Tag: altrade

Vrijmetselaarsloge Waldeck Pyrmontsingel (oktober 2025)
#Nijmegen

Waldeck Pyrmontsingel

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Altrade

Vrijmetselaarsloge Waldeck Pyrmontsingel (oktober 2025)
Voormalige vrijmetselaarsloge Waldeck Pyrmontsingel (oktober 2025)

Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Waldeck Pyrmontsingel

De naam Waldeck Pyrmontsingel

De naam Waldeck Pyrmontsingel herinnert aan het bezoek dat Koningin Wilhelmina en haar moeder, regentes Emma van Waldeck-Pyrmont in 1895 aan Nijmegen brachten, als onderdeel van hun bezoek aan de provinciën Noord Brabant en Limburg. Een mooi artikel staat op Nijmegen-oost.nl, waarin de Gemeenteraad discussieert: moet de straatnaam nu vóór of ná het bezoek worden vastgesteld? Wilhelmina en Emma reizen immer incognito?

Dit raadsbesluit had betrekking op de nieuw aan te leggen singel aan de zuidzijde van de renbaan, parallel aan de Oranjesingel. (Straatnamenregister)

Café-Restaurant Hotel Royal van de Wed. E.W. Poos-Aengenent (adres Prins Hendrikstraat 40-42) met de stalhouderij op de Waldeck Pyrmontsingel 4 (links), foto gedateerd 1925 (F15997 RAN)

Café-Restaurant “Royal”, architect Jetten

In 1925 opent op de hoek van de Prins Hendrikstraat en de Waldeck Pyrmontsingel Café-Restaurant Royal van de weduwe E.W. Poos-Aengenent. De architect was J. Jetten. Hiervoor had op deze plek de stalhouderij gezeten, welke functie ook dan nog wordt vervuld. In de Tweede Wereldoorlog wordt het gebouw verwoest.

Lees verder
Doopsgezinde Kerk, Architect Oswald, Waldeck Pyrmontsingel, 1986 (Gemeente Nijmegen afd. Reprografie via KN12868-2 RAN CC0)

Doopsgezinde kerk architect Oswald

Tijden de oorlog werd de Doopsgezinde Kerk in 1944 verwoest. Daarop vond herbouw plaats aan de Waldeck Pyrmontsingel, waarvan F.M. Oswald de architect was. Vanwege teruglopend kerkbezoek wordt de kerk in 1989 verkocht.

Lees verder
De voormalige Vrijmetselaarsloge St. Lodewijk, ontworpen door W.J. Maurits en A. Weyers in 1898, foto 1971 (Prof. dr. E.F. van der Grinten via F78766 RAN CC-BY-SA)

Vrijmetselaarsloge Sint-Lodewijk

Architect Maurits ontwerpt in 1898 het nieuwe gebouw voor de Vrijmetselarij Sint-Lodewijk aan de Waldeck Pyrmontsingel. Deze is gebaseerd op de stijl van de neo-Renaissance. Het gebouw wordt in “Egyptische” stijl ingericht.

Lees verder
Wedren, op de achtergrond rechts de Wilhelminasingel en links de Waldeck-Pyrmontsingel, 1895-1900 (B. de Graaf via RAN F1903)

Geschiedenis Wedren: van Paardenraces tot Vierdaagse

De Wedren is oorspronkelijk aangelegd als renbaan voor paardenraces, waar het ook haar naam aan dankt. In 1881 was deze aanmerkelijk groter dan wat tegenwoordig de Wedren heet. Tegenwoordig is het een parkeerplaats. Bij de Vierdaagse is het in gebruik als start- en finishplaats.

Lees verder
Melkerij Lent, verbouwing architect Estourgie, van Gentstraat, 1928 (F17204 RAN)

Melkinrichting Lent, architect Estourgie

Charles Estourgie ontwerpt de uitbreiding van de Melkerij Lent, waarbij onder andere de voormalige manege aan de Waldeck Pyrmontsingel bij de fabriek wordt getrokken. De Gelderlander publiceert bij de opening van 1928 een uitvoerig stuk, waarin tevens wordt ingegaan op het belang van de melkfabriek.

Lees verder

Stroomhuisje

Tegenover Waldeck Pyrmontsingel 9

“Het vrijstaande, achtzijdige TRANSFORMATORHUISJE is gebouwd in 1930 in opdracht van het gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf Nijmegen in een stijl die invloeden vertoont van het Expressionisme. Het trafohuisje maakt deel uit van een reeks van achtzijdige trafohuisjes met expressionistische stijlkenmerken die vanaf 1930 in Nijmegen werden gebouwd. Hiervan zijn er acht bewaard gebleven.”

Rijksmonument

Het stroomhuisje is een Rijksmonument met als waardering (tevens bron): “

  • Van architectuurhistorische waarde als goed en vrijwel gaaf voorbeeld van een transformatorhuisje in expressionistische bouwtrant met esthetische kenmerken in het ontwerp zoals een bijzondere hoofdvorm en detaillering.
  • Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante ligging in een driehoekig plantsoen.
  • Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming, welke is verbonden met de technische en typologische ontwikkeling van de elektriciteitsvoorziening in Nijmegen.”

Peeman

Gezicht op het pand van de firma J.A. Peeman, Waldeck Pyrmontsingel Altrade, 1920 (F2894 RAN)
Gezicht op het pand van de firma J.A. Peeman, Waldeck Pyrmontsingel Altrade, 1920 (F2894 RAN)

Overdracht vergunning kiosken

Op 3 maart 1900 verkrijgt F.J.Th. van Keeken uit ’s-Gravenhage een vergunning tot het plaatsen van enige kiosken aan de openware weg in Nijmegen.  (Noviomagus.nl) Op 19 december 1908 geeft de Gemeenteraad goedkeuring voor de overdracht van de vergunning tot het hebben “van eenige kiosken op den openbaren weg” door “Van Keeken te ’s-Gravenhage” aan “J.A. Peeman, alhier.”

“De heer Ivens dringt aan op waarborgen voor de deugdelijkheid der in de kiosken verkochte waren.

De Voorzitter zegt dat den directeur van den keuringsdienst is opgedragen nauwlettend toezicht te houden op de verkochte dranken.” (De Gelderlander 20/12/1908)

Pas vanaf 1908 kregen de kiosken de naam Peemankeetje of Peemanhuisje.

Verkoop grond Waldeck Pyrmontsingel

Op 14 oktober 1911 besluit de Gemeenteraad tot de verkoop van een perceel bouwterrein aan de Waldeck Pyrmontsingel, “groot ongeveer 305 centiaren, gedeelte van het perceel kadastraal bekend Nijmegen, Sectie B, no. 4103, aan J.A. Peeman alhier, voor f8 per centiare, om daarop vóór 1 Mei 1912 een gebouw op te richten, ter jaarlijksche huurwaarde van minstens f300,-, waarin bierbottelarij, winkel en bovenwoning, zoomede met een stalgebouw.” (PGNC 17/10/1911)

Agent Amstel brouwerij

Vanaf 1 juni 1912 is J.A. Peeman agent voor Nijmegen en omstreken voor de Beierisch-Bierbrouwerij “De Amstel” uit Amsterdam. Peeman was daarvoor agent voor de Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij uit Den Haag. Dit agentschap wordt overgenomen door G.C. van Gorkum, Graafschestraat 65. De vorige agent van De Amstel was M.J.P. Brendel Jr. (PGNC 2/6/1912)

Een uitgebreide geschiedenis staat te lezen op: https://peemankeetje.nl/geschiedenis/ maar vooral ook het boek https://peemankeetje.nl/Boek_Peeman.pdf

Zie ook https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gastredactie/Peeman/Peeman.htm

Voormalige Bijbank van Leening

Waldeck Pyrmontsingel 14-16 (voorheen nummer 12)

Zie het artikel op Noviomagus.nl: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Particulier/Cat/cwdata/046-Thoonsen02.html

Waldeck Pyrmontstingel 69

Advertentie van Jansen & Ederveen, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1935 (F54751 RAN)
Advertentie van Jansen & Ederveen, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1935 (F54751 RAN)

Waldeck Pyrmontsingel 81

Woning van de familie Rutgers-Dinckgreve. P.A. Rutgers (16/09/1884 - 12/08/1954) was ontvanger der belastingen voor het polderdistrict 'Circul van de Ooij', adjunct-secretaris van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor het Land van Maas en Waal en consul van de Koninklijke Nederlandsche Toeristenbond ANWB, Waldeck Pyrmontsingel 81 (huidig) Altrade, 1911-1913 (F48756 RAN)
Woning van de familie Rutgers-Dinckgreve. P.A. Rutgers (16/09/1884 – 12/08/1954) was ontvanger der belastingen voor het polderdistrict ‘Circul van de Ooij’, adjunct-secretaris van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor het Land van Maas en Waal en consul van de Koninklijke Nederlandsche Toeristenbond ANWB, Waldeck Pyrmontsingel 81 (huidig) Altrade, 1911-1913 (F48756 RAN)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/W.html

St. Josephschool, later gesloopt ; op deze plek is in 1983 een appartementencomplex gebouwd, Bijleveldsingel 52-60 Centrum Altrade, 9/1981 (F86325 RAN CC0)
#Nijmegen, Gebouw van de dag, Geen categorie

St. Josepschool

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1921, Bijleveldsingel /Hendrik Hoogersstraat architect Zoetmulder

St. Josephschool, later gesloopt ; op deze plek is in 1983 een appartementencomplex gebouwd, Bijleveldsingel 52-60 Centrum Altrade, 9/1981 (F86325 RAN CC0)
St. Josephschool, later gesloopt ; op deze plek is in 1983 een appartementencomplex gebouwd, Bijleveldsingel 52-60, 9/1981 (F86325 RAN CC0)

In 1921 vindt de aanbesteding plaats van de nieuwe St. Josephschool op de hoek van de Bijleveldsingel en Hendrik Hoogersstraat. Deze wordt in 1922 ingezegend. Het ontwerp is afkomstig van architect Zoetmulder.

Een foto van de school uit 1974 is te zien op F32743 RAN, wanneer het Keizer Karelschool heet.

Architect Zoetmulder

De ontwerp van het gebouw is afkomstig van architect Zoetmulder:

Architect H.M. Zoetmulder

Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen zijn onder andere het Klooster en Studiehuis Fransiscanen, De NIMCO en de verbouwing van Kantoorboekhandel Biessels.

Aanbesteding

Op 4-2-1921 zal “Onder R.K. Georganiseerde aannemers worden aanbesteed:” Het bouwen van een schoolgebouw met gymnastiek-lokaal e.a. (De Gelderlander 28/1/1921)

Artikel Inzegening der St. Josefschool

“Inzegening der St. Josefschool.

Gistermorgen vond de plechtige inzegening plaats van de St. Josephschool aan den Bijleveldsingel en de Hendrik Hoogersstraat. Ten 10 ure nam de plechtigheid een aanvang. De gymnastiekzaal was voor de gelegenheid in een feestzaal herschapen, dank aan de goede zorgen van het hoofd der school de heer Peltres(?) en zijn onderwijzer.

Het beeld van het H. Hart geplaatst op een verheven troon prijkte tusschen palmen en een schakeering van de fijnste planten en bloemen, azelia’s tulpen, seringen, enz., dit alles als een spontane uiting van liefde voor ons aller Koning Jezus.

Nadat de 150 leerlingen, waarvan in de 1e rij elf koorknapen de 1e strofe van het lied aan U o Koning der eeuwen hadden gezongen, verrichte de hoogeerw. heer Deken alllereerst de zegening om het schoolgebouw, waarna de inzegening van de verschillende lokalen plaats vond.

Teruggekeerd in de feestzaal werd, nadat het kruisbeeld was opgehangen, de 2e strofe gezongen en richtte de hoogeerw. heer Deken het woord tot de leerlingen “zijn dierbare jongens”, wees er op dat na de verrichte Lithurgische handeling nu het hoofdmoment was gekomen n.l. de Intronisatie van het H. Hart, herinnerde aan de woorden van den Goddelijken Zaligmaker, dat de vossen wel hunne holen hebben maar de Zoon des menschen niet eens een steen om zijn moede hoofd neder te leggen, hoe hierna Palm-Zondag gevolgd is, de feestelijke intocht in Jerusalem en hoe allen Hem als Koning huldigende, uitriepen: “Gezegend zij Hij die komt in den naam des Heeren”, dat nu wij Hem niet persoonlijk in ons midden hebben, wij Hem komen huldigen in zijn beeltenis. Hem ons hart aanbieden als rustplaats, door flinke leerlingen en brave christenen te worden, door goed ter harte te nemen, de wijze lessen der ouders, van de leemeesters, maar vooral ook van de geestelijke leiders en deze lessen te volgen, dan zal Koning Jezus den steun zijn in dit leven en een eeuwig geluk het deel voor de toekomst.

Hierna werd het 1e couplet gezongen “Hulde aan het H. Hart”, waarop zich de 11 koorknapen om het versierde beeld van het H. Hart plaatsten en de hoogeerw. heer Deken de plechtige opdracht deed aan het H. Hart plaatsten en de hoogeerw. heer Deken de plechtige opdracht deed aan het H. Hart. Nat het Salve Regina en de opdracht aan Maria werd het 2e couplet van het lied gezongen. Hiermede waren de kerkelijke plechtigheden geëindigd. Alsnu richtte de hoogeerw. heer Deken namens het schoolbestuur het woord tot den weled.gestr. heer dr. Smits, inspecteur en de heer Goossens, schoolopziener (schoolopz. Verheyen had kennis gegeven tot zijn spijt niet aanwezig te kunnen zijn). Spreker wees op de eer voor het bestuur, deze plechtigheid met hunne vertegenwoordigheid versierd te zien, stelde er prijs op te verklaren, dat er steeds een aangenamen toon was tusschen den inspecteur en het bestuur, wat voornamelijk te danken was aan de voorkomendheid, welwillendheid en toegeeflijkheid van den inspecteur, die steeds getoond heeft het bizonder onderwijs een goed hart toe te dragen. Spreker brengt Z.EdG. hiervoor namens het bestuur hartelijk dank en hoopt dat in de toekomst diezelfde aangename samenwerking moge blijven bestaan, tot welzijn van het onderwijs.

Ook bracht de hoogeerw. heer Deken hulde aan B. en W., vertegenwoordigd door den weth. Van onderwijs, voor hun tegenwoordigheid, dankte ook voor de steeds ondervonden welwillende medewerking en drukte den wensch uit dat die ook in de toekomst mocht blijven voortduren. Daarna bracht spreke een woord van dank aan ’t hoofd der school en wees den onderwijzers op hun gewichtig ambt, de vorming der jeugd tot nuttige leden der maatschappij en als goede christenen tot leden van Gods Kerk. Spreker beval het welzijn der school in hun handen. Broeder Overste werd dank gebracht voor zijn tegenwoordigheid; ofschoon nauwelijks hersteld, wilde hij toch blijk geven van zijne waardeering, hoewel deze school niet direct onder zijn bestuur staat. Ten laatste meende spreker een woord ook van dank te moeten brengen aan den architect en aannemer, mede aanwezig, voor de schoone architectuur van het gebouw hier gesticht, aan de bouw-commissie voor de vele moeiten en zorgen hieraan gewijd, om te eindigen met een opwekking voor zijn dierbare jongens.

Hierna nam de inspecteur van het L.O. het woord, bracht dank voor de vereerende uitnoodiging die hem zeer aangenaam was, prees het zeer doelmatige, monumentale gebouw dat getuigenis aflegde voor den bloei van het R.K. bijzonder onderwijs, noemde dit monumentale gebouw het eerste na de nieuwe L.O.-wet hier in gebruik genomen, een gebouw van pacificatie. Neen deze wet is geen wet van verdeeldhied zooals velen beweren; vrees voor verdeeldheid bestaat niet. Wel zijn er verschillende richtingen, maar evenals een leger uit verschillende wapens bestaat en deze onderling wel verschil kunnen hebben, zoo hebben allen ten slotte één doel en allen strijden gezamenlijk voor hun koningin, voor hun vaderland.

Zoo strijden ook wij allen geloovende in God, hoe verschillend in richting ook, voor het eene doel onzen Koning Jezus. Allen strijden wij tegen het ongeloof, de zonde, de wereld, om ons aan het einde van den weg bij Jezus te ontmoeten. Spreker dankte de hoogeerw. heer Deken voor de woorden persoonlijk tot hem gericht ook namens het bestuur en zeide zijn welwillende medewerking voor de toekomst toe. Spreker eindigde zijn rede met een waardeerend woord van opwekking tot het onderwijzend personeel.

De wethouder van onderwijs, de heer Vrancken, dankte namens B. en W. voor de vereerende uitnoodiging. Nog niet zoo heel lang geleden had hij de inzeegening bijgewoond van de nieuwe school aan het Mariënburgplein en woonde nu weer de inzegening van dit majestueuze gebouw bij. Een gebouw dat getuigde van den wakkeren durf van het schoolbestuur. Wanneer een gezin een bijzonder groote zegen ten deel valt, dan zien de ouders met zorg de toekomst tegemoet, maar niet zoodra is de telg er of alle zorg is vergeten en hij is niet minder welkom dan de anderendern, wordt zoo mogelijk nog met grooter vreugde begroet. Zoo is het ook met Burgemeester en Wethouders, de uitvoerders van finantiën. Met zorg en kommer zien zij op tegen de talrijke scholen die nog moeten verrijzen, doch nu deze school er is, nu verheugen zij zich er over, omdat zij weten dat hier den grondslag gelegd wordt voor de vorming van degelijke menschen voor de toekomst. Spreker brengt ook in herinnering de goede verstandhouding en vertrouwt dat deze steeds zal blijven bestaan.

Na een slotwoord van den hoogeerw. voorzitter was ook hiermede het officiëele gedeelte geëindigd. Allen waren overtuigd dat met de oprichting van deze school een goed werk voor de toekomst was tot stand gebracht.

De leerlingen werden op een versnapering onthaald.

Het gebouw is een sieraad voor de Bijleveldsingel en Hendrik Hogerstraat, en bevat behalve 12 schoollokalen en gymnastiekzaal welke alle uitmunten door ruimte, licht en hygiënische inrichting, directie en dokterskamer, ruime gangen en hal en doet den architect, den heer Zoetmulder en den heeren Baars en Zn. alle eer aan.

Het gebouw is voorzien van centrale verwarming, terwijl ruime overdekt en open speelplaatsen er aan verbonden zijn.” (De Gelderlander 12/1/1922)

Architect H.M. Zoetmulder

Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen…

Bijleveldsingel

Een van de opvallende kenmerken van de Bijleveldsingel is de aanwezigheid van de vele, grote scholen en kerkelijke gebouwen. Deze…

Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf 'Saint Louis als ridder van Christus' van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)
#Nijmegen

Bijleveldsingel

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf 'Saint Louis als ridder van Christus' van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf ‘Saint Louis als ridder van Christus’ van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)

Een van de opvallende kenmerken van de Bijleveldsingel is de aanwezigheid van de vele, grote scholen en kerkelijke gebouwen.

Deze pagina verzamelt artikelen over de Bijleveldsingel. Hoewel het officiëel tot het stadscentrum behoort, wordt de Bijleveldsingel op deze site (ook) onder de wijk Altrade behandeld.

St. Josephschool, later gesloopt ; op deze plek is in 1983 een appartementencomplex gebouwd, Bijleveldsingel 52-60, 9/1981 (F86325 RAN CC0)

St. Josepschool

In 1921 vindt de aanbesteding plaats van de nieuwe St. Josephschool op de hoek van de Bijleveldsingel en Hendrik Hoogersstraat. Deze wordt in 1922 ingezegend. Het ontwerp is afkomstig van architect Zoetmulder.

Lees verder
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf ‘Saint Louis als ridder van Christus’ van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)

Mariaschool

Augustus 1950 opent de Mariaschool aan de Bijleveldsingel. Een school voor meisjes onder leiding van de Zusters van J.M.J., vaak ook die van “Saint Louis” genoemd. De oude school was tijdens het bombardement van 1944 verwoest. Het ontwerp van de school was de “de laatste schepping” van architect Estourgie.

Lees verder
MULO Prins Hendrikstraat 7, Architect Weve 1910-1920 (F27307 RAN)

Openbare School No.2 voor U.L.O. architect Weve

Het pand op Prins Hendrikstraat 7 is in 1905-1906 gebouwd als openbare school voor Uitgebreid Lager Onderwijs (U.L.O.) door stadsarchitect Weve. Rijksmonumenten omschrijft het gebouw als “de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau in de ornamentering.” Het is een van de laatste van de 17 scholen die Weve heeft gebouwd.

Lees verder
Hoek Bijleveldsingel – Wilhelminasingel, Biijleveldsingel zijde (oktober 2025)

Hoek Wilhelminasingel Bijleveldsingel

Op de hoek van de Wilhelminasingel en Bijleveldsingel wordt in 1926 een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd. De architect is “Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag”. Uiteindelijk zullen de 2 winkels in 1984 worden samengevoegd.

Lees verder
Links het Centraalgebouw van Christelijke Belangen, op de hoek van de Hendrik Hoogersstraat, 1923 (Uitg. J.H. Schaefer via F15812 RAN)

Kerkzaal Bijleveldsingel

Veel Nijmegenaren zullen dit gebouw kennen als de plaats waar ze hun eerste danspassen hebben geoefend bij Dansschool Vermeulen. Daarvoor was het gebouw in gebruik bij het Jongerenwerk als de Wedren. Oorspronkelijk is het pand echter gebouwd als “Kerkzaal” van de Nederlandse Hervormde Kerk.

Lees verder
De gereformeerde Noorderkerk, gebouwd in 1911/1912 naar ontwerp van architect Tjeerd Kuipers (21/12/1857 – 13/11/1942), Bijleveldsingel 1914 (F88885 RAN)

Gereformeerde kerk Bijleveldsingel

In 1911-1912 liet de Gereformeerde Kerk een nieuwe kerk bouwen op de hoek van de Bijleveldsingel en Staringstraat. Het gebouw aan de Begijnenstraat was inmiddels te klein geworden. Het initiatief was afkomstig van Ds. R. Smeding, die sinds 1910 hier predikant was. De kerk werd gebouwd als de Noorderkerk naar ontwerp van Tjeerd Kuipers. In…

Lees verder

Vonckstraat: Woningen, gebouwd door de Stichting Volksbelang van 1895, gezien vanuit de Prins Bernhardstraat in de richting van de Groesbeeksedwarsweg, 1983 (Frank Eliëns via F10030 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Volksbelang

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Vonckstraat: Woningen, gebouwd door de Stichting Volksbelang van 1895, gezien vanuit de Prins Bernhardstraat in de richting van de Groesbeeksedwarsweg, 1983 (Frank Eliëns via F10030 RAN)
Vonckstraat: Woningen, gebouwd door de Stichting Volksbelang van 1895, gezien vanuit de Prins Bernhardstraat in de richting van de Groesbeeksedwarsweg, 1983 (Frank Eliëns via F10030 RAN)

Oprichting Volksbelang

Op 9 januari 1895 richten een aantal (veelal gegoede) Nijmegenaren de Vereeniging Volksbelang op, met als doel “de verbetering der arbeidende klasse en verdere minvermogenden te Nijmegen”. De oprichters zijn:

Acte van stichting Vereeniging Volksbelang, 9/1/1895 (Inventarisnr 146, archiefnr 446, actenr 16 RAN)
Acte van stichting Vereeniging Volksbelang, 9/1/1895 (Inventarisnr 146, archiefnr 446, actenr 16 RAN)
  • G.J. (Gerrit Jan) van Gendt, rentenier, wonende te (Neerbosch doorgehaald) Hees
  • P.H. (Pieter Hendrik) Noorduijn, dijkgraaf van het polderdistrict Rijk van Nijmegen
  • Mr. A. (Aert) van der Goes, advocaat en procureur
  • L.C. (Lambertus Cornelis) van Engelenburg, bankier, kassier en commissaris in effecten
  • F.P. (Franciscus Philippus) Thijssen, koopman
  • Doctor J.W.C.M. (Johannes Willem Carel Marie) van der Sijp, arts
  • P.F. (Phiiip Frank) Laging Tobias, zonder beroep, Lent
  • G.H. (Geert Hendrik) Geertsema, ijker
  • C.A. (Constant Atrische ?) Steur, zonder beroep
  • Doctor. W.J. (Wouter Johannes) Kolff, medicinae doctor
  • A.M. (Adriaan Marius) van Voorthuijsen, schoolopziener
  • B.A. (Benjamin Leonard) Ornstein, zonder beroep
  • C.A.E. (Christiaan Antonius Edmundus Courbois, notaris
  • W.E. (Wander Elibertus) Hijink, notaris
  • Jonkheer Meester F.X.G.M. (Franciscus Xaverius Gerhardus Maria) van Nispen tot Sevenaer, zonder beroep
  • Jonkheer Meester C.C.G. (Carel Cijprioioen? Gerard) de Pesters, zonder beroep
  • Aeg. (Aëgidius) Timmerman, zonder beroep

Het PGNC vermeldt Geertsema pas de volgende dag. Aangezien hij de gemeente gaat verlaten, is hij geen bestuurslid (Acte, PGNC 29/1/1895 en PGNC 30/1/1895).

“Ter bereiking van het beoogde doel zullen ten

1e. goede en goedkope arbeiderswoningen worden gebouw en

2e woningen, die bij uitstek als ongezond bekend staan, bij voorkomende gelegenheden worden opgkocht om hetzij verbeterd, hetzij gesloopt te worden, dit laatste echter slechts uit de overwinsten der stichting.

Voor het bereiken van haar doel wil de stichting een geldlening van in totaal 125.000 gulden aangaan, waar intussen 53.000 gulden is geplaatst in de vorm van aandelen, waarover 3% rente zal worden uitgekeerd.

“Wij vertrouwen, dat niet ten onrechte de mannen, die dit inderdaad goed werk hebben aangevat, op den steun hunner stadgenooten rekenen. Zeer terecht merken zij op, dat men daardoor medewerkt tot het bereiken van een doel, dat van overwegend maatschappelijk belang moet worden geacht, niet alleen door de beoogde bevordering van de moreele en materieele welvaart der volksklasse, maar ook door de daarmede gepaard gaande verbetering van den algemeenen gezondheidstoestand in deze stad.” (PGNC 29/1/1895)

Aankoop grond

Op 1 februari 1895 koopt van de landbouwer Cornelis Derks “Een perceel bouwland nabij het gemeente Kerkhof te Nijmegen, kadastraal bekend Gemeente Hatert Sectie A Nummer 175 bouwland groot veertig aren tachtig centiaren” voor 2.800 gulden (Inventarisnr 112, archiefnr 450, Actennr 4501)

Geldlening

Singendonckstraat 12 - 18, september 1988 (Ber van Haren via KN12989-13 CC0)
Singendonckstraat 12 – 18, september 1988 (Ber van Haren via KN12989-13 CC0)

Het verkrijgen van de benodigde leningen gaat mogelijk wat moeilijker dan verwacht. Het PGNC plaatst op 12 februari 1895 een herinnering, dat de inschrijvingstermijn op 15 februari zal verstrijken: “Naar hetgeen wij vernemen, wekt deze nieuwe stichting wel veel sympathie, doch schijnen velen de deelneming toch van uit een onzes inziens verkeerd standpunt te beschouwen; zij achten dit eenigzins eene gift, en dit is het volstrekt niet.” Het bestuur benadrukt dat het daadwerkelijk om een lening gaat, zij het niet vrij verhandelbaar. En ze onderbouwt de rente van “slechts” 3%: veel soliede beleggingen zouden sowieso niet meer dan 4% opleveren. Daarbij is “het ook eigenlijk de eenige opoffering, “die voor het goede doel wordt gevraagd”. Bovendien hebben de bestuursleden gezamenlijk al f50.000,- ingelegd.

Aanleg 3 straten?

Interessant daarbij is de Gemeenteraadsvergadering van 28-6-1895: Volksbelang heeft daarbij aan de gemeente gevraagd op haart terrein “gelegen tusschen de Groesbeekschn dwarsweg en de Algemeene Begraafplaats” 3 wegen aan te leggen met een breedte van 12 meter. B en W stelt voor afwijzend te reageren, maar dat de gemeente bereid is om de 3 wegen op kosten van Volksbelang aan te leggen, waarbij Volksbelang de grond afstaat.

De gehele gemeenteraad vindt dat Volksbelang belangrijk werk wil verrichten om voor betere woningen voor de arbeidende klasse zorg te dragen. Zij is echter bang dat zij niet weet welk “nieuw pad” de gemeente in zal gaan wanneer men dit voorstel mee gaat wanneer men het voorstel van Volksbelang ten volle zou steunen. Daarop wordt besloten om de vooralsnog eerst de aanleg van de middenweg aan te leggen en voorlopig de andere 2 niet. Uit de besprekiing blijkt bovendien dat Volksbelang daarvóór reeds een voorstel had ingediend welke was afgekeurd door de gemeente: daarbij ging  het om 3 wegen waarbij alleen de middelste weg 12 meter breed zou zijn en de andere 2 10 meter. Daarbij zouden deze wegen doorlopen tot de begraafplaats. (PGNC 30/6/1895).

Volksbelang vraagt daarop de aanleg van een weg aan, zodat zij de eerste 55 woningen kan bouwen. Dit voorstel neemt de Gemeenteraad de volgende vergadering, op 13 juli 1895, aan (PGNC 14/7/1895 en Verslag der Gemeente 1895).

In 1897 verzoekt Volksbelang tot de verharding van de 3e straat. Deze wordt gehonoreerd (Gemeenteverslag 1897). Daarbij lijkt de 2e straat ook in 1895 te zijn gerealiseerd.

In 1898 neemt gemeente Nijmegen de 3 straten van Volksbelang over (Gemeenteverslag 1898)

18995/1896: Eerste 55 woningen: Volksbelang I

Singendonckstraat (maart 2026)
Singendonckstraat (maart 2026)

Het betreft de huidige Singendonckstraat en zuidzijde van Lyndenstraat

Op 20 augustus 1895 besteedt architect W.J. Maurits de bouw van 55 woningen “op een terrein, gelegen aan de Groesbeeksche Dwarsstraat te Nijmegen” aan. Hiervan was Verheij met f72.000 de laagste inschrijver (PGNC 8/8/1895 en PGNC 21/8/1895). Het werk werd die avond nog niet gegund en waarschijnlijk is deze gunning niet doorgegaan: het PGNC schrijft een aantal maanden later, op 22/12/1895 dat er “gisteren” een onderhandse aanbesteding is geweest. Daarbij is het werk gegund aan de laagste inschrijvers, Smit en Opsomer voor f72.685,-.

Het PGNC over de eerste 55 opgeleverde woningen:

“Sinde eenigen tijd zijn op het ruime en reeds door twee breede wegen doorsneden terrein ten oosten van de Gemeentelijke Begraafplaatsen een aantal eenvoudige woningen verrezen. Het zijn de arbeiderswoningen, vijf-en-vijftig in getal, van de stichting Volksbelang, welke voor eenigen tijd alhier werd opgericht door eenige gegoede stadgenooten, die tegen matige rentevergoeding hun geld voor dit van practisch philantropischen zin getuigend plan beschikbaar stelden.

Nauwelijks gereed, waren nagenoeg alle huisjes verhuurd, wel een bewijs, dat zij aan eene groote behoefte voldeden. En het loont waarlijk wel de moeite eens te gaan zien, hoe flink en degelijk Volksbelang haar taak heeft uitgevoerd. Ieder huurder heeft een afzonderlijk huisje- er zijn er in twee grootten- benevens een niet onaardig stukje tuin. De huisjes zijn geriefelijk ingericht, van verschillende gemakken voorzien en, behalve de benedenvertrekken, is op de zolders ook nog voor een ruime kamer gezorgd, wat gezinnen met meerdere kinderen zeker zeer welkom is. Ook laat de afwerking niets te wenschen over.

Waar aanvankelijk deze stichting reeds op een zóó groot succes mag bogen, vertrouwen wij, dat zij niet zal dralen verder op dezen weg voort te gaan, daarbij gesteund door velen, die op deze wijze hunne medewerking willen verleenen, om aan den arbeider een aangename, ruime en gezonde woning tegen een niet te hoogen prijs te bezorgen.” (PGNC 21/10/1896)

Bij de 2e jaarvergadering van Volksbelang worden 2 nieuwe bestuursleden gekozen:

  • Louis Terwindt
  • O.J.G. van Wageningen

Zij vervangen C.A. Steur die is overleden en Aeg. Timmerman, die gestopt is als bestuurslid.

“De tot dusver gebouwde woningen, 55 in aantal, welke allen zijn verhuurd, voldoen uitstekend, en blijken in groote behoefte te voorzien. Voortdurend melden zich nieuwe huurders aan. Het bestuur heeft dan ook besloten tot den bouw van nieuwe woningen over te gaan, voorloopig tot een aantal van 24.” Daarna volgt een oproep om een obligatielening af te sluiten. (PGNC 11/3/1897)

1897 24 woningen Volksbelang II

Het betreft de noordzijde van huidige van Lyndenstraat en 6 woningen aan Groesbeeksedwarsweg (Behuisd in ’t Volksbelang)

1898: 37 woningen Volksbelang III

Het betreft de huidige Vonckstraat.

Qua nieuwbouw is Volksbelang III het laatste van dit bouwproject.

2008: Vernieuwbouw

Van Lyndenstraat: 'Vernieuwbouw' en renovatie van de Volksbelang buurt, 2008 (Jan Eichelsheim via DF124 RAN CCBYSA)
Van Lyndenstraat: ‘Vernieuwbouw’ en renovatie van de Volksbelang buurt, 2008 (Jan Eichelsheim via DF124 RAN CCBYSA)
Van Lyndenstraat: 'Vernieuwbouw' en renovatie van de Volksbelang buurt, 2008 (Jan Eichelsheim via DF123 RAN CCBYSA)
Van Lyndenstraat: ‘Vernieuwbouw’ en renovatie van de Volksbelang buurt, 2008 (Jan Eichelsheim via DF123 RAN CCBYSA)
MULO Prins Hendrikstraat 7 Architect Weve 1910-1920 Altrade (F27307 )
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Openbare School No.2 voor U.L.O. architect Weve

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1905-1906 Prins Hendrikstraat 7 Altrade Rijksmonument

F27307 MULO Prins Hendrikstraat 7 Architect Weve 1910-1920 Altrade
MULO Prins Hendrikstraat 7, Architect Weve 1910-1920 (F27307 RAN)

Het pand op Prins Hendrikstraat 7 is in 1905-1906 gebouwd als openbare school voor Uitgebreid Lager Onderwijs (U.L.O.) door stadsarchitect Weve. Rijksmonumenten omschrijft het gebouw als “de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau in de ornamentering.” Een van deze ornamenten is het opschrift “OPENBARE-SCHOOL / No2 / VOOR – 1906 – U.L.O.” Het is een van de laatste van de 17 scholen die Weve heeft gebouwd.

(M.) U.L.O.

De U.L.O of M.U.L.O. betekent (Meer) uitgebreid lager onderwijs. Dit schooltype was in 1857 ontstaan en was een vervolg op de lagere school. Sinds 1920 werd dit schooltype bij wet U.L.O. genoemd, maar veel scholen bleven zichzelf M.U.L.O. noemen. Dit schooltype heeft bestaan tot de invoering van de Mammoetwet in 1968, waarbij de M.U.L.O een van de schooltypes was dat werd omgezet naar de mavo, wat weer later het vmbo is geworden.

Bij de opening

U.L.O. Tegeltableau Prins Hendrikstraat 7 Augustus 2021 (Google Streetview)
U.L.O. Tegeltableau Prins Hendrikstraat 7 Augustus 2021 (Google Streetview)

Het PGNC schrijft bij de opening in 1906:

“De school aan den Bijleveldsingel.

Zorg voor het kind! Dat is het wachtwoord geworden. En niet het minst spiegelt zich dat af in de scholen en het onderwijs.

“Schoolpaleizen” heeft men spottend gezegd. Zeker si, dat de tegenwoordige scholen, ook die waarbij de eenvoud op den voorgrond stond, paleizen mochten heeten in vergelijking met de meer dan een voudige ruimten, waarin in vroeger jaren een aantal kinderen werden opgeborgen en waar “meester” oud werd door of ondanks de beruchte “onschuldige asempjes” der even onschuldige kinderen. Hokken waren het in vroeger dagen, waar de ventilatie ontbrak of hoogst onvolkomen was; waar de verwarming alles te wenschen overliet; waar de lucht verpest werd onder de vereenigde werking van de menschelijke ademhaling en de uitwaseming der vaak natte kleeren, die in het kleerlokaal werden opgehangen en die bezwangerd waren met allerlei kwalijk riekende geuren.

“Schoolpaleizen”, zei men spottend; maar was degene, die het woord op de lippen nam, wel overtuigd van de waarheid: “Voor het kind is het beste nog niet goed genoeg”. Zet het kind in een vriendelijke omgeving en ge voedt op zonder schijnbaar op de opvoeding in te werken. Leer het kind respect voor het gebouw, dat hij binnentreedt en ge leert het eerbied te hebben voor eigen huis of althans te trachten ook dat vriendelijk te helpen maken. Het leeren gaat in een aangename omgeving gemakkelijker dan in een lokaliteit, die neerdrukt. Licht, lucht en schoone vormen zijn de eerste voorwaarden voor opgewektheid en zucht naar orde.

Het doet den bezoeker weldadig aan eene inrichting binnen te treden, als aan de Bijleveldsingel is verrezen. “Je zou zelf weer lust krijgen om school te gaan,” zei een der werklieden, die er bezig was.

Reeds meermalen hadden we met welgevallen een blik geslagen op het uitwendige. Het geheel is een monumentaal gebouw, goed gedacht door den kundigen directeur van gemeentewerken, den heer Weve, flink uitgevoerd door den aannemer, den heer H. Bartels, opgegroeid onder toezicht van den opzichter, den heer Th.A. Middendorp. “Goed gedacht” zeiden we: een flink gebouw zich aanpassende aan de eerste-klasse omgeving, waarin het werd gesticht, met een front, een gevel aan twee straten, die uit architectonisch oogpunt schoon mag heeten, een kunstwerk.

Den heer Weve zal het misschien weinig treffen, dat een leek deze lofspraak uit, welnu, deskundigen, vakmannen, spraken evenzeer met lof over de inrichting als bouwwerk en dat zal hem niet onververschillig zijn.

Hoog verheft zich het gebouw aan de grens van wat nu nog de groote vlakte van ’t exercitieveld is, trotsch zal ’t er staan, als eenmaal de omgeving bebouwd is, en de breede wegen en straten in de naaste omgeving zijn een waarborg, dat het schoone geheel niet weggemoffeld zal worden.

Wij waren in de gelegenheid ook het inwendige te bezien. Twaalf ruime, frissche, lichte leerlokalen, zes beneden, zes boven; elk tweetal door een flinke ruimte gescheiden van een ander paar vertrekken en deze twee onderling verbonden of gescheiden door schuifdeuren; vier dezer lokalen telkens langs den Daalschen weg, twee langs den Bijleveldsingel. Tusschen de twee en de vier bevinden zich flinke ruimten, ter plaatse van de half torenvormige uitbouwsels, voor de berging van kleedingstukken. Het viertal aan den Daalschen weg wordt beneden door een gang, boven door de kamer voor het Hoofd der school in twee tweetallen verdeeld.

Een breede gemakkelijke steenen trap leidt van de beneden- naar de bovenverdieping, en er is gezorgd, dat de leuningen niet in een onbewaakt oogenblik gebruikt kunnen worden om er langs af te glijden. Aan den achterkant beneden is een groot ruim lokaal voor gymnastiek (vrije- en ordeoefeningen) met een keurig net geschilderd plafond in zachte tinten. Verder heeft het Hoofd der School in den toegang tot zijn lokaal drie groote ruime kasten en aan het einde der bovengang is een ruimte, bestemd tot magazijn van leer- en hulpmiddelen.

Urinoirs en bestekamers zijn in groot aantal aanwezig, eenvoudig maar netjes en praktisch ingericht, zoodat ook daar de kinderen niet aan toezicht behoeven onttrokken te zijn; hier een daar zijn fonteintjes en waterleidingkranen aangebracht.

De speelplaats ziet er op dit oogenblik nog wat onooglijk uit; ’t kan niet anders; maar één zaak is nu al te constateeren: de flinke overdekte speelplaats naar de zijde van de daarnaast gelegen bewaarschool. Bijzonder groot, dunkt ons evenwel de overige ruimte op de speelplaats niet, vooral niet, als daarvan nog hier of daar een plekje werd afgenomen om als schooltuintje dienst te doen, iets, dat bij zulk een modern ingerichte school eigenlijk niet mocht ontbreken. Maar- er blijft altijd iets te wenschen over.

Alles ziet er degelijk uit, overal dringt de frissche lucht door. “Geen raam, dat niet open kan”, zei de werkman van zooeven. Of het nu wel zoo erg is, durven wij niet zeggen. Maar frisch is het er en ruim en helder en licht. Bovendien zijn overal nog luchtkokers aangebracht.

De verwarming zal geschieden door kachels, welker warmte tevens voor den rechtstreekschen toevoer van zuivere lucht zal zorgen, die door de kachel verwarmd in de lokalen zal stroomen: m.a.w. in elk lokaal een pompstation voor frissche lucht, ook in den kouden wintertijd.

Wij noemden den school een monumentaal gebouw; een monument zal zij ook zijn voor ontwerper en bouwmeester. Moge zij de plaats worden, waar een goed deel van ’t toekomstig Nijmeegsch geslacht, meer bepaaldelijk de Middenstand, die zoo zeer verdient gesteund te worden, de kracht en de kennis zal opdoen, die hem in staat zal stellen het hoofd te bieden aan den steeds moeilijker wordenden strijd om ’t bestaan en den bloei van onze stad te bevorderen. Dan zullen de kosten aan de school besteed een kapitaal blijken, dat hooge rente opbrengt”. ( PGNC 11/5/1906)

Rijksmonument

Zowel het schoolgebouw als hek zijn Rijksmonument. Waardering”

– Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een schoolgebouw uit het begin van de twintigste eeuw van het gangtype. Het object is gaaf bewaard gebleven qua gevelindeling, detaillering en in iets minder mate wat betreft de interieurindeling (sommige hoekjes zijn dichtgezet om extra kamers te verkrijgen) en hoofdvorm (kleine wijzigingen, toevoegingen aan de achterzijde). Het object is, als een voorbeeld van een schoolgebouw in de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau, van belang voor het oeuvre van de Nijmeegse stadsarchitect J.J. Weve. Na de sloop van meerdere belangrijke schoolgebouwen van zijn hand, is dit object van groot belang voor diens oeuvre. – Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de als stadsgezicht beschermde 19de eeuwse gordel van Nijmegen, waarin het schoolgebouw als markant hoekpand een beeldbepalende rol speelt.

– Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-culturele ontwikkeling, in casu het op peil brengen van de openbare onderwijsvoorzieningen in Nijmegen èn de in deze tijd gangbare pedagogische opvatting dat het schoolgebouw een aansprekende omgeving moest vormen voor de leerlingen.”

https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/523038

Vervolg

Voormalige U.L.O. Prins Hendrikstraat 7 als PH 7, Augustus 2021 (Google Streetview)
Voormalige U.L.O. Prins Hendrikstraat 7 als PH 7, Augustus 2021 (Google Streetview)

In 1907 is de gymzaal verhoogd. Daarnaast hebben tussen 1917 en 1968 meerdere vergrotingen van het gebouw plaatsgevonden.

Tot en met 2005 is het gebouw in gebruik geweest als school:

  • 1906 – 1946: Uitgebreid Lager Onderwijs.
  • 1941 – 1944: Duitse School.
  • 1946 – 1975: Maarten Trompschool.
  • 1975 – 1981: in gebruik als MAVO.
  • 1981 – 2005: Sint Jorisschool

In 1946 werd de ‘Openbare school voor Gewoon Lager Onderwijs nr. 2’ gesticht. Deze school was bedoeld voor moeilijk lerende kinderen. Aan het eind van de jaren 50 besluit de gemeente af te stappen van nummering van scholen. Vanaf het schooljaar 1958-1959 is het Maarten Trompschool. Vanaf ongeveer 1970 zet een daling van het leerlingaantal in en daarop wordt de school op 1 augustus 1975 opgeheven.

In 2007 is het gebouw een bedrijfsverzamelgebouw geworden, welke in ieder geval in 2014 PH 7 heette en waarop op dat moment 10 organisaties gehuisvest waren, onder andere: de Circusschool, Theater Grote Broer, Colourfull City en Music Meeting.

Vanaf ongeveer september 2022 werd het plan voor de verbouwing van het gebouw opgesteld, zodat het kan dienen als noodopvang voor 130 Oekraïense vluchtingen, waarvoor 32 worden gebouwd.

Weve architect

Weve was een architect en ingenieur. Hij was stadsarchitect en directeur Gemeentewerken van Nijmegen. Hij ontwierp onder andere 17 scholen,…

Hogere Burgerschool architect Weve

De Hogere Burgerschool is in 1899 ontworpen door de stadsarchitect Weve. Het pand is gesloopt en vervangen door appartementen.

Altrade

Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…

(Overige) Bronnen

Meer uitgebreid lager onderwijs, wikipedia

Wet op het voortgezet onderwijs, wikipedia

Openbare School nr. 2 Prins Hendrikstaat 7, Wijkcomité Oost

Peter op den Brouw transformeert schoolgebouw Prins Hendrikstraat 7 te Nijmegen, ViS Detachering

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/nieuwe-opvangplek-voor-150-oekraieners-aan-prins-hendrikstraat-in-nijmegen~a054de72/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

https://vandeklok.nl/projecten/opvanglocatie-prins-hendrikstraat-7

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Maarten_Trompschool_Nijmegen

De kruidenierswinkel van M. van den Akker, Johannes Vijghstraat 41, 1910-1915 (F1443 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Johannes Vijghstraat 41

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
De kruidenierswinkel van M. van den Akker, Johannes Vijghstraat 41, 1910-1915 (F1443 RAN)
De kruidenierswinkel van M. van den Akker, Johannes Vijghstraat 41, 1910-1915 (F1443 RAN)

Op 15 september 1921 wordt Johannes Vijghstraat 41 verkocht aan F. van Dam, Nijmegen (PGNC 16/9/1921)

“De heer Jos. van Dam opent morgen in het perceel Joh. Vijghstraat 41, hoek Athlonestraat, een zaak in kruideniers- en koloniale waren, fijne vleeschwaren, chocolade, boter, kaas en eieren. Voor dezen was in dit pand een degelijke zaak gevestigd, doch de heer van Dam heeft het winkelhuis flink laten opknappen, zoodat alles een keurigen en frisschen indruk maakt. De cliëntèle zal dan ook wel niet lang op zich laten wachten.”  (PGNC 28/9/1922)

Advertentie Johannes Vijghstraat 41 hoek Athlonestraat te koop (PGNC 27/8/1921)
Advertentie Johannes Vijghstraat 41 hoek Athlonestraat te koop (PGNC 27/8/1921)
Advertentie verkoop Athlonestraat 41 (PGNC 21/8/1937)
Advertentie verkoop Athlonestraat 41 (PGNC 21/8/1937)

In september 1937 koopt de heer W. v. Lonkhuyzen te Nijmegen het pand in opdracht voor f 8900). (PGNC 17/9/1937)

Gevonden gebruikers Johannes Vijghstraat 41

NaamOmschrijvingJaarOpmerking
J.W. RobijnsOnderwijzer1903 
M. v.d. AkkerIn 1903: machinist; vanaf 1905 Machinist en kruidenier; in 1915-1916 onder “Kruideniers en grutters”, idem 19161903, 1905, 1907, 1908, 1909, 1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1915-1916, 1916In 1913-1914 is zijn adres 1 van de 10 adressen voor een publieke telefoon; ook in 1916
G.J.M. van PoortenReiziger1905, 1907 
J.J. ZoetmulderBouwkundige1905 
H.J.M. SchellekensReiziger1907 
A.L.A.J.M. Giesen 1908 
F.C.W.H. Lunow 1908 
J.C. Rochat 1909, 1910-1911, 1912-1913 
E.F.H. Hilgersonderwijzer1910-1911 
J.J.H. Hilgersonderwijzer1910-1911 
J.G.W. v.’t HullenaarAmbt. ter Secretarie1912-1913 
H.G. van Lierkantoorbediende1912-1913, 1913-1914 
Th.W.H. Sluijterskantoorbediende1913-1914 
J.H. PetersAmbtenaar H.Ij.S.1914-1915 
J.W. PetersMachine tekenaar1914-1915 
Wed. F.E.G. VerhagenGeb. de Haan, winkelierster1918, 1920, 1922 
J.M.J.W. v. Dam 1924, 1926, 1928 
F. JansenWinkelbediende1932, 1934 
J.G.A. JansenWinkelier1932, 1934, 1936, 1938, 1963Zelfde als 1938?
C.A. JansenWinkelier1940 
A.J.A. Jansen 1955 
F.P.J. Jansen 1955 
J.H.M. JansenWinkelbediende1955, 1963 
J.C. JansenMw, kant. Bed.1963 
G.T.J. Jansen 1963 
Johannes Vijghstraat 41/Hoek Johannes Vijghstraat-Athlonestraat, maart 2025 (Google Streetview)
Johannes Vijghstraat 41/Hoek Johannes Vijghstraat-Athlonestraat, maart 2025 (Google Streetview)
Hoek Guyotstraat - Groesbeekseweg: De (voormalige) Kweekschool voor onderwijzeressen. Links de Guyotstraat, ontworpen en gebouwd door N. van Eck, foto gedateerd 1905 (F14159) Altrade Galgenveld
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Kweekschool voor onderwijzeressen

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1899 Guyotstraat 11/Groesbeekseweg 29 Galgenveld/Altrade

Hoek Guyotstraat - Groesbeekseweg: De (voormalige) Kweekschool voor onderwijzeressen. Links de Guyotstraat, ontworpen en gebouwd door N. van Eck, foto gedateerd 1905 (F14159) Altrade Galgenveld
De (voormalige) Kweekschool voor onderwijzeressen. Links de Guyotstraat, ontworpen en gebouwd door N. van Eck, foto gedateerd 1905 (F14159)

In 1899 wordt de Kweekschool voor onderwijzeressen gebouwd. Architect en aannemer is Nicolaas van Eck. Rond 1936 is het gebouw in gebruik door de R.K. Kweekschool afdeling Onderwijzers. In 1958 wordt het gebouw tot 1983 een bibliotheek.

Begin van de kweekschool

Rond november 1898 besluit de Vergadering van aandeelhouders van de Vereeniging tot opleiding van Onderwijzeressen tot het bouwen van een eigen kweekschool. Op dat moment telt de school meer dan 50 leerlingen. Het gebouw zal verrijzen aan de Guyotstraat, hoek Groesbeeksche straat. H. van Eck, een aannemer, zal het gebouw ontwerpen en bouwen (PGNC 6/11/1898).

De school was in 1895 ontstaan en bestond op dat moment uit een tweejarige cursus. Op 1 januari 1899 was de opleiding in een kweekschool veranderd waarbij de cursus vier jaar duurde. Voorzitter J.A. Vissers in zijn toespraak bij de opening: “Het onderwijs is neutraal, maar zonder afbreuk te doen aan… het godsdienstig karakter, dat volgens de bedoeling van de wetgever “zooveel mogelijk” het onderwijs behoort te kenmerken”. (De Gelderlander 3/5/1899)

Kweekschool voor onderwijzeressen geopend in 1899

Het PGNC schrijft naar aanleiding van de opening:

“Op den hoek van de Groesbeeksche en Guyot-straten, den voorgevel uitkomend aan laatstgenoemde straat, is een ruim en welingericht schoolgebouw verrezen, dat bestemd is voor de Kweekschool voor Onderwijzeressen alhier, welk op 1 Januari 1898 geopend werd door “de Vereeniging tot opleiding van Onderwijzeressen te Nijmegen”.

Dit gebouw is wel een kijkje waard. Het bevat vier ruime, goed verlichte en geventileerde schoollokalen voor de vier klassen der school, benevens een flinke zaal voor het onderricht in de gymnastiek en daarboven een dito zaal, die voor het onderwijs in de natuurkundige vakken en het teekenen zal worden ingericht. Verder vindt men er flinke directeur- en docentenkamers, alsmede een geheel op zichzelf staande concierge-woning, wat met het oog op ziekten enz. bij schoolgebouwen een noodzakelijke vereischte is. De corridors zijn zoowel beneden als boven zeer ruim en ontvangen door breede ramen volop licht; de trappen zijn eveneens breed en gemakkelik, terwijl ook de overige onderdeelen van het gebouw naar de eischen van hygiëne en welstand ingericht zijn.

Het gebouw, dat ontworpen en gebouwd is door den heer N. van Eck, bouwkundige alhier, zal met den aanvang van den nieuwen cursus, 1 Mei aanst., in gebruik worden genomen. Vóór dien tijd zullen de ouders der leerlingen en andere belangstellenden in de gelegenheid worden gesteld, zich persoonlijk te overtuigen, hoe flink het Bestuur deze zaak heeft aangevat.

De Nijmeegsche Kweekschool voor Onderwijzeressen zal in het nieuwe gebouw op harer waardige wijze worden gehuisvest.” (PGNC 2/4/1899)

Nicolaas van Eck

Nicolaas van Eck is op 1 december 1856 geboren te Lexmond. Hij is getrouwd met Grietje Benthem (24-12-1858 Diever) Zij komen op 9 augustus 1880 in Nijmegen wonen. Zij zijn dan afkomstig uit Dwingelo. Van Eck heeft als beroep “timmerman”  (Bevolkingsregister 1870).

In het Bevolkingsregister 1880 komt hij voor op Spaarbankstraat nr 5, waarbij zijn vorige huizing Houtstraat Wijk B nr 53 was. Zijn beroep is dan timmerman, wat op een later tijdstip door “het blauwe potlood” is vervanger door aannemer. (Bevolkingsregister 1880 en idem).

In de jaren 90 verhuist hij naar Ziekenstraat 50 (tegenwoordig Ziekerstraat), als “aannemer” (Bevolkingsregister 1890). In de jaren 0 verhuist hij naar Guyotstraat 7 (Bevolkingsregister 1900).

Vennootschap van Eck en Scheltema

Hij is enkele jaren een Vennootschap met Petrus Herman Scheltema, architect, aangegaan onder de firma Van Eck en Scheltema voor het uitoefenen van de beroepen aannemer, architect, metselaar, timmerman en mede verwante zaken. (PGNC 3/7/1887). Daarbij adverteren ze in De Gelderlander 17/10/1888 als Bouwkundige – en Ambachtsteekenschool met de cursus Rechtlijnig-, Machine- en Ornament- tekenen. Hun atelier is op de 2e Walstraat (De Gelderlander 17/10/1888). Op 1 februari 1892 wordt de vennootschap weer ontbonden. Van Eck zal het aannemersbedrijf voort zetten (Ziekenstraat no. 50 en werkplaats 2de Walstraat 115), Scheltema als architect (St. Annalaan 13 en voorlopig werkplaats 2de Walstraat 113). (PGNC 3/2/1892).

In november 1901 besluit de gemeente 1480 M² bouwterrein aan de Groesbeeksche Straat en Guyotstraat aan de heeren A. Wijers en N. v. Eck tegen f6.50 per M² te verkopen, kad. Nijmegen sectie B no. 2622. Voorwaarde is dat daarop respectievelijk vóór 1 mei 1903 en 1 mei 1905 aan iedere staat twee woonhuizen zijn gebouwd (PGNC 10/11/1901). Het is nog niet onderzocht of de Guyotstraat 7, welke in de jaren 0 het woonhuis van van Eck zou worden, een van deze huizen is.

Er is verder nog niet onderzocht welk werk van Eck heeft opgeleverd en tot wanneer hij aannemer is geweest. Op PGNC 1/1/1913 is er nog een nieuwjaarsadvertentie van N. van Eck, aannemer.

In ieder geval ontwierp hij in Delft het pand Oude delft 77 uit 1898 (noviomagus.nl). Zie voor een beschrijving van dit pand https://www.achterdegevelsvandelft.nl/huizen/Oude%20Delft%2077.html. Het is een Rijksmonument.

 Vervolg: overgang naar R.K. Kweekschool

Beschrijving RAN: "Voormalige kweekschool voor onderwijzeressen; nu kantoor.", 2013 (Henk van Gaal via DF3804 RAN). Merk daarbij de verandering van de middelste, onderste ruit op de begane grond op in vergelijking tot huidig
Beschrijving RAN: “Voormalige kweekschool voor onderwijzeressen; nu kantoor.”, 2013 (Henk van Gaal via DF3804 RAN). Merk daarbij de verandering van de middelste, onderste ruit op de begane grond op in vergelijking tot huidig

In het cursusjaar 1902-1903 had de school 50 leerlingen. (De Gelderlander 12/7/1903).

In 1931 vindt een verbouwing plaats om de zolder te veranderen in een tekenlokaal. Hierbij is Willem Hoffmann de architect (D12.39701).

Rond 1936 gaat de school over naar de R.K. Kweekschool Afd. Onderwijzers. Deze behoorde tot de R.K. Kweekschool op de Groesbeekscheweg 150, waar in 1937 de Afdeling Onderwijzeressen zit. (Adresboek 1936, PGNC 6/6/1936, De Gelderlander 30/4/1936, De Gelderlander 26/6/1937).

Bibliotheek

Waarschijnlijk gaat het gebouw in 1958 weer over naar de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen: in 1958 vindt een verbouwing van de toiletten voor de “Nut’s kleuterschool’. Architect is F.M. Oswald uit Berg en Dal (D12.430715). Daarnaast opent het Nut dat jaar een bibliotheek. Dit was zowel een volwassenen- als jeugdbibliotheek. Daarnaast verzorgde ze de (wisselende collectie in 3 bejaardenhuizen). Sinds 1960 heet het 1960 Stichting Algemene Nuts Openbare Bibliotheek Nijmegen. Het zal tot 1983 in gebruik als bibliotheek. Daarbij wordt haar naam een aantal malen gewijzigd als gevolg van fusies: vanaf 1966 Algemene Openbare bibliotheek, vanaf september 1974 Stichting Gemeenschappelijke Openbare Bibliotheek (Huis van de Nijmeegse Geschiedenis)

In 1967 vindt een verbouwing plaats: het wijzigen van de ramen op de begane grond. (D12.464347). Hierbij worden de twee kleine ruitjes in het midden 1 ruit. Daarbij is opvallend dat in 2013 het middelste raam nog steeds uit 1 ruit bestaat, terwijl in 2023 hier zich weer 2 kleine ruiten bevinden.

Bij de verbouwing van 1983 is de opdrachtgever echter wel “Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen dep. Nijmegen” (oa D12.542578).

In 1992 worden er brandveiligheidsmaatregelen genomen, onder andere door het plaatsen van een brandtrap.

Gemeentelijk Monument

Het pand is een Gemeentelijk Monument. Met als tekst bij het besluit bij aanwijzing (tevens uitgebreide beschrijving):

“Goed voorbeeld van een eenvoudig maar zorgvuldig gedetailleerd schoolgebouw van rond de eeuwwisseling. Voorts van belang als onderdeel van het Beschermd Stadsbeeld 19de eeuwse Stadsuitleg. Goed bewaard gebleven.”

Hoek Guyotstraat Groesbeekseweg, Augustus 2023 (Google Streetview)
Augustus 2023 (Google Streetview)

Altrade

Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…

Groesbeekseweg 23 architect Claase

IN 1897/1898 ontwerpt architect Claase 2 woonhuizen op de hoek Groesbeekseweg en Guyotstraat voor de heer Burgers.

Doopsgezinde Kerk, Architect Oswald, Waldeck Pyrmontsingel, 1986 (Gemeente Nijmegen afd. Reprografie via KN12868-2 RAN CC0)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Doopsgezinde kerk architect Oswald

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1951-1952 Waldeck Pyrmontsingel 67-69 Altrade

Doopsgezinde Kerk, Architect Oswald, Waldeck Pyrmontsingel, 1986 (Gemeente Nijmegen afd. Reprografie via KN12868-2 RAN CC0)
Doopsgezinde Kerk, Architect Oswald, Waldeck Pyrmontsingel, 1986 (Gemeente Nijmegen afd. Reprografie via KN12868-2 RAN CC0)

Tijden de oorlog werd de Doopsgezinde Kerk in 1944 verwoest. Daarop vond herbouw plaats aan de Waldeck Pyrmontsingel, waarvan F.M. Oswald de architect was. Vanwege teruglopend kerkbezoek wordt de kerk in 1989 verkocht.

De oorspronkelijk Doopsgezinde Kerk stond van 1727 tot 1944 op de Arminiaanse Plaats. In de Tweede Wereldoorlog werd zij verwoest.

Met het schadegeld werd begin jaren 50 een nieuwe kerk gebouwd. Architect Oswald bouwde deze in de stijl van de Delftse School. Oswald was zelf ook lid van de Doopsgezinde Kerk. “Het is een zogenaamde verdiepingskerk: de nevenruimten met onder andere een zondagsschool liggen op de begane grond en de kerkzaal is op de eerste etage. Het gebouw is om economische redenen zo ontworpen.” (Een sterke toren in het midden der stad, H.E. Wesselink 2018)

Stijl

De voormalige Doopsgezinde Kerk is “een zaalkerk met aangebouwde woning, opgetrokken in 1951-’52 naar ontwerp van F.M. Oswald in de stijl van de Delftse School” (Monumenten in Nederland: Gelderland).

Beschouwing uit 1954

Ingangsportaal van de voormalige doopsgezinde kerk op de hoek met de Stenenkruisstraat. Werd in opdracht van de Doopsgezinde Gemeente tussen 1951 en 1952 gebouwd naar een ontwerp van F.M. Oswald. Ze verving de in de oorlog verwoeste kerk in de binnenstad, 2013 (Henk van Gaal via F1520 RAN CCBYSA)
Ingangsportaal van de voormalige doopsgezinde kerk op de hoek met de Stenenkruisstraat. Werd in opdracht van de Doopsgezinde Gemeente tussen 1951 en 1952 gebouwd naar een ontwerp van F.M. Oswald. Ze verving de in de oorlog verwoeste kerk in de binnenstad, 2013 (Henk van Gaal via F1520 RAN CCBYSA)

In 1954 plaatst de Gelderlander het volgende artikel:

“Doopsgezind Kerkje te Nijmegen

In het Katholiek Bouwblad wijdt B.J. Koldewey de volgende beschouwing aan de Doopsgezinde Kerk tegenover de Wedren:

“Bij de verschrikkelijke verwoesting van Nijmegens binnenstad viel in de oorlogsjaren ook de Doopsgezinde Kerk.

Voor zijn wederopbouw werd door de Gemeente aan de Waldeck Pyrmontsingel, nabij de Aula van de Universiteit, een terrein aangewezen aan de rand van een park. Een uiterst aantrekkelijke, vrije ligging ontstond, met aan de Zuidzijde van het gebouwtje fraai, hoog-opgaand geboomte.

Architect Oswald maakte van dit nieuw geval een zaalkerkje, een bovenkerk, waarin een goede honderd gelovigen hun plaats vinden. Daaronder ’n ruimte voor de Zondagsschool, voor bijeenkomsten in clubverband, voor vergaderingen, enz., te vergroten met de kerkeraadskamer (door het wegschuiven van een wand) als er een podium nodig is bij een concert of een declamatie-avond. Dan is er als aanbouw een kosterswoning en een traptorentje, welk laatste naar een balkon in de kerkzaal voert.

Met het oog de plattegronden doorlopend, met daarnaast de doorsnede, zie je hoe dat alles plezierig inééngesloten en verweven is. De gemeentezaal ligt 80 cm onder peil, waarin je vanuit de gang afdaalt langs een trapje van 5 treden, een wenteltrap voert je naar de eigenlijke kerkzaal met de vloer op 2,60 m plas P., terwijl doorklimmend tot 5 m plus P., het balkon bereikt wordt. Er is daarmee een knap, véélzijdig spel van ruimtebeelden ontstaan binnen een klein volume van 12x15x9½ m plus de open kap.

Het interieur in de Doopsgezinde kerk, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1989 (Anton van Roekel via F1521 RAN CCBYSA)
Het interieur in de Doopsgezinde kerk, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1989 (Anton van Roekel via F1521 RAN CCBYSA)

De kerkzaal met zijn blanke licht doet je denken aan een interieur van Vermeer van Delft of Pieter de Hoogh. Het is een grote kamer, besloten en rustig, met iets voornaams in de boventoon. Het is góéd in deze ruimte te verbljven. De bank groeperen de gelovigen rond de preekstoel. Het moet iets geven als van een vader die met zijn kinderen bijéén is, als de dominee daar bidt en spreekt vanaf de kansel, met Gods woord vóór zich in het grote Bijbelboek. Dwars wordt het kerkruim gebruikt, het spreekgestoelte tegen één van de lange wanden. ’t Is ongetwijfeld allereerst daarmee dat Oswald dat innige verband inleidt en stimuleert tussen hem die voorgaat en de vergaderden rondom hem.

Karakteristiek protestants werd hiermee dit kerkje, vertrouwelijk, geheel ingesteld op het gebed van een kleine groep, tot dit doel bijeen gekomen als in een gesloten familiekring.

Het interieur in de Doopsgezinde kerk, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1989 (Anton van Roekel via F1520 RAN CCBYSA)
Het interieur in de Doopsgezinde kerk, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1989 (Anton van Roekel via F1520 RAN CCBYSA)

“Dicht” zijn dan ook de wanden van dit kerkje met hun vensters, hoog-beginnend uit de vloer en sterk onderverdeeld door glasroeden, als was het gebouwde een 17e eeuws object. Toch zal zelfs de meest verliefde aanbidder van voorgespannen beton differdingers toegeven, dat er ondanks zoveel reminescenties aan weleer, zoveel anders aan dit kerkje te beleven valt, dat je tezelfder tijd beslist losmaakt van een oud-Nederlands herinneringsbeeld. Doen dat de materiaalkeuze, de met grote bepaaldheid gestelde kleuren, het blanke van het eikenhout der meubelen, de uitgewogen detaillering van het getimmerde, de stiel van het smeedwerk van trap en deur?

Het trappenhuis in de Doopsgezinde kerk, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1989 (Anton van Roekel via F1522 RAN CCBYSA)
Het trappenhuis in de Doopsgezinde kerk, Waldeck Pyrmontsingel 69, 1989 (Anton van Roekel via F1522 RAN CCBYSA)

Een zwak punt aan dit kerkje is het “glazen”, achtkantige trappenhuis, van buiten af gezien. Het past niet goed in zijn verhouding van glas tot steen bij de maatvoering tussen vensteropening en muur die aan alle kanten voor de romp van het gebouwtje zelf werd aangehouden. Daarom wil er hier geen samenvoeging ontstaan. Inwendig echter is het desalniettemin een echt plezier om langs de wenteltrap omhoog te gaan tussen de draadglazen wanden aan de ene en de ronde zuil van schoon, ruig metselwerk aan de andere kant. Ook het tussen-lidje dat kerk en woning verbindt is in die zelfde zin onevenwichtig. Ook hier een loslaten van de schaal van het geheel, waardoor opnieuw eenheid achterwege blijft. Wel zeer te prijzen daarentegen is als detail het klokkentorentje, dat op de nok met een dartele zwierigheid, licht en speels, in juiste contrastwerking het zware volume van het dak, een fraaie bekroning geeft. Bijeengenomen, met dit kerkje van Oswald in Nijmegen zonder meer verrijkt met een bijou”.” (De Gelderlander 9/10/1954)

Trappenhuis Doopsgezinde Kerk (maart 2026)
Trappenhuis Doopsgezinde Kerk (maart 2026)

Vervolg

In 1989 verkoopt de Doopsgezinde gemeente de kerk vanwege het teruglopend kerkbezoek. Hierin vestigt zich vervolgens een praktijk voor fysiotherapie. (Nacht van de Ommetjes). De doopsgezinden trokken zelf in bij de Remonstrantse Gemeente in het
kerkgebouw aan de Prof. Regoutstraat.

Gemeentelijk Monument

Ingang Doopsgezinde Kerk (maart 2026)
Ingang Doopsgezinde Kerk (maart 2026)

De Doopsgezinde kerk is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens is hier een uitgebreide omschrijving te vinden):
“De voormalige doopsgezinde kerk is van hoge cultuurhistorische waarde als uniek vroeg naoorlogs relict van de geschiedenis van de Doopsgezinde Gemeente in Nijmegen. Vooral door de karakteristieke opzet met twee bouwlagen is het kerkgebouw een typologisch herkenbare manifestatie van protestantse getuigenis. In historisch geografisch opzicht is het kerkgebouw een uiting van de stedelijke vernieuwingsdrang in de wederopbouwperiode; dat wil zeggen de omvorming van de gebombardeerde binnenstad tot een moderne city en, als gevolg daarvan, de herbouw van de verwoeste voorganger buiten het centrum. Binnen deze context reikt de cultuurhistorisch betekenis van de doopsgezinde kerk veel verder terug in de tijd dan 1951-1952, de jaren waarin het kerkgebouw is herbouwd.
De voormalige doopsgezinde kerk is van belang voor de architectuurgeschiedenis als goed en vrijwel gaaf voorbeeld van traditionalistische Delftse Schoolarchitectuur in de kerkbouw. De kenmerken van deze bouwstijl komen in het ontwerp duidelijk naar voren in de archetypische hoofdvorm, de ambachtelijke uitstraling van het gevelbeeld en het zorgvuldige materiaalgebruik.
De Delftse School wordt in de ontwikkeling van de vroeg naoorlogse kerkarchitectuur in Nijmegen verder alleen nog vertegenwoordigd door de Dominicuskerk aan de Prof. Molkenboerstraat (C.Th. Nix , 1951). De stijlverwante Franciscuskerk (Kropholler 1949), Opstandingskerk (Feenstra 1949), Augustinuskerk (Pouderoyen 1951) en O.L. Vrouw van Fatimakerk (Van Veen 1956) zijn namelijk al gesloopt. Aan dit gegeven ontleent de voormalige doopsgezinde kerk op lokaal niveau architectuurhistorische zeldzaamheidswaarde. Vanwege de genoemde ontwerpkwaliteiten en uniciteit is de doopsgezinde kerk van belang voor het oeuvre van architect F.M. Oswald.
Door de markante situering in de uitloper van het Julianapark aan een kruising van wegen, manifesteert de vrijstaande doopsgezinde kerk zich als een stedenbouwkundig accent in het van rijkswege beschermde stadsgezicht. Het gebouw is sterk aanwezig in het stadsbeeld en daardoor van belang voor de oriëntatie in het stedelijk weefsel. De voormalige kerk en pastorie vormen een klein en gaaf ensemble rond een besloten voorplein, dat in belangrijke mate bijdraagt aan de voorname uitstraling van het gebouw.”

Zie het artikel op wikipedia.

Altrade

Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…

Architect F.M. Oswald

Architect Frans Martinus Oswald (1907-1966) is een van de architecten geweest die veel van de na-oorlogse scholen heeft ontworpen. Een…

Heydenrijckstraat 63 in augustus 2023 (Google Streetview)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Heydenrijckstraat 63

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1928 Heydenrijckstraat 63 en 65 Altrade

Heydenrijckstraat 63 in augustus 2023 (Google Streetview)
Heydenrijckstraat 63 in augustus 2023 (Google Streetview)

Het pand op de hoek Heydenrijckstraat 63 is in 1928 gebouwd als onderdeel van een complex woningen met een winkel op de hoek van de Rembrandtstraat en Heydenrijckstraat naar ontwerp van P.A. Arens. In 1931 vond een verbouwing plaats naar ontwerp van architect van Boldrik. Tevens vond in 1964 een verbouwing plaats.

Plan tot het bouwen van acht onder- en bovenhuizen, een winkelhuis met bovenwoning en twee garages op een terrein a/d Rembrandtstraat – Hoek Heydenryck- en Langeveldtstraat te Nijmegen, Kad: bekend gemeente Hatert Sectie A No 6554, datum dossier 24-7-1928 (D12.392958)
Plan tot het bouwen van acht onder- en bovenhuizen, een winkelhuis met bovenwoning en twee garages op een terrein a/d Rembrandtstraat – Hoek Heydenryck- en Langeveldtstraat te Nijmegen, Kad: bekend gemeente Hatert Sectie A No 6554, datum dossier 24-7-1928 (D12.392958)

P.A. Arens

Heydenrijckstraat 63-65, Het gebouw op de hoek van de Heyenrijckstraat- Rembrandstraat 63-65 is in 1928 gebouwd. Als adressant-bouwkundige staat onderstaande naam vermeld: P. A. Arens.

P.A. Arens komt in het Adresboek 1922 voor op Daalsche Dwarsweg 6 als “timmerman”. Ook in het Adresboek 1924 komt hij voor op dit adres, beroepen zijn dan niet weergegeven.  In 1928 komt hij voor als ”aannemer” op Daalscheweg 251. In de adresboeken 1932 en 1934 eveneens op Daalscheweg 251 (er staan dan geen beroepen weergegeven).

Afgaande op het onderstaande artikel betrekt Burgers in 1930 het winkelpand, waarbij in 1931 de verbouwing volgt. In 1928 wordt tevens riolering aangelegd.

Verbouwing Comestibleszaak Burgers architect van Boldrik

1931 Heijdenrijckstraat Altrade

Verbouwingsplan van winkelpand a/d Heydenrykstraat de Nos 63 & 65 hoek Rembrandtstraat te Nijmegen, datum tekening 5-’31, architect van Bold rik (D12.397168)
Verbouwingsplan van winkelpand a/d Heydenrykstraat de Nos 63 & 65 hoek Rembrandtstraat te Nijmegen, datum tekening 5-’31, architect van Boldrik (D12.397168)

“Comestibleszaak P.J. Burgers.

In de Heydenrijckstraat No. 63 is sinds vorig jaar gevestigd de comestibleszaak van de firma P.J. Burgers, een filiaal van het gelijknamige bedrijf in de Lange Hezelstraat No. 41. Reeds onmiddellijk na de opening mocht het filiaal zich in een uitgebreide cliëntèle verheugen, die nog steeds in omvang toenam. Er moest dan ook al spoedig tot uitbreiding besloten worden die nu dezer dagen tot stand is gekomen- gisteren vond de opening van de vernieuwde zaak plaats die thans tweemaal zooveel ruimte biedt als de vorige, terwijl ook de etalageruimte belangrijk werd uitgebreid. Uitwendig maakt het pand een keurigen indruk, dank zij den levendigen, modernen gevel, die volkomen in deze omgeving past. Inwendig is alles in heldere tinten gehouden: roomgeel is de beschildering terwijl de tegels langs den wand medewerken om den indruk van uiterste hygiëne te vervolmaken. Achter in den winkel bevindt zich een ijskast, waarin de vleeschwaren frisch en koel worden bewaard. Dat er voorts een groote winkelvoorraad is van velerlei artikelen van uitstekende kwaliteit, dat spreekt wel vanzelf, daarvoor staat de reputatie van deze welhaast 25-jarige Nijmeegsche zaak borg. Men weet immers, dat het tegenwoordige bedrijf der firma Burgers voor ruim 20 jaar zijn oorsprong vond in een winkel in de Bloemerstraat die na eenigen tijd naar de Hezelstraat werd verplaatst, terwijl zooals gezegd vorig jaar het filial aan de Heijdenrijckstraat werd geopend. Wij mogen niet verzuimen de namen te vermelden van hen, die aan de thans tot stand gekomen verbouwing hebben medegewerkt. Architect was de heer van Boldrik, aannemer de firma Th. Verstegen. Het schilderwerk werd uitgevoerd door de firma Reyers, terwijl de electrische installatie afkomstig is van de firma Penson.” (PGNC 3/9/1931)

Advertentie opening P. Burgers na een verbouwing Heydenrijckstraat 63-65
Advertentie opening P. Burgers na een verbouwing Heydenrijckstraat 63-65

Vervolg

Er is nog niet uitputtend onderzocht wat het vervolg is geweest.

Advertentie Overdracht Bennink's Levensmiddelenbedrijf aan J.W. Peeters (De Gelderlander 30/4/1949)
Advertentie Overdracht Bennink’s Levensmiddelenbedrijf aan J.W. Peeters (De Gelderlander 30/4/1949)

In 1949 blijkt J. Bennink’s Levenmiddelenbedrijf over te dragen op J.W. Peeters, Levensmiddelenbedrijf. In 1955 blijkt J.W. Peeters op dit adres nog zijn kruidenierwinkel heeft.

De heer J.W. Peeters en echtgenote voor de deur van hun kruidenierswinkel op de hoek met de Rembrandtstraat (straat links) en de Heydenrijckstraat (straat rechts), Heydenrijckstraat 63-65, 1955 (GN45139 RAN)
De heer J.W. Peeters en echtgenote voor de deur van hun kruidenierswinkel op de hoek met de Rembrandtstraat (straat links) en de Heydenrijckstraat (straat rechts), Heydenrijckstraat 63-65, 1955 (GN45139 RAN)

“Behalve De Ruijter waren er vlak in de buurt nog meer kruideniers o.a. C. Bruin Heydenrijckstraat 63 (Daar zit nu Blad). Bruin werkte ook met het bekende opschrijfboekje, boodschappen eens per week betalen, hij bracht in zijn oude Fiat boodschappen rond.” (Gerard ter Hart en Rob Weenink in gesprek met Cees Matser aangevuld door Wim van Megen, oud-bewoner Mesdagstraat, https://nijmegen-oost.nl/berichten/en-een-stukkie-worst-voor-de-jongeman)

In het Adresboek 1963 komt C. Bruin, melkventer voor op nummer 63. In 1968 staat C. Bruin op nummer 65, 63 is dan “winkel”. Ook in 1971 heeft C. Bruin nummer 65. In ieder geval bestaat de winkel in 1975 nog: dan start de Sint zijn rijtoer in Nijmegen-Oost met als startpunt op de hoek Rembrandtstraat, zuivel- en levensmiddelenbedrijf C. Bruin (Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/10/1975)

In 1964 vindt een nieuwe verbouwing plaats.

Op dit moment (november 2023 en november 2025) zit hier kledingwinkel Blad.

Altrade

Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…

Willy van Boldrik, architect

W.B.M.J. (Willy) Van Boldrik was een bekende architect uit Beek. Hij stond bekend als “villa bouwer”. Daarnaast komen wij hem…

Hoek Bijleveldsingel - Wilhelminasingel, Biijleveldsingel zijde (oktober 2025)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Hoek Wilhelminasingel Bijleveldsingel

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Hoek Bijleveldsingel - Wilhelminasingel, Biijleveldsingel zijde (oktober 2025)
Hoek Bijleveldsingel – Wilhelminasingel, Biijleveldsingel zijde (oktober 2025)

Op de hoek van de Wilhelminasingel en Bijleveldsingel wordt in 1926 een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd. De architect is “Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag”. Uiteindelijk zullen de 2 winkels in 1984 worden samengevoegd.

Woon- en winkelhuizen Wilhelminasingel Hoek Bijleveldsingel te Nijmegen, Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag, datum tekening september 1925 (D12.389306)
Woon- en winkelhuizen Wilhelminasingel Hoek Bijleveldsingel te Nijmegen, Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag, datum tekening september 1925 (D12.389306)

Thunnissen ontwerpt op de hoek van de Bijleveldsingel en Wilhelminasingel 2 winkelhuizen en 2 woningen. De 2 woningen liggen op de hoek, met een ronde erker. Deze woningen zijn gespiegeld ten opzichte van elkaar. Daarbij bestaat een groot deel van de begane grond uit een salon met daarachter een kamer.

Op de hoek van de Bijleveldsingel en de Wilhelminasingel bevinden zich de 2 winkels: de grootste heeft de voorgevel aan de Bijleveldsingel met op de hoek een portiek. Naast deze winkel staat in de Wilhelminasingel de tweede winkel. Elk van deze winkels heeft een bovenwoning. De ronde uitbouw aan de kant van de Bijleveldsingel is een raam van de salon van een van deze 2 woningen.

Hendricus Johannes Wilhelmus Thunnissen (?)

Op de bouwtekening staat “Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag”. Wanneer de winkel van Wilhelminasingel 11 open gaat, staat “Aan den Wilhelminasingel hoek Bijleveldsingel heeft de heer Th. Thunnissen, aannemer alhier, naar het ontwerp van zijn broeder, Ir. W. Thunnissen, een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd.” (PGNC 21/9/1926).

“Henri J. W. Thunnissen werd op 19 juni 1890 te Nijmegen geboren, volgde de H.B.S. en studeerde in 1914 af als bouwkundig ingenieur aan de Technische Hogeschool te Delft. Thunnissen begon zijn architectenbureau in Den Haag rond 1916, in een door hem ontworpen en inmiddels verdwenen woonhuis aan de Carel van Bylandtlaan 6. In de jaren 1920 was Thunnissen vooral in Den Haag actief en werkte hij samen met J.H. Hendricks, die in de meeste gevallen als tekenaar en interieurontwerper optrad.” (het Nieuwe Instituut, met een uitgebreid artikel). Zijn bekendste werk is waarschijnlijk de Peek & Cloppenburg in Den Haag.

In Nijmegen ontwierp hij tevens de Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk uit 1926. Dit was zijn eerste kerkontwerp: “een typische exponent van de katholieke interbellumkerkbouw, voorzien van een breed schip met gemetseld gewelf en korte koorpartij.”

Wilhelminsingel 11

Curiosa

De eerste winkel op Wilhelminasingel 11 is Curiosa, een combinatie van sigarenwinkel en winkel voor oosterse artikelen. Het PGNC schrijft dan over de winkel en het gebouw zelf:

Magazijn “Curiosa”.

Advertentie Curiosa, Wilhelminasingel 11 (PGNC 1/10/1926)
Advertentie Curiosa, Wilhelminasingel 11 (PGNC 1/10/1926)

Aan den Wilhelminasingel hoek Bijleveldsingel heeft de heer Th. Thunnissen, aannemer alhier, naar het ontwerp van zijn broeder, Ir. W. Thunnissen, een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd, waarop wij de aandacht van onze lezers vestigen. Daarvoor is te meer aanleiding nu in een dier winkels is geopend het Magazijn “Curiosa”. Dit is in hoofdzaak een sigaren- en sigarettenhandel, waarin vrijwel alle bekende merken- Karel I, Willem II, Huifkar enz.- voorradig zijn. Maar men vindt meer in “Curiosa” en wel een kleine maar uitgezochte collectie Oostersche artikelen, waaraan het magazijn zijn naam ontleent. Zeer mooi Indisch, Japansch en Chineesch goed, kostbaar porcelein, koperwerk, wanddoeken, kortom al datgene wat tot verfraaiing onzer woningen kan dienen. Voorts is aan dezen winkel verbonden een verkoopafdeeling van den Ned. Spoorwegboekhandel, zodat men voor de voornaamste dagbladen en tijdschriften in “Curiosa” terecht kan. Een Toko derhalve op Nijmeegschen bodem, een combinatie die doet denken aan sommige winkels op de boulevards der groote steden.

Niet onvermeld mag blijven de prachtige bouw en uitvoering v.d. winkel. Deze is geschied in de kleuren paars, steenrood en zwart, die het oog aangenaam aandoet en ’s avonds bij warme verlichting uitstekend werkt. De firma J.H. Kaak heef het schilderwerk op bijzonder geslaagde wijze verricht. De pui van het magazijn met zijn gebrand-glazen bovenruiten en de artistieke opvatting van het geheel dient geroemd, terwijl het interieur van den winkel zóó gezellig is, dat de koopers wel niet op zich zullen laten wachten.” (PGNC 21/9/1926)

Al in maart 1927 opent Leo Potjes Jr. een nieuwe winkel op dit adres: “Juwelen Goud en Zilver”. Een jaar later stopt deze winkel: in PGNC 19/4/1928 verschijnt de advertentie dat “De laatste Juwelen worden tegen Spotprijzen Opgeruimd!!”

N.V. Maatschappij voor Klein-Krediet””Verstrekt Credieten aan Particulieren – Kleinhandel en Klein-Industrie”, Wilhelminasingel 11 (PGNC 13/4/1929)
N.V. Maatschappij voor Klein-Krediet””Verstrekt Credieten aan Particulieren – Kleinhandel en Klein-Industrie”, Wilhelminasingel 11 (PGNC 13/4/1929)

Een volgende gevonden vermelding is die van “N.V. Maatschappij voor Klein-Krediet””Verstrekt Credieten aan Particulieren – Kleinhandel en Klein-Industrie” (PGNC 13/4/1929) Uit een briefhoofd blijkt dat het bedrijf in maart 1928 is opgericht.

In 1934 staat Wilhelminasingel 11 te huur als “Winkel of Kantoor”. De huurprijs bedraagt f 500 per jaar. Inlichtingen zijn te verkrijgen bij Th. Thunissen. (Dit is de bouwer van het pand; het is nog niet bekend of het gebouw al die jaren door hem is verhuurd)

Somers

In ieder geval is dameskapper J.F. Somers in juli 1934 gevestigd in deze winkel (PGNC 28/7/1934). In De Gelderlander 20/6/1945 heeft Somers een advertentie geplaatst dat hij weer geopend is.

 Hij komt nog voor in het Adresboek 1966. Hoe lang hij daarna zijn kapperszaak nog heeft gehad, is nog niet bekend.

Bijleveldsingel 84

Advertentie Firma van Hulsteijn overplaatsing Bijleveldsingel 84 (PGNC 29/8/1928)
Advertentie Firma van Hulsteijn overplaatsing Bijleveldsingel 84 (PGNC 29/8/1928)

De grootste winkel ligt op de hoek van de Bijleveldsingel met de Wilhelminasingel. Of de Fa. H. van Hulsteijn, “Zaak van koloniale waren en comestibles” de allereerste winkel in dit pand is, is nog niet bekend. Deze firma plaatst haar winkel op 30 augustus 1928 over van de Lange Hezelstraat 45-47. Firma H. van Hulsteijn komt voor in de Adresboeken 1932, 1934, 1936, 1938, 1940. In PGNC 22/8/1942 wordt er nog een “Flinke Loopjongen, goed kunnende fietsen” gevraagd.

Uit de afwezigheid-/vervangingsberichten blijkt in 1949 (De Gelderlander 9/3/1949) J.M.A. van Seggelen hier zijn praktijk te hebben en in 1954 (De Gelderlander 15/5/1954) C.J. Hoek.

Het laatst beschikbare Adresboek bij het RAN is momenteel dat van 1971. Dan staat Kunsthandel Brock op dit adres.

1984: Samenvoeging winkels

Hoek Bijleveldsingel - Wilhelminasingel, Wilhelminasingel zijde (oktober 2025)
Hoek Bijleveldsingel – Wilhelminasingel, Wilhelminasingel zijde (oktober 2025)

In 1984 worden de twee winkels (Bijleveldsingel 84 en Wilhelminasingel 11) bij elkaar gevoegd door de tussenmuur te slopen (D12.545587). De aanvrager voor de bouwvergunning is J.B.H.M. Ditters, de architect G.C.H. van Kesteren.

Huidig

Momenteel (oktober 2025) is ASA Uitzendbureau op de begane grond gevestigd.

Wilhelminasingel 14

Rond 1897 laat W.L.F. Mähler de villa bouwen van Wilhelminasingel 14. Op basis van de aanbesteding en dat Semmelink helpt…