Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw architect Hoffmann
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Villa Rica

1904, Voorstadslaan 351

Villa Rica, Voorstadslaan, architect Hoffmann, juli 2024
Villa Rica in het zonnetje, Voorstadslaan, architect Hoffmann, juli 2024

Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond aan de Voorstadslaan. Hij laat daarop een villa ontwerpen door de architect Hoffmann: Villa Rica. Het gebouw op de hoek van de Voorstadslaan en Prinsenlaan stamt uit 1904.

Vooraf

“Het pand verrees op een kavel waar ook voorheen al bebouwing had gestaan. Uit de kadastrale kaart van 1832 blijkt namelijk dat ter hoogte van de huidige aansluiting van de Prinsenlaan op de Voorstadslaan – in het verlengde van de Bredestraat – een fors huis met erf en tuin stond. Eigenaar was de landbouwer Derk Kloosterman. Later is hier dus de Prinsenlaan aangelegd en het onderhavige pand bevindt zich direct ten zuiden van deze straat,” (Gemeentelijke monumentenlijst).

In deze buurt stonden meerdere villa’s. Zelf maakte Villa Rica onderdeel uit van het nooit volledig gerealiseerde Villapark Hees.

The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522

Villapark Hees

1902 “Villapark onder Hees. Wij hebben indertijd reeds gesproken van het villapark, dat onder leiding van den architect den heer Oscar Leeuw zal worden aangelegd tusschen den straatweg naar Hees, de oude Heesche laan en den nieuwen weg, van wege de Gemeente aan te leggen als verbinding van den Heeschen straatweg met de Krayenhofflaan. Binnen…

Lees verder

Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond:

Architect Willem Hoffmann

Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail) door architect Hoffmann
Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail)

Villa Rica is ontworpen door architect Willem Hoffmann. Lees hier verder over deze architect:

Willem Hoffmann, architect

Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…

Arnoldus Josephus Jacobus Pascal

Arnoldus Josephus Jacobus Pascal (17-7-1870 Doesburg) vestigt zich op 10-5-1901 in de  gemeente. Hij is dan afkomstig uit Venlo. Hij gaat wonen in de Voorstadslaan 212, wat later is doorgehaald en vervangen door 351. Bij de opmerking staat E.J. 237.: het is onduidelijk of dit een verhuizing of een hernummering is. (Bevolkingsregister 1900). In het Register van 1910 staat Voorstadslaan 351, wat op een later tijdstip (‘1-1-21’) is vervangen door Lange Hezelstraat 123. Daarop is bij beroep ‘zonder’ doorgehaald en vervangen door agent in wijnen. In de Gemeentelijke Monumentenlijst staat een verdere uitleg: “In de bekende publicatie van Dr. J.J. de Blécourt over het Schependom van Nijmegen (1912) staat het pand vermeld als de Villa Rica van de heer A.J.J. Pascal. Deze Pascal had de woning laten bouwen. Tot aan de voltooiing woonde hij aan de Voorstadslaan 212, waarna hij in 1916 naar de Lange Hezelstraat 123 verhuisd.”

Hij is getrouwd met Joséphine (later vervangen door a) Sibilla Maria Hutgens (22-8-1879 Doesburg). Ze zijn getrouwd op 10-10-1899. (Inventarisnr 102, Aktennr 66 archief Venlo) Hij is dan 29 en heeft als beroep “koopman”.

Ze hebben 5 kinderen, waarvan er 1 jong is overleden:

  • Hendrika Maria (10-4-1901 Venlo); Bij de opmerking staat I2-285. En op een gegeven moment komt ze van dit adres weer bij het gezin te wonen. Zij is dan onderwijzeres bijz. school.
  • Petrus Josephus Arnoldus (25-10-1903 Hees); hij overlijdt op 4-12-1912
  • Josephus Jacobus (2-4-1909 Hees)
  • Maria Johanna Hendrika (23-6-1911 Hees).
  • Louis Pierre Leon (7-10-1914 Hees)

Daarnaast zijn moeder Hendrika Wilhelmina ten Oever, wed. Pascal (8-2- 1837). Op 11-10-1911 overlijdt ze te ’s Gravenhage (de verhuizing daar naar toe staat niet vermeld). De laatste 3 kinderen zijn in Villa Rica geboren.

Winkel Venlo

In 1890 opent Pascal zijn winkel in “wijn, likeuren, sterke dranken, tabak en sigaren”. Daarna zullen vele advertenties in het Venloosch weekblad volgen.

Advertentie opening A.J.J. Pascal op de Grote Markt in Venlo ( Venloosch weekblad,   3-5-1890)
Advertentie opening A.J.J. Pascal op de Grote Markt in Venlo (Venloosch weekblad, 3-5-1890)
Verkoop winkelhuis in Venlo door Pascal (PGNC 6/4/1910)
Verkoop winkelhuis in Venlo door Pascal (PGNC 6/4/1910)

In de loop der jaren biedt “A. Pascal, Hees” een aantal malen een winkelhuis aan de Grote Markt aan. Gevonden zijn:

•            Winkelhuis te koop of te huur in 1903 (Venloosche courant, in ieder geval 26-9-1903 en 30-08-1903)

•            Groot Winkelhuis te koop (PGNC 6/4/1910)

Welk winkelhuis en of dit dezelfde zijn, is niet bekend: In augustus 1900 wordt het winkelhuis met erf aan de Groote Markt te Venlo geveild namens J.J. Pascal, de vader van A.J.J. Pascal. (Venloosche courant, 04-08-1900). Zijn vader overlijdt vervolgens op 22 december (Venloosche courant, 23-12-1900).

In 1890 heeft A.J.J. zijn winkel op de Grote Markt geopend. Het is nog niet bekend of het hetzelfde pand was als dat van zijn vader (of dat A.J.J. op een later tijdstip zijn eigen winkel daar naartoe heeft verplaatst), of dat er dus 2 leden van de familie Pascal een eigen winkel hadden.

Waarschijnlijk vertrekt Pascal in 1919 uit Hees: in de bestuursvergadering rond 2 april blijkt hij niet langer bestuurslid van Dorpsbelang Hees te willen zijn, wegens vertrek uit Hees. (De Gelderlander 2/4/1919)

Naam Villa Rica

Wie de villa Villa Rica heeft genoemd is niet bekend. Is de villa vernoemd naar 1 van de Hendrika’s? Of betreft het de Spaanse vertaling voor “Rijke/welvarende Villa/dorp” ?

Andere bewoners op basis Adresboeken:

Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw architect Hoffmann
Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw; architect Hoffmann
A.J.J. PascalEn wed. J Pascal (t/m boek 1910-1911)1908, 1909, 1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
   
Dr. C.J. v. Barneveldarts1920, 1922, 1926, 1928, 1932, 1936, 1938, 1940, 1948
Mej. A.C. v. Barneveld 1928, 1932
H.A. v. Barneveld 1938, 1940
J.A. JanssenOpsporingsambtenaar1951
R.O. van der Werfscheepskundige1955
R.F. Tophovenperschef1963
   

Pascal verkoopt de woning rond eind 1916/begin 1917 aan C.J. van Barneveld, een arts. Van Barneveld had op dit adres ook zijn praktijk. (Gemeentelijke monumentenlijst)

Van Barneveld laat (waarschijnlijk staat er) R. Offerman een kleine verbouwing doen en een schuurtje bouwen (datum dossier: VERBOUWEN WOONHUIS (26-01-1917). De verbouwing houdt uiterlijk in dat een balkon van de zijgevel bij de woning zelf wordt getrokken.

Plan tot het bouwen van een schuurtje een een kleine verbouwing. D12.385339

Dan koopt in 1951 de N.V. Scheepswerf Gebr. van der Werf uit Deest het pand. Zij laten door architect R. G. Rodenburg een verbouwing ontwerpen. De tekening daarvan is gedateerd op  9-9-1951. Uiterlijk betreft dit het plaatsen van 1 groot raam centraal boven de deur en het plaatsen van een nieuwe deur naast de reeds bestaande.

Oud D12.412713
Nieuw (D12.412714 detail)

In 1996 brandt de woning deels af en wordt vervolgens herbouwd.

Villa Rica was het derde en tevens laatste pand dat van de grond kwam voor het Villapark Hees. Daarna zou er pas in 1924 weer gebouwd worden.

Gemeentelijk Monument

Villa Rica is een Gemeentelijk monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide omschrijving): “

Architectuurhistorische waarde
In het authentieke karakter zowel in de hoofdvorm als de detaillering gaaf bewaard gebleven voorbeeld van villabouw uit de vroege twintigste eeuw, naar een ontwerp van de Nijmeegse architect Willem Hoffmann die onder meer bekend is van kasteel Het Slotje aan de Neerbosscheweg. Het onderhavige, uit 1904 daterende pand, voerde hij uit in een op de vernieuwende landhuisbouw stoelende stijl. Karakteristiek is onder meer de schilderachtige en asymmetrische opzet, met in elkaar grijpende dakpartijen, vensters met luiken en veelruits
bovenlichten, alsmede decoratief houtbeschot. Alhoewel de woning door brand werd aangetast geeft het bouwwerk zowel uit- als inwendig nog immer een goed herkenbare indruk van de oorspronkelijke opzet. Het rondom een hal met trappenhuis ingedeelde interieur werd in nauwe aansluiting bij de authentieke situatie gereconstrueerd.


Stedenbouwkundige waarde
Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een asymmetrische bouwmassa, ‘ingewikkeld’ in elkaar stekende dakpartijen, een hoog oprijzend dakhuis en diverse opvallende details waaronder een rijkbewerkte timpaan, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin belangrijke situationele waarde. De stedenbouwkundige waarde wordt versterkt door de ligging op de hoek van een kruispunt waar het pand alleen al door de wat forsere opzet dan de belendende panden een belangrijke blikvanger vormt. Komende vanuit de tegenoverliggende Bredestraat valt het bouwwerk mede door zijn opzet en vormgeving al op grote afstand in het oog.

Cultuurhistorische waarde
Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar de historie van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. Behalve boerderijtjes, bloemkwekerijen en religieuze instellingen werd de bebouwing van Hees en Neerbosch vooral bepaald door forse en voorname woonhuizen. Het onderhavige pand is hiervan een goed voorbeeld. Ondanks de teistering door brand weerspiegelt dit woonhuis nog immer op een heldere manier de historische ontwikkelingen in het betreffende gebied. Deze waarde wordt versterkt doordat de grote villa’s en landhuizen die zich in de onmiddellijke nabijheid bevonden voor het merendeel zijn verdwenen danwel slechts als min of meer aangetaste relicten bewaard bleven.”

Willem Hoffmann, architect

Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…

The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522
#Nijmegen

Villapark Hees

1902

The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522
The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522

Villapark onder Hees.

Wij hebben indertijd reeds gesproken van het villapark, dat onder leiding van den architect den heer Oscar Leeuw zal worden aangelegd tusschen den straatweg naar Hees, de oude Heesche laan en den nieuwen weg, van wege de Gemeente aan te leggen als verbinding van den Heeschen straatweg met de Krayenhofflaan.

Binnen eenige dagen nu zal de aanbesteding voor den aanleg der wegen in dat park plaats hebben. Voorloopig zal men zich bepalen tot een weg tegenover de Breede straat, alszoo ter plaatse waar thans nog een tuinmanswoning staat, die moet weggebroken worden. Die weg krijgt twee zijtakken rechts, uitkomende op de Oude Heessche laan een een links, uitkomende op den straks genoemden gemeenteweg.

Tevens zal er een aanvang gemaakt worden met den bouw van twee villa’s, gelegen aan den eersten van genoemde zijwegen. Onze begaafde stadgenoot, de heer Leeuw heeft daartoe hoogst artistieke ontwerpen gemaakt, die op het oogenblik zie zien zijn in het winkelraam van den heer Smals, op de Groote Markt.

Het zijn bijzonder sierlijke en vriendelijke buitenwoningen, die hij geteekend heeft; in het groen zullen zij een schilderachtig effect maken, en op den duur zal dit deel van Nijmegens omgeving door den aanleg van dit park stellig een groote verfraaiing ondergaan.

Naar wij vernemen, bestaat het plan de villa’s niet te huur, maar te koop aan te bieden. Daar de prijzen matig zullen zijn, zal menigeen, die gaarne buiten wil wonen, maar niet de hoogste prijzen kan besteden, hier een geschikte gelegenheid vinden om zich duurzaam op een lief plekje te vestigen.” (De Gelderlander 25/12/1902)

Op 28 januari 1903 vindt de aanbesting plaats van “Het aanleggen en met grint verharden van wegen en nader omschreven werken in het Villapark onder Hees.” (PGNC 25/1/1903). De laagste inschrijver daarbij was J. Schippers voor de som van f 2940,- (PGNC 29/1/1903), die dan waarschijnlijk de aanbesteding heeft verkregen.

https://testren292677012.wordpress.com/2023/07/05/the-corner/

The Corner

1903, Huidig adres: Tweede Oude Heselaan 522 Het huis dat tegenwoordig The Corner heet was 1 van de eerste 2 villa’s van het Villapark Hees. De architect was Oscar Leeuw. In dit artikel wordt nader ingegaan op dit villapark. Verkoop Villa Leeuwenstein Op 8 en 22 juli 1897 zal de villa “Leeuwenstein” onder Hees met…

Lees meer

Villa Rica

Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond aan de Voorstadslaan. Hij laat daarop een villa ontwerpen door de architect Hoffmann: Villa Rica. het gebouw stamt uit 1904.

Lees meer
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Emmalaan 5 en 7, architect Ebing

1932

Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)

In 1932 ontwerpt de architect C.J. Ebing Dubbel (Guido Gezellestraat 63) een dubbel woonhuis, Emmalaan 5 en 7. Dit in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen). Horstink zal zelf op nummer 5 gaan wonen. Lamers is makelaar van beroep en verkoopt nummer 7 aan B. Kistemaker.

Bij het RAN is hier een foto uit 1955.

Plan v/e dubbel landhuis a/d Emmalaan te Nijmegen Kad bek Neerbosch B3650, datum tekening 12-5-1932 (D12.398217 Detail)
Plan v/e dubbel landhuis a/d Emmalaan te Nijmegen Kad bek Neerbosch B3650, datum tekening 12-5-1932 (D12.398217 Detail)

Architect Ebing

Lees hier over architect Ebing:

Architect Ebing

Deze pagina verzamelt werken van architect Ebing en zal van tijd tot tijd worden aangevuld. Uitbreiding bij de Firma A.P. Keyser. 1932, Stikke Hezelstraat 42-44 (bij verbouwing) “Uitbreiding bij de Firma A.P. Keyser. De firma A.P. Keyser heeft haar zaak aan de Stikke hezelstraat No. 42-44, genaamd “De Bijenkorf” een belangrijke uitbreiding doen ondergaan, welke…

Lees verder

Emmalaan 5

NaamBeroepAdresboeken
W.J.M. HorstinkOnderwijzer1934, 1936, 1938, 1940
Wed. Th.E.A. Horstink geb. M. Hermsen 1936, 1938
Wed. M.W. Lamers, geb. J.J. Thijssen 1948, 1951, 1955
Horstink, wed. F.Th.J. geb. M.J.H. Lamers 1948, 1951, 1955, 1959, 1963, 1966, 1968
J.R.A. Lamers 1959
M.W.I.M. Horstink 1966
Gevonden namen en jaartallen in Adresboeken

Merk bij 1948 de weduwe Horstink-Lamers op. Mogelijk/waarschijnlijk waren de aanvragers Horstink en Lamers voor de bouwvergunning familie? Dit is nog niet verder onderzocht.

Emmalaan 7

Op 11-2-1933 plaatst Lamers de advertentie voor het in aanbouw zijnd Heerenhuis gelegen in de Emmastraat

advertentie 11/2/1933

Op 11-2-1933 plaatst Lamers de advertentie voor het in aanbouw zijnd Heerenhuis gelegen in de Emmastraat

Hieronder staan de gevonden bewoners weergegeven. Een aantal advertenties/krantenartikelen bieden daarbij verdere aanknopingspunten:

B. Kistemaker zal het huis tussen februari en juni 1933 hebben gekocht: Vanaf 3-6-1933 wordt mevrouw Kistemaker op Emmalaan 7 in advertenties van de “R.K. vereniging ter bescherming van meisjes, in Nederland”. (De Gelderlander 3/6/1933)

Diepenbroek, wed. F.B. geb. A.R.J. Vinke, oftewel Anna Regnera Joanna Vinke, weduwe van Ferdinand Bernard Diepenbroek, overlijdt op 23-7-1938 (rouwadvertentie De Gelderlander 23/7/1938)

In ieder geval is er ten aanzien van A.Th.A.K. Lange op 1-4-1939 een advertentie gevonden met Emmalaan 7 als adres (hij blijkt daarbij secretaris van de Nijmeegsche Zwemclub 1921 te zijn) (De Gelderlander 1/4/1939)

Gevonden in Adresboeken:

B. KistemakerHoofd R.K. bijz. school1934, 1936, 1938
Diepenbroek, wed. F.B. geb. A.R.J. Vinke 1934, 1936, 1938
A.Th.A.K. LangeScheik. Ing.1940
KI.D. de GrootReiziger1948
A.Ph. KrijffChemicus1951, 1955
J.P. TazelaarArb. Analist1959, 1963
Wed. P.J. van Bortel, geb. A.E. Weijkman 1959, 1963
P.J.H.M. Heijndaalpsycholoog1968


Familie Krijff

Op het terras achtertuin familie Krijff, van links naar rechts: Luco, Nienke, Jan, ma en pa, 5-8-1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)
Op het terras achtertuin familie Krijff, van links naar rechts: Luco, Nienke, Jan, ma en pa, 5-8-1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)

Jan Krijff stuurde de volgende reactie:

“Vanuit Delft komende heb ik op dit adres gewoond van 1951 tot en met 1956. Dit samen met mijn ouders , broer Luco en zusje Nienke. Mijn vader werkte bij Smit, Transfomatoren. In 1956 zijn wij vertrokken naar Bloemendaal. In Nijmegen zat ik op de freubel school bij Mej Boot op de Oranje Singel. Daarna op de3 Nutschool. In het begin met de tram naar school het laatste jaar met de fiets. Het was een rustig buurtje waar weinig op straat werd gespeeld. Erg veel kan ik mij niet herhinneren maar wel dat soldaten langs kwamen met grote melkbussen met snert. ook weet ik nog dat er geschaatst werd in de haven. Ik ben nog een paar keer teruggeweest in Nijmegen.”

En in een brief: “Wij hebben daar maar een korte periode gewoond en ik kan mij van het interieur niet veel herinneren. Volgens mij was er geen centrale verwarming en weet ik ook niet meer of er een badkamer was.

Een wandeling op de Prinsenlaan, die rechts afbuigt. Op de hoek is Prinsenlaan 18 (huidig nummer) te zien en nog een klein stukje Prinsenlaan 12 rechts daarvan. De weg links is de Patrijsstraat: daar is 1 van de nieuwbouwwoningen te zien (en vaag links daarvan een aantal andere nieuwbouwwoningen), 1955/1956; Foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright J. Krijff
Een wandeling op de Prinsenlaan, die rechts afbuigt. Op de hoek is Prinsenlaan 18 (huidig nummer) te zien en nog een klein stukje Prinsenlaan 12 rechts daarvan. De weg links is de Patrijsstraat: daar is 1 van de nieuwbouwwoningen te zien (en vaag links daarvan een aantal andere nieuwbouwwoningen), 1955/1956
(Foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright J. Krijff)

Er was nagenoeg geen contact met de buren, die naar ik herinner zeer Christelijk waren. Voor mijn vader was Nijmegen na Delft een soort thuis komen. Hij heeft zijn heel HBS tijd in Nijmegen gewoond en is daarna naar Utrecht vertrokken. Mijn moeder was een Arnhemse en vond Nijmegen maar niks. Zij was blij naar Bloemendaal te kunnen gaan.

Verder kan ik mij nog een paar namen van de Nut School (Lagere School) herinneren. Han Meijbergen van de margarine fabriek, Eric Nuver, zoon van de huisarts, Hansje Blokland die zijn vader fruitteler was (appels). De school was gelegen tegenover de winkel die Marklin treinen verkocht waar met Kerst een groot aantal mensen voor de ramen stonden. Wij hebben recent genoten van de documentaire over de Nijmeegse jongens van Lymborch in mijn tijd in Nijmegen nooit van gehoord.”

Klik op onderstaande foto’s voor een vergroting:

Achtertuin familie Krijff Emmalaan 7: grootvader Jan Joosten met kleinkinderen Krijff, 1955/1956 (ter beschikking gesteld door J. Krijff; copyright: J. Krijff)
Op het terras achtertuin familie Krijff, 5-8-1955 (ter beschikking gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)
1956: Mevr. Krijff-Joosten (links) en Mevr Bussemaker-Joosten (rechts); zussen van elkaar (ter beschikking gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
1956: Mevr. Krijff-Joosten (links) en Mevr Bussemaker-Joosten (rechts); zussen van elkaar (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 6: kinderen familie Krijff, zij woonden op Emmalaan 7. Op 6 woonde Mej. van Grondelle, akela bij Keizer Karel Padvinders, 1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 6: kinderen familie Krijff, zij woonden op Emmalaan 7. Op 6 woonde Mej. van Grondelle, akela bij Keizer Karel Padvinders, 1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 5 en 7 (September 2022, Google Streetview) architect Ebing
Emmalaan 5 en 7 (September 2022, Google Streetview) architect Ebing
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)

Herinneringen aan Emmalaan 5 en 7?

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

Emmalaan

De aanleg van de Emmalaan houdt verband met de stichting van de het Villapark Hees, welke uiteindelijk nauwelijks van de…

Architect Ebing

Deze pagina verzamelt werken van architect Ebing en zal van tijd tot tijd worden aangevuld. Uitbreiding bij de Firma A.P.…

Emmalaan 9

Waarschijnlijk is de bouw van dit dubbel woonhuis de eerste bouwactiviteit nadat Villa Rica uit 1904, welke de laatste van…

Mariënburgsestraat 6-14: Van links naar rechts; Het Brillenpaleis, Café De Pool, het Vleespaleis en Duives Manufacturen en Herenmode, 1955 (F30514 RAN)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Café de Pool

1954 Mariënburgsestraat 7-9 (oud), Mariënburgsestraat 10 (huidig) Centrum

Mariënburgsestraat 6-14: Van links naar rechts; Het Brillenpaleis, Café De Pool, het Vleespaleis en Duives Manufacturen en Herenmode, 1955 (F30514 RAN)
Mariënburgsestraat 6-14: Van links naar rechts; Het Brillenpaleis, Café De Pool, het Vleespaleis en Duives Manufacturen en Herenmode, 1955 (F30514 RAN)

Vooraf

Voordat het Hotel-Café-Restaurant “De Pool” in 1944 werd verwoest, was het een belangrijke uitgaangsgelegenheid geweest dat zich uitstrekte van de Mariënburg tot Oude Stadsgracht.

Lees hier over de uitbreiding van De Pool in 1926:

De nieuwe Pool op de Mariënburgsestraat

Café “De Pool” herbouwd in Mariënburgsestraat

Café “De Pool”, dat voor de stadsverwoesting in 1944 op Mariënburg-Oude Stadsgracht zulk een belangrijke plaats in ons stadsleven innam, is thans herbouwd. Niet op precies dezelfde plaats als vroeger, maar wel in dezelfde omgeving. Het staat nu in de Mariënburgsestraat op no. 9, onmiddellijk bij de Burchtstraat, in het hartje van de stad. Het is een mooi punt en daar komt nog bij dat voor de band van ’44 zich op deze plaats ook een café bevond. Het nieuwe café De Pool ziet er allergezelligst uit; het is niet te groot en ook niet te klein, maar juist groot genoeg om te bereiken dat eenieder er zich op zijn gemak en thuis gevoelt. Het architectenbureau Benning, dat deze nieuwbouw ontwierp en de aannnmer J.M. Hendriks, die ze verwezenlijkte, hebben eer van hun werk. Ze hebben aan de stad een gezelligheidselement weten toe te voegen dat temidden van het nuchtere en zakelijke waardoor menig nieuw pand wordt gekenmerkt, een aanwinst is. De betimmering is van de fa. H. de Klerk uit Rotterdam; ze levert een belangrijke bijdrage tot de intimiteit waarover we spraken.

De heer M. van Meteren, de eigenaar van De Pool, drijft de zaak niet zelf meer, zoals vroeger. De heer A.Th. v.d. Donck vervangt hem en wij twijfelen er niet aan of hij zal in de Nieuwe Pool een evengroot succes hebben als de heer van Meteren vroeger had in De Pool op Mariënburg.” (De Gelderlander 6/2/1954)

Architectenbureau Benning

Het gebouw is ontworpen door Architectenbureau Benning. Lees hier verder over dit bureau:

In ieder geval komt de Pool nog voor in de Adresboeken van 1963 (huisnummer 8-10). En ook in 1966 en 1968 (nummer 10), hoewel het dan Poolbar wordt genoemd.

Mariënburgsestraat, mei 2025 (Google Streetview)
Mariënburgsestraat, mei 2025 (Google Streetview)
Groesbeeksedwarsweg 263 van Heutszstraat 2, maart 2025 (Google Streetview)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Van Heutszstraat 2, bakker Schouten architect Benning

1947-1948

In 1947 ontwerpt architect B. Benning de herbouw van de hoek van Heutszstraat – Groesbeeksedwarsweg. Dit pand was bij de bevrijding vernietigd. De bouwtekening heeft hij samen met zijn broer P. Benning ondertekent.

Vooraf

Van Heutszstraat 2, vóór de verwoesting (D12.407241)
Van Heutszstraat 2, vóór de verwoesting (D12.407241)

Het oorspronkelijke gebouw was ontworpen in 1938. Op 18 februari 1939 vindt de “heropening” plaats (advertentie De Gelderlander 17/2/1939 ).

In de nacht van 28 op 29 september werd het gebouw verwoest door Duitse granaten.

Op de hoek Van Heutszstraat- Groesbeeksedwarsweg sloegen in de nacht van 28 op 29 september Duitse granaten in. Enkele winkels en woonhuizen werden verwoest; links het pand van Drogisterij J.I.M. Elling en rechts de Brood- en Banketbakkerij van de Gebroeders G. en W. Schouten ; op de achtergrond huizen aan de Beethovenstraat, september 1944 (Commissariaat van Politie Nijmegen, Afd. Fotografie via F27438 RAN CC0)
Op de hoek Van Heutszstraat- Groesbeeksedwarsweg sloegen in de nacht van 28 op 29 september Duitse granaten in. Enkele winkels en woonhuizen werden verwoest; links het pand van Drogisterij J.I.M. Elling en rechts de Brood- en Banketbakkerij van de Gebroeders G. en W. Schouten ; op de achtergrond huizen aan de Beethovenstraat, september 1944 (Commissariaat van Politie Nijmegen, Afd. Fotografie via F27438 RAN CC0)

Nieuwbouw van Heutszstraat 2

In het Bouwarchief komen 2 ontwerpen voor, die afwijken wat betreft het grote raam. Momenteel is nog onbekend welk ontwerp het uiteindelijk geworden is:

Van Heutszstraat 2, dossier D12.407241 VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)
Van Heutszstraat 2, dossier D12.407241 VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)
Van Heutszstraat 2, D12.407243 vergelijk D12.407241: de ruiten; VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)
Van Heutszstraat 2, D12.407243 vergelijk D12.407241: de ruiten; VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)

Brood- en Banketbakkerij Fa. Gebr. Schouten

Op de hoek van de Groesbeeksedwarsweg en de v. Heutszstraat is een nieuwe bakkerij en banketbakkerij verrezen, op de plaats waar drie en een half jaar geleden na de bevrijding het oude bedrijf door de oorlog werd verwoest. De fa. Gebr. Schouten is op dit prachtige punt gevestigd. Een mooie moderne bakkerij en een fraaie winkel is tot stand gekomen, waarin behalve het brood en banket een goede sortering chocolade- en suikerwerken aanwezig is. De aannemer de heer J.A. v.d. Hoogen en de architect de heer B. Benning, die dit bedrijf zo aantrekkelijk tot stand brachten, hebben er van hun werk.” (De Gelderlander 14/8/1948)

Bakkerij Gebr. Schouten staat in ieder geval nog in het Adresboek van 1968.

Groesbeeksedwarsweg 263 van Heutszstraat 2, maart 2025 (Google Streetview)
Groesbeeksedwarsweg 263 van Heutszstraat 2, maart 2025 (Google Streetview)

Altrade

Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…

Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)
#Nijmegen

Marialaan

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Marialaan

Monument bombardement 22 februari 1944 Krayenhofflaan (juli 2023)

Monument Bombardement 1944 Krayenhofflaan

Tijdens het bombardement op 22 februari 1944 was de Krayenhofflaan een van de hardst getroffen straten. Het werd in 2013 onthuld aan de gevel van bakkerij de Bie.

Lees verder
Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)

Veilinggebouw

Rond 18-8-1949 vond de aanbesteding plaats van het eerste gedeelte va een bloemen-, groenten- en fruitveilingcomplex aan de Marialaan plaats. De architect was W.Th. Reynen. De laagste inschrijvers waren Fa. Smulders en Graft te Oisterwijk: f 649.000. Zij verkregen daarmee de opdracht.

Lees verder
De Paladijn Ijsvogelpassage april 2026

De Paladijn

Op de locatie van een voormalig bedrijventerrein in Nijmegen ontstaat in de jaren 0 het stedenbouwkundige project “De Nieuwe Voorstad”, bedoeld als verdichting en herontwikkeling van een verouderd stadsgebied. Het meest controversiële onderdeel wordt het wooncomplex De Paladijn, een 15 verdiepingen hoge woontoren die al vóór oplevering tot juridische en maatschappelijke discussie leidt.

Lees verder
Park Leeuwenstein (augustus 2023)

Park Leeuwenstein

Het Park Leeuwenstein was vroeger de tuin van Villa Leeuwenstein. Het lijkt wat verborgen te liggen door de bebouwing van de Marialaan en de Bosduifstraat. Dat het park mogelijk wat onbekend is, is onterecht: er staan veel verschillende bomen, waaronder bijzondere soorten.

Lees verder

Ampullenfabriek

Nieuwe fabriek van de NAF N.V.

Aan de Marialaan bij de groenteveiling

Nijmegen 13 Juli -Architect J. Coumans te Nijmegen heeft gistermiddag de bouw aanbesteed van een nieuwe fabriek aan de Marialaan naast de groentenveiling. De N.V. Nederlandse Ampullenfabriek, de NAF N.V., thans gevestigd aan de Weurtseweg te Nijmegen, zal daar voor de nieuwe gebouwen en kantoren over een terrein van ongeveer 1500 vierkante meter kunnen beschikken.

De heer H. van Stokkum, die het initiatief nam tot de oprichting van de Ned. Ampullenfabriek wordt sedert 2 December 1950 door de heer J.H. Ijkenboom als mede-directeur geassisteeerd; laatstgenoemde heeft de volledige technische leiding van het bedrijf in handen.

De ampullen, die vroeger meestal uit het buitenland moesten worden ingevoerd, zijn uitsluitend bestemd voor laboratoria zowel in het binnenland als voor de export.”

De laagste inschrijving voor de nieuwe fabriek met kantoren en woning was van A.J. van Alfen te Boxel en zonder kantoren en woning, grondvlak ongeveer 1345 vierkante meter N.V. Bouwonderneming v.h. van Amerongen uit Arnhem voor f228.475. De gunning moet dan plaats vinden. (De Gelderlander 13/7/1951)

Architect Coumans

Lees hier over achitect Coumans:

Marialaan 4 t/m 14

Plan voor 3 Beneden & Bovenhuizen a/d Marialaan te Nijmegen Kad Neerbosch Sectie B No 1949, Eigenaar en Uitvoerder A. Koster, datum bouwdossier 7-11-1905 (D12.379007)
Plan voor 3 Beneden & Bovenhuizen a/d Marialaan te Nijmegen Kad Neerbosch Sectie B No 1949, Eigenaar en Uitvoerder A. Koster, datum bouwdossier 7-11-1905 (D12.379007)

De huidige Marialaan 12 en 14 zijn rond 1905 gebouwd als onderdeel van 3 beneden- en bovenwoningen. Hiervan was A. Koster de “eigenaar en uitvoerder”. Waarschijnlijk heeft onderstaande advertentie voor de prijsopgave van arbeidsloon betrekking op deze woningen. Daarbij is de advertentie ondertekend met A. Koster, Ziekenstraat (Ziekerstraat).

Advertentie metselwerk voor 3 Beneden- en Bovenhuizen aan de Marialaan (PGNC 27/9/1905)
Advertentie metselwerk voor 3 Beneden- en Bovenhuizen aan de Marialaan (PGNC 27/9/1905)

Marialaan 16 t/m 22

Op de bouwtekening van Marialaan 32 t/m 38 staat de locatie van de huidige Marialaan 16 t/m 30 nog ingetekend als “Erf van Elk”.

Erf van Ellk te koop, Marialaan (De Gelderlander 10/11/1907)
Erf van Ellk te koop, Marialaan (De Gelderlander 10/11/1907)

Of timmerman/aannemer W.A. Kellendonk de koper van dit kavel is, is nog niet bekend. Wel zal hij er twee keer twee beneden- en bovenwoningen neerzetten.

Plan tot het Bouwen van twee Benede en Bovenhiusen aan de Mariealaan Kad Gem Neerbosch sectie B No 2182, Eigenaar en Uitvoerder W.A. Kellendonk, datum bouwdossier 16-8-1910 (D12.383492)
Plan tot het Bouwen van twee Benede en Bovenhiusen aan de Mariealaan Kad Gem Neerbosch sectie B No 2182, Eigenaar en Uitvoerder W.A. Kellendonk, datum bouwdossier 16-8-1910 (D12.383492)

De tekening van Marialaan 16 t/m 22 is afkomstig uit het bouwdossier van augustus 1910. Daarbij is W.A. Kellendonk de “Eigenaar en Uivoerder”. Kadastraal wordt daarbij de helft gebruikt van de open ruimte. In 1911 volgt dan Marialaan 24 t/m 30.

Hierbij heeft hij zo te zien de bouwtekening letterlijk gekopieerd, waarbij de “ie” in de Marialaan is doorgehaald. En daarnaast ondertekent hij nu met W. Kellendonk.

W.A. Kellendonk

In De Gelderlander 31/12/1911 doet W.A. Kellendonk een nieuwjaarsgroet. Daarbij is hij Timmerman en Aannemer, Marialaan 5-7. Eveneens op PGNC 1/1/1913.

W.A. Kellendonk komt in de adresboeken 1912-1913, 1913-1914 voor als “metselaar” op Marialaan 7.

(Marialaan 5 is een werkplaats.) In het Adresboek 1922 W.A. Kellendonk, aannemer, voor op Breedestraat 21. In 1932 is het aannemer en timmerman op Breedestraat 29. Bij een gevonden brievenhoofd uit 1929 is het “W.A. Kellendonk & Zn., Aannemers, Machinale Timmerfabriek, Hees bij Nijmegen. Dan is bij Breedestraat de bedrukte 21 met pen doorgehaald en met pen 29-31-35 geschreven. (Inventarisnummer 1187)

Marialaan 24 t/m 30

Plan tot het Bouwen van Twee Benede en Boven Hiusen aan de Marialaan Kad Gem Neerbosch sectie B No 2182, Eigenaar en Uitvoerder W. Kellendonk, datum bouwdossier 7-2-1911 (D12.382387)
Plan tot het Bouwen van Twee Benede en Boven Hiusen aan de Marialaan Kad Gem Neerbosch sectie B No 2182, Eigenaar en Uitvoerder W. Kellendonk, datum bouwdossier 7-2-1911 (D12.382387)

Zie hierboven.

Flats Marialaan

Eerste steen Flats Marialaan

Vanmiddag tussen 12 uur en half één heeft mejuffrouw Mien van Erp, dochter van het Pensioenfonds van het Vliegend Personeel van de K.L.M., de eerste steen gelegd voor het grote complex woningen, winkels en garages, dat aan de Marialaan wordt gebouwd door het aannemersbedrijf firma Penders en Gerritsen. Het betreft hier een complex van 48 woningen, tien winkels en drie garages, die door de makelaars A. Strijbosch en Th. Thunnissen aan het Pensioenfonds van het Vliegend Personeel van de K.L.M. zijn verkocht. Het plan voor het complex is ontworpen door architect J.H. ten Have.

De voorzitter van genoemd pensioenfonds, de heer van Erp, heeft in een korte toespraak vóór de eerste steenlegging dank gebracht aan allen, die aan de totstandkoming van deze bouw hebben medegewerkt, in het bijzonder het gemeentebestuur van Nijmegen, dat een grote activiteit aan de dag legde voor deze bouw. In het K.L.M. pensioenfonds is thans een bedrag van 100 miljoen gulden belegd en het spreekt vanzelf, aldus de heer Van Erp dat het bestuur in hoge mate bezorg is voor de  belegging van de bedragen en de rente welke deze opbrengsten. Nadat jhr. de Graaff, directeur van het pensioenfonds de tekst van de ooorkonde had voorgelezen en deze door verschillende bij de plechtige aanwezige genodigden was getekend metselde Mien van Erp de “eerste steen” in, waarna zij uit handen van de heer Gerritsen een mooi zilveren vaasje als aandenken aan dit plechtige ogenblik in ontvangst mocht nemen. Door het bestuur van het pensioenfonds werden alle werkers van deze bouw met een extraatje hoera’s op de K.L.M. uitgebracht. Bij de plechtigheid waren o.m. tegenwoordig de loco-burgemeester van Nijmegen, wethouder W. Beukema en drs. v.d. Borg van de Stedebouwkundige Dienst, bestuurders van het K.L.M. Pensioenfonds, de makelaars Strijbosch en Thunnissen, alsmede de opzichters de Rooy en Mulder.

De tekst op de steen luidt: “Eerste steen gelegd op 7 mei 1956 door Mien van Erp, namens het pensioenfonds van het Vliegend Personeel der K.L.M.” (De Gelderlander 7/5/1956)

Architect ten Have

Lees hier over architect ten Have:

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

Tweede Oude Heselaan

De Heeschelaan was eeuwenlang de gangbare weg tussen Nijmegen en Hees, totdat de Voorstadslaan werd aangelegd. Bij de aanleg van…

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909
#Nijmegen, Gebouw van de dag

St.Jozefkerk, architect B.J. Claase

Keizer Karelplein 19, 1907-1909, Rijksmonument

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909
Voorgevel van de St. Jozefkerk, architect Claase (F14567RAN)

De architect B.J. Claase ontwierp de St. Josephkerk (of St. Jozefkerk). De kerk werd gebouwd in 1908-1909 in neo-romaanse stijl, met haar voorgevel naar het nieuwe Keizer Karelplein. Vanaf 1 maart 2004 heet het de Titus Brandsma Gedachteniskerk.

Noodkerk

Voor deze kerk ging een noodkerk vooraf. Oorspronkelijk had architect Nicolaas Molenaar sr. een grote neogotische kerk voor deze locatie ontworpen. Op dat moment was het Keizer Karelplein slechts een aantal jaren oud. Deze kwam er niet, wel een door hem ontworpen kleine noodkerk, gebouwd in 1888. Molenaar was ook de architect van de Igantiuskerk in de Molenstraat uit 1897 (Deze is waarschijnlijk beter bekend als Canisiuskerk, zoals deze vanaf 1925 heette). Claase was voor Molenaar opzichter geweest bij onder andere het Canisius College. In 1907 ontwierp Claase de St. Jozefkerk, welke een bijkerk was voor de St. Ignatius-parochie. De noodkerk werd in 1923 verbouwd tot parochiehuis en staat er eveneens nog steeds. Evenals de Ignatiuskerk was Jozefkerk een Jezuïetenkerk.

Bouw kerk

Jozefkerk met omliggende panden aan het Keizer Karelplantsoen, 1913 (F14443 RAN)
Jozefkerk met omliggende panden aan het Keizer Karelplantsoen, 1913 (F14443 RAN)

In tegenstelling tot veel kerken die in neogotische stijl gebouwd worden is dit een neo-Romaanse kerk. De Gelderlander refereert dan ook dat dit gebouw aan de “Romaansche bouwvormen aan het Valkhof herinnert’. (De Gelderlander 27/5/1909) . Het artikel vergelijkt de kerk met “Aan het Keizer-Karelplein beurt nu al sinds een paar maanden de nieuwe St.-Jozefkerk, bestemd om het kleine hulpkerkje te vervangen, haar trotschen, met het gulden kruis bekroonden koepel en haar beide voortorens ten hemel, als een zinnebeeld van het oude en nog steeds jeugdige geloof van Karel de Groote. Stichtte de machtige keizer op zijn Valkhof, naar het model van Akens dom de kapel, wier eerbiedwaardig overblijfsel wij nog met piëteit bewaren, thans, meer dan duizend jaren later verrees aan het plein, dat zijn grooten naam draagt, een trotsche tempel, die in zijn Romaansche bouwvormen aan het heiligdom op het Valkhof herinnert.

Gelukkige gedachte van den bouwmeester, waardoor ongezocht zoowel de onveranderlijkheid van he geloof als de machtige kampioen van het geloof wordt gehuldigd.”

Onderaan dit artikel staat een uitgebreid stuk van PGNC naar aanleiding van de opening.

 

Bezienswaardigheden

  • Glas-in-loodramen in het koor door Joep Nicolas (1926-1928).
  • Apostelvenster (1915), oostelijke transept, door Jan Toorop.  Op het bovenste venster, een rozetvenster, staat Jezus Christus zittend op een troon. Daaronder 6 vensters met elk 2 apostelen. Een mooie site hierover is die van Paul Verheijen http://www.paulverheijen.nl/toorop-apostelraam.php
  • Jezuïetenraam, tegenover het apostelvenster, Wilhelm Derix
  • Het tabernakel door de Utrechtse Edelsmidse Brom (ca. 1930).

 

Titus Brandsma Gedachteniskerk

In 1985 is Titus Brandsma zalig verklaard. Dan wordt de Titus Brandsma Gedachteniskapel uit 1960, bij het klooster Doddendaal, een centrum van verering.

Na renovatie van de Jozefkerk in 1997 wordt deze cultus overgebracht naar deze kerk. Vanaf 1998 heeft Titus Brandsma hier een kapel. Hierbij is de expositie in de rechterzijbeuk gewijd aan de nagedachtenis van Titus Brandsma en daarbij zijn levensweg en spiritualiteit onder de aandacht brengen.

In 2004 wordt de Jozefkerk hernoemd naar de Titus Brandsma Gedachteniskerk. Daarbij werd het een kerk van de (geschoeide) karmelieten is in plaats van de Jezuïeten.

Rijksmonument

De kerk is een Rijksmonument met als waardering (teven staat hier een uitgebreide beschrijving): “

  • Architectuurhistorische waarden: de St. Josephkerk is een creatie van de verder vrij onbekende architect B.J. Claase. Van hem zijn in Nijmegen slechts enkele woonhuisontwerpen bekend. In het overwegend door neogotische kerken gedomineerde hart van de stad is deze neoromaanse kerk een uitzondering. De kerk valt op door esthetische kwaliteiten, heeft gave verhoudingen en een bijzondere detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Het exterieur van de kerk is geheel gaaf. De kerk bevat bijzondere onderdelen in het interieur, dat ondanks de wijzigingen van hoge architectuur- en kunsthistorische waarde is.
  • Hoewel de stad Nijmegen in de late negentiende en vroeg twintigste eeuw een hoge concentratie aan religieuze gebouwen en complexen kende, waaronder kerken, en daar zelfs landelijke bekendheid aan ontleende, is dit aantal inmiddels sterk gedaald. Met name geldt dit de in en direct rond de binnenstad gelegen kerken als gevolg van het bombardement in de Tweede Wereldoorlog. Deze kerk vormt een van de zeer weinige, zeker voor wat betreft het exterieur, gaaf bewaarde kerken rond de binnenstad. Architectuurhistorisch is de toegepaste bouwstijl in Nijmegen eveneens een zeldzaamheid.
  • Cultuurhistorische waarden: de St. Josephkerk is van grote waarde voor de religieuze en algemene ontwikkeling van de stad Nijmegen en vormt nog een intact en functioneel onderdeel uit deze geschiedenis. Door de situering vormt de kerk een duidelijk herkenbaar en oorspronkelijk onderdeel van de 19de eeuwse stadsuitbreiding.”

– Stedenbouwkundige- en ensemblewaarden: hoewel de situering niet meer geheel gaaf is, de entree is door nieuwbouw ingeklemd en wat achteraf komen te liggen, is de aanleg nog wel aanwezig. De kerk is ondanks die wat afgelegen ligging nog steeds een van de gebouwen die het sterkst de ronde vorm van het plein ondersteunt. De kerk vormt een ensemble met de naastgelegen, tot wijkgebouw omgebouwde, voormalige kapel.

PGNC bij de opening

Luchtfoto van het Keizer Karelplein: onderin links de St. Jozefkerk, in het midden de St. Annastraat en rechts Concertgebouw De Vereeniging; bovenin links de Van Schaeck Mathonsingel, in het midden de Nassausingel en rechts de Bisschop Hamerstraat, 1920-1925 (F58045 RAN)
Luchtfoto van het Keizer Karelplein: onderin links de St. Jozefkerk, in het midden de St. Annastraat en rechts Concertgebouw De Vereeniging; bovenin links de Van Schaeck Mathonsingel, in het midden de Nassausingel en rechts de Bisschop Hamerstraat, 1920-1925 (F58045 RAN)

Het PGNC schrijft naar aanleiding van de opening:

De nieuwe St. Jozefskerk,

In tegenwoordigheid van vele belangstellengden had hedenmorgen ten 8½ uur de plechtige inzegening plaats van de nieuwe St. Jozefskerk aan ’t Keizer Karelplein, eene hulp- of bijkerk der St. Ignatius-parochie.

De inzegening geschiedde door den Z.Ew. heer G.M.

Bouw kerk Bonnike S.J., pastoor van genoemde parochie, geassisteerd door de verschillende geestelijken der vier parochiekerken. Na afloop werd een plechtige Hoogmis opgedragen door den rector der nieuwe kerk, den Z.Ew. pater P.F.H. van Hooff, geassisteerd door de Eerw. paters Verhoeven en de Greeve S.J. Na de Mis hield pater v. Hooff een treffende toespraak naar aanleiding van Psalm 121, ‘Laetate sum’ (ik ben verheugd) waarin koning David’s vreugdevolle opgang naar den nieuwen tempel van Jeruzalem vermeld wordt. Onmiddellijk hierna werd het Allerheiligste van uit het oude hulpkerkje in plechtige processie, onder het spelen der muziek van de Kath. Gezellenvereeniging, omringd van een dicht opeen gedrongen knielende menigte, naar de nieuwe kerk overgebracht.

Wij laten hier een beknopte beschrijving van de nieuwe kerk, die 1500 bezoekers kan bevatten, volgen:

De kerk is gekeerd met haar voorgevel naar het Keizer Karelplein en met haar zij- en achtergevels naar de van Triest- en Stijn Buijsstraten, terwijl aan de zijde van Trieststraat de sacristiën zijn aangebouwd; het geheel ligt op een vrij en ruim terrein, zoodat het massief bouwwerk in zijn geheel is te overzien.

Het uitwendige van dezen bouw, welke geheel in Romaansche vormen is doorgevoerd, treft door zijn eenvoud, daar zij geheel is uitgevoerd in baksteen met een spaarzame toepassing van natuursteen, waar dit noodig en wenschelijk was.

Verschillende versieringen moeten nog worden aangebracht, zooals beelden in enkele nissen en mozaïek-tableaux boven de hoofdingangen, waarin een beeld zal worden geplaatst van den kerkpatroon, geflankeerd door de Nijmeegsche geloofshelden Petrus Canisius en Bisschop Hamer.

Een forsche massieve koepel rijst vierkant uit het dak op en gaat in achtkantigen vorm over; haar spits is bekroond met een zwaar koper verguld kruis.

Aan den voorgevel bevinden zich twee traptorens, die toegang geven naar het zangkoor, naar de kapwerken en klokkenzolders; de klokken zullen binnenkort worden ingehangen.

Wanneer men de kerk, die ruim voorzien is van ingangen met voorportalen, aan den voorgevel binnentreedt, ontwaart men direct den centraalbouw aan zijn vorm: weinig kolommen, kort en breed, zoodat er in de kerk slechts zes kolommen geplaatst zijn; op vier dezer kolommen is de koepel opgetrokken. De binnenwerksche afmetingen zijn tusschen de transseptgevels 29.50 M. De hoogte der zijbeukgewelven bedraagt 8.40 M., van den hoofdbeuk 16.80 M., van het koepelgewelf 27 M. (de buitenwerksche tot aan den dwarsarm van het kruis 37.85 M.). Inwendig vindt men denzelfden eenvoud en vormen, die men buiten opmerkt, met uitzondering evenwel, dat men voor de hoofdbogen de spitsboog bemerkt; deze is berekend op de groote overspanningen en de daarop rustende zware drukking. De constructiedeelen als van pijlers, pilasters en bogen zijn alle in gelen steen gemetseld, de overige muur- en gewelfvlakken zijn gepleisterd, met het oog op later aan te brengen polychromie. Het priesterkoor is uit den aard der hooge betekenis een weinig rijker door zijn twee hooge omgangen, waarvan de benedenpijlers gepolijst graniet zijn en hier eenige afwisseling is aangebracht door beeldhouwwerken en zandsteen. Verder bevinden zich naast het priesterkoor twee halfronde altaar-kapellen, terwijl bij den voorgevel aan de zijgevels eveneens twee halfronde kapellen zijn aangebouwd, die als devotie-kapellen worden ingericht.

Inwendig blijft de koepel met zijn zacht getemperde glasramen een der attracties van dezen bouw; een aangename lichtverspreiding is verkregen. Het gewelf van dezen koepel is 29M. boven den kerkvloer gelegen.

Onder de sacristiën en de daaraangrenzende altaar-kapel bevinden zich kelders, waarin de toestellen zijn geplaatst voor centrale verwarming en electrisch licht. Deze laatste voldoen aan de hoogst gestelde eischen; de centrale verwarming is aangebracht door den heer Lafeuillade te Brussel, die van ’t electrisch licht door de Allgemeine Elektricitäts Gesellschaft.

De kerk is nog bijna ongemeubileerd, het thans aanwezige weinige meubilair is, behalve stoelen en eenige banken, uit het oude hulpkerkje afkomstig. Wanneer echter meer waardige- in overeenstemming met ’t geheel- er voor in de plaats komen, zal men eerst kunnen zien wat men ook met een eenvoudig romaansch bouwwerk verkrijgen kan.

Architecten van deze kerk- waarvan goedgeslaagde ansichtkaarten in den boekhandel van den heer De Wit te verkrijgen zijn- is de heer B.J. Claase, terwijl de aanneming is geschied door den heer N.J.H. Groenendaal te Breda.

Een woord van lof verdienen de heeren Nuijten en Van der Pluijm, welke respect. als opzichter en uitvoerder fungeerden en onder wier leiding de bouw dezer kerk- waarvan op 6 Mei 1908 door Mgr. Bronsgeest de eerste steen werd gelegd- geheel zonder stoornis of ongelukken is tot stand gebracht.” (PGNC 27/5/1909)

Bronnen en verder lezen

Wikipedia

Bedevaart en Bedevaartplaatsen in Nederland

Kerk wordt Titus Brandsma Memorial

Heilige Stefanus: 7 katholieke kerken in Nijmegen

Meer over Titus Brandsma: Oorlogsgravenstichting

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

B.J.C. Claase, architect van de Jozefkerk

Architect Bernardus Joannes Claase (Rotterdam, 14 september 1862 – Nijmegen, 29 januari 1919). Zijn bekendste werk is de St.Jozefkerk aan…

Lange Hezelstraat 91 (juli 2026)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Lange Hezelstraat 91: oorspronkelijk Fotozaak Steenmeyer, architect Coumans

Lange Hezelstraat 91 (juli 2026)
Lange Hezelstraat 91 (juli 2026)

In 1931 bouwt architect J. Coumans het pand voor Fotozaak Steenmeyer. Deze fotozaak zat op 89 en liet Lange Hezelstraat 91 afbreken om er een nieuw pand neer te zetten.

Wilhelmus Gerhardus Steenmeyer

Wilhelmus Gerhardus Steenmeyer (1884-1944) vestigde zich in 1919 met zijn gezin op Lange Hezelstraat 89.

Hij was fotograaf en kwam uit een echte fotografenfamilie: zijn vader Adrianus Steenmeijer werkte vanaf 1903 in Groningen en Uithuizen als fotograaf. Wilhelmus en twee andere zonen worden tevens fotograaf. Hiervoor volgens ze de opleiding aan de Academie Minerva.

Aanvankelijk werkte Wilhelmus in Winterswijk als fotograaf. In 1918 ging hij echter failliet. Daarop vertrok hij naar Nijmegen, naar Lange Hezelstraat 89. Hier opende hij op 26 april 1919 de “Electr. Fotografische Ateliers J.A. Steenmeijer & Zonen”.

In 1931 vond de verhuizing plaats van 89 naar 91. Het oude gebouw op nummer 89 werd afgebroken en op nieuwe fundamenten kwam een nieuw woonwinkelhuis, naar ontwerp van architect J. Coumans.

De vestiging verhuisde in 1931 van nummer 89 naar 91. In de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 9 juli 1931 staat een berichtje over de opening van de ‘Firma Steenmeyer’ op het adres Lange Hezelstraat 91 Nijmegen: “Dit pand nu werd grondig afgebroken en op nieuwe fundamenten is thans deze moderne winkelzaak verrezen.” De architect was J. Coumans, die vanaf 1925 werkzaam was in Nijmegen.

Een uitgebreid verhaal over Steenmeyer is te lezen op: https://www.noviomagus.nl/Kabinetfoto/Steenmeijer/Steenmeijer.htm#Rx06

Daarnaast is een mooie reportage te zien over de Groningse fotozaak en zijn vader te zien op https://www.oogtv.nl/uitzending-gemist/tv/foto-steenmeijer-benos-stad-235-15-12-2005/

Architect Coumans

Lees hier over Architect Jan of Jean Coumans:

Gevelsteen

Aan de achterzijde is een gevelsteen ingemetseld. Hierop staat de naam ‘LENIE’ en daaronder: ‘FEB.’31’. Mogelijk is de steen in februari 1931 ingemetseld bij het begin van de verbouwing. Waarbij Lenie mogelijk verwijst naar Helene Agnes Olga Peters, die op dat moment 28 jaar as. Zij was de tweede echtgenote van Steenmeyer sinds 12 februari 1929.

Foto’s en meer is te vinden op: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gevels/Gevelstenen/LHezel89/LHezel89.htm

Bij de opening

Foto-zaak firma Steenmeyer.

Ieder zal het met ons eens zijn, dat de nieuwe zaak van de firma Steenmeyer aan de Hezelstraat No. 91 van de firma Steenmeyer zich wel heel gunstig onderscheidt van haar vroegere huisvesting in het daarnaast gelegen pand. Maar voor en aleer de zaak haar tegenwoordige aanzien had, is er dan ook heel wat werk verzet moeten worden. Men weet, dat op No. 91 eertijds een groentenwinkel gevestigd was. Dit pand nu werd grondig afgebroken en op nieuwe fundamenten is thans deze moderne winkelzaak verrezen. Want niet alleen, dat de inrichting geheel naar de nieuwste eischen is, ook alle toestellen, machines e.d. zijn van het modernste fabricaat. De eigenlijke winkel heeft een zeer smaakvol interieur, waarin de donker eiken betimmering stemmig aandoet. Achter den winkel is het kantoor gelegen, terwijl aan de achterzijde van het pand de werkplaatsen zijn ondergebracht, waarin o.a. een electrische droogkast, een vergrootingsinrichting en een enorme spoelbak worden aangetroffen. Boven zijn de ateliers gevestigd. Er is hier een kapkamer met groote spiegels, waar eventueel de finishing touch aan toilet of kapsel kan worden aangebracht, en een aardig ingerichte ontvangkamer. Het eigenlijke atelier is met de nieuwste vindingen toegerust en negen electrische lampen, elk van 1000 kaars, zetten het inwendige in een zee van licht. Wij vestigen er nog de aandacht op, dat door de firma Steenmeyer ook een foto-handel gedreven wordt, waarin alle mogelijke fotografische artikelen ten verkoop worden aangeboden. De nieuwe zaak maakt een keurigen indruk en zal door de cliëntèle wel op prijs worden gesteld. Tenslotte mogen hier nog volgen de namen der firma’s, die aan de totstandkoming haar medewerking verleenden: Aannemer was de firma Van Gemer & Zn.; het glas in lood is afkomstig van de firma Kronenbitter uit Berg-en-Dal, het behang werd geleverd door de “Papiermolen”, het schilderwerk werd verzorgd door de firma Zijlvaart, de electrische installatie werd aangelegd door de firma van Nek, terwijl de firma Smarius voor de stoffeering zorg droeg. De architect, onder wiens leiding de verbouwing geschiedde, de heer J. Coumans, Wilhelminasingel, heeft alle eer van zijn werk.” (PGNC 9/7/1931)

Zie ook het artikel op Wendingen.

Gemeentelijk Monument

Lange Hezelstraat 91 met op dat moment Luccello Living (februari 2023)
Lange Hezelstraat 91 met op dat moment Luccello Living (februari 2023)

Lange Hezelstraat is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument met al tekst bij aanwijzing:

Winkelpand met bovenwoning.
Smal bakstenen pand in drie bouwlagen. Op de begane grond betegelde winkelpui met portiek en ter weerszijden twee etalages met staalconstructie. Op de eerste etage in de gevel uitgewerkt erker-achtig breed raam. Op de tweede etage vier hoge smalle vensters, gescheiden door uitstekende muurdammen. Links en rechts daarvan eveneens een muurdam, de rechter met smeedijzeren vlaggestokhouder. Plat dak.
Bouwjaar: ca. 1930.
Voor Nijmegen zeer zeldzaam voorbeeld van de moderne, Hollands- georienteerde bouwkunst van tussen de wereldoorlogen. Gaaf bewaard”

Architect J. Coumans

Deze pagina verzamelt reeds gevonden werk van architect J. Coumans. J. Coumans architect Peter Joannes Hubertus (Jan of Jean) Coumans…

Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Veilinggebouw

Marialaan 104 Biezen, 1950 (gesloopt)

Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)
Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)

Rond 18-8-1949 vond de aanbesteding plaats van het eerste gedeelte va een bloemen-, groenten- en fruitveilingcomplex aan de Marialaan plaats. De architect was W.Th. Reynen. De laagste inschrijvers waren Fa. Smulders en Graft te Oisterwijk: f 649.000. Zij verkregen daarmee de opdracht. (Nijmeegsch dagblad, 18-8-1949)

Zie voor de voorgeschiedenis van de veiling ook https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Prikbord/prikbord-item.php?t=10470.

Architect W.Th. Reynen

Lees hier over architect Reynen:

Bij de opening

Luchtfoto van de Vogelbuurt in de wijk Wolfskuil : bovenin v.l.n.r. de Marialaan met daarboven de bouw van de Nijmeegse Veiling ; daar onder woningen aan o.a. de Pluvierstraat, de Fuutstraat, de Korhoenstraat, de Patrijsstraat, de Bosduifstraat , de Meerkolstraat en de Roerdompstraat ; rechts onderin een stukje van de Molenweg; daarboven de Tweede Oude Heselaan ; onderin in het midden de Emmalaan en de Prinsenlaan, 1949 (F58504 RAN)
Luchtfoto van de Vogelbuurt in de wijk Wolfskuil : bovenin v.l.n.r. de Marialaan met daarboven de bouw van de Nijmeegse Veiling ; daar onder woningen aan o.a. de Pluvierstraat, de Fuutstraat, de Korhoenstraat, de Patrijsstraat, de Bosduifstraat , de Meerkolstraat en de Roerdompstraat ; rechts onderin een stukje van de Molenweg; daarboven de Tweede Oude Heselaan ; onderin in het midden de Emmalaan en de Prinsenlaan, 1949 (F58504 RAN)

Bij de opening schrijft het Nijmeegsch Dagblad:

De Nijmeegse veiling in nieuwe uitrusting

Het nieuwe gebouw der Nijmeegse veiling van fruit, groenten en bloemen aan de Marialaan is bijna voltooid. De veiling was meer dan uitgegroeid uit haar oude hallen aan de Arend Noorduynstraat en kan nu tot volle ontplooiing komen op het vier hectare uitgestrekte eigen terrein aan de Marialaan, waar zij over 10.000 vierkante meter overkapping beschikt, waaronder een hal van 6000 m² met twee veilingklokken.

De heer van Reenen uit Den Haag, die de heer M. Prins, voorzitter van het Centraal Bureau van Tuinbouwveilingen in Nederland verving, deelde mede dat de Nijmeegse veiling met haar omzet van f5.000.000 per jaar behoort tot de grootste van de 180 veilingen in Nederland. En deze Nijmeegse veiling, welke f1.000.000 heeft gekost aan opbouw, zal nu Zaterdag 30 September a.s. officieel geopend worden door Z. Exc. Minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening de heer S.J. Mansholt.

De heer J.W. Gramser voorzitter van het Veilingbestuur en de heer L. Pijnenburg, directeur van de veiling konden gistermiddag bij de voorbesprekingen over de officiële opening der veiling en de daarmede gepaard gaande, breed opgezette tuinbouwtentoonstelling terecht trots zijn op de vooruitgang der Nijmeegse veiling, welke in 1918 begon in een klein loodsje en sindsdien vijf maal verbouwd en uitgebreid moest worden en thans zó uitgedijd is, dat vier hectare grond nodig was voor de opbouw der nodige loodsen, hallen en kantoren. De aannemers Smulders en Graft te Oisterwijk hebben naar ontwerp van de architect Reijnen dit millioenwerk binnen een jaar uitgevoerd.

Het aanvoergebied van de Nijmeegse veiling is zeer groot. Uit 50 dorpen van de Betuwe, het Rijk van Nijmegen, de Duffelt, Maas en Waal, en het Land van Cuyk worden de producten aangevoerd. Het getal der aanvoerders loopt in de 5000! De heer L. Pijnenborg sinds 1931 administrateur en sinds 1938 directeur, telt gemiddeld 2500 aanvoerders per week op de veiling.

In allerlei toonaarden werd gistermiddag de Nijmeegse veiling bezongen. De burgemeester mr. Hustinx schetste het interne belang van de veiling voor telers en handel, maar wees tegelijk op de voordelen voor Nijmegen als groeiende stad, welke door de veiling weder bemiddelaar kan zijn tussen stad en platteland. Het contact tussen Nijmegen en Betuwe en vooral Noord-Oost Brabant, dat voor de oorlog sterk op Nijmegen was georiënteerd, wordt door de veiling versterkt en hernieuwd. Vooral als Nijmegen aan de aanvoerders steeds meer comfort kan aanbieden.

Ook voor de telers gaat de zich voortdurend uitbreidende veiling hoe langer hoe meer betekenen. Het gemeentebestuur ziet zeer goed het belang der veiling in, ook in verband met eventuële verplaatsing van de cultuurgronden van Zuid-West- naar Oost-Nijmegen in de Ooy, in verband met de steeds toenemende woningbouw in de richting van Hees-Neerbosch met zijn kwekerijen. De heer van Reenen uit Den Haag wees op de economische betekenis der veilingen, als instellingen van kwekers zelf. In 1949 werd via het Centraal Bureau van de Tuinbouwveilingen omgezet voor een totaal van 329.205,951 gulden.

120.000 personen vinden er hun bestaan in.

De agrarische sector leverde in 1949 f327.000.000 op, daarvan kwam 26 pCt voor rekening van de Tuinbouw. Nijmegen was met zijn omzet van f5.000.000 één der grootste van de 180 veilingen. De huidige uitbreiding is dan ook zeer begrijpelijk en belooft nog meer voor de toekomst.

De Rijkstuinbouwconsulent ir. J.H.M. van Stuivenberg te Kesteren sprak over de tuinbouwvoorlichtingsdienst in dit gebied en welke op de a.s. tuinbouwtentoonstelling in de Nijmeegse veiling in woord en beeld zijn nut- en noodzakelijkheid nog duidelijker zal demonstreren. Nederland verstaat de kunst de wetenschap in de tuinbouw in de practijk tot volle ontplooiïng te brengen, Nijmegen was in dit opzicht een uitstekende medewerker, tot eigen voordeel en in het algemeen belang.

De heer Pijnenborg dankte de sprekers op hartelijke wijze en verheugde zich over de prettige samenwerking en zegde voor de toekomst van de zijde der Nijmeegse veiling nog meer samenwerking toe. Geprezen werd de hoofd-assistent de heer Smit uit Weurt voor de medewerking en de uitmuntende werking van de proeftuin te Lent, waarvoor de gemeente Nijmegen ook zijn subsidie schonk. Steeds zal de bedoeling blijven het beste kwaliteitsproduct te brengen tegen de laagst mogelijke kostprijs.” (Nijmeegsch dagblad, 16-9-1950)

Het Veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling tijdens een veiling, Marialaan 104, 1951 (GN5213 RAN)
Het Veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling tijdens een veiling, Marialaan 104, 1951 (GN5213 RAN)

Min. Mansholt opende de nieuwe veilinggebouwen

Hele tuinbouwwereld uit de omgeving te Nijmegen

Onder zeer grote belangstelling uit vakkringen heeft de minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening, de heer  S.L. Mansholt, Zaterdagmiddag de officiële opening verricht van de nieuwe gebouwen der Nijmeegse Veiling aan de Marialaan en van de grote tuinbouwtentoonstelling. Daarvóór had in de bestuurskamer de onthulling plaats van de drie muurschilderijen, die door de handel, de Kring van de Tuinbouwbond en het personeel van de veiling waren aangeboden, en hadden bestuur en directie op de receptie in de met tientallen fraaie bloemenmanden versierde hal van het hoofdgebouw een uur lang de handen moeten drukken van hen, die bij de officiële opening van hun belangstelling getuigden en hier in de gelegenheid waren persoonlijk hun gelukwensen aan te bieden.

Reeds lang voordat het tijdstip van de opening aangebroken was, waren velen de door de buurtbewoners versierde route naar de nieuwe veilinggebouwen gepasseerd en hadden zij de smaakvol door de Nijmeegse hoveniers aangelegde tuin betreden om vervolgens getuige te zijn van de onthulling der muurschilderingen in de bestuurskamer, onderscheidenlijk voorstellende moeder aarde, herfst en winter en lente en zomer, die daar Wim van Woerkom waren aangebracht, en van het door de aanvoerders aangeboden meubilair. 

Bij deze gelegenheid werd het woord gevoerd door de heer H. Donkelaar uit Werkendam namens de kopers, door de heer H. de Bruin namens de Kring van de Tuinbouwbond, door de heer W. Fontein namens het veiling-personeel en door de heer J. Blokland uit Hees namens de aanvoerders. Na de receptie, die hierop volgde begaven de talrijke belangstellenden zich voor het bijwonen van de openingsplechtigheid naar de grote veilinghal, waar zij een plaatsje vonden op de stoelen, die daar vóór ’t podium, waarop de bestuurstafel was geplaatst, waren neergezet. Onder de aanwezigen bevonden zich de Comissaris der Koningin in de provincie Gelderland, jhr. C.G.C. Quarles van Ufford, Ged. Staten van Gelderland, B. en W. van Nijmegen burgemeesters en andere vertegenwoordigers van diverse gemeenten uit het werkgebied van de Nijmeegse Veiling, afgevaardigden van veilingbesturen uit Nederland en België, vertegenwoordigers van tuinbouw- en handelsorganisaties en vele autoriteiten op tuinbouwgebied.

Nadat minister Mansholt om half drie was gearriveerd, werden de aanwezigen door de heer G. W. Moonen, lid van ’t veilingbestuur, verwelkomd. Het woord was hierna aan de heer J.W. Gramser, voorzitter van het veilingbestuur, die in een historisch overzicht om uiteenzetting  gaf van de ontwikkeling van de veiling. Hij verklaarde voorts, dat de veiling thans commercieel in goede omstandigheden verkeert en vestigde er de aandacht op dat tot de afnemers niet alleen de kleinhandel maar ook de groothandel, de exporteurs en de industrie behoren. Verder herinnerde de heer Gramser aan de moeilijkheden, waarmee men op de oude veiling had te kampen, alsmede aan de omzetting van de  N.V. in ’n coöperatie, die nu circa 5000 aanvoerders telt. Dat de Nijmeegse Veling in hoofdzaak een fruitveiling is, blijkt wel uit het feit, dat aanvoer van fruit in ’49 75pCt. Van de totale aanvoer bedroeg, zo tekende hij aan. Tenslotte richtte de heer Gramser een woord van dank tot de architect, de heer Reijnen, en de aannemers Smulders en Graft uit Oosterbeek voor de wijze waarop zij het bouwproject hebben uitgevoerd, tot het gemeentebestuur voor de in deze verleende medewerking tot de architecten Beunder en Doggenaar voor de wijze waarop zij de tuinbouwtentoonstelling tot ’n smaakvol geheel hebben weten op te bouwen, tot de schenkers van de muurschilderingen en het meubilair, tot prijsinzenders en de standhouders en tot de directeur, de heer L. Pijnenborg voor diens onvermoeide activiteit.

Minister Mansholt: zeer binnenkort een plan voor de landbouw

Minister Mansholt, die hierna aan het woord kwam, begon met vast te stellen dat de drang naar vooruitgang, die als resultaat van gestadige groei de laatste jaren in het gehele gebied van de grote rivieren te constateren valt, bij de bezichtiging van de nieuwe veilinggebouwen sterk naar voern treedt. Hij memoreerde voorts hoe de veiling sinds de oprichting van de N.V. vijfmaal “uit haar jasje is gegroeid”, doch thans eindelijk in staat is geweest zich een “degelijk pak aan te meten, dat ruimte laat voor een toename in omvang”. Wat de toekomst betreft achtte hij geen absolute waarborgen zeker. Het enige wat we kunnen doen is het bedrijf zo goed mogelijk uit te rusten, alsdus de minister. In de eerste plaats richtte hij deze woorden tot de kwekers Hij gaf hen daarom de raad, zoveel mogelijk van voorlichting en onderwijs te profiteren. Het is verheugend, zo vervolgde hij, dat er op dit gebied de laatste jaren zo’n grote vooruitgang valt te constateren.

Ten aanzien van de verpakking en de afzetmethoden valt er echter nog veel te verbeteren. Producten van goede kwaliteit, en de juiste wijze aangeboden, zullen altijd een afzetgebied vinden, ook in moeilijke jaren. Een regelmatige prijsontwikkeling moedigt voorts de consumptie aan, hetgeen niet alleen voor de consument, maar ook voor de tuinbouw en de handel van groot belang is. Een volledige stabiliteit in de prijsontwikkeling zal echter wel nooit te bereiken zijn, maar een goede bewaring waarborgt toch een regelmatige voorziening en tevreden consumenten. In verband met de grote investeringen in het tuinbouwbedrijf, die ten enenmale een groot risico meebrengen, achtte de minister het van evident belang op een regelmatige export te kunnen steunen. Hoewel er ook het laatste jaar weer een aanzienlijke toename van de export viel waar te nemen, bestaat er toch reden van bezorgdheid, aldus de minister. Het oude protectionisme steekt n.l. de kop weer op. De hierdoor ontstane beperkingen veroorzaken een terugkeer naar een niveau, dat onaanvaardbaar is. De regering schenkt alle aandacht aan een werkelijke economische samenwerking, die evenwel onmogelijk is zonder integratie van de land- en tuinbouw. Gelukkig is er in deze tijd een sterker streven naar samenwerking waar te nemen. De minister herinnerde hierbij aan het plan-Schuman en het plan-Stikker. Nederland zal zeer binnenkort in staat zijn een plan voor de landbouw bekend te maken. Tenslotte zeide de heer Mansholt het houden van een tuinbouwtentoonstelling als een bijzonder gelukkige gedachte te beschouwen, die er toe leidt, dat het publiek een indruk krijgt van hetgeen waartoe de tuinbouw in staat is. Hij sprak de hoop uit, dat de veiling zich in de toekomst op dezelfde wijze zal ontplooien als in het verleden is geschied en verklaarde de veiling en de tentoonstelling voor geopende.

Toespraak van de burgemeester

Burgemeester Ch. Hustinx, die vervolgens het woord voerde, heeft nogmaals de aandacht gevestigd op de uitbreiding van de stad en het daarmee samenhangende probleem van de verdringing van de tuinbouw uit het Westen. In dit verband achtte hij het mogelijk een gelukkig verschijnsel, dat de tuinbouwgronden in Hees minder geschikt zijn bevonden. Als mogelijkheid van vervanging van deze gronden noemde hij verplaatsing van de tuinbouw naar de Ooij. Voorts sprak de burgemeester als zijn stellige verwachting uit, dat met de uitbreiding van de stad ook de veiling in belang zal toenemen. Namens het gemeentebestuur richtte hij tenslotte een woord van dank aan hen, die onder leiding van het bestuur de nieuwe veiling hebben gebouwd. De heer Pijnenborg wenste hij in het bijzonder geluk met de bereikte resultaten.

Hierna werd nog gesproken door de heren M. Prins, voorzitter van het Centraal Bureau Tuinbouwveilingen in Nederland, W.M. Driessen, voorzitter van het Bedrijfschap voor Tuinbouwproducten en van het Bedrijfschap voor Groente en Fruit, dr. A.J. Verhage, voorzitter van het Bedrijfschap voor Sierteelt producten, en R. Mol, voorzitter van de Groothandel Groente en Fruit, waarop de minister Mansholt de toegang tot de tentoonstelling openstelde door het doorknippen van een lint met een speciaal voor deze gelegenheid vervaardigde, met druiventrosjes bewerkte schaar, die hem door Annie Pijnenburg werd aangeboden.” Vervolgens wordt ingegaan op de tentoonstelling (Nijmeegsch dagblad, 2-10-1950)

Sloop

De afbraak van het veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling ; hier zouden in 1980 huizen gebouwd worden aan de Zwaluwstraat, Marialaan 104 Biezen, 6/1/1976 (Jan Cloosterman via 	F29578 RAN CCBYSA)
De afbraak van het veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling ; hier zouden in 1980 huizen gebouwd worden aan de Zwaluwstraat, Marialaan 104 Biezen, 6/1/1976 (Jan Cloosterman via F29578 RAN CCBYSA)

“In de jaren zestig ontstaat het streven naar grotere veilingen.” (MijnGelderland) Net als bij de melkfabrieken speelde de zogenaamde ruimtelijke schaalvergroting. Voorheen hadden veel plaatsen een eigen veiling (en melkfabriek). Dergelijke verse producten waren slechts beperkt houdbaar en moesten dus dicht bij hun markt zijn. Door nieuwe vervoersmethoden en koeling was die noodzaak steeds minder nodig. Deze ontwikkeling leidde tot schaalvergroting. (EigentijdsNijmegen)

De veilingen van Elst, Nijmegen en Ressen gaan samenwerken in de Veiling Vereniging ’70, waarbij bij Ressen een nieuw veilinggebouw moet worden gebouwd. Wanneer ook de veiling Huissen aansluit, besluit men een groot veilinggebouw op de grens van Angeren, Huissen en Bemmel neer te zetten. De eerste steen wordt in 1973 gelegd en op 8 november 1974 gaat de veiling open.

Op de locatie van de gesloopte veiling kwam de Zwaluwstraat.

Luchtfoto van de bouw van woningen aan de Zwaluwstraat, op het terrein van de voormalige veiling : onderin de Marialaan, links de Koekoekstraat en de Kievitstraat, linksboven de Voorstadslaan en bovenin de Sperwerstraat ; rechtsboven het terrein van de Nijmeegse IJzergieterij en een stukje van de Krayenhofflaan, 1979-1908 (Fotopersbureau Gelderland via F58510 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)
Luchtfoto van de bouw van woningen aan de Zwaluwstraat, op het terrein van de voormalige veiling : onderin de Marialaan, links de Koekoekstraat en de Kievitstraat, linksboven de Voorstadslaan en bovenin de Sperwerstraat ; rechtsboven het terrein van de Nijmeegse IJzergieterij en een stukje van de Krayenhofflaan, 1979-1908 (Fotopersbureau Gelderland via F58510 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)

(Overige) Bronnen en verder lezen:

https://mijngelderland.nl/inhoud/canons/lingewaard/veilingen

Het Eigentijdse Nijmegen, Jan Buursink en Jacques van Dinteren, 2005

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

Café Maxim, Burghardt van den Berghstraat Bottendaal (januari 2026)
#Nijmegen

Burghardt van den Berghstraat

Café Maxim, Burghardt van den Berghstraat Bottendaal (januari 2026)
Café Maxim, Burghardt van den Berghstraat Bottendaal (januari 2026)

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Burghardt van den Berghstraat.

Burghardt van den Berghstraat 112-114 op 2/11/1978 (Jan Cloosterman via F21322 RAN CC-BY-SA)

Parochiehuis St. Canisius Parochie

In januari 1937 besteedt Okhuysen de verbouwing van “fabriek en magazijnen aan de Burghardt v.d. Berghstraat No. 112 en 114 tot parochiehuis van het Sint Canisius-Ziekenhuis. P. Horssen verkrijgt de aanbesteding op basis van de laagste inschrijving (De Gelderlander 21/1/1937). Hierbij wordt de voormalige fabriek en kantoor van de N.V. De Vreeze Industrie- en Handelsonderneming…

Lees verder
Cooperatieve Verbruikersvereeniging Burghartdt van den Berghstraat Bottendaal 202601
Cooperatieve Verbruikersvereeniging Burghartdt van den Berghstraat Bottendaal (januari 2026)

Broodbakkerij “De Toekomst”

1902 Burghardt van den Berghstraat, Bottendaal

Op 3 juli besteedt M.E. Veugelers het “bouwen van een winkelhuis met twee bovenwoningen, bakkerij en magazijnen aan de Burghardt van den Berghstraat te Nijmegen” aan namens de Coöperatieve Broodbakkerij en Verbruiksverereeniging “De Toekomst” (PGNC 23/6/1901).

“Het nieuwe gebouw van de Coöperatieve broodbakkerij en verbruiksvereeniging “De Toekomst”

Dank zij de vriendelijkheid van den voorzitter der coöperatieve broodbakkerij en verbruiksvereeniging der spoorwegbeambten, “De Toekomst” genaamd, den heer J.L. Raau, waren wij heden in de gelegenheid het nieuwe gebouw eens te bezichtigen.

Zooals men weet, had deze vereeniging reeds een bakkerij aan den Graafschen weg. Door den grooten bloei der vereeniging- zij telt thans niet minder dan 400 leden en nog steeds neemt het aantal toe- kon deze niet meer aan de eischen voldoen en moest worden omgezien naar een grootere. Een geschikt terrein daarvoor werd gevonden in de Burghardt van den Berghstraat, en dank zij den bekwamen architect, den heer E. Veugelers en den ijverigen aannemer, den heer Joh. Buskens, beiden alhier, is het geheel naar de eischen des tijds ingerichte gebouw bijna gereed. Maakt het gebouw van buiten reeds een grootschen indruk met zijn groote, fraaie winkelramen, waarboven prijken de woorden: coöperatieve broodbakkerij en verbruiksvereeniging “De Toekomst” het inwendige houdt daarmee gelijken tred.

In den winkel zijn aan weerskanten toonbanken geplaatst, de eene voor den verkoop van brood, de andere voor dien van kruidenierswaren. Alles is hier in den modernen stijl, zooals overigens het geheele gebouw, hetgeen niet weinig de sierlijkheid verhoogt.

Onze gids bracht ons door een gang naar verschillende lokaliteiten voor de berging der waren. Hier is op uitstekende wijze gezorgd voor frissche lucht, zoodat de waren niet zoo gauw aan bederf onderhevig zijn. Ook de kelders, die wij bezichtigden, munten uit door frischheid.

Dan werden we gebracht in een gezellig kamertje, bestemd voor vergaderingen.

In de broodbakkerij gekomen, viel een oog direct op twee kolossale ovens, heeteluchtovens, zooals onze gids ons zeide. Deze zijn van geheel nieuwe inventie en werkelijk zeer practisch. Teneinde er gemakkelijk in te kunnen zien is aan elk dezer een automatisch gaspitje aangebracht, hetwelk bij openschuiving van het deurtje een goed licht werpt in den oven.

Over de geheele oppervlakte van den vloer van een dezer ovens komt het woord “Toekomst” zooveel malen voor, dat elk brood hiervan is voorzien.

In de bovenverdieping bevinden zich een aantal bergplaatsen en de meelzolder. Deze biedt een groote ruimte aan voor de berging van meel, waarvoor ook op uitstekende wijze is zorg gedragen. Het ligt hier toch op een cementvloer en is door de ligging van den zolder gevrijwaard tegen het zonlicht. Practisch is ook de inrichting der valluiken, waardoor het meel in de bakkerij wordt geworpen en dus niet naar beneden gedragen behoeft te worden.

Ten slotte zij nog vermeld, dat ook goed voor personeel is gezorgd.

Het geheel is zeer practisch en doelmatig ingericht en een kijkje overwaard, waarvoor Zondag en Maandag a.s. de gelegenheid wordt geboden.“ (PGNC 13/2/1902)

Een uitgebreid artikel staat op Noviomagus.

Architect Veugelers

Winkel voor de Toekomst

1911 Burghardt van den Berghstraat Bottendaal

De Toekomst.

De winkels en magazijnen van de “Toekomst”, de coöp. Broodbakkerij en verbruiksvereeniging aan de Burghard van den Berghstraat zijn alweder uitgebreid. Er kwam ruimte te kort!

Een manufactuur-, ijzer-, glas- en aardewerkhandel zou aan de bakkerij- en kruideniers- en vleeschhandel toegevoegd woden, en dat daarvoor plaats moest gemaakt worden, begreep het bestuur en men ging bouwen.

Er verrees dan ook een glansnieuwe winkel, met fonkelnieuwe bergkamers naast de oude en alles werd op breeden voet ingericht, en bij al het werk werd gedacht aan gerieflijkheid, hygiëne en degelijkheid. En zoo verkreeg men een nieuwe winkel, die mag gezien worden en den architect den heer M.E. Veugelers alle eer aandoet. Helwit is alles wat men ziet in den ruimen frisschen winkel geheel met tegels afgezet en langs de muren van een 40-tal flinke laden en bakken voorzien, die elk 1 H.L. waren kunnen bevatten.

De nieuwe winkel wordt geheel ingericht voor den verkoop van kruidenierswaren, vleesch, brood etc.; beide winkels worden bovendien met elkaar verbonden, zoodat men een flink geheel zal krijgen. Naast den winkel heeft men nieuwe directie-, wacht- en personeelskamers gekregen, terwijl de berglokalen ook veel verruimd zijn, zoo is men daarbij een frissche kelder van 90 M² rijker geworden.

Alles is brandvrij gebouwd en boven en beneden zijn de vloeren van beton gemaakt. De nieuwe zaak wordt geheel electrisch verlicht. De uitvoerder van het werk is de aannemer Tiemstra.

De geheele nieuwe inrichting geeft den indruk van soliditeit en spreekt van opgewekt leven der geheele coöperatie de “Toekomst”, die een goede toekomst tegengaat.

Op het oogenblik zijn er bij de “Toekomst” 48 man in dienst, aan wie gemiddeld per week f430 loon wordt uitgekeerd.

De hoofdleiding bij deze coöp. Verbruiksvereeniging gaat uit van den heer H. Poppema, bij wien de teugels van bestuur in uitstekende handen blijken te zijn.

Maandag wordt het nieuwe magazijn officiëel geopend.” (De Gelderlander 19/2/1911)

Burghardt van den Berghstraat 3

De woning staat op de hoek van de Burghardt van den Berghstraat en de Stijn Buysstraat. “Het pand is in 1895 gebouwd naar ontwerp van de timmerman/architect H.M. Hendriks in neorenaissancestijl. De grond voor de aanleg van de Burghardt van den Berghstraat, waaraan het pand met de hoofdentree is gesitueerd, is op 10 juli 1889 aangekocht.” (Rijksmonumenten)

Rijksmonument

Het pand + het hekwerk is Rijksmonument met de volgende waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving): “

  • Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een herenhuis met ornamentiek beïnvloed door de neorenaissance. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de ornamentiek in de gevels en de onderdelen in het interieur. Er is sprake van een ensemblewerking als onderdeel van de bebouwing langs zowel de Burghardt van den Berghstraat als de Stijn Buysstraat, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare herenhuizen, welke samen met de oudere en latere typen en stijlen goed de ontwikkeling van de bouw van herenhuizen weergeven.
  • Van stedebouwkundige waarde door de zeer prominente situering op de hoek van de Burghardt van den Berghstraat en de Stijn Buysstraat. Deze wegen bezitten nog een in vrij gave staat bewaard gebleven bestand aan historische huizen, die een aantrekkelijk en waardevol straatbeeld vormen. De hoekbebouwing met torentje is karakteristiek voor de uitbreidingswijken in dit gedeelte van Nijmegen.
  • Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting voor de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen in de nieuw aangelegde straten rond de oude stad; een stadsuitbreiding die met het verwijderen van de vestingwerken aan het eind van de 19de eeuw mogelijk was geworden”

van Dulckenstraat 49/Burghardt van den Berghstraat 17 en 19

De grond voor het gebouw was op 10 juli 1889 gekocht.

Zie ook het verhaal ten behoeve van de renovatie op: https://www.resnovamonumenten.nl/projecten-1/burghardt-van-de-berghstraat-nijmegen/

Rijksmonument

“Het blok is in 1897 gebouwd in neorenaissancestijl.” (Rijksmonumenten)

Het pand op de hoek van de van Dulckenstraat en de Burghardt van den Berghstraat is een Rijksmoment. Met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving): ”

In één keer gebouwd blok met woonhuis, beneden- en bovenwoning en smeedijzeren hekwerk uit 1897 in neorenaissancestijl.

– Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een blok herenhuizen met ornamentiek beïnvloed door de neorenaissance. Het blok valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de stucornamenten in de voorgevel en de onderdelen in het interieur. Er is sprake van een ensemblewerking als onderdeel van de bebouwing langs de Burghardt van den Berghstraat en de Van Dulckenstraat, waarbinnen het blok behoort tot de omstreeks 1900 gangbare herenhuizen, welke samen met de oudere en latere typen en stijlen goed de ontwikkeling van de bouw van herenhuizen weergeven.

– Van stedebouwkundige waarde door de situering aan de Burghardt van den Berghstraat en de Van Dulckenstraat. Deze wegen bezitten nog een in vrij gave staat bewaard gebleven bestand aan historische huizen, die een aantrekkelijk en waardevol straatbeeld vormen.

– Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het blok is gebouwd als huisvesting voor de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen in de nieuw aangelegde straten rond de oude stad; een stadsuitbreiding die met het verwijderen van de vestingwerken aan het eind van de 19de eeuw mogelijk was geworden.”

Burghardt van den Berghstraat 161-163

1895

Zie het verhaal op https://www.wbvg.nl/burghardt-van-den-berghstraat-161-163/

Rattink

Winkel van W. Rattink, hoek Burghardt van Den Berghstraat van Leemptstraat, 1906-1915 (F39271 RAN) Bottendaal
Winkel van W. Rattink, hoek Burghardt van Den Berghstraat van Leemptstraat, 1906-1915 (F39271 RAN) Bottendaal