediende 1915-1916, 1916
  • H. Kesner, geboren P. v.d. Veen in 1916

In PGNC 25/6/1918 verschijnt het bericht dat de 25-jarige rangeerder E. van Veen een ernstig ongeluk heeft gehad: bij het rangeren van een goederentrein werd hij door deze trein gegrepen en overreden. Het linkerbeen weer tot aan de heup afgereden, de rechtervoet en -hand verbrijzeld. “Hedenmiddag was de toestand van den man zeer bedenkelijk.”

Cuba Overal

Advertentie Cuba Overal (PGNC 15/4/1924)
Advertentie Cuba Overal (PGNC 15/4/1924)

In april 1924 verschijnt het bericht dat de sigarenwinkel “Cuba Overal” (vernoemd naar haar merk) van St. Jorisstraat 26 voorlopig is overgebracht naar de Lange Hezelstraat 45. (PGNC 15/4/1924) Wel is dan al de nieuwjaarsgroet in De Gelderlander 31/12/1923 verschenen.

Het is nog onbekend in hoeverre de onderstaande personen verband houden met deze winkel:

In Adresboek 1922 komt H.J. van Houtert, sigarensorteerder voor. En daarnaast G.F.P. Antes, O.I. (Oost Indisch) ambtenaar

In 1924 en 1926 Hoorweg:

  • Mej. H.M.A. Hoorweg
  • J.C. Hoorweg Sr., winkelier
  • J.C. Hoorweg Jr.

Rouwadvertentie 1928

In juni 1928 verschijnt een rouwadvertentie voor Antonie Willem Johannes Melms, weduwnaar van Jeanne Elize Regnier, op 75-jarige leeftijd overleden. Het opgegeven is dan Lange Hezelstraat 45.

Als ondertekenaars staan voor Nijmegen: J.E.M. van Hulsteijn-Melms en J.F. van Hulsteijn als eerste 2. Dan volgt in Hilversum A.M. Mems en J.M Melms-Bruijn en tot slot Nijmegen, J. van Hulsteijn. (De Gelderlander 2/6/1928)

Schipperheijn

Advertentie Schipperheijn (PGNC 12/9/1932)
Advertentie Schipperheijn (PGNC 12/9/1932)

In september 1932 kondigt de Firma C.E. Schipperheijn & Zn. dat het timmerbedrijf op dezelfde wijze als voorheen wordt voortgezet. (PGNC 12/9/1932) Carel Everhardus Schipperheijn is overleden: op 26 september 1932 plaatst de weduwe Schipperheijn en kinderen een advertentie om iedereen te bedanken voor de ontvangen deelneming. (PGNC 26/9/1932)

In het Adresboek 1932 komt de familie Schipperheijn voor als:

  • C.E. Schipperheijn, timmerman
  • C.M. Schipperheijn, timmerman
  • Mej. F.L.M. Schipperheijn
  • J. en J.W. Schipperheijn, timmerman

In 1934 is alleen Mej. F.L.M. Schipperheijn nog op dit adres gevonden. In 1932 komt ook H. Kolk, “glas- en verfw., borstelwerk, enz.” voor.

In De Gelderlander 27/3/1935 is Lange Hezelstraat het contactadres voor de rouwadvertentie van Hendrik Koopman, op 57-jarige leeftijd overleden. De ondertekenaars zijn weduwe Koopman-van Weene en Truus Koopman.

In het Adresboek 1940 is C.J.F. Leenders, winkelbediende gevonden.

In 1955 H.W. Roelofs, kermis exploitant.

En in 1963 G. Ventevogel, los arbeider.

Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Lange Hezelstraat 45-47, ongeveer 1930 (F19200 RAN)
Het pand van de firma H. van Hulsteijn, Lange Hezelstraat 45-47, ongeveer 1930 (F19200 RAN)

Jamin

In/rond 1928 vestigt Jamin zich in de winkel. Jamin heeft in ieder geval dan al een winkel op de Broerstraat 13. In augustus 1929 heeft de firma C. Jamin inmiddels haar 200ste filiaal, waarvoor ze een affiche heeft laten ontwerpen.

In de eerste week van oktober 1931 vestigen de Gezusters Beurskens, filiaalhoudsters, zich op nummer 47. Zij zijn dan afkomstig uit Eindhoven. (PGNC 10/10/1931) Ze vetrekken echter een aantal maanden later weer terug naar Eindhoven. (PGNC 23/1/1932).

In Adresboek 1932 en 1934 komt Weduwe J.J. Kremers, geboren A.M. Rademacker, filiaalhoudster Jamin op nummer 47 voor. Rond juli 1934 vertrekt Weduwe A. Kremers-Rademacker en gezin naar Nieuwenhage vanuit nummer 47.( PGNC 7/7/1934)

Een week daarna staat Weduwe J. Roelofs-Arens en gezin, filiaalhoudster onder degenen die zich in Nijmegen gevestigd hebben. Het gezin is dan afkomstig van Velp en vestigt zich op nummer 47. (PGNC 14/7/1934) In het Adresboek 1936 komt zij voor als Weduwe J.J. Roelofs, geboren C.C. Arens.

Een foto uit 1962 is te zien op F46289 RAN. https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?id=246102&nav_id=3-1&index=0

Volgens het Adresboek 1971 heeft Jamin op dat moment 7 winkels in Nijmegen.

Vervolg

Vanaf 1979 de winkel van Rinus en Diny Jansen, Charley’s mannenmode gevestigd. Sinds 2008 is er de winkel in koffie en thee van Simon Lévelt. (Marikenmagazine)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.marikenmagazine.nl/wp-content/uploads/2023/04/Mariken-2023-2.pdf : een mooi artikel over dit pand, met veel herinneringen.

voorheen bakkerij de Postduif architect Arntz september 2023
#Nijmegen, Gebouw van de dag, Ziekerstraat

Bakkerij de Postduif en remise, 2 winkelhuizen en 4 bovenwoningen Architect Arntz

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1927 Ziekerstraat 132 Hoek Ziekerstraat/Tweede Walstraat Centrum

Ziekerstraat 130-132, Tweede Walstraat 40

voorheen bakkerij de Postduif architect Arntz september 2023
voorheen bakkerij de Postduif, architect Arntz, september 2023

Nadat bakker Sanders 20 jaar zijn zaak op de Zeigelbaan had gehad, laat hij een nieuwe bakkerij bouwen op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat. Daar laat hij architect Arntz een bakkerij met remise, twee winkelhuizen en vier bovenwoningen ontwerpen.

Een van de winkelhuizen gebruikt hij zelf. Hij noemt zijn zaak “De Postduif”, naar de postvlucht van luitenant Koppen.  Daarnaast bevond de bakkerij zich in de buurt van het postkantoor. In januari 1946 neemt van der Krabben de bakkerij over van de weduwe van bakker Sanders. Zolang het een bakkerij gewest is, heeft deze altijd “De Postduif” geheten. Tegenwoordig (september 2023) zit hier boetiek de Kameleon.

Sinds april 1990 is het een Stadsbeeldobject van de 19e eeuwse Stadsuitleg. https://www.nijmegen.nl/diensten/monumenten/monumentenlijst/

Vooraf: Bakkerij op de Zeigelbaan

De eerstgevonden vermelding van H.A. Sanders op Zeigelbaan 45a is in het Adresboek van 1909.

Advertentie opening bakkerij de Postduif (1-12-1927)
Advertentie opening bakkerij de Postduif (1-12-1927)

De Postduif van luitenant Koppen

Nu willen wij natuurlijk ook weten wat die postvlucht van Koppen wel niet was. De Postduif was het eerste driemotorige vliegtuig welke op en neer van Nederland naar Nederlands Indië was gevlogen. Daarbij was het de eerste officiële postvlucht naar Indië, waarvoor het 17,5 kilo post overbracht. De heenvlucht begon op 1 oktober en duurde 9 dagen. De terugvlucht duurde 10 dagen, waarbij het toestel 28 oktober weer in Nederland aankwam. (https://www.dbnl.org/tekst/_nee003193401_01/_nee003193401_01_0041.php)

Electrische Brood-, Beschuit- en Banketbakkerij “De Postduif”

Het PGNC schrijft bij de opening in 1927

Rechts Bakkerij de Postduif; Gezien vanuit de Van Schevichavenstraat. Rechts de Van Broeckhuysenstraat. Links van het midden de Tweede Walstraat, datering 1938-1940 (F2567 RAN) architect Arntz
Rechts Bakkerij de Postduif; Gezien vanuit de Van Schevichavenstraat. Rechts de Van Broeckhuysenstraat. Links van het midden de Tweede Walstraat, architect Arntz, datering 1938-1940 (F2567 RAN)

“De Ziekerstraat, en wel in het bijzonder het hoogste gedeelte, ondergaat den laatsten tijd eene moderniseering, welke het aanzien van deze straat steeds verbetert. Verschillende panden zijn herbouwd en thans is ook op den hoek van de Ziekerstraat en de Tweede Walstraat een complex gebouwen verrezen, welke bepaald een verfraaiing van dit stadsgedeelte hebben gebracht. Het zijn twee winkelhuizen in de Ziekerstraat en vier bovenwoningen, waarvan een aan deze straat en drie aan de Walstraat.

In het hoekperceel is hedenochtend geopend de Electrische Brood-, Beschuit en Banketbakkerij van den heer H.A. Sanders, welke totdusver gedurende twintig jaren aan de Zeigelbaan 51 is gevestigd geweest. Ter herinnering aan de vlucht van luitenant Koppen naar Indië en terug heeft de eigenaar zijn nieuwe zaak “De Postduif” gedoopt, een naam, mede toepasselijk door de nabijheid van het Postkantoor. De architect van het complex, de heer G.J. Arntz, die op dit bouwwerk trotsch mag zijn, heeft aan het voornaamste perceel den winkel en bakkerij “De Postduif”, veel zorg besteed. Hij heeft met de beschikbare ruimte gewoekerd en een zaak tot stand gebracht, waarbij het fraaie en het praktische hand in hand gaan. Het gebouw is in hoofdzaak opgetrokken in gele klinkers met een plint van Zweedsch graniet. Een ronde erker boven den hoofdingang doet het goed in den voorgevel en biedt uitzicht tot op den Mariënburg. De winkel ziet er van binnen vroolijk uit en beantwoordt aan de hoogste eischen van hygiëne, zooals het in een moderne bakkerszaak behoort. Er is veel glas in lood en zonneglas in de ramen, de muren zijn betegeld en de vloer eveneens. Zachte kleuren doen het oog aangenaam aan. Achter den winkel in een vertrek, dat tevens als kantoor dienst doet, staat een electrische roggebrood-snijmachine. De bakkerij is ruim en frisch. Licht en lucht kunnen vrij binnenstroomen. Een derde gedeelte van de bakkerij wordt ingenomen door een prachtige heete-luchtoven. Moderne apparaten, waaronder twee electrische mengmachines, completeeren de inrichting van deze mooie bakkerij. Daarachter is een remise voor de broodwagens met uitgang in de Walstraat gelegen.

Advertentie De Postduif in PGNC 6/4/1928
Advertentie De Postduif in
PGNC 6/4/1928

Het geheel maakt een uitstekenden indruk en de Ziekerstraat is met “De Postduif” een mooie zaak rijker geworden.

De volgende firma’s hebben tot volle tevredenheid van den heer Sanders aan den bouw meegewerkt aannemer H. Seegers, schilder F. v. Doorn, electrische installatie Beukering en Co., stucadoor W. Rokers, sanitair W. Engelaar, glas in lood E. v. Bilderbeek, tegels v.d. Venne en van der Sluys, heete-luchtovens H.P. den Boer, Dordrecht; glasplafond v. Beekum, Hilversum.” (PGNC 3/12/1927)

Bouwtekening Plan tot het bouwen van een bakkerij, een remise, twee winkelhuizen, vier bovenwoningen op een terrein hoek Ziekerstraat en Tweede Walstraat Nijmegen, architect Arntz, 25-3-1927 (Detail D12.391403)
Bouwtekening Plan tot het bouwen van een bakkerij, een remise, twee winkelhuizen, vier bovenwoningen op een terrein hoek Ziekerstraat en Tweede Walstraat Nijmegen, architect Arntz, 25-3-1927 (Detail D12.391403)

Van der Krabben

Overdracht De Postduif aan J.B.A. v.d. Krabben, De Gelderlander 3/1/1946
Overdracht De Postduif aan J.B.A. v.d. Krabben, De Gelderlander 3/1/1946

In januari plaatst de weduwe van Sanders een advertentie dat zij de bakkerij overdraagt aan de heer J.B.A. van der Krabben. Hij hoopt daarbij op 5 januari open te kunnen gaan.

“De Postduif” staat bij veel Nijmegenaren vooral bekend als bakkerij van de familie Krabben.

Boetiek

Tegenwoordig zit hier kledingboetiek de Kameleon. Op haar site: “De voormalige bakkerij ‘De Postduif’ is verbouwd tot een eerlijke boetiek. Er is gekozen voor onbewerkte materialen zoals: douglas hout, blauwstaal, koper, baksteen en beton. De winkel heeft in het oog springende elementen zoals de geel geglazuurde stenen aan de buitenzijde, een koperen balie, de grote houten kastenwand en de glazen vloer.” (https://kameleonnijmegen.nl/winkel)

2 recht, 2 rond

Let ook eens op de gebouwen op deze kruising, die met z’n vieren een mooi geheel vormen: schuin tegenover is er eveneens een pand -de Papaver- met een ronde hoek. Terwijl de andere 2 panden juist een scherpe hoek hebben.

Gerardus Jacobus Arntz, Architect

Gerardus Jacobus Arntz was een architect, afgaande op de eerste gevonden resultaten vooral van winkelwoningen en woningen. Waarschijnlijk is zijn…

Ziekerstraat

De Ziekerstraat is al in gebruik in de Romeinse tijd. Sommige panden zijn nog duidelijk te herkennen als vooroorlogs; hier…

Pijkestraat 27 (september 2026)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Pijkestraat woningen en drukkerij architect Claase

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1911 Pijkestraat 9 t/m 27

Pijkestraat 27 (september 2026)
Pijkestraat 27 (september 2026)

Architect Claase ontwerpt in 1911 een drukkerij en een aantal beneden- en bovenwoningen voor de Gebroeders Janssen in de Pijkestraat. Hierna volgen enkele verbouwingen en uitbreidingen naar ontwerp van Claase en Estourgie. In 1968 verhuist de drukkerij. Daarna is het vooral bekend als atelierruimte. Rond 2015 vond een verbouwing naar appartementen plaats.

Ontwerp architect Claase

Op 10 november 1911 krijgen de broers W. en A.J. Janssen uit Lent vergunning tot het oprichten van een “door elektriciteit gedreven drukkerij aan de Pikkegas No. 7a kadastraal bekend Nijmegen, sectie C, Nos. 5930 en 5931. (De Gelderlander 12/11/1911). Het betreft 2 electro motoren van in total 3 Pk. (PGNC 27/9/1911)

Op 7 augustus 1911 zal aanbesteding plaats vinden van “Het bouwen van Beneden- en Bovenwoningen met daarachter gelegen Drukkerij, Kantoor en Werkplaatsen op een terrein aan de Pikkegas.B.J. Claase is de architect. (PGNC 30/7/1911)

De drukkerij: Plan voor het bouwen van een boekdrukkerij met vier beneden en vijf bovenwoningen aan de Pikkegas te Nijmegen op een terrein kadastraal Sectie C Nos 5930 5931 6098 voor de heeren Gebr W en A J Janssen te Lent, Nijmegen, Juli 1911 (D12.382454)
De drukkerij: Plan voor het bouwen van een boekdrukkerij met vier beneden en vijf bovenwoningen aan de Pikkegas te Nijmegen op een terrein kadastraal Sectie C Nos 5930 5931 6098 voor de heeren Gebr W en A J Janssen te Lent, Nijmegen, Juli 1911 (D12.382454)
De woningen: Plan voor het bouwen van een boekdrukkerij met vier beneden en vijf bovenwoningen aan de Pikkegas te Nijmegen op een terrein kadastraal Sectie C Nos 5930 5931 6098 voor de heeren Gebr W en A J Janssen te Lent, Nijmegen, Juli 1911 (D12.382454)
De woningen: Plan voor het bouwen van een boekdrukkerij met vier beneden en vijf bovenwoningen aan de Pikkegas te Nijmegen op een terrein kadastraal Sectie C Nos 5930 5931 6098 voor de heeren Gebr W en A J Janssen te Lent, Nijmegen, Juli 1911 (D12.382454)

Op 25-11-911 staat een advertentie dat Gebr. Janssen hun drukkerij hebben verplaatst naar de Pikkegas. (PGNC 25/11/1911). Een advertentie uit januari 1912 noemt als adres Pikkegas 27. PGNC 28/1/1912). In januari hebben ze daarbij ook een binderij ingericht. (PGNC 4/1/1914)

Vergroting en verbouwing Claase

Op 6-6-1914 vindt in opdracht van de Gebr. Janssen aanbesteding plaats van het “vergrooten en verbouwen van hun Drukkerij en Binderij aan de Pikkegas No. 27” door architect B.J. Claase (PGNC 31/5/1914).

Plan voor uitbreiding der drukkerij voor de heeren Gebroeders W. en A.J. Janssen, Mei 1914 (D12.382456)
Plan voor uitbreiding der drukkerij voor de heeren Gebroeders W. en A.J. Janssen, Mei 1914 (D12.382456)

Op 27 februari 1917 krijgen de Gebr. Janssen vergunning tot het uitbreiden van hun drukkerij in perceel Sectie C, No. 6163. (PGNC 1/3/1917). Deze bouwtekening heb ik vooralsnog niet gevonden.

Architect B.J.C. Claase

Lees hier over architect Claase:

B.J.C. Claase, architect van de Jozefkerk

Architect Bernardus Joannes Claase (Rotterdam, 14 september 1862 – Nijmegen, 29 januari 1919). Zijn bekendste werk is de St.Jozefkerk aan het Keizer Karelplein (tegenwoordig Titus Brandsma Gedachteniskerk).

Lees verder

Verbouwing en uitbreiding door Architect Estourgie

Op 12-9-1933 krijgt de “Firma Gebr. Janssen, alhier, en hare rechtverkrijgenden” vergunning tot het uitbreiden van de door elektriciteit gedreven zetterij, drukkerij en binderij in het perceel Pijkestraat 27, Sectie C, no. 6814. (PGNC 15/9/1933). Afgaande op de inventaris weergave van Estourgie heeft architect Estourgie deze uitbreiding ontworpen en tevens een uitbreiding in 1925. Bij de beschrijving inventarisnummer 140 staat:

“Pykestraat 27 (Pikkegas), Bouw van een arbeiderswoning; veranderen en uitbreiden magazijnen en werkplaats. Bouw van een kantoor; uitbreiding drukkerij
Opdrachtgever A.J. Janssen”, periode 1925 en 1933″. Estourgie ontwierp daarnaast de verbouwing van Pijkestraat 1, eveneens voor de Gebroeders Janssen.

40 jarig bestaan

40 jarig bestaan van Drukkerij Gebr. Janssen, november 1951 (GN44259 RAN)
40 jarig bestaan van Drukkerij Gebr. Janssen, november 1951 (GN44259 RAN)

In 1951 bestaat de drukkerij 40 jaar. “Al die tijd staat de heer A.J. Janssen aan het hoofd van zijn bedrijf, waarin twaalf personeelsleden werken, die al meer dan dertig jaar in zijn zaak werken. De laatste jaren is de heer Ph. Janssen zijn vader behulpzaam in de leiding.” (De Gelderlander 27/10/1951). In 1955 viert de boekdrukker Joh. Popping dat hij 40 jaar bij Drukkerij Gebr. Janssen in dienst is. Daarbij zijn“…het aantal 40-jarige en zilveren jubilarissen niet meer op vingers van twee handen te tellen.” (De Gelderlander 19/7/1955). In 1956 is C.L. Meuleman de 5e waarbij het veertigjarige dienstjubileum wordt herdacht (De Gelderlander 29/9/1956).

Verhuizing

Op 29-8-1968 verhuist de drukkerij, Drukkerij Gebr. Janssen N.V. , naar Energieweg 40 (toelichting bij foto F51520 Opening van Drukkerij Gebr.Janssen N.V., links burgemeester De Graaf en rechts directeur Flip Janssen.)

Michelotti, ateliers en verbouwing

Pijkestraat gezien vanaf de Hessenberg (rechts) in de richting van de Lange Hezelstraat met op nummer 27 de Firma Michelotti, 1976 (Evert F. van der Grinten via F78973 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)
Pijkestraat gezien vanaf de Hessenberg (rechts) in de richting van de Lange Hezelstraat met op nummer 27 de Firma Michelotti, 1976 (Evert F. van der Grinten via F78973 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)

Michelotti

Of Michelotti meteen de volgende gebruiker was, is niet bekend. Wel komt hij voor bij de aanvragen voor hinderwetvergunningen in 1970 en 1971 met een fabriek voor vervaardiging van kunstnijverheids- en souvenirartikelen. (Inventarisnummers 3452 en Verwijzing van het RAN; de vergunning zelf is nog niet ingezien).

In het Adresboek 1971 komt Michelotti en Zn. onder de kop “Souvenirart.fabr.” voor op Biezenstraat 42.

Daarnaast is er een verwijzing naar een aanvraag voor een hinderwetvergunning in 1978 gevonden Fabriek voor vervaardiging van kunstnijverheids- en souvenirartikelen voor de Roggeweg 18 en 20. (Inventarisnummer 7328). Of dit een verhuizing was of uitbreiding is niet bekend.

In ieder geval zal Pijkestraat 27 vaak de naam “Michelottipand” hebben.

Ateliers

Pijkestraat 9 t/m 27, juli 2019 (Google Streetview)
Pijkestraat 9 t/m 27, juli 2019 (Google Streetview)

Rond 2014 is het complex al meer dan 30 jaar in gebruik als atelierruimte.

Dan worden de sloopplannen bekend: de atelierruimtes zullen plaats moeten maken voor nieuwbouw. De kunstenaars richten samen met bewoners een lobby op om het complex te behouden als industrieel en cultureel erfgoed. Daarvoor maken ze deze film: https://edvanteeseling.wordpress.com/2014/06/09/ateliercomplex-pijkestraat-27/

In oktober 2015 moeten de kunstenaars echter het pand verlaten, zodat een projectontwikkelaar het complex kan verbouwen tot appartementen. Dit was een onderdeel van 1 groot project waar naast deze drukkerij ook het oude Belgische Consulaat en de Kruittoren onder viel.

Ed van Teeseling was vanaf het begin een van de gebruikers, tot aan zijn overlijden in 2008. Op 24 en 25 oktober van dat jaar nemen de kunstenaars Gerard Koek, Geert-Jan van Oostende, Nur Tarim, Dirk
Roodenburg en Philo Welten afscheid van het pand met een verkooptentoonstelling. Zij kunnen hun atelier vestigen de voormalige Montessori-school aan de Berg en Dalseweg. Bijzonder: voor het gebouw staat een beeld “Roeiende Jongens” dat van Teeseling in 1959 had gemaakt voor deze school.

Ateliercomplex Pijkestraat 27
Afscheid van het Michelottipand
School en kunst: voormalig Montessori College

Appartementen

Rond 2015 heeft hier een grote verbouwing in appartementen plaats gevonden. Het renoveren van de Kruittoren viel uiteindelijk echter buiten de renovatie door Hermon Heritage.

Zie de site voor dit project:

Parkweg, Pijkestraat en Priemstraat

En de oplevering in 2018:

Oplevering 27 studio’s op in Nijmegen

(Overige) Bronnen en verder lezen

De Straat van de Week, https://www.marikenmagazine.nl/wp-content/uploads/2018/05/2015_6_december.pdf

B.J.C. Claase, architect van de Jozefkerk

Architect Bernardus Joannes Claase (Rotterdam, 14 september 1862 – Nijmegen, 29 januari 1919). Zijn bekendste werk is de St.Jozefkerk aan…

St Canisiussingel 19 H (oktober 2024)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

St. Canisiussingel van Gebr Haspels

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
St Canisiussingel 19 H (oktober 2024)
St Canisiussingel 19 H (oktober 2024)

De Canisiussingel 19H is in 1902 gebouwd door het aannemersbedrijf Gebr. Haspels. Let vooral op het prachtige houtwerk.

Hoewel het gebouw een eenheid lijkt te vormen, is het nog niet zeker of deze ook oorspronkelijk als dusdanig is gebouwd. Daarnaast lijkt er sprake te zijn van een aantal hernummeringen.

Dit artikel verzamelt de tot nu toe gevonden bevindingen.

Canisiussingel 15: eerstgevonden bewoners

De eerstgevonden vermelding op Canisiussingel 15 is weduwe Steinweg, geboren J.M.J. Lauffs: Adresboeken 1899, 1901, 1902

Evenals in 1905, 1907, 1908, 1909, 1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916

In 1914, 1915-1916 en 1916 komt ook J.M. Smits voor.

In 1918 is het alleen Wed. Mr. M.A. v. Roggen.

In 1920 lijkt de woning leeg te staan; maar mogelijk is het dan onderdeel van een naastgelegen adres.

In 1924 komen M.J.A.M. Schretlen en Mej. MC.A. Schretlen voor.

St. Canisiussingel 15: Villa op eersten stand

St. Canisiussingel 15 te koop (PGNC 27/9/1930)
St. Canisiussingel 15 te koop (PGNC 27/9/1930)

In juli 1930 is St. Canisiussingel 15 te koop. Ook hier geldt: het is niet geheel zeker of het daadwerkelijk “ons” pand betreft of dat het vanwege hernummeringen gaat om een ander pand.

In PGNC 7/10/1930 blijkt dat de toeslag van het pand is ingetrokken, omdat het gebouw onderhands is verkocht.

R.K. Gildenhuis Benvenuto: St. Canisussingel 15-17?

Het RAN geeft als omschrijving: "De villa St. Canisiussingel 15-17, waar in de jaren '30 het R.K. Gildenhuis Benvenuto was gevestigd onder leiding van de Zusters van Onze Lieve Vrouw van Tegelen, een pension voor dames", 1939 (F86867 RAN)
Het RAN geeft als omschrijving: “De villa St. Canisiussingel 15-17, waar in de jaren ’30 het R.K. Gildenhuis Benvenuto was gevestigd onder leiding van de Zusters van Onze Lieve Vrouw van Tegelen, een pension voor dames”, 1939 (F86867 RAN)

Op een foto uit 1939 is het pand te zien, waarbij dan R.K. Gildenhuis Benvenuto hier gehuisvest is. Het RAN geeft echter huisnummers 15 en 17. Waarschijnlijk heeft er in de loop der tijd een of meerdere hernummeringen plaatsgevonden.

Vanaf 1934 zijn het waarschijnlijk gebruikers van het E.K. Huis:

  • Mej. J.A. Wollenberg, kantoorbediende P.T.T., 1934
  • Mej. M.J.C.P. Koster, costumière, 1934
  • Mej. M.A. Barns, kantoorbed., 1938, 1940
  • Mej. A.M. Mulder, verpleegster, 1938, 1940
  • Mej. J.C.M.E. v. Nieuwstadt, 1940
  • T. v.d. Vleugel, geb. v.d. Hoogen, 1940

Op nummer 17 komen meer namen voor dan op nummer 15, zie hieronder. Of de adressen een andere functie hadden, is nog niet bekend.

Dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting

In 1951 zit Dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting op dit adres. Wel is deze afdeling in het Adresboek 1951 gevonden op nummer 17.

In Adresboek 1955 staat Dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting op nummer 15.

F20241 RAN toont een foto uit 1982 van het gebouw wanneer de dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting hier gevestigd is. Het RAN geeft daarbij St. Canisiussingel 19 als adres.

In 1963 komt ook weduwe J.J.H. Bodewes, geboren M.G.C. Wilkens voor.

St. Canisiussingel 17: Eerstgevonden gebruikers

1899, 1901, 1902, 1903, 1905, 1908 komt H.A.G. Baronesse v. Randwijck geb. Böhtlingk voor

In 1907 staat het mogelijk leeg of is het onderdeel van een ander adres.

In 1909, 1910-1911 komt H.A.H. Bijvoet voor.

Jurgens, Huize “De Koepel”, Canisiussingel 17

In 1913-1914 Max.G.A. Jurgens, „Huize de Koepel”

In 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1918, 1920 M.G.A. Jurgens.

In 1922 staat er achter M.G.A. Jurgens “steenfabrikant”.

Merk op dat op nummer 21 ook Jurgens woont.

In 1914-1915 naast M.G.A. Jurgens ook Wed. Mr. J.M. Smits

Bodewes: Canisiussingel 17

In 1926 komt Bodewes voor:

  • Mej. F.H.J.L. Bodewes
  • Mej. G.F.M. Bodewes
  • H.H. Bodewes, scheepsbouwer
  • Mej. H.M.L.J. Bodewes
  • Mej. Th.G. Bodewes

E.K. Huis

Zoals gezegd is R.K. Gildenhuis Benvenuto (waarschijnlijk) zowel gevestigd op nummer 15 als 17.

In 1932, 1934 is het het E.K. Huis. De directeur woont op Groenestraat 231.

In 1934, 1936 is Groenestraat 231 het adres voor de dir. E.K. en K.J.V.

In 1936, 1938 als R.K. Gildenhuis Benvenuto

In die jaren staan veel vrouwen in het Adresboek:

  • Mej. H.C.A.A. Maas, 1932
  • Mej. A. Hoogsteder, directrice, 1934 (maar ook wordt voor de directeur weer verwezen naar Groenestraat 231)
  • G.M. Kolvenbach, onderwijzeres, 1938, 1940
  • Mej. H.A.M. Poppe, 1938, 1940
  • Wed. S.C.M. Soer, geb C.J.M. Beuns, 1938
  • Mej. A.M.A. Braham, onderwijzeres, 1940
  • Wed. Th.J. Bordens, geb. Stierhout, 1940
  • Wed. E. Broeke, geb. Bosboom, 1940
  • Mej. P.G. Franken, 1940
  • Mej. A.E. Hasemann, 1940
  • Wed. J. Hoogenbosch, geb. Schoth, 1940
  • Mej. A.C. ten Horn, 1940
  • Mej. H.N. ten Horn, 1940
  • Mej. B.M. en Mej. M.A.G. Jagers, 1940
  • Mevr. W.H. Jansen, geb. Rikkers, 1940
  • Mej. L.M. Schipvaart, 1940
  • Wed. L.F.M. v. Waesbergh(e), geb. J.M.C. Mutsaerts, 1940, 1948

Dan komen ook nog een aantal andere personen voor. Mogelijk wordt het huisnummer gebruikt voor meerdere ingangen/ruimtes binnen het pand:

  • A.B. Scholten, bode-concierge G.W., 1951, 1955: dit klinkt als een inwonende bode-concierge voor Gemeentwerken. De onderstaande Scholtens zullen dan familieleden zijn:
  • Mej. E.G.A. Scholten, Inpakster wasserij, 1951, 1955
  • G.A.J. Scholten, arb. schoenfabriek, 1951, 1955
  • A.J.H. Scholten, metaaldraaier, 1955
  • A. Boenk 1968

St. Canisiussingel 19H

St. Canisiussingel 19H is een Stadsdeelobject (overigens geen verdere omschrijving) van de 19e eeuwse stadsuitbreiding.

Mogelijk betreft 19H een hernummering: wanneer hier in 2014 Dé Woonnotaris.nl gevestigd is, heeft zij een bord met 19C hangen. Bij het hekwerk staat tevens een bord Poelmann van den Broek Advocaten (zie foto Google Streetview hieronder). Op de foto’s van juli 2016 zijn deze bedrijven nog aanwezig, op die van juli 2017 niet meer.

Hernummering?

In oktober 2024 is 19C onderdeel van het linker pand 19A t/m C.

De wijziging van het Bestemmingsplan rond 2013: “St. Canisiussingel 21 is (samen met nr. 19h) in 1902 gebouwd door het aannemersbedrijf Gebr. Haspels. Ook door de Gebr. Haspels gebouwd zijn de panden St. Canisiussingel 23, (25) 27, 32 (1910), 36 (1908) en Oranjesingel 39 (1911).”

Sint Canisiussingel 19H, in 2014 19C, juli 2014 (Google Streetview)
Sint Canisiussingel 19H, in 2014 19C, juli 2014 (Google Streetview)
detail St. Canisiussingel 19H (oktober 2024)
detail St. Canisiussingel 19H (oktober 2024)
detail St. Canisiussingel 19H (oktober 2024)
detail St. Canisiussingel 19H (oktober 2024)

Gebroeders Haspels, aannemers/architecten

De Gebroeders Haspels waren aannemers/architecten. Wij zullen ze vooral gaan tegenkomen in de stadsuitbreiding van eind 19e/begin 20ste eeuw en aan de St. Annastraat.

Hunnerberg

De Hunnerberg is een wijk en stuwwal aan de oever van de Waal in Nijmegen. Deze positie van een lage heuvel aan de Waal maakt de ligging zeer strategisch, net als het Kops Plateau. Daarvan getuigen vondsten van twee Romeinse legerkampen (zogenaamde castra). Het Fort Sterreschans bleek gebouwd te zijn op resten van het legerkamp…

St. Canisiussingel 1: van Villa Rust tot bank

De meeste mensen zullen Canisiussingel 1 kennen als de Mauritskliniek of de Slavenburg’s Bank/Credit Lyonnais Bank. Het pand is echter gebouwd als villa. Een van de eerste bewoners -zo niet de eerste- was A.J. Pluijm, een graanfactor uit Rotterdam. Hij noemde zijn woning “Villa Rust”.

St. Canisisussingel 1 (augustus 2026)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

St. Canisiussingel 1: van Villa Rust tot bank

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
St. Canisisussingel 1 (augustus 2026)
St. Canisisussingel 1 (augustus 2026)

De meeste mensen zullen Canisiussingel 1 kennen als de Mauritskliniek of de Slavenburg’s Bank/Credit Lyonnais Bank. Het pand is echter gebouwd als villa. Een van de eerste bewoners -zo niet de eerste- was A.J. Pluijm, een graanfactor uit Rotterdam. Hij noemde zijn woning “Villa Rust”.

De bouw van St. Canisiussingel 1

Op de bouwtekening van het huidige Canisiussingel 1 staan de handtekeningen van H.A. Thunnissen?, bouwkundige en P. Roovers. Op het 2e vel staat 1897.

Vooraan bevinden zich de serre met daar achter de salon en een terras met daar achter de huiskamer. De keuken bevindt zich achter de salon. Naast de keuken hal/gang met trap. In het verlengde van de hal is de vestibule, die naar buiten wat uitloopt en een eigen trap en ingang heeft. Achter de vestibule en een deel van de gang ligt een spreekkamer. (D12.377730 Datum bouwdossier 1-1-1897)

Roovers heeft de grond op 10 februari 1897 gekocht en de 15e overgeschreven. (Inventarisnummer 137, Archiefnummer 442, Aktenummer 3716)

Op 1 mei 1899 verkoopt Petrus Roovers, rentenier aan Adrianus Johannes Pluijm, rentenier, “Een villa te Nijmegen aan de Canisiussingel gelegen, bestaande uit huis en erf met tuin, op den perceelsgewijzen kadastralen legger van Nijmegen bekend in Sectie B nummero 2473 groot negen aren negen en tachtig centiaren.”

Petrus Roovers

Petrus Roovers

Peturs Roovers (Gorinchem, 7-9-1843) komt op 4 augustus 1896 vanuit Rotterdam naar Nijmegen. Zijn adres is dan Berg en Dalsche weg 56. Op een later tijdstip is dit adres doorgehaald en vervangen door Nassausingel 3. (Bevolkingsregister 1890)

Roovers is getrouwd met Johanna Antonia Smits (Rotterdam, 5-12-1845).

Op het adres komen dan de volgende kinderen voor, allen geboren te Rotterdam:

  • Huberdina Francina Maria (2-1-1873)
  • Maria Hendrika Antonia (15-7-1881)
  • Anna Maria Cornelia (18-2-1877)
  • Antonius Christianus Maria (10-7-1875), op een later tijdstip is hier “tabakshandelaar” als beroep toegevoegd; hij zal verhuizen naar het Bevolkingsregister “deel A4 folo 303 (oud)”
  • Petrus Antonius Maria (5-3-1880)
  • Johannus Maria Antonius (18-10-1870)

Adrianus Johannes Pluijm

Adrianus Johannes Pluijm (Bevolkingsregister 1890 NTB.679_33105_190)
Adrianus Johannes Pluijm (Bevolkingsregister 1890 NTB.679_33105_190)

Op 9 maart 1899 schrijft Adrianus Johannes Pluijm (Rotterdam, 11-2-1844) zich in bij de gemeente Nijmegen op Canisiussingel 1. Hij is dan afkomstig uit Rotterdam en heeft als beroep “graanfactor”. Hij is getrouwd met Elisabeth Anna Bakker (Rotterdam, 17-7-1845).

Rotterdam

Adrianus is op 11 februari 1844 geboren te Rotterdam. Zijn vader Johannes Jacobus Pluym is dan 31 jaar en “koekbakker”. Zijn moeder is Aletta Antonetta van Pinxteren en “zonder beroep” (Geboorteacte Archief Rotterdam en https://www.openarchieven.nl/srt:e1cd1aea-058b-9cb2-97a1-b4303f6c2f29)

Hij is met Elisabeth Anna Bakker getrouwd op 13 juni 1872.

Ook bij zijn huwelijk was hij “graanfactor”. Ook zijn vader Johannes Jacobus Pluijm is dan graanfac. (Burgerlijke Stand Rotterdam, huwelijksakten, Rotterdam, archive 999-06, inventory number 1872C, 13-06-1872, Nadere toegang op het huwelijks- en echtscheidingsregister van de gemeente Rotterdam, record number 1872.518, folio c76v)

De eerstgevonden vermelding in een Adresboek is dat van 1899, dan is zijn beroep “graanhandelaar”. In het Adresboek 1901 wordt Canisiussingel 1 voor het eerst villa “rust” genoemd. En vervolgens in 1902, 1903, 1905, 1908, 1909 en 1910.

Villa Rust: Graanfactor of graanhandelaar; actief of niet?

Op het koopcontract staat Pluijm als “rentenier”.

In het Bevolkingsregister 1890 staat als beroep “graanfactor”, terwijl in het Adresboek graanhandelaar staat. Een factoor “in de graanhandel iemand die zich belast met de zorg en het verschieten van graan; dan spreekt men van graanfactor.” (http://www.beroepenvantoen.nl/Oude-beroepen-F.html). Een graanfactor is, hoewel het tegenwoordig nog bestaat, een “oud” beroep. In tegenstelling tot een graanhandelaar werkt een factor niet voor eigen rekening, maar als tussenpersoon. Ons Amsterdam noemt bijvoorbeeld over de factor Jan Philip Korthals Altes: “De graanfactors coördineerden als hun vertegenwoordigers de gang van zaken tijdens het lossen en wegen van het graan. Ze stonden borg voor een correcte weging en waren verantwoordelijk voor het nemen van monsters om de kwaliteit te controleren. Ook regelden ze een zo vlot mogelijke overslag van het graan van zeeschip naar binnenschepen. Het was een lucratieve functie, gezien de rijkdom die Jan Philip Korthals Altes ermee verwierf.” (https://onsamsterdam.nl/artikelen/stichter-van-graanburcht-aan-het-ij)

Hoewel nog niet uitputtend onderzocht, zijn er geen activiteiten van Pluijm gevonden, noch in Nijmegen, maar ook nog niet in Rotterdam of elders. Nadelig daarbij is, dat de naam Pluijm waarschijnlijk veel manieren kan worden geschreven (in ieder geval Pluym).

Maar ook: Pluijm is 55 jaar als hij naar Nijmegen komt. Willem Ruyters in een mail (6 september 2026): Pluijm verhuist om gezondheidsredenen op circa 50-jarige leeftijd naar Nijmegen (De Gelderlander, 12-6-1922), vandaar dat hij waarschijnlijk de villa de naam “Rust” geeft.

In 1912 en 1913-1914 staat dan als beroep “graanfactor”. Ook in 1914-1915, 1915-1916, 1916 komt hij voor, maar dan zonder beroep. Wel staat hij onder het kopje “graanhandelaren”. De laatst gevonden vermelding is in 1920.

In het Bevolkingsregister van 1910 staat aanvankelijk als beroep “graanhandelaar” en als adres “Canisiussingel 1”. Op 1-1-1921 zijn beide doorgestreept en vervangen door “zonder” en als adres Kerkstraat Hees 80.

Spijskokerij en Drager erekruis

Ter gelegenheid van zijn 50-jarige bruiloft krijgt Pluijm in juni 1922 het erekruis in goud “pro Eclesia et Pontifice”.

“De medaille wordt uitgereikt aan katholieke gelovigen die ten minste 45 jaar oud zijn en zich gedurende ten minste 25 jaar verdienstelijk hebben gemaakt voor het katholieke geloof of de Kerk, of die zich gedurende ten minste 25 jaar verdienstelijk hebben gemaakt. Het is het hoogste ereteken dat een leek kan ontvangen van de paus.” (wikipedia)

In Rotterdam had hij “trouwe hulp” als kerkmeester in Rotterdam geboden, vooral bij de bouw van de nieuwe bijkerk aan de Provenierssingel aldaar. In Nijmegen was hij meer dan 20 jaar lid geweest van de St. Vincentiusvereeniging, in het bijzonder als voorzitter van de afdeling spijskokerij. (De Gelderlander, 12-6-1922)

In ieder geval is Pluijm in 1905 en 1907 president van het onderdeel “spijskokerij” van de Sint-Vincentiusvereeniging in Nijmegen. (Onze Pius-Almanak voor het jaar des Heeren …, jrg 6, 1905)

Kerkstraat 80

In het Adresboek 1922 komt Pluijm voor op Kerkstraat 80. Evenals 1924, 1926 en 1928.

Pluym overlijdt op 91-jarige leeftijd op 4 juli 1935.

Uit de overlijdensadvertentie blijkt hij lid te zijn geweest van de 3e Orde van den H. Dominicus. Dit is -en tevens sinds 1999 de nieuwe naam- de Dominicaanse Lekengemeenschap. https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/d/dominicanen

Jacques Kneppers

De volgende gevonden gebruiker van Canisiussingel 1 is J.J.A. “Jacques” Kneppers. Hij komt voor in het Adresboek 1922. Waarschijnlijk heeft hij daar slechts enkele jaren gewoond:

  • Op 29 november 1922 overlijdt zijn vrouw Henriette Maria Stephane Kneppers – Van Aernsbergen (PGNC 30/11/1922)
  • In PGNC 17/1/1923 verschijnt het verzoek van Jacques Kneppers zich bij hem te melden, wanneer iemand nog iets te vorderen heeft, wat op zijn aanstaande vertrek duidt.

In 1926 is het pand volgens het Adresboek onbewoond.

Menalda van Schouwenburg

24 juli 1935: De heer H. Menalda van Schouwenburg uit Nijmegen, ook deelnemer in 1909, 1910 en 1911, passeert Wijchen op de tweede dag van de 25e Vierdaagse. (Fotobureau Gazandam, Arnhem via F40617 RAN Auteursrechthouder: KNBLO-NL)
24 juli 1935: De heer H. Menalda van Schouwenburg uit Nijmegen, ook deelnemer in 1909, 1910 en 1911, passeert Wijchen op de tweede dag van de 25e Vierdaagse. (Fotobureau Gazandam, Arnhem via F40617 RAN Auteursrechthouder: KNBLO-NL)

In 1930 is nog een vermelding gevonden op Graadt van Roggenstraat 8. (PGNC 17/3/1930)

In de Adresboeken 1932, 1934, 1936, 1938, 1940 komt H. Menalda van Schouwenburg, directeur van de Ned. Verbandwattenfabriek voor op de St. Canisiussingel.

Lees hier over de Verbandwattenfabriek:

Geschiedenis van de Nederlandsche Verbandwattenfabriek: Brocades, Hartmann en sloop

Bij een huwelijksaankondiging van de van de dochters blijkt de familie Menalda van Schouwenburg in ieder geval in juli 1946 nog op de Canisiussingel te wonen (Nijmeegsch dagblad, 29-7-1946)

Na de oorlog

Tussen 1940 en 1963 zijn tot nu toe slechts beperkte gegevens gevonden:

  • Het adres van Mevr. Brandsma-Berssenbrugge, penningmeesteresse bij de St. Elisabethsvereniging
  • N.V. Gruno en Adek Rijwielfabrieken vragen een steno-typiste (“kennis van moderne talen is gewenst”) (De Gelderlander 1/6/1951)

A. Lammers, arts

Advertentie verhuizing A. Lammers, arts (Nijmeegsch dagblad, 16-4-1960)
Advertentie verhuizing A. Lammers, arts (Nijmeegsch dagblad, 16-4-1960)

In de Adresboeken 1963, 1966, 1968, 1971 komt A. Lammers voor, arts. Hij komt tevens voor onder de kopjes van “uroloog” en “nier- en blaasziekten”

Slavenburg’s Bank N.V.

Advertentie vestiging Slavenburg's Bank in Nijmegen (De Telegraaf, 4-11-1969)
Advertentie vestiging Slavenburg’s Bank in Nijmegen (De Telegraaf, 4-11-1969)

In het Adresboek 1971 komen zowel Lammers als de Slavenburg’s Bank N.V. voor. Mogelijk betreft dit nog een dubbeling.

In 1983 werd Slavenburg, met op dat moment 90 kantoren, Credit Lyonnais Bank (Algemeen Dagblad, 5-7-1983).

Rond 1972 komt op St. Canisiussingel 1 tegelijkertijd nog een aantal jaren Macom Systems N.V. voor, adviseurs management- en computersytemen. (De Telegraaf, 10-6-1972). Deze gaat echter in januari 1976 failliet (De Volkskrant, 17-1-1976)

Vervolg

Er is nog niet uitgebreid onderzocht wat het vervolg is geweest.

De laatste jaren was het een vestiging van de Mauritskliniek, een centrum voor dermatologie en spataderen. In ieder geval zat dit centrum er in juli 2014 al (Google Streetview). In november 2023 is deze kliniek verhuisd naar St. Canisiussingel 19e (https://www.instagram.com/reel/CzLl_FIvhdW/). Vanaf dat moment lijkt het pand te huur te staan (september 2026).

Gouden Engel beeld van van Teeseling
#Nijmegen, Kunstwerken

De Gouden Engel van Teeseling

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1980 Parkweg/Pijkestraat

Gouden Engel beeld van van Teeseling
De Gouden Engel van Fred van Teeseling

Op de hoek van de Parkweg en Pijkestraat staat het beeld van de Gouden Engel. Beeldhouwer Fred van Teeseling liet zich inspireren door de Nijmeegse legende van de Gouden Engel uit 1600: het verhaal over een tragische liefde en over een engel van puur goud die ergens in de binnenstad van Nijmegen begraven zou moeten liggen.

Echter: in hoeverre klopt het verhaal van deze legende?

Over het beeld

De opdracht werd verstrekt in verband met de bouw van de parkeergarage aan de Pijkestraat. Ed van Teeseling heeft het beeld dan ook specifiek voor deze plek ontworpen. Toen hij de opdracht in 1980 kreeg, was hij op dat moment bezig met engelen.

Kos: “Hij liet zich inspireren door de Nijmeegse legende van de Gouden Engel uit 1600: het verhaal over een tragische liefde en over een engel van puur goud die ergens in de binnenstad van Nijmegen begraven zou moeten liggen”. Doordat het beeld al op een natuurlijke verhoging staat, is deze niet op een sokkel geplaatst.

Het beeld is betaald vanuit de percentageregeling bij de bouw van de parkeergarage. (https://www.intonijmegen.com/locaties/3092555805/de-gouden-engel)

Oude legende

Eens in de zoveel tijd duikt ie op: de legende van de Gouden Engel. De oudste vermelding die ik heb gevonden is uit 1857, waaruit blijkt dat de legende van de Gouden Engel volksgeloof betreft, dat al lang bestaat:

De legende van verborgen schatten is algemeen. Bij ons heerscht immers ook het volksgeloof dat er in den Hunnenberg een gouden engel verborgen is, terwijl verzekerd wordt dat dit mede het geval is met den Duivelsberg. Aan het vinden dier schatten is, zoo als overal, als eerste stilzwijgendheid geboden. Zoo vindt men in verschillende streken hetzelfde volksgeloof verspreid

Europa. Verzameling van in- en Uitlandsche Lettervruchten, ter bevordering van wereldkennis en aangenaam onderhoud met platen, Dordrecht”, bij H. Lagerweij, 1857:

Bij opgravingen komt de gouden Engel regelmatig bovendrijven. De eerste door mij gevonden vermelding is bij de slechting der Vestingwerken ter hoogte van de Belvedère: “De legende wil, dat in den Hunnerberg een gouden Engel zou begraven zijn, dien men nu bij de ontgravingen van den berg denkt te vinden.”(Arnhemsche Courant, 21-10-1882)

Aanleg Waalbrug: “De gouden engel zal zeer waarschijnlijk tevoorschijn komen”.

P. Dobbelmann eist de Gouden Engel in de Eerste Kamer maar vast op, nu er plannen zijn om bij de Belvedère de brug aan te leggen: “Volgens een oude legende moet daar in de buurt een levensgroote engel, vervaardigd uit zuiver goud, begraven liggen. Bij het afgravingswerk en vooral bij het maken van den hollen weg, welke naar de nieuwe Waalbrug moet leiden, zal de gouden engel zeer waarschijnlijk tevoorschijn komen. Namens mijn geboortestad Nijmegen reclameer ik nu reeds van deze plaats alle rechten op deze kostbare vondst. -Din intusschen entre parenthèse. (De Gelderlander 27/4/1928). C.A.P. Ivens had in zijn voordracht over de Waalbrug voor het departement Nijmegen van de Ned. Maatschappij voor Nijverheid en Handel al eerder gerefereerd dat door de graafwerkzaamheden die nodig zouden zijn, de engel dan ook wel gevonden zou worden (PGNC 8/12/1927).

Burchtpoort: “we gaan de gouden engel vinden”

Ook in 1936 is het weer raak, nu bij de afgraving van de fundamenten van de Burchtpoort: “Dat is een mysterieuze geschiedenis, die telkens wordt opgehaald als er ergens op historische plaatsen graafwerk wordt verricht. Of eigenlijk is het heelemaal geen geschiedenis. Men heeft het hier louter te doen met een oud volksgeloof, dat er ergens in Nijmegen een schat, in den vorm van een gouden engel begraven moeten zijn. Eenigen grond voor het bestaan van zoo’n schat is er niet aan te voeren, maar er zijn te allen tijde menschen geweest, die er rotsvast in gelooven, ook nu nog. Daarvan zouden zelfs frappante staaltjes aan te voeren zijn. Nog onlangs heeft er zich een gegadigde opgedaan, die in allen ernst met de wichelroede naar den schat wilde gaan zoeken. Als hij zijn voornemen heeft uitgevoerd moet dat in elk geval in het diepste geheim gebeurd zijn, want er is althans niets van uitgelekt. En onder de grondwerkers, is de legende van den gouden engel steeds weer het onderwerp van gesprek. “We gaan den gouden engel vinden”- zeggen ze dikwijls spottend tot elkaar, maar misschien toch met de hoop in ’t hart, dat het waar mag zijn. Dat de legende heeft kunnen ontstaan behoeft overigens niet te verwonderen in een stad als Nijmegen, waar bij verschillende gelegenheden zooveel oudheden gevonden worden.” (PGNC 21/4/1936)

1954: de gouden engel gevonden?

Dan is er op 11 januari 1954 nieuws: er is een engel van goud gevonden op de Burchtstraat. De Gelderlander: “Vanzelfsprekend spoedden wij ons onmiddellijk naar de plek des heils.” En tot hun verbazing zag ze inderdaad een silhouet van een engel in het zand, evenals een rij van toeschouwers. Ondertussen is het nieuws met zo’n snelheid verspreid, dat de Gelderlander wordt gebeld door verschillende mensen uit geheel Nederland, vooral musea, voor meer informatie. De gemeentesecretaris verklaart, dat alles wat in de bodem zit aan de gemeente behoort en dat bovendien de grond nog niet aan de eigenaar van de Bijenkorf was overgedragen.

Al gauw blijkt het niet om dé Gouden Engel te gaan: de directeur van het Gemeentemuseum beoordeelt dat het beeld ongeveer honderd jaar oud zou kunnen zijn in plaats van vele eeuwen. En bovendien is het beeld verguld, in plaats van geheel goud te zijn. (De Gelderlander 11/1/1954)

Bij de opening van de Bijenkorf blijkt definitief dat het beeld een PR-stunt in verband met de bouw van de nieuwe Bijenkorf was, waarbij de Bijenkorf zelf het beeld in de grond heeft laten stoppen. (De Gelderlander 7/10/1954). Een foto van de “opgraving” is te zien op GN4016 RAN).

Legende van de Gouden Engel: historisch?

Enkele dagen na de ‘vondst van de engel schrijft A. Delahaye: “Bestaat er kans dat de echte gouden engel nog ooit zal gevonden worden?” (De Gelderlander 13/1/1954) Daarin betoogt hij dat er is geen historisch aanknopingspunt te vinden. Áls de gouden engel zou bestaan, zou dit beeld pas na de komst van het Christendom gemaakt kunnen zijn. Als de stad Nijmegen of de St. Stevenskerk ooit een dergelijk beeld in het bezit hadden gehad, zou dit vanwege de grote waarde wel historisch bekend zijn geweest. (Ook geeft hij aan dat de Gouden Engel mogelijk een verbastering van een perceelnaam Gouden Eng is. Delahaye heeft echter vanuit verschillende kanten kritiek gekregen over zijn plaatsnaam/gebeurtenis verklaringen).

Hoewel ik het nog niet in handen heb gehad, is er het boekje “De Legende van de Gouden Engel”, waarbij de legende rond 1600 zou stammen. Deze blijkt echter geschreven te zijn door de Bijenkorf. Hoofdpersoon is de Geertrude, de beeldschone dochter van Antonius Keijser, waarbij geheel toevallig de eigenaar van de winkel ook Keijser heet. Zie ook het verhaal op Levendweb.

Elders

Overigens kent ook de Mookerheide een legende dat dáár een gouden engel begraven zou liggen: “Deze legende is van veel oudere oorsprong: vergelijk de gelijksoortige legende in Nijmegen.” (Rond de Grenssteen, een uitgave van de Stichting Heemkundekring de Grenssteen Mook-Middelaar-Molenhoek, nummer 95, herfst 2010)

Daarnaast heb ik gevonden dat er in/rond ‘s-Heerenberg er een sage van een gouden engel is: “Soldaten nemen in hun vlucht uit een dorp, een gouden beeld van een engel, uit de kerk, mee. Onderweg worden ze achterna gezeten en moeten ze het beeld begraven. Het beeld is nooit teruggevonden.” (https://www.verhalenbank.nl/items/show/22448)

Gouden munt

Overigens is een “gouden engel” (in het engels heet hij angel en in het frans angelot) ook de naam van… een gouden munt. Hierop staat de engel St. Michaël afgebeeld die de duivel in de vorm van een draak/slang doodt. https://www.muntgewicht.nl/munten_engeland.html. Onder andere Batenburg en ‘s-Heerenberg hebben de gouden engel nagebootst. https://archive.org/stream/demuntendervoor02chijgoog/demuntendervoor02chijgoog_djvu.txt Waarschijnlijk toeval, maar… heeft u uw schepje nog bij de hand?

Beeldhouwer Ed van Teeseling

“Ed van Teeseling werd door velen gezien als de ‘stadsbeeldhouwer’ van Nijmegen. In Nijmegen zijn ongeveer 20 werken te zien…

Kronenburgerpark

Het Kronenburgerpark is vooral mooi vanwege een van de weinige restanten van de vestingmuur die heel Nijmegen ooit omsloot. Vooral…

Vroeger Kofa , in augustus 2023 Nelson en Rituals Architect van Veen 1952 1954
#Nijmegen, Broerstraat, Centrum, Gebouw van de dag

Kofa Miltenburg architect van Veen

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1952 Broerstraat 52 Centrum

Vroeger Kofa , in augustus 2023 Nelson en Rituals Architect van Veen 1952 1954
Vroeger Kofa , in augustus 2023 Nelson en Rituals Architect van Veen 1952 1954

Kofa-Miltenburg herbouwde ongeveer op dezelfde plaats in de Broerstraat, waar het oude bedrijf had gezeten welke tijdens het bombardement van 1944 was verwoest. Architect van Veen ontwierp het pand met een sobere voorgevel en diepe en lichte etalages.

Vooraf: verhuizing Broerstraat en verwoesting in 1944

Het getroffen pand van Miltenburg (Kofa) de nrs.: 50 tot 54, aan de Broerstraat; maart 1944 (GN3820 RAN)
Het getroffen pand van Miltenburg (Kofa) de nrs. 50 tot 54, aan de Broerstraat, maart 1944 (GN3820 RAN)

In 1933 had Kofa de 2 zaken samengetrokken op de Broerstraat.

“DE KOFA-MAGAZIJNEN.

In aansluiting op ons bericht van gisteren kunnen wij nog melden, dat de Kofa-magazijnen volledig geconcentreerd zullen worden in het groote pand, waarin thans de zaak in de Broerstraat gevestigd is. 15 Maart a.s. heeft de volledige samenvoeging van de Kofa-zaken der firma Miltenburg In het perceel Broerstraat plaats. In het nummer van hedenavond kondigt Kofa de groote balans-uitverkoop aan, waarnaar wij onze lezers extra verwijzen.” (PGNC, 14-1-1933) In haar oude pand van Molenstraat 70 komt het dames-modemagazijn van J.A. Hattink. (PGNC, 13-01-1933)

De andere winkel van Miltenburg zat op de Houtstraat 15. In ieder geval heeft het heerenmodemagazijn “Kofa”, van den heer H.C.A. Miltenburg in februari 1931 grote waterschade vanwege een brand op de 2e etage bij de familie van Aalten. (PGNC 28/2/1931) Of deze winkel vrijwel meteen naar de Broerstraat is verhuisd, of dat de twee winkels min of meer tegelijkertijd zijn verhuisd, is nog niet bekend.

Advertentie overplaatsing Kofa Miltenburg naar de Broerstraat (PGNC, 24-3-1933)
Advertentie overplaatsing Kofa Miltenburg naar de Broerstraat (PGNC, 24-3-1933)

De winkel van Kofa Miltenburg werd op Broersstraat 50 -54 werd tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest.

In de Betouwstraat 52 werd een tijdelijke winkel geopend.

Bij de opening

De Gelderlanders schrijft bij de opening in november 1952:

“Bijna gouden Miltenburg terug in de Broerstraat

Toen Herman Miltenburg in 1903 de zaak van Altstadt in de Houtstraat kocht, heeft hij niet kunnen dromen, dat het door hem gestichte bedrijf een vlucht zou nemen als desondanks het geval is geweest. Morgen- bijna vijftig jaar later- openen zijn zonen, die intussen een familie-N.V. gesticht hebben, in de Broerstraat een winkelpand, dat een belangrijke aanwinst voor de stad genoemd mag worden. Kofa-Miltenburg herbouwde ongeveer op dezelfde plaats, waar het bedrijf op die zwarte 22e Februari 1944 des middags in een ruïne herschapen werd. Acht en half jaar nadien staat er de nieuwbouw, fors, modern, maar net niet té streng zakelijk.

N.V. Manufacturenhandel v/h H. Miltenburg Dir. H.H.S. Miltenburg, Borneostraat 22… Herbouw van een bedrijfsruimte aan de Broerstraat, project 444, April 1951, Achitectenbureau G. van Veen en W. Braam (D12.413512)
N.V. Manufacturenhandel v/h H. Miltenburg Dir. H.H.S. Miltenburg, Borneostraat 22… Herbouw van een bedrijfsruimte aan de Broerstraat, project 444, April 1951, Achitectenbureau G. van Veen en W. Braam (D12.413512)

Architect van Veen ontwierp het pand, een sobere voorgevel, diepe en lichte etalages, een prachtige serie verkoopruimtes, kantoren en magazijnen en… expansiemogelijkheden. Berntsen en Braam realiseerden die plannen, en, voor zover ons lekenoog daarover oordelen kan, op de bedende degelijke manier. Voor de indeling van de verkoopruimtes werd advies gevraagd aan architect Vermolen en de Haagse firma Ratté droeg er zorg voor dat die adviezen werkelijkheid werden. Door al deze samenwerking werd Nijmegen een grootbedrijf rijker, dat er in alle opzichten zijn mag. In het royale souterrain werd de afdeling tapijten en zeilen ondergebracht, benevens de aanverwante artikelen. Alles is even overzichtelijk en dat vergemakkelijkt het kopen.

Kunstmatig daglicht zorgt er voor dat de koper zich niet in de kleur vergissen kan en datzelfde is ook het geval op de parterre, waar de manufacturen zijn ondergebracht. Toonbanken kent Miltenburg niet meer, slechts toontafels. Alle vakken zijn zo ingericht, dat de klant in een oogopslag zien kan wat er voor keus is en zij (of hij) het slechts voor het aanwijzen heeft. Heel de winkelinventaris is mobiel en kan dus geranschikt worden naar behoefte. Een speciale afdeling echter is ingericht voor corsetten en wat dies meer zij en voor het babygoed.

De heren-afdeling is (de praktijk ried dat aan) vlak bij de deur. Op de 1e etage zijn aan de achterzijde de kantoren- glazen wanden- en aan de straatkant is de zeer licht en ruime afdeling voor bedden en kleinmeubelen. Daarboven is dan nog een behoorlijke portie bedrijfsruimte.

Op de dag precies acht jaar na de ramp werd de eerste steen gemetseld in de funderingen. Aan de vooravond van het gouden feest begint Kofa-Miltenburg opnieuw. Opnieuw? Neen, het bedrijf bouwt voort op een traditie en een goodwill, waarvan wijlen Herman Miltenburg de grondlegger is geweest, een goodwill, die een halve eeuw gehandhaafd bleef. Het moge nog lang zo zijn.” (De Gelderlander 20/11/1952)

Architect G. van Veen

Lees hier meer over architect G. van Veen:

G. van Veen, architect

Het tot nu toe gevonden werk van architect G. van Veen bestaat vooral uit winkels uit de wederopbouwperiode en daarnaast uit kerkelijke instelingen (kerken, scholen) uit vooral de jaren 50.

Vervolg

Een pagina grote advertentie kondigt de opening van de Gruyter aan, Nijmeegsch dagblad 13-11-1958
Een pagina grote advertentie kondigt de opening van de Gruyter aan,
Nijmeegsch dagblad 13-11-1958

In 1958 “vermoedelijk in de zomer” wordt Kofa Miltenburg opgeheven. In mei is bekend dat de Gruyter, die op dat moment op nummer 62 haar winkel heeft, naar dit pand zal verhuizen (Nijmeegsch Dagblad, 3-5-1958). Op 14 november opent ze haar winkel.

De Gruyter verlaat op 29-3-1975 dit pand (zie het plakkaat op foto F15255 RAN)

G. van Veen, architect

Het tot nu toe gevonden werk van architect G. van Veen bestaat vooral uit winkels uit de wederopbouwperiode en daarnaast…

Rechts van Dijk en Witte, Grote Markt gezien in de richting van de Korte Burchtstraat, gedateerd 1895-1903 (D149 RAN)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag, Grote Markt

Van Dijk en Witte

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Rechts van Dijk en Witte, Grote Markt gezien in de richting van de Korte Burchtstraat, gedateerd 1895-1903 (D149 RAN)
Rechts van Dijk en Witte, Grote Markt gezien in de richting van de Korte Burchtstraat, gedateerd 1895-1903 (D149 RAN)

Vestiging Van Dijk en Witte in Nijmegen: een grootmazijn en een sieraad rijker

1892 architect Scheltema

In 1892 opent het Arnhemse Van Dijk en Witte een vestiging van haar herenkledingzaak in Nijmegen. De architect was P.H. Scheltema.

Vooraf: Arnhem

Van Dijk en Witte was rond 1869 in Arnhem opgericht, althans: in 1917 blijkt zij 38 jaar te bestaan (PGNC 13/9/1917).

In ieder geval bestaat de vennootschap vanaf 22 mei 1888. Dan richten Herman Cornelis van Dijk, Particulier en wonende te Rotterdam met Theodor Heinrich Hermann Witte, Particulier, wonende te Utrecht de vennootschap van Dijk en Witte op. Zij heeft tot doel:  “de confectie in gemaakte Heerenklederen en den handel in die goederen en in Lakens en Bueskins en alles wat verder daartoe behoort” op. De vennootschap wordt gevestigd in Arnhem. (Nederlandsche staatscourant, 6-7-1881) Een van beide oprichters was Theodor Heinrich Witte (1855-1918) (Oud-Arnhem op https://www.facebook.com/arnhem.nostalgischnederland/posts/arnhem-zijpendaalseweg-1930vandaag-heeft-oud-arnhem-weer-een-zoekfoto-voor-julli/3658030360900603/)

Vervolgens zal op 11 december 1883 hun 2e vestiging, nu in Groningen aan de Stoeldraaiergas, worden aanbesteed. (Nieuwe Groninger courant, 7-12-1883).

In latere advertenties verschijnt de naam van H.C. van Dijk in het groot, met daarnaast Firma Van Dijk en Witte. Dit lijkt rond 1888 te zijn begonnen. In april 1883 staat de opheffingsadvertentie met een finale uitverkoop. (Nieuwe Groninger courant, 2-4-1893)

Wanneer de firma 60 bestaat blijkt dat Witte “na het vertrek van den heer H. van Dijk naar Groningen alleen firmant bleef.” (Arnhemsche courant,15-9-1941)

De aanbesteding

De aanbesteding leverde “algemeene paniek onder de aannemers” op: Grandjean & Theunissen waren de laagste inschrijvers. De aanbesteding werd echter gegund aan N. van Eck, die vroeger met Scheltema een bedrijf had gevormd (De Gelderlander 25/3/1892). Zijn inschrijving was f800 hoger op een begroting van rond de f14000.-. Daarop vond een ingezonden briefwisseling plaats (in ieder geval PGNC 24/3/1892, De Gelderlander 25/3/1892,  PGNC 1/4/1892, PGNC 7/4/1892)

Bij de Opening

“Onze stad is weder een groot magazijn en de Markt weder een sieraad rijker. De firma Van Dijk en Witte, die ook te Arnhem in de Rijnstraat gevestigd is, heeft namelijk Zaterdag ll. haar magazijn van heeren- en jongeheeren-kleedingstukken geopend. De meer dan ruime voorraad voorhanden goederen in alle prijzen zal de keuze voor een ieder gemakkelijk maken, terwijl de uitstalling achter de vier enorme spiegelruiten een denkbeeld geeft van de de groote verscheidenheid der in het magazijn te vinden kleedingstukken.

Bij avond bij de schitterende gasverlichting maakt het magazijn inzonderheid een uitmuntenden indruk.

Het ruime winkelhuis werd gebouwd volgens de plannen van den heer P.H. Scheltema, architect alhier, en in enkele maanden daargesteld door den aannemer N. van Eck. Beiden komt lof toe voor hunnen arbeid.” (PGNC 20/9/1892)

Architect Scheltema

Petrus Herman Scheltema (Den Haag 2 februari 1856 – Voorburg 13 augustus 1923) was een Nederlands architect en redacteur van bouwkundig tijdschrift De Opmerker.

Hij was een zoon van luitenant-kolonel Nicolaas Scheltema. In november 1886 behaalde hij de akte rechtlijnig tekenen en perspectief. Hij had onder andere een betrekking bij een ziekenhuis. (wikipedia). Hij trouwde op 21 september 1887 trouwde met Casimira Albrechtina Wilhelmina Arendsen Hein te Nijmegen. Ze kregen drie kinderen.

Op 22 juni 1887 gaan Nicolaas van Eck, aannemer en Petrus Herman Scheltema, architect, beiden te Nijmegen, een vennootschap aan tot het “uitoefenen van de beroepen van Architect, Aannemer, Timmerman, Metselaar en daarmede verwante zaken, onder de firma Van Eck en Scheltema”. (PGNC 3/7/1887) Op 18 december 1890 willen zij “Het bouwen van een Landhuis op een terrein te Groesbeek” aanbesteden. (PGNC 7/12/1890)

Op 1 februari 1892 wordt de vennootschap weer ontbonden. N. van Eck gaat verder als aannemer op de Ziekenstraat no. 50 (kantoor) en 2de Walstraat 115 (werkplaats). Scheltema ls architect, op St. Annalaan 13 en zijn bureauu op 2de Walstraat 113. (PGNC 2/2/1892)

Op 16 maart 1892 wil hij “Het sloopen van een bestaand gebouw en ter plaatse bouwen van een Winkelhuis met Bovenhuizen aan de Groote Markt te Nijmegen” aanbesteden. (PGNC 6/3/1892)

Rond augustus 1893 wordt Scheltema, te Nijmegen, benoemd tot tijdelijk opzichter bij de dienst gemeentewerken in ‘s -Gravenhage. (De Gelderlander 13/8/1893)

In januari 1901 wordt hij benoemd tot directeur en redacteur van het architectuur- en bouwtijdschrift De Opmerker. Bij het splitsen van deze functie werd Scheltema van 1912 tot 1919 alleen redacteur van dit tijdschrift.

In 1907 werd hij benoemd tot hoofdopzichter van de Koninklijke paleizen.

Verbouwing 1929

In 1930 waren Vroom & Dreesmann (midden) en Bahlmann (rechts) nog 2 afzonderlijke zaken. Enkele jaren later zal Bahlmann bij Vroom & Dreesmann worden gevoegd. Foto: Nijmegen 700 jaar stad werd groots gevierd: in de hele stad werden gebouwen feestelijk geïllumineerd, zoals het gebouw van Vroom en Dreesmann in het midden, links van Dijk en Witte en rechts Bahlmann. De verlichting was een initiatief van de Nijmeegse Erkende Installateurs Vereniging en werd uitgevoerd door de firma's Beukering en Alewijnse, 25/8/1930-30/8/1930 (GN11829 RAN)
In 1930 waren Vroom & Dreesmann (midden) en Bahlmann (rechts) nog 2 afzonderlijke zaken. Enkele jaren later zal Bahlmann bij Vroom & Dreesmann worden gevoegd.
Foto: Nijmegen 700 jaar stad werd groots gevierd: in de hele stad werden gebouwen feestelijk geïllumineerd, zoals het gebouw van Vroom en Dreesmann in het midden, links van Dijk en Witte en rechts Bahlmann. De verlichting was een initiatief van de Nijmeegse Erkende Installateurs Vereniging en werd uitgevoerd door de firma’s Beukering en Alewijnse, 25/8/1930-30/8/1930 (GN11829 RAN)

In ieder geval is er een verbouwing in 1929 gevonden:

“Verbouwing Van Dijk en Witte.

De firma van Dijk en Witte kleedingmagazijn, heeft haar winkel aan de Groote Markt een moderniseering doen ondergaan die veroorzaakt werd door de eischen welke gesteld worden aan een firma die met haar tijd wenscht mee te gaan en het vertrouwen van het publiek waardig wenscht te blijven.

Genoemde firma mag aanspraak maken op een reputatie van degelijkheid en zoo is dus ook de verandering die zich aan het gebouw voltrok in orde, m.a.w. de verandering is een groote verbetering en is tevens een bewijs dat fraaiheid niet door nut in gedrang behoeft te komen. Er is een nieuwe sierlijke pui gekomen, een gevel van teakhout, nieuwe, ruime étalages, een portiek, en verlichting die door een nieuw soort reflector, welks zeer goed schijnt te voldoen, gediend wordt.

De architect is W.J. Eich en zoon, Arnhem. De aannemer G. Kuiper, Arnhem. De binnen-betimmering Th.A. Wissing, aannemer Nijmegen. De verlichting A.J. Peters, electricien, Nijmegen. Steenhouwer A. Rengers en Zoon, Nijmegen.” (PGNC 16/3/1929)

Sloop en nieuwbouw

Het door het bombardement van 22 februari 1944 totaal verwoeste pand van Vroom en Dreesmann (rechts) met op de achtergrond de restanten van de St. Augustinuskerk; links de schoenenzaak van de gebroeders Raemakers en de herenmodezaak van Van Dijk en Witte, 22/2/1944-30/6/1944 (GN11080 RAN)
Het door het bombardement van 22 februari 1944 totaal verwoeste pand van Vroom en Dreesmann (rechts) met op de achtergrond de restanten van de St. Augustinuskerk; links de schoenenzaak van de gebroeders Raemakers en de herenmodezaak van Van Dijk en Witte, 22/2/1944-30/6/1944 (GN11080 RAN)

Het gebouw van Van Dijk en Witte blijft bij het bombardement van 1944. Vanwege de nieubouwplannen van Nijmegen zal het toch gesloopt worden: De Gelderlander schrijft op 24/10/1952 dat Van Dijk en Witte naar het Marienburg vertrekken. Zij zullen zich daar vestigen in het gebouw “waar thans een dancing is gevestigd”.

Op 6 november zal de aanbesteding plaats vinden van het van gemeentewege slopen van opstallen funderingen van het perceel “Van Dijk en Witte” aan de Grote Markt nummer 8.

Lees hier verder over nieuwbouw van Van Dijk en Witte op de Broerstraat:

Burchtstraat 2 Van Dijk en Witte tegenwoordig zit in dit pand Douglas architect Rodenburg (augustus 2023)

Van Dijk en Witte, de voltooiing van de oostzijde van de Broerstraat, architect Rodenburg

De bouw van de herenkledingzaak van Dijk en Witte zorgde voor de voltooiing van de oostzijde van de wederopbouw van de Broerstraat. Het nieuwe pand staat (nagenoeg) op de plek waar het vooroorlogse pand heeft gestaan. In 1892 begon van Dijk en Witte een confectiemagazijn op de Grote Markt 8. Na de Tweede Wereldoorlog was…

Lees verder

(Overige) Bronnen en verder lezen

Zie ook https://www.noviomagus.nl/OudNijmegen/006/cwdata/scan003.html en vooral kaart reactie 7! Loop van Scheidemakersgas, Groote Markt, Broerstraat,  V. D. en W.  naast Vroom en Dreesmann. Let ook op de Passage! En ook kaart bij reactie 3

https://nl.wikipedia.org/wiki/Petrus_Herman_Scheltema

Grote Markt

Deze pagina verzamelt artikelen die reeds over de Grote Markt zijn verschenen. Eerst echter een korte geschiedenis. Beide zullen van…