Groesbeeksedwarsweg 263 van Heutszstraat 2, maart 2025 (Google Streetview)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Van Heutszstraat 2, bakker Schouten architect Benning

1947-1948

In 1947 ontwerpt architect B. Benning de herbouw van de hoek van Heutszstraat – Groesbeeksedwarsweg. Dit pand was bij de bevrijding vernietigd. De bouwtekening heeft hij samen met zijn broer P. Benning ondertekent.

Vooraf

Van Heutszstraat 2, vóór de verwoesting (D12.407241)
Van Heutszstraat 2, vóór de verwoesting (D12.407241)

Het oorspronkelijke gebouw was ontworpen in 1938. Op 18 februari 1939 vindt de “heropening” plaats (advertentie De Gelderlander 17/2/1939 ).

In de nacht van 28 op 29 september werd het gebouw verwoest door Duitse granaten.

Op de hoek Van Heutszstraat- Groesbeeksedwarsweg sloegen in de nacht van 28 op 29 september Duitse granaten in. Enkele winkels en woonhuizen werden verwoest; links het pand van Drogisterij J.I.M. Elling en rechts de Brood- en Banketbakkerij van de Gebroeders G. en W. Schouten ; op de achtergrond huizen aan de Beethovenstraat, september 1944 (Commissariaat van Politie Nijmegen, Afd. Fotografie via F27438 RAN CC0)
Op de hoek Van Heutszstraat- Groesbeeksedwarsweg sloegen in de nacht van 28 op 29 september Duitse granaten in. Enkele winkels en woonhuizen werden verwoest; links het pand van Drogisterij J.I.M. Elling en rechts de Brood- en Banketbakkerij van de Gebroeders G. en W. Schouten ; op de achtergrond huizen aan de Beethovenstraat, september 1944 (Commissariaat van Politie Nijmegen, Afd. Fotografie via F27438 RAN CC0)

Nieuwbouw van Heutszstraat 2

In het Bouwarchief komen 2 ontwerpen voor, die afwijken wat betreft het grote raam. Momenteel is nog onbekend welk ontwerp het uiteindelijk geworden is:

Van Heutszstraat 2, dossier D12.407241 VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)
Van Heutszstraat 2, dossier D12.407241 VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)
Van Heutszstraat 2, D12.407243 vergelijk D12.407241: de ruiten; VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)
Van Heutszstraat 2, D12.407243 vergelijk D12.407241: de ruiten; VERANDEREN GEBOUW (09-09-1947)

Brood- en Banketbakkerij Fa. Gebr. Schouten

Op de hoek van de Groesbeeksedwarsweg en de v. Heutszstraat is een nieuwe bakkerij en banketbakkerij verrezen, op de plaats waar drie en een half jaar geleden na de bevrijding het oude bedrijf door de oorlog werd verwoest. De fa. Gebr. Schouten is op dit prachtige punt gevestigd. Een mooie moderne bakkerij en een fraaie winkel is tot stand gekomen, waarin behalve het brood en banket een goede sortering chocolade- en suikerwerken aanwezig is. De aannemer de heer J.A. v.d. Hoogen en de architect de heer B. Benning, die dit bedrijf zo aantrekkelijk tot stand brachten, hebben er van hun werk.” (De Gelderlander 14/8/1948)

Bakkerij Gebr. Schouten staat in ieder geval nog in het Adresboek van 1968.

Groesbeeksedwarsweg 263 van Heutszstraat 2, maart 2025 (Google Streetview)
Groesbeeksedwarsweg 263 van Heutszstraat 2, maart 2025 (Google Streetview)

Altrade

Deze pagina verzamelt reeds gemaakte artikelen over de wijk Altrade. Romeins amfitheater hoek Rembrandtstraat-Mesdagstraat In de buurt van Romeinse legerkampen…

Mussenhaghe Groesbeekseweg 404 (juli 2024)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Villa Mussenhaghe

Groesbeekseweg 404 Groenewoud

Mussenhaghe Groesbeekseweg 404 (juli 2024)
Mussenhaghe Groesbeekseweg 404 (juli 2024)

De villa Mussenhaghe aan de Groesbeekseweg is rond 1750 gebouwd als boerderij. Eind 19e eeuw is deze omgebouwd tot villa.

Bens

1928 komt ook Mej. W. Bens voor.

In Adresboek 1932 en 1934 zijn J. en F. nog landbouwer op de Valkenburgscheweg 1. Ook Mej. W. Bens komt dan nog op dat adres voor. En in 1934 staat ook mej.  H.M Bens op dit adres. In 1932 en 1934 staat A. Bens dan als melkhandelaar op Groesbeekseweg 404. Idem voor 1936 en 1938.

In 1926 komt J. Bens als landbouwer voor op Valkenburgscheweg 1.

A., F.  en J. Bens komen in het Adresboek 1927 en 1928 als landbouwer voor op Valkanburgscheweg 1. In

De Familie J. Bens, Valkenburgscheweg No. 1 doet in De Gelderlander 31/12/1927 een nieuwjaarstgroet.  Eind 1924 doet nog een familie J. Bens een groet in De Gelderlander 31/12/1924 met als adres Wester Meerwijk; of dit dezelfde familie is, is nog niet bekend.

Ook de jaren daarna is een nieuwjaarsgroet gevonden: De Gelderlander 31/12/1928, De Gelderlander 31/12/1930.

In 1932 is het J. Bens & Zoon: De Gelderlander 31/12/1932. Dan staat er ook expliciet “Melkhandel” bij. Zo ook de komende jaren: De Gelderlander 30/12/1933, De Gelderlander 31/12/1934, De Gelderlander 31/12/1936, De Gelderlander 31/12/1937, De Gelderlander 31/12/1938, De Gelderlander 30/12/1939, De Gelderlander 31/12/1940, De Gelderlander 31/12/1941. In een advertentie De Gelderlander 16/8/1946 voor de vakanties van melkhandelaars is het nog J. Bens.

In De Gelderlander 1/8/1947 is het A. Bens op de Groesbeekseweg 406, eveneens een advertentie van de Nijmeegse Melkhandel. En in De Gelderlander 21/8/1953 en De Gelderlander 24/8/1956 is het huisnummer 404.

In 1948 en 1951 woont Weduwe J. Bens op de Valkenburgseweg 1 (Adresboek 1948 en 1951). In 1955 woont “Bens, mej. W.”, op Valkenburgseweg 1; A. Bens, melkhandelaar heeft dan als adres Groesbeekseweg 404.

Ook in 1955 en in 1959 en 1963 (dan “mw.”) komt W. Bens voor op Valkenburgseweg 1. A. Bens komt in 1959 en 1963 voor op Groesbeekseweg 404 als “melkhandelaar”, net als H.W.J. Bens, melkhandelaar en J.H.A. Bens, rangeerder NS.. In 1963 komt daarnaast ook A.H.F., machinebankwerker en F.WH., zuivelh., voor.

In 1966 komt A. Bens nog voor onder “Zuivelhandel”. In 1968 is “Bens, geb Lamers, JM” gvonden. In het laatst beschikbare adresboek van 1971 komt A. Bens nog voor op Groesbeekseweg 404.

Gemeentelijke Monument

Villa Mussenhaghe , op de hoek met de Valkenburgseweg (rechts).
De villa werd rond 1750 gebouwd als boerderij. Eind 19de eeuw is het omgebouwd tot villa.
Karakteristiek en voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van een door verbouwing van boerenbedrijf tot landhuis geworden pand van goede verhoudingen en detaillering.
Inmiddels heeft de villa een opknapbeurt gehad, Valkenburgseweg, 1986 (Gemeente Nijmegen, afd. Reprografie via KN12864-15 RAN CC0)
Villa Mussenhaghe , op de hoek met de Valkenburgseweg (rechts). De villa werd rond 1750 gebouwd als boerderij. Eind 19de eeuw is het omgebouwd tot villa. Karakteristiek en voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van een door verbouwing van boerenbedrijf tot landhuis geworden pand van goede verhoudingen en detaillering. Inmiddels heeft de villa een opknapbeurt gehad, Valkenburgseweg, 1986 (Gemeente Nijmegen, afd. Reprografie via KN12864-15 RAN CC0)

Het gebouw is sinds 1988 een gemeentelijk monument. De tekst bij aanwijzing: “Landhuisje.
Onderdeel van een uit twee gedeelten bestaand boerderij-woonhuis samen met Valkenburgseweg 1. Geheel gepleisterd en gewit blokvormig pand van éénbouwlaag met pannengedekt schilddak. Voorgevel drie-assig met gelijkvormige brede vensters en in het midden openslaande tuindeuren, alle met de oorspronkelijke persiennes. Middendeel geflankeerd door vlakke pilasters met verdiepte vakken. Bovendorpel vensters en deur licht gewelfd. Geprofileerde stuclijsten en stucornament als bovenbekroning. Gevel gedekt door geprofileerde lijst waarboven bekroning van metselwerk: hoog middengedeelte met dakvenster van twee gekoppelde rondboogramen, geflankeerd door pilasters.
Gebogen bekroning met daarop een stucornament. Ter weerszijden lage gemetselde balustrade met hoekbekroningen. Dakkapel geflankeerd door voluutvormige ornamenten van stuc. In rechter zijgevel smalle voordeur met rechts daarvan raam met persiennes.
Bouwtijd: ontstaan door toevoeging van een voorgevel ca. 1870-1875 aan een boerderij uit de 18de of het begin van de 19de eeuw.
Karakteristiek en voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van een door verbouwing van boerenbedrijf tot landhuis geworden pand van goede verhoudingen en detaillering.”

Groesbeekseweg 23 architect Claase

IN 1897/1898 ontwerpt architect Claase 2 woonhuizen op de hoek Groesbeekseweg en Guyotstraat voor de heer Burgers.

Groesbeekseweg

De Groesbeekseweg is een belangrijke weg voor Nijmegen. Hieraan staan vele grote gebouwen, waaronder scholen, een kerk, twee kazernes. De…

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909
#Nijmegen, Gebouw van de dag

St.Jozefkerk, architect B.J. Claase

Keizer Karelplein 19, 1907-1909, Rijksmonument

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909
Voorgevel van de St. Jozefkerk, architect Claase (F14567RAN)

De architect B.J. Claase ontwierp de St. Josephkerk (of St. Jozefkerk). De kerk werd gebouwd in 1908-1909 in neo-romaanse stijl, met haar voorgevel naar het nieuwe Keizer Karelplein. Vanaf 1 maart 2004 heet het de Titus Brandsma Gedachteniskerk.

Noodkerk

Voor deze kerk ging een noodkerk vooraf. Oorspronkelijk had architect Nicolaas Molenaar sr. een grote neogotische kerk voor deze locatie ontworpen. Op dat moment was het Keizer Karelplein slechts een aantal jaren oud. Deze kwam er niet, wel een door hem ontworpen kleine noodkerk, gebouwd in 1888. Molenaar was ook de architect van de Igantiuskerk in de Molenstraat uit 1897 (Deze is waarschijnlijk beter bekend als Canisiuskerk, zoals deze vanaf 1925 heette). Claase was voor Molenaar opzichter geweest bij onder andere het Canisius College. In 1907 ontwierp Claase de St. Jozefkerk, welke een bijkerk was voor de St. Ignatius-parochie. De noodkerk werd in 1923 verbouwd tot parochiehuis en staat er eveneens nog steeds. Evenals de Ignatiuskerk was Jozefkerk een Jezuïetenkerk.

Bouw kerk

Jozefkerk met omliggende panden aan het Keizer Karelplantsoen, 1913 (F14443 RAN)
Jozefkerk met omliggende panden aan het Keizer Karelplantsoen, 1913 (F14443 RAN)

In tegenstelling tot veel kerken die in neogotische stijl gebouwd worden is dit een neo-Romaanse kerk. De Gelderlander refereert dan ook dat dit gebouw aan de “Romaansche bouwvormen aan het Valkhof herinnert’. (De Gelderlander 27/5/1909) . Het artikel vergelijkt de kerk met “Aan het Keizer-Karelplein beurt nu al sinds een paar maanden de nieuwe St.-Jozefkerk, bestemd om het kleine hulpkerkje te vervangen, haar trotschen, met het gulden kruis bekroonden koepel en haar beide voortorens ten hemel, als een zinnebeeld van het oude en nog steeds jeugdige geloof van Karel de Groote. Stichtte de machtige keizer op zijn Valkhof, naar het model van Akens dom de kapel, wier eerbiedwaardig overblijfsel wij nog met piëteit bewaren, thans, meer dan duizend jaren later verrees aan het plein, dat zijn grooten naam draagt, een trotsche tempel, die in zijn Romaansche bouwvormen aan het heiligdom op het Valkhof herinnert.

Gelukkige gedachte van den bouwmeester, waardoor ongezocht zoowel de onveranderlijkheid van he geloof als de machtige kampioen van het geloof wordt gehuldigd.”

Onderaan dit artikel staat een uitgebreid stuk van PGNC naar aanleiding van de opening.

 

Bezienswaardigheden

  • Glas-in-loodramen in het koor door Joep Nicolas (1926-1928).
  • Apostelvenster (1915), oostelijke transept, door Jan Toorop.  Op het bovenste venster, een rozetvenster, staat Jezus Christus zittend op een troon. Daaronder 6 vensters met elk 2 apostelen. Een mooie site hierover is die van Paul Verheijen http://www.paulverheijen.nl/toorop-apostelraam.php
  • Jezuïetenraam, tegenover het apostelvenster, Wilhelm Derix
  • Het tabernakel door de Utrechtse Edelsmidse Brom (ca. 1930).

 

Titus Brandsma Gedachteniskerk

In 1985 is Titus Brandsma zalig verklaard. Dan wordt de Titus Brandsma Gedachteniskapel uit 1960, bij het klooster Doddendaal, een centrum van verering.

Na renovatie van de Jozefkerk in 1997 wordt deze cultus overgebracht naar deze kerk. Vanaf 1998 heeft Titus Brandsma hier een kapel. Hierbij is de expositie in de rechterzijbeuk gewijd aan de nagedachtenis van Titus Brandsma en daarbij zijn levensweg en spiritualiteit onder de aandacht brengen.

In 2004 wordt de Jozefkerk hernoemd naar de Titus Brandsma Gedachteniskerk. Daarbij werd het een kerk van de (geschoeide) karmelieten is in plaats van de Jezuïeten.

Rijksmonument

De kerk is een Rijksmonument met als waardering (teven staat hier een uitgebreide beschrijving): “

  • Architectuurhistorische waarden: de St. Josephkerk is een creatie van de verder vrij onbekende architect B.J. Claase. Van hem zijn in Nijmegen slechts enkele woonhuisontwerpen bekend. In het overwegend door neogotische kerken gedomineerde hart van de stad is deze neoromaanse kerk een uitzondering. De kerk valt op door esthetische kwaliteiten, heeft gave verhoudingen en een bijzondere detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Het exterieur van de kerk is geheel gaaf. De kerk bevat bijzondere onderdelen in het interieur, dat ondanks de wijzigingen van hoge architectuur- en kunsthistorische waarde is.
  • Hoewel de stad Nijmegen in de late negentiende en vroeg twintigste eeuw een hoge concentratie aan religieuze gebouwen en complexen kende, waaronder kerken, en daar zelfs landelijke bekendheid aan ontleende, is dit aantal inmiddels sterk gedaald. Met name geldt dit de in en direct rond de binnenstad gelegen kerken als gevolg van het bombardement in de Tweede Wereldoorlog. Deze kerk vormt een van de zeer weinige, zeker voor wat betreft het exterieur, gaaf bewaarde kerken rond de binnenstad. Architectuurhistorisch is de toegepaste bouwstijl in Nijmegen eveneens een zeldzaamheid.
  • Cultuurhistorische waarden: de St. Josephkerk is van grote waarde voor de religieuze en algemene ontwikkeling van de stad Nijmegen en vormt nog een intact en functioneel onderdeel uit deze geschiedenis. Door de situering vormt de kerk een duidelijk herkenbaar en oorspronkelijk onderdeel van de 19de eeuwse stadsuitbreiding.”

– Stedenbouwkundige- en ensemblewaarden: hoewel de situering niet meer geheel gaaf is, de entree is door nieuwbouw ingeklemd en wat achteraf komen te liggen, is de aanleg nog wel aanwezig. De kerk is ondanks die wat afgelegen ligging nog steeds een van de gebouwen die het sterkst de ronde vorm van het plein ondersteunt. De kerk vormt een ensemble met de naastgelegen, tot wijkgebouw omgebouwde, voormalige kapel.

PGNC bij de opening

Luchtfoto van het Keizer Karelplein: onderin links de St. Jozefkerk, in het midden de St. Annastraat en rechts Concertgebouw De Vereeniging; bovenin links de Van Schaeck Mathonsingel, in het midden de Nassausingel en rechts de Bisschop Hamerstraat, 1920-1925 (F58045 RAN)
Luchtfoto van het Keizer Karelplein: onderin links de St. Jozefkerk, in het midden de St. Annastraat en rechts Concertgebouw De Vereeniging; bovenin links de Van Schaeck Mathonsingel, in het midden de Nassausingel en rechts de Bisschop Hamerstraat, 1920-1925 (F58045 RAN)

Het PGNC schrijft naar aanleiding van de opening:

De nieuwe St. Jozefskerk,

In tegenwoordigheid van vele belangstellengden had hedenmorgen ten 8½ uur de plechtige inzegening plaats van de nieuwe St. Jozefskerk aan ’t Keizer Karelplein, eene hulp- of bijkerk der St. Ignatius-parochie.

De inzegening geschiedde door den Z.Ew. heer G.M.

Bouw kerk Bonnike S.J., pastoor van genoemde parochie, geassisteerd door de verschillende geestelijken der vier parochiekerken. Na afloop werd een plechtige Hoogmis opgedragen door den rector der nieuwe kerk, den Z.Ew. pater P.F.H. van Hooff, geassisteerd door de Eerw. paters Verhoeven en de Greeve S.J. Na de Mis hield pater v. Hooff een treffende toespraak naar aanleiding van Psalm 121, ‘Laetate sum’ (ik ben verheugd) waarin koning David’s vreugdevolle opgang naar den nieuwen tempel van Jeruzalem vermeld wordt. Onmiddellijk hierna werd het Allerheiligste van uit het oude hulpkerkje in plechtige processie, onder het spelen der muziek van de Kath. Gezellenvereeniging, omringd van een dicht opeen gedrongen knielende menigte, naar de nieuwe kerk overgebracht.

Wij laten hier een beknopte beschrijving van de nieuwe kerk, die 1500 bezoekers kan bevatten, volgen:

De kerk is gekeerd met haar voorgevel naar het Keizer Karelplein en met haar zij- en achtergevels naar de van Triest- en Stijn Buijsstraten, terwijl aan de zijde van Trieststraat de sacristiën zijn aangebouwd; het geheel ligt op een vrij en ruim terrein, zoodat het massief bouwwerk in zijn geheel is te overzien.

Het uitwendige van dezen bouw, welke geheel in Romaansche vormen is doorgevoerd, treft door zijn eenvoud, daar zij geheel is uitgevoerd in baksteen met een spaarzame toepassing van natuursteen, waar dit noodig en wenschelijk was.

Verschillende versieringen moeten nog worden aangebracht, zooals beelden in enkele nissen en mozaïek-tableaux boven de hoofdingangen, waarin een beeld zal worden geplaatst van den kerkpatroon, geflankeerd door de Nijmeegsche geloofshelden Petrus Canisius en Bisschop Hamer.

Een forsche massieve koepel rijst vierkant uit het dak op en gaat in achtkantigen vorm over; haar spits is bekroond met een zwaar koper verguld kruis.

Aan den voorgevel bevinden zich twee traptorens, die toegang geven naar het zangkoor, naar de kapwerken en klokkenzolders; de klokken zullen binnenkort worden ingehangen.

Wanneer men de kerk, die ruim voorzien is van ingangen met voorportalen, aan den voorgevel binnentreedt, ontwaart men direct den centraalbouw aan zijn vorm: weinig kolommen, kort en breed, zoodat er in de kerk slechts zes kolommen geplaatst zijn; op vier dezer kolommen is de koepel opgetrokken. De binnenwerksche afmetingen zijn tusschen de transseptgevels 29.50 M. De hoogte der zijbeukgewelven bedraagt 8.40 M., van den hoofdbeuk 16.80 M., van het koepelgewelf 27 M. (de buitenwerksche tot aan den dwarsarm van het kruis 37.85 M.). Inwendig vindt men denzelfden eenvoud en vormen, die men buiten opmerkt, met uitzondering evenwel, dat men voor de hoofdbogen de spitsboog bemerkt; deze is berekend op de groote overspanningen en de daarop rustende zware drukking. De constructiedeelen als van pijlers, pilasters en bogen zijn alle in gelen steen gemetseld, de overige muur- en gewelfvlakken zijn gepleisterd, met het oog op later aan te brengen polychromie. Het priesterkoor is uit den aard der hooge betekenis een weinig rijker door zijn twee hooge omgangen, waarvan de benedenpijlers gepolijst graniet zijn en hier eenige afwisseling is aangebracht door beeldhouwwerken en zandsteen. Verder bevinden zich naast het priesterkoor twee halfronde altaar-kapellen, terwijl bij den voorgevel aan de zijgevels eveneens twee halfronde kapellen zijn aangebouwd, die als devotie-kapellen worden ingericht.

Inwendig blijft de koepel met zijn zacht getemperde glasramen een der attracties van dezen bouw; een aangename lichtverspreiding is verkregen. Het gewelf van dezen koepel is 29M. boven den kerkvloer gelegen.

Onder de sacristiën en de daaraangrenzende altaar-kapel bevinden zich kelders, waarin de toestellen zijn geplaatst voor centrale verwarming en electrisch licht. Deze laatste voldoen aan de hoogst gestelde eischen; de centrale verwarming is aangebracht door den heer Lafeuillade te Brussel, die van ’t electrisch licht door de Allgemeine Elektricitäts Gesellschaft.

De kerk is nog bijna ongemeubileerd, het thans aanwezige weinige meubilair is, behalve stoelen en eenige banken, uit het oude hulpkerkje afkomstig. Wanneer echter meer waardige- in overeenstemming met ’t geheel- er voor in de plaats komen, zal men eerst kunnen zien wat men ook met een eenvoudig romaansch bouwwerk verkrijgen kan.

Architecten van deze kerk- waarvan goedgeslaagde ansichtkaarten in den boekhandel van den heer De Wit te verkrijgen zijn- is de heer B.J. Claase, terwijl de aanneming is geschied door den heer N.J.H. Groenendaal te Breda.

Een woord van lof verdienen de heeren Nuijten en Van der Pluijm, welke respect. als opzichter en uitvoerder fungeerden en onder wier leiding de bouw dezer kerk- waarvan op 6 Mei 1908 door Mgr. Bronsgeest de eerste steen werd gelegd- geheel zonder stoornis of ongelukken is tot stand gebracht.” (PGNC 27/5/1909)

Bronnen en verder lezen

Wikipedia

Bedevaart en Bedevaartplaatsen in Nederland

Kerk wordt Titus Brandsma Memorial

Heilige Stefanus: 7 katholieke kerken in Nijmegen

Meer over Titus Brandsma: Oorlogsgravenstichting

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

B.J.C. Claase, architect van de Jozefkerk

Architect Bernardus Joannes Claase (Rotterdam, 14 september 1862 – Nijmegen, 29 januari 1919). Zijn bekendste werk is de St.Jozefkerk aan…

Lange Hezelstraat 91 (juli 2026)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Lange Hezelstraat 91: oorspronkelijk Fotozaak Steenmeyer, architect Coumans

Lange Hezelstraat 91 (juli 2026)
Lange Hezelstraat 91 (juli 2026)

In 1931 bouwt architect J. Coumans het pand voor Fotozaak Steenmeyer. Deze fotozaak zat op 89 en liet Lange Hezelstraat 91 afbreken om er een nieuw pand neer te zetten.

Wilhelmus Gerhardus Steenmeyer

Wilhelmus Gerhardus Steenmeyer (1884-1944) vestigde zich in 1919 met zijn gezin op Lange Hezelstraat 89.

Hij was fotograaf en kwam uit een echte fotografenfamilie: zijn vader Adrianus Steenmeijer werkte vanaf 1903 in Groningen en Uithuizen als fotograaf. Wilhelmus en twee andere zonen worden tevens fotograaf. Hiervoor volgens ze de opleiding aan de Academie Minerva.

Aanvankelijk werkte Wilhelmus in Winterswijk als fotograaf. In 1918 ging hij echter failliet. Daarop vertrok hij naar Nijmegen, naar Lange Hezelstraat 89. Hier opende hij op 26 april 1919 de “Electr. Fotografische Ateliers J.A. Steenmeijer & Zonen”.

In 1931 vond de verhuizing plaats van 89 naar 91. Het oude gebouw op nummer 89 werd afgebroken en op nieuwe fundamenten kwam een nieuw woonwinkelhuis, naar ontwerp van architect J. Coumans.

De vestiging verhuisde in 1931 van nummer 89 naar 91. In de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 9 juli 1931 staat een berichtje over de opening van de ‘Firma Steenmeyer’ op het adres Lange Hezelstraat 91 Nijmegen: “Dit pand nu werd grondig afgebroken en op nieuwe fundamenten is thans deze moderne winkelzaak verrezen.” De architect was J. Coumans, die vanaf 1925 werkzaam was in Nijmegen.

Een uitgebreid verhaal over Steenmeyer is te lezen op: https://www.noviomagus.nl/Kabinetfoto/Steenmeijer/Steenmeijer.htm#Rx06

Daarnaast is een mooie reportage te zien over de Groningse fotozaak en zijn vader te zien op https://www.oogtv.nl/uitzending-gemist/tv/foto-steenmeijer-benos-stad-235-15-12-2005/

Architect Coumans

Lees hier over Architect Jan of Jean Coumans:

Gevelsteen

Aan de achterzijde is een gevelsteen ingemetseld. Hierop staat de naam ‘LENIE’ en daaronder: ‘FEB.’31’. Mogelijk is de steen in februari 1931 ingemetseld bij het begin van de verbouwing. Waarbij Lenie mogelijk verwijst naar Helene Agnes Olga Peters, die op dat moment 28 jaar as. Zij was de tweede echtgenote van Steenmeyer sinds 12 februari 1929.

Foto’s en meer is te vinden op: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gevels/Gevelstenen/LHezel89/LHezel89.htm

Bij de opening

Foto-zaak firma Steenmeyer.

Ieder zal het met ons eens zijn, dat de nieuwe zaak van de firma Steenmeyer aan de Hezelstraat No. 91 van de firma Steenmeyer zich wel heel gunstig onderscheidt van haar vroegere huisvesting in het daarnaast gelegen pand. Maar voor en aleer de zaak haar tegenwoordige aanzien had, is er dan ook heel wat werk verzet moeten worden. Men weet, dat op No. 91 eertijds een groentenwinkel gevestigd was. Dit pand nu werd grondig afgebroken en op nieuwe fundamenten is thans deze moderne winkelzaak verrezen. Want niet alleen, dat de inrichting geheel naar de nieuwste eischen is, ook alle toestellen, machines e.d. zijn van het modernste fabricaat. De eigenlijke winkel heeft een zeer smaakvol interieur, waarin de donker eiken betimmering stemmig aandoet. Achter den winkel is het kantoor gelegen, terwijl aan de achterzijde van het pand de werkplaatsen zijn ondergebracht, waarin o.a. een electrische droogkast, een vergrootingsinrichting en een enorme spoelbak worden aangetroffen. Boven zijn de ateliers gevestigd. Er is hier een kapkamer met groote spiegels, waar eventueel de finishing touch aan toilet of kapsel kan worden aangebracht, en een aardig ingerichte ontvangkamer. Het eigenlijke atelier is met de nieuwste vindingen toegerust en negen electrische lampen, elk van 1000 kaars, zetten het inwendige in een zee van licht. Wij vestigen er nog de aandacht op, dat door de firma Steenmeyer ook een foto-handel gedreven wordt, waarin alle mogelijke fotografische artikelen ten verkoop worden aangeboden. De nieuwe zaak maakt een keurigen indruk en zal door de cliëntèle wel op prijs worden gesteld. Tenslotte mogen hier nog volgen de namen der firma’s, die aan de totstandkoming haar medewerking verleenden: Aannemer was de firma Van Gemer & Zn.; het glas in lood is afkomstig van de firma Kronenbitter uit Berg-en-Dal, het behang werd geleverd door de “Papiermolen”, het schilderwerk werd verzorgd door de firma Zijlvaart, de electrische installatie werd aangelegd door de firma van Nek, terwijl de firma Smarius voor de stoffeering zorg droeg. De architect, onder wiens leiding de verbouwing geschiedde, de heer J. Coumans, Wilhelminasingel, heeft alle eer van zijn werk.” (PGNC 9/7/1931)

Zie ook het artikel op Wendingen.

Gemeentelijk Monument

Lange Hezelstraat 91 met op dat moment Luccello Living (februari 2023)
Lange Hezelstraat 91 met op dat moment Luccello Living (februari 2023)

Lange Hezelstraat is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument met al tekst bij aanwijzing:

Winkelpand met bovenwoning.
Smal bakstenen pand in drie bouwlagen. Op de begane grond betegelde winkelpui met portiek en ter weerszijden twee etalages met staalconstructie. Op de eerste etage in de gevel uitgewerkt erker-achtig breed raam. Op de tweede etage vier hoge smalle vensters, gescheiden door uitstekende muurdammen. Links en rechts daarvan eveneens een muurdam, de rechter met smeedijzeren vlaggestokhouder. Plat dak.
Bouwjaar: ca. 1930.
Voor Nijmegen zeer zeldzaam voorbeeld van de moderne, Hollands- georienteerde bouwkunst van tussen de wereldoorlogen. Gaaf bewaard”

Architect J. Coumans

Deze pagina verzamelt reeds gevonden werk van architect J. Coumans. J. Coumans architect Peter Joannes Hubertus (Jan of Jean) Coumans…

Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Veilinggebouw

Marialaan 104 Biezen, 1950 (gesloopt)

Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)
Het gebouw van de Nijmeegse Veiling, Marialaan 104, 19/8/1974 (Jan Cloosterman via F29575 RAN CCBYSA)

Rond 18-8-1949 vond de aanbesteding plaats van het eerste gedeelte va een bloemen-, groenten- en fruitveilingcomplex aan de Marialaan plaats. De architect was W.Th. Reynen. De laagste inschrijvers waren Fa. Smulders en Graft te Oisterwijk: f 649.000. Zij verkregen daarmee de opdracht. (Nijmeegsch dagblad, 18-8-1949)

Zie voor de voorgeschiedenis van de veiling ook https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Prikbord/prikbord-item.php?t=10470.

Architect W.Th. Reynen

Lees hier over architect Reynen:

Bij de opening

Luchtfoto van de Vogelbuurt in de wijk Wolfskuil : bovenin v.l.n.r. de Marialaan met daarboven de bouw van de Nijmeegse Veiling ; daar onder woningen aan o.a. de Pluvierstraat, de Fuutstraat, de Korhoenstraat, de Patrijsstraat, de Bosduifstraat , de Meerkolstraat en de Roerdompstraat ; rechts onderin een stukje van de Molenweg; daarboven de Tweede Oude Heselaan ; onderin in het midden de Emmalaan en de Prinsenlaan, 1949 (F58504 RAN)
Luchtfoto van de Vogelbuurt in de wijk Wolfskuil : bovenin v.l.n.r. de Marialaan met daarboven de bouw van de Nijmeegse Veiling ; daar onder woningen aan o.a. de Pluvierstraat, de Fuutstraat, de Korhoenstraat, de Patrijsstraat, de Bosduifstraat , de Meerkolstraat en de Roerdompstraat ; rechts onderin een stukje van de Molenweg; daarboven de Tweede Oude Heselaan ; onderin in het midden de Emmalaan en de Prinsenlaan, 1949 (F58504 RAN)

Bij de opening schrijft het Nijmeegsch Dagblad:

De Nijmeegse veiling in nieuwe uitrusting

Het nieuwe gebouw der Nijmeegse veiling van fruit, groenten en bloemen aan de Marialaan is bijna voltooid. De veiling was meer dan uitgegroeid uit haar oude hallen aan de Arend Noorduynstraat en kan nu tot volle ontplooiing komen op het vier hectare uitgestrekte eigen terrein aan de Marialaan, waar zij over 10.000 vierkante meter overkapping beschikt, waaronder een hal van 6000 m² met twee veilingklokken.

De heer van Reenen uit Den Haag, die de heer M. Prins, voorzitter van het Centraal Bureau van Tuinbouwveilingen in Nederland verving, deelde mede dat de Nijmeegse veiling met haar omzet van f5.000.000 per jaar behoort tot de grootste van de 180 veilingen in Nederland. En deze Nijmeegse veiling, welke f1.000.000 heeft gekost aan opbouw, zal nu Zaterdag 30 September a.s. officieel geopend worden door Z. Exc. Minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening de heer S.J. Mansholt.

De heer J.W. Gramser voorzitter van het Veilingbestuur en de heer L. Pijnenburg, directeur van de veiling konden gistermiddag bij de voorbesprekingen over de officiële opening der veiling en de daarmede gepaard gaande, breed opgezette tuinbouwtentoonstelling terecht trots zijn op de vooruitgang der Nijmeegse veiling, welke in 1918 begon in een klein loodsje en sindsdien vijf maal verbouwd en uitgebreid moest worden en thans zó uitgedijd is, dat vier hectare grond nodig was voor de opbouw der nodige loodsen, hallen en kantoren. De aannemers Smulders en Graft te Oisterwijk hebben naar ontwerp van de architect Reijnen dit millioenwerk binnen een jaar uitgevoerd.

Het aanvoergebied van de Nijmeegse veiling is zeer groot. Uit 50 dorpen van de Betuwe, het Rijk van Nijmegen, de Duffelt, Maas en Waal, en het Land van Cuyk worden de producten aangevoerd. Het getal der aanvoerders loopt in de 5000! De heer L. Pijnenborg sinds 1931 administrateur en sinds 1938 directeur, telt gemiddeld 2500 aanvoerders per week op de veiling.

In allerlei toonaarden werd gistermiddag de Nijmeegse veiling bezongen. De burgemeester mr. Hustinx schetste het interne belang van de veiling voor telers en handel, maar wees tegelijk op de voordelen voor Nijmegen als groeiende stad, welke door de veiling weder bemiddelaar kan zijn tussen stad en platteland. Het contact tussen Nijmegen en Betuwe en vooral Noord-Oost Brabant, dat voor de oorlog sterk op Nijmegen was georiënteerd, wordt door de veiling versterkt en hernieuwd. Vooral als Nijmegen aan de aanvoerders steeds meer comfort kan aanbieden.

Ook voor de telers gaat de zich voortdurend uitbreidende veiling hoe langer hoe meer betekenen. Het gemeentebestuur ziet zeer goed het belang der veiling in, ook in verband met eventuële verplaatsing van de cultuurgronden van Zuid-West- naar Oost-Nijmegen in de Ooy, in verband met de steeds toenemende woningbouw in de richting van Hees-Neerbosch met zijn kwekerijen. De heer van Reenen uit Den Haag wees op de economische betekenis der veilingen, als instellingen van kwekers zelf. In 1949 werd via het Centraal Bureau van de Tuinbouwveilingen omgezet voor een totaal van 329.205,951 gulden.

120.000 personen vinden er hun bestaan in.

De agrarische sector leverde in 1949 f327.000.000 op, daarvan kwam 26 pCt voor rekening van de Tuinbouw. Nijmegen was met zijn omzet van f5.000.000 één der grootste van de 180 veilingen. De huidige uitbreiding is dan ook zeer begrijpelijk en belooft nog meer voor de toekomst.

De Rijkstuinbouwconsulent ir. J.H.M. van Stuivenberg te Kesteren sprak over de tuinbouwvoorlichtingsdienst in dit gebied en welke op de a.s. tuinbouwtentoonstelling in de Nijmeegse veiling in woord en beeld zijn nut- en noodzakelijkheid nog duidelijker zal demonstreren. Nederland verstaat de kunst de wetenschap in de tuinbouw in de practijk tot volle ontplooiïng te brengen, Nijmegen was in dit opzicht een uitstekende medewerker, tot eigen voordeel en in het algemeen belang.

De heer Pijnenborg dankte de sprekers op hartelijke wijze en verheugde zich over de prettige samenwerking en zegde voor de toekomst van de zijde der Nijmeegse veiling nog meer samenwerking toe. Geprezen werd de hoofd-assistent de heer Smit uit Weurt voor de medewerking en de uitmuntende werking van de proeftuin te Lent, waarvoor de gemeente Nijmegen ook zijn subsidie schonk. Steeds zal de bedoeling blijven het beste kwaliteitsproduct te brengen tegen de laagst mogelijke kostprijs.” (Nijmeegsch dagblad, 16-9-1950)

Het Veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling tijdens een veiling, Marialaan 104, 1951 (GN5213 RAN)
Het Veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling tijdens een veiling, Marialaan 104, 1951 (GN5213 RAN)

Min. Mansholt opende de nieuwe veilinggebouwen

Hele tuinbouwwereld uit de omgeving te Nijmegen

Onder zeer grote belangstelling uit vakkringen heeft de minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening, de heer  S.L. Mansholt, Zaterdagmiddag de officiële opening verricht van de nieuwe gebouwen der Nijmeegse Veiling aan de Marialaan en van de grote tuinbouwtentoonstelling. Daarvóór had in de bestuurskamer de onthulling plaats van de drie muurschilderijen, die door de handel, de Kring van de Tuinbouwbond en het personeel van de veiling waren aangeboden, en hadden bestuur en directie op de receptie in de met tientallen fraaie bloemenmanden versierde hal van het hoofdgebouw een uur lang de handen moeten drukken van hen, die bij de officiële opening van hun belangstelling getuigden en hier in de gelegenheid waren persoonlijk hun gelukwensen aan te bieden.

Reeds lang voordat het tijdstip van de opening aangebroken was, waren velen de door de buurtbewoners versierde route naar de nieuwe veilinggebouwen gepasseerd en hadden zij de smaakvol door de Nijmeegse hoveniers aangelegde tuin betreden om vervolgens getuige te zijn van de onthulling der muurschilderingen in de bestuurskamer, onderscheidenlijk voorstellende moeder aarde, herfst en winter en lente en zomer, die daar Wim van Woerkom waren aangebracht, en van het door de aanvoerders aangeboden meubilair. 

Bij deze gelegenheid werd het woord gevoerd door de heer H. Donkelaar uit Werkendam namens de kopers, door de heer H. de Bruin namens de Kring van de Tuinbouwbond, door de heer W. Fontein namens het veiling-personeel en door de heer J. Blokland uit Hees namens de aanvoerders. Na de receptie, die hierop volgde begaven de talrijke belangstellenden zich voor het bijwonen van de openingsplechtigheid naar de grote veilinghal, waar zij een plaatsje vonden op de stoelen, die daar vóór ’t podium, waarop de bestuurstafel was geplaatst, waren neergezet. Onder de aanwezigen bevonden zich de Comissaris der Koningin in de provincie Gelderland, jhr. C.G.C. Quarles van Ufford, Ged. Staten van Gelderland, B. en W. van Nijmegen burgemeesters en andere vertegenwoordigers van diverse gemeenten uit het werkgebied van de Nijmeegse Veiling, afgevaardigden van veilingbesturen uit Nederland en België, vertegenwoordigers van tuinbouw- en handelsorganisaties en vele autoriteiten op tuinbouwgebied.

Nadat minister Mansholt om half drie was gearriveerd, werden de aanwezigen door de heer G. W. Moonen, lid van ’t veilingbestuur, verwelkomd. Het woord was hierna aan de heer J.W. Gramser, voorzitter van het veilingbestuur, die in een historisch overzicht om uiteenzetting  gaf van de ontwikkeling van de veiling. Hij verklaarde voorts, dat de veiling thans commercieel in goede omstandigheden verkeert en vestigde er de aandacht op dat tot de afnemers niet alleen de kleinhandel maar ook de groothandel, de exporteurs en de industrie behoren. Verder herinnerde de heer Gramser aan de moeilijkheden, waarmee men op de oude veiling had te kampen, alsmede aan de omzetting van de  N.V. in ’n coöperatie, die nu circa 5000 aanvoerders telt. Dat de Nijmeegse Veling in hoofdzaak een fruitveiling is, blijkt wel uit het feit, dat aanvoer van fruit in ’49 75pCt. Van de totale aanvoer bedroeg, zo tekende hij aan. Tenslotte richtte de heer Gramser een woord van dank tot de architect, de heer Reijnen, en de aannemers Smulders en Graft uit Oosterbeek voor de wijze waarop zij het bouwproject hebben uitgevoerd, tot het gemeentebestuur voor de in deze verleende medewerking tot de architecten Beunder en Doggenaar voor de wijze waarop zij de tuinbouwtentoonstelling tot ’n smaakvol geheel hebben weten op te bouwen, tot de schenkers van de muurschilderingen en het meubilair, tot prijsinzenders en de standhouders en tot de directeur, de heer L. Pijnenborg voor diens onvermoeide activiteit.

Minister Mansholt: zeer binnenkort een plan voor de landbouw

Minister Mansholt, die hierna aan het woord kwam, begon met vast te stellen dat de drang naar vooruitgang, die als resultaat van gestadige groei de laatste jaren in het gehele gebied van de grote rivieren te constateren valt, bij de bezichtiging van de nieuwe veilinggebouwen sterk naar voern treedt. Hij memoreerde voorts hoe de veiling sinds de oprichting van de N.V. vijfmaal “uit haar jasje is gegroeid”, doch thans eindelijk in staat is geweest zich een “degelijk pak aan te meten, dat ruimte laat voor een toename in omvang”. Wat de toekomst betreft achtte hij geen absolute waarborgen zeker. Het enige wat we kunnen doen is het bedrijf zo goed mogelijk uit te rusten, alsdus de minister. In de eerste plaats richtte hij deze woorden tot de kwekers Hij gaf hen daarom de raad, zoveel mogelijk van voorlichting en onderwijs te profiteren. Het is verheugend, zo vervolgde hij, dat er op dit gebied de laatste jaren zo’n grote vooruitgang valt te constateren.

Ten aanzien van de verpakking en de afzetmethoden valt er echter nog veel te verbeteren. Producten van goede kwaliteit, en de juiste wijze aangeboden, zullen altijd een afzetgebied vinden, ook in moeilijke jaren. Een regelmatige prijsontwikkeling moedigt voorts de consumptie aan, hetgeen niet alleen voor de consument, maar ook voor de tuinbouw en de handel van groot belang is. Een volledige stabiliteit in de prijsontwikkeling zal echter wel nooit te bereiken zijn, maar een goede bewaring waarborgt toch een regelmatige voorziening en tevreden consumenten. In verband met de grote investeringen in het tuinbouwbedrijf, die ten enenmale een groot risico meebrengen, achtte de minister het van evident belang op een regelmatige export te kunnen steunen. Hoewel er ook het laatste jaar weer een aanzienlijke toename van de export viel waar te nemen, bestaat er toch reden van bezorgdheid, aldus de minister. Het oude protectionisme steekt n.l. de kop weer op. De hierdoor ontstane beperkingen veroorzaken een terugkeer naar een niveau, dat onaanvaardbaar is. De regering schenkt alle aandacht aan een werkelijke economische samenwerking, die evenwel onmogelijk is zonder integratie van de land- en tuinbouw. Gelukkig is er in deze tijd een sterker streven naar samenwerking waar te nemen. De minister herinnerde hierbij aan het plan-Schuman en het plan-Stikker. Nederland zal zeer binnenkort in staat zijn een plan voor de landbouw bekend te maken. Tenslotte zeide de heer Mansholt het houden van een tuinbouwtentoonstelling als een bijzonder gelukkige gedachte te beschouwen, die er toe leidt, dat het publiek een indruk krijgt van hetgeen waartoe de tuinbouw in staat is. Hij sprak de hoop uit, dat de veiling zich in de toekomst op dezelfde wijze zal ontplooien als in het verleden is geschied en verklaarde de veiling en de tentoonstelling voor geopende.

Toespraak van de burgemeester

Burgemeester Ch. Hustinx, die vervolgens het woord voerde, heeft nogmaals de aandacht gevestigd op de uitbreiding van de stad en het daarmee samenhangende probleem van de verdringing van de tuinbouw uit het Westen. In dit verband achtte hij het mogelijk een gelukkig verschijnsel, dat de tuinbouwgronden in Hees minder geschikt zijn bevonden. Als mogelijkheid van vervanging van deze gronden noemde hij verplaatsing van de tuinbouw naar de Ooij. Voorts sprak de burgemeester als zijn stellige verwachting uit, dat met de uitbreiding van de stad ook de veiling in belang zal toenemen. Namens het gemeentebestuur richtte hij tenslotte een woord van dank aan hen, die onder leiding van het bestuur de nieuwe veiling hebben gebouwd. De heer Pijnenborg wenste hij in het bijzonder geluk met de bereikte resultaten.

Hierna werd nog gesproken door de heren M. Prins, voorzitter van het Centraal Bureau Tuinbouwveilingen in Nederland, W.M. Driessen, voorzitter van het Bedrijfschap voor Tuinbouwproducten en van het Bedrijfschap voor Groente en Fruit, dr. A.J. Verhage, voorzitter van het Bedrijfschap voor Sierteelt producten, en R. Mol, voorzitter van de Groothandel Groente en Fruit, waarop de minister Mansholt de toegang tot de tentoonstelling openstelde door het doorknippen van een lint met een speciaal voor deze gelegenheid vervaardigde, met druiventrosjes bewerkte schaar, die hem door Annie Pijnenburg werd aangeboden.” Vervolgens wordt ingegaan op de tentoonstelling (Nijmeegsch dagblad, 2-10-1950)

Sloop

De afbraak van het veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling ; hier zouden in 1980 huizen gebouwd worden aan de Zwaluwstraat, Marialaan 104 Biezen, 6/1/1976 (Jan Cloosterman via 	F29578 RAN CCBYSA)
De afbraak van het veilinggebouw van de Nijmeegse Veiling ; hier zouden in 1980 huizen gebouwd worden aan de Zwaluwstraat, Marialaan 104 Biezen, 6/1/1976 (Jan Cloosterman via F29578 RAN CCBYSA)

“In de jaren zestig ontstaat het streven naar grotere veilingen.” (MijnGelderland) Net als bij de melkfabrieken speelde de zogenaamde ruimtelijke schaalvergroting. Voorheen hadden veel plaatsen een eigen veiling (en melkfabriek). Dergelijke verse producten waren slechts beperkt houdbaar en moesten dus dicht bij hun markt zijn. Door nieuwe vervoersmethoden en koeling was die noodzaak steeds minder nodig. Deze ontwikkeling leidde tot schaalvergroting. (EigentijdsNijmegen)

De veilingen van Elst, Nijmegen en Ressen gaan samenwerken in de Veiling Vereniging ’70, waarbij bij Ressen een nieuw veilinggebouw moet worden gebouwd. Wanneer ook de veiling Huissen aansluit, besluit men een groot veilinggebouw op de grens van Angeren, Huissen en Bemmel neer te zetten. De eerste steen wordt in 1973 gelegd en op 8 november 1974 gaat de veiling open.

Op de locatie van de gesloopte veiling kwam de Zwaluwstraat.

Luchtfoto van de bouw van woningen aan de Zwaluwstraat, op het terrein van de voormalige veiling : onderin de Marialaan, links de Koekoekstraat en de Kievitstraat, linksboven de Voorstadslaan en bovenin de Sperwerstraat ; rechtsboven het terrein van de Nijmeegse IJzergieterij en een stukje van de Krayenhofflaan, 1979-1908 (Fotopersbureau Gelderland via F58510 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)
Luchtfoto van de bouw van woningen aan de Zwaluwstraat, op het terrein van de voormalige veiling : onderin de Marialaan, links de Koekoekstraat en de Kievitstraat, linksboven de Voorstadslaan en bovenin de Sperwerstraat ; rechtsboven het terrein van de Nijmeegse IJzergieterij en een stukje van de Krayenhofflaan, 1979-1908 (Fotopersbureau Gelderland via F58510 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)

(Overige) Bronnen en verder lezen:

https://mijngelderland.nl/inhoud/canons/lingewaard/veilingen

Het Eigentijdse Nijmegen, Jan Buursink en Jacques van Dinteren, 2005

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

Hollandsche Spoorweg Maatschappij
#Nijmegen, Benedenstad, Gebouw van de dag

Kannenmarkt

Vanaf de Grote Markt (met links de Waag) in de richting van de Smidstraat; op de voorgrond het pand van Antiquariaat Bernard Israël, Kannenmarkt, 1960 (Jan Cloosterman via F14395 RAN CCBYSA)
Vanaf de Grote Markt (met links de Waag) in de richting van de Smidstraat; op de voorgrond het pand van Antiquariaat Bernard Israël, Kannenmarkt, 1960 (Jan Cloosterman via F14395 RAN CCBYSA)

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Kannenmarkt.

De naam Kannenmarkt

De naam Kannemerckt komt al in 1410 voor: “Oudtijds verkocht men in deze straat kannen. Toen het glas nog duur was, werden algemeen stenen kannen gebruikt. Kroes en kan waren een veel gevraagd artikel. Vooral de kooplieden uit Keulen dreven handel in dit aardewerk. Reeds in de 15e eeuw werd hun te Nijmegen een vaste marktplaats gegeven.” (Teunissen 1933, zoals weergegeven in het Straatnamenregister)

Kannenmarkt 2/Achter de Hoofdwacht 6

Kannenmarkt 2-10 (juli 2026)
Kannenmarkt 2-10 (juli 2026)

Kannenmarkt 2/Achter de Hoofdwacht 6 is een Rijksmonument met als omschrijving:

“Gepleisterd huis, in oorsprong 16e eeuw, met in de zijgevel aan Achter de Hoofdwacht een tandfries en sierankers.”

Gevonden gebruikers, waaronder Bakkerij Mulders

Blik in de Achter de Hoofdwacht, het smalle straatje dat de Smidstraat met de Grote Markt verbindt; links het pand van de brood en banketbakker Mulders aan de Kannenmarkt 2, Achter de Hoofdwacht, 1950-1955 (F94221)
Blik in de Achter de Hoofdwacht, het smalle straatje dat de Smidstraat met de Grote Markt verbindt; links het pand van de brood en banketbakker Mulders aan de Kannenmarkt 2, Achter de Hoofdwacht, 1950-1955 (F94221)
NaamOmschrijvingAdresboek
H. ScheerderCoiffeur1887
G.J. WolffKappersbediende1887
C. VrensenOnderwijzer1899
P.A. v. OeffelKantoorbediende1901, 1902, 1903
A.W. FrensOnderwijzer1902
H.J. RoelofsAmbtenaar ter secretarie1903
J.M. DiebelsDecoratieschilder1907, 1908
wed. PCM. V.d. Maasgeb. M.A.W. Ohrig  1909
C.A.N. v. Romondtklerk  1910-1911, 1912-1913
A.H. Jagersserg. maj. Kol. Res.1912-1913
F.J.G. ter Ellenwinkelbediende1922
B.H.A. van Hartenwinkelbediende1922
   
A. MuldersBakker1901, 1902, 1903, 1905, 1907, 1908, 1909, 1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1922, 1924, 1926, 1928, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940  
Mej. H. Mulders 1916, 1924
A.J. MuldersWinkelbediende1926, 1928, 1934, 1936
J.A.M. MuldersBakker1926, 1928, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940, 1948, 1951
W.J. Mulders 1926, 1928
C.J.G. Theeuwes 1971

Hieronder staan de gevonden gebruikers weergegeven. Vóór bakkerij Mulders dient er nog wel een slag om de arm te worden gehouden vanwege eventuele hernummeringen.

De eerstgevonden vermelding van A. Mulders is het Adresboek van 1901. De laatste van 1940. Naast andere familieleden is J.A.M. Mulders, bakker, gevonden in de Adresboeken van 1926 t/m 1951/\.

Op 4 december 1944 overlijdt mevrouw Mulders-Rehé, de vrouw van bakker Mulders aan een granaatinslag als gevolg van Duitse beschietingen. “De bewoners zaten opgesloten in de kelder. Mevrouw Mulders-Rehé werd zwaar gewond afgevoerd naar het ziekenhuis waar zij de volgende dag overleed.” (https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/gebeurtenis/c1f8b2b1-4ac0-4860-a08a-6f9c13a7921f)

Advertentie inventaris Jan Mulders Kannenmarkt 2 (De Gelderlander 10/11/1954)
Advertentie inventaris Jan Mulders Kannenmarkt 2 (De Gelderlander 10/11/1954)

In 1954 staat de inventaris van Jan Mulders te koop.

Een foto uit 1971 van vóór de renovatie is tevens te zien op F14375 RAN.

De zijgevel van Kannenmarkt nr. 2 (links); langs Achter de Hoofdwacht 8 - 4, voor de restauratie, 8/8/1966 (Gerrit Berends via F92382 RAN CCBYSA)
De zijgevel van Kannenmarkt nr. 2 (links); langs Achter de Hoofdwacht 8 – 4, voor de restauratie, 8/8/1966 (Gerrit Berends via F92382 RAN CCBYSA)

Na de renovatie zat er fotograaf W.A.M. Valenteijn, “die inmiddels is opgevolgd door de damesmodezaak Mariken”, volgens het bijschrift KN13402-11 RAN, een foto uit 1981.

Tegenwoordig (juli 2026) zit er alweer jarenlang goudsmid Ronald Reijnen.

Kannenmarkt 2 detail (juli 2026)
Kannenmarkt 2 detail (juli 2026)

Kannenmarkt 4

“Het vlakbij gelegen pand Kannenmarkt 4, dat in de 19de eeuw is verbouwd tot woon- en winkelpand (gave winkelpui), heeft een laat-15de-eeuwse kern. Het interieur bevat onder meer een samengestelde balklaag met consoles.” (https://www.dbnl.org/tekst/sten009monu05_01/sten009monu05_01_0157.php)

Kannenmarkt 6: Hollandsche Spoorweg

Hollandsche Spoorweg Maatschappij (juni 2024)

Hollandsche Spoorweg, Kannenmarkt

Op 1 februari 1904 opent de Hollandsche Ijzeren Spoorweg-Maatschappij met een bestelkantoor en een reiskantoor op Kannenmarkt No. 6. Hiervoor had de verbouwing plaats gevonden,

Lees verder


Kannenmarkt 10, 12, 14 en 16

Rijksmonument met als omschrijving:

“PAND met twee verdiepingen en schilddak met dakkapellen, derde kwart 19e eeuw.

Kelder met tongewelf, 16e of 17e eeuw.

Houten winkelpui derde kwart 19e eeuw met gesneden versieringen; voorts gepleisterde lijstgevels met verdiepte pilasters en consoles en stuckuiven XIXc.”

Rond 1875 zat hier een winkel voor goud en zilver. (Foto F63987 RAN gedateerd 1970)

Vanaf de Grote Markt (met links de Waag) in de richting van de Smidstraat; op de voorgrond het pand van Antiquariaat Bernard Israël, Kannenmarkt, 1960 (Jan Cloosterman via F14395 RAN CCBYSA)
Vanaf de Grote Markt (met links de Waag) in de richting van de Smidstraat; op de voorgrond het pand van Antiquariaat Bernard Israël, Kannenmarkt, 1960 (Jan Cloosterman via F14395 RAN CCBYSA)

Kunsthandel H. Teunissen

Sinds 1970 was Kunsthandel van H.Teunissen er gevestigd. (Foto F63987 RAN gedateerd 1970)

Op een foto F14378 RAN uit 1975 is het: “nummer 2 (geheel rechts op de hoek met Achter de Hoofdwacht) met de zaak van de fotograaf W.A.M. Valenteijn, Suske en Wiske kinderkleding, galerie de Hollandse Spoorweg en kunsthandel en lijstenmakerij Teunissen”.

Down Town

Marleen de Kort had al 5 jaar Bairro Alto op Kannenmarkt 6/8 gehad. “Meneer Teunissen, eigenaar van de toen nog lijstenmakerij kwam Marleen persoonlijk opzoeken om te vertellen dat zijn plekje vrij kwam. Hij had een goede buur gehad aan Bairro Alto en gunde ze het nieuws als eerste. Marleen hoefde niet lang na te denken en een paar maanden later verschenen de letters “Down Town” op de deur.” (https://www.intonijmegen.com/blijf-op-de-hoogte/verhaal/marleen-de-kort-down-town)

Kannenmarkt 16 (juli 2026)
Kannenmarkt 16 (juli 2026)

H.B. Brunninkhuis op de Kannenmarkt

Harmanna Bernardina Brunninkhuis (20-5-1863 Ootmarsum – 26-3-1934 Nijmegen(?)) komt op 16 november 1894 naar de Kannenmarkt 5. Zij is dan afkomstig uit Leeuwarden. Als beroep staat “winkelierster”. Op een later tijdstip is dit doorgehaald en vervangend door manufacturen. (Bevolkingsregister 1890).

Harmanna is dochter van Johannes Antonius Brunninkhuis (15-4-1827 Oostmarsum, timmerman en winkelier) en   Janna (Johanna) ter Braak (16-12-1830 Rijssen) https://heemhuis-ootmarsum.nl/register/2832/ en https://heemhuis-ootmarsum.nl/stamkaart/1226/. In het Bevolkingsregister van Ootmarsum blijken zij 7 dochters (waarin 1 jong overleden) te hebben. Althans, dit zijn de dochters die in het Bevolkingsregister 1860, 1870 en 1880 zijn gevonden.

Een daarvan is, naast Harmanna, Elisabeth Hendrika (7-1-1868), die wij ook in Nijmegen gaan tegenkomen.

Harmanna vertrekt van 3 augustus 1876 tot 1 november 1878 tijdelijk naar Losser. Op 13 juni 1887 vertrekt ze naar ’s-Gravenhage.

Manufacturen

In het Bevolkingsregister 1900 is het “winkelierster in manufacturen” op Kannenmarkt 15.

In het Adresboek 1895 komt H.B. Brunninkhuis, dan nog als winkelierster voor op Kannenmarkt 5.  Vanaf 1896 is het “in manufacturen” en daarna ook nog in 1901, 1902, 1903, 1907.

Advertenties Brunninkhuis Kannenmarkt 5 en Meijer en Josephy, Kannenmarkt 15 (De Gelderlander 10/7/1898)
Advertenties Brunninkhuis Kannenmarkt 5 en Meijer en Josephy, Kannenmarkt 15 (De Gelderlander 10/7/1898)

Hoewel uitputtend onderzocht, zijn er een aantal advertenties gevonden waarbij Brunninkhuis, Karrenmarkt 5 en Meijer & Josephy, Karrenmarkt 15 onder elkaar een advertentie hebben geplaatst.

Haar zus Elisabeth Henrika Brunninkhuis s op 13 april 1893 getrouwd met Carl Joseph Meijer, weduwnaar van A.M. Josephy  (advertentie aankondiging ondertrouw De Gelderlander 28/3/1893) i

In het Adresboek 1908 komt Brunnninkhuis voor op Kannenmarkt 15. Daarna komt Brunninkhuis voor in 1909, 1910-1911 op nummer 15.

Verhuizing Molenstraat

Advertentie aankondiging verhuizing Brunninkhuis naar Molenstraat 88 (PGNC 27/1/1912)
Advertentie aankondiging verhuizing Brunninkhuis naar Molenstraat 88 (PGNC 27/1/1912)

Leest hier verder voor het vervolg van Brunninkhuis in de Molenstraat:

Tielemans

Kannenmarkt 11 (oud)

Etalage van de winkel in behangselpapieren en gros en detail met personeel en eigenaar H.J. Tielemans voor de winkel, Kannenmarkt 11 (oud adres), 1897-1899 (F15187 RAN)
Etalage van de winkel in behangselpapieren en gros en detail met personeel en eigenaar H.J. Tielemans voor de winkel, Kannenmarkt 11 (oud adres), 1897-1899 (F15187 RAN)

Een nieuwe winkel.

De heer H. Tielemans, die voor dezen zijn behangerij en stoffeerdeij in de Paulstraat had, heeft deze overgeplaatst naar het perceel Kannenmarkt No. 11, waar hij hedenavond opent. Op keurige wijze heeft de heer Tielemans zijn eerste étalage in gereedheid gebracht. Wij zagen daarin hedenmorgen prachtige bontwerken, een stuk fraaie gobelin, een opgezette kangoeroe, etc. Vanavond zal de étalage met kunstlicht, zonder twijfel veel effect maken.” (PGNC 25/11/1906)

In ieder geval komt H.J. Tielemans voor als behanger in de Adresboeken van 1908, 1909, 1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916.

Kannenmarkt 17

In 1730 staat Jan Sanders van Well op dit adres en daarvóór Cornelis de Hoge.

In 1783 Fijt van Eldik. In 1790 “de helt Engelbert van Eldik en zijne moeder de Wed. Geb. van Sinderen). Daarna de Gezusters Engelbert van Eldik.

In 1814 G.B. van Eldik. Hij “verbond daar aankoop van een perceel in de Vijfringengas D305, dat tot stal gemaakt werd, dit perceel met zijn huis aan de Kannenmarkt.”

De firma werd later voortgezet door de heer Metz, waarbij de naam van Eldik blijft behouden. Metz bewoonde villa Leeuwenstein in Hees. N.J. Metz komt in het Adresboek van 1878-1881 voor als firma E.R. van Eldik, In ijzerwaren, fabrikant van dozen, Kannenmarkt D. 12 (de N. is een zetfout). Op 15-7-1881 krijgt Metz vergunning tot “het verbouwen van zijn huis aan de Kannemarkt.” (Gemeenteverslag 1881). M.J. Metz is Menso Johannes Metz (Rhenen, 11/8/1817, Koopman).

Zie ook https://www.noviomagus.nl/Gevels/Gevelstenen/Voorstadslaan313/Voorstadslaan313.htm

Metz en daarna Steffelaar op de Kannenmarkt (Bevolkingsregister 1880)
Metz en daarna Steffelaar op de Kannenmarkt (Bevolkingsregister 1880)

Daarna nemen W.H. en L.C. Steffelaar het bedrjif over. (De Gelderlander 2/12/1908) Op 2 augustus 1882 komt Henricus Willebrordus Steffelaar (Amsterdam, 5/8/1842, Koopman) met zijn familie op dit adres. Ze zijn dan afkomstig uit Schiedam. L.C. is Leonard Cornelis Steffelaar (Amersfoort, 22/5/1868), zijn zoon.

H.W. en L.C Steffelaar komen voor in het Adresboek 1899.

In het Adresboek 1902 is het naast L.C. de weduwe H.W. Steffelaar, geboren G.M.A. v. Beek. Weduwe van Beek lijkt daarna niet meer terug te komen: tot en met het Adresboek 1910-1911 is het alleen L.C. Steffelaar, koopman, met de firma E.B. van Eldik.

April 1926 opent Bloemenmagazijn door G. van Groningen. Daarvoor zat er de ijzerwarenzaak van de firma van Eldik. Half september 1926 lijkt van Groningen alweer te vertrekken naar Groote Markt 29. Groote Markt 29 was het pand naast Kannenmarkt 17, de plaats waar nu Kannenmarkt 19 t/m 23 ligt. (https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=OudNijmegen/156/1559.html)

Op 16 december 1926 wordt de slagerij Jan Weijers geopend. (https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=OudNijmegen/141/1404.html, met foto)

Korenmarkt

Waar vroeger parkeerplaatsen waren, is het tegenwoordig in de zomermaanden gezellig picknicken op de Korenmarkt. Het was een van de…

Villa Saxon Holme, Javastraat 104 (Maart 2024)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Villa Saxon Holme, later Veegerkliniek

1914, Javastraat 104 Galgenveld

De Dr. Veegerkliniek in de villa Saxon Holme, ontworpen in 1914 door de broers Charles en Henri Estourgie i.o.v. F.H. Hague, 1965-1970 (Fotopersbureau Gelderland auteursrechthouder J.F.M. Trum via F11468 RAN CCBYSA Javastraat 104 Estourgie
De Dr. Veegerkliniek in de villa Saxon Holme, ontworpen in 1914 door de broers Charles en Henri Estourgie i.o.v. F.H. Hague, 1965-1970
(Fotopersbureau Gelderland auteursrechthouder J.F.M. Trum via F11468 RAN CCBYSA)

In 1914 ontwierp Estourgie samen met zijn broer Henri de villa Saxon Holme voor F.H. Hague. Frank Howard Hague was de accountant van Jurgens Margarinefabriek. Frans Jurgens had in 1912 door Estourgie Huize Heyendaal laten ontwerpen. Saxon Holme was het tweede ontwerp van Estourgie in Nijmegen.

Bovendien zou dit pand later de “buurman” van Estourgie worden: Estourgie verhuist in 1921 Villa de Plecht op Javastraat 106.

Architect Charles Estourgie

Lees hier over architect Estourgie:

Charles Estourgie en Charles Estourgie Jr

Charles Marie Francois Henri Estourgie (23 juni 1884 Amsterdam, 26 augustus 1950 Nijmegen) Charles Marie François Henri Estourgie (Amsterdam, 23…

Veeger klinkiek

Kinderkliniek Universiteit te Nijmegen geopend

Voorlopig onder beheer van St. Canisius-ziekenhuis

(Van onze correspondent)

De Katholieke I Universiteit van Nijmegen is Maandagmiddag haar eigen kinderkliniek rijk geworden, want het nieuwe instituut blijft voorlopig nog wel onder beheer van het Canisiusziekenhuis, maar het toch bedoeld als onderdeel van het complex instellingen ten behoeve van de nieuwe medische faculteit. De kliniek is ondergebracht in het voormalige herenhuis Saxonhome, op de hoek van de Javastraat en de Archipelstraat; zij draagt de naam van de onlangs overleden dr. Veeger, oud-voorzitter o.m. van het Wit-Gele Kruis; zij staat onder directie van dr. C. J. A. Backx, beschikt over tien verpleegsters en biedt plaats aan veertig patiëntjes. De officiële opening geschiedde, nadat rector C Kaal bet gebouw had ingezegend, door de voorzitter van de St. Radboudstichting, mgr. dr. R. Post, die de leiding van de kliniek voorlopig — tot aan de dag, waarop de St Radboudstichting die zelf over kan nemen — aan het St. Canisiusziekenhuis overdroeg. Prof. dr. W. Duynstee C.ss.R, waarnemend voorzitter van het college van regenten van het St. Canisiusziekenhuis, gewaagde van de erkentelijkheid van dat college voor het vertrouwen, dat de St Radboudstichting in zijn beheer stelde; hij zag in de samenwerking, zoals die is tot stand gekomen, het streven van dr. Veeger, die daar altijd voor geijverd heeft, verwerkelijkt. Dr. J. Enneking, de directeur van het St. Canisiusziekenhuis, aanvaardde tenslotte dankbaar de hem toevertrouwde dagelijkse leiding van de dr. Veegerklinlek, en droeg haar vol vertrouwen weer over aan dr. Backx.

Er was voor deze officiële plechtigheid veel belangstelling van officiële persoonlijkheden, hoogleraren, curatoren, studenten. Onder hen werden opgemerkt de inspecteur van de Volksgezondheid in Gelderland, dr. Weebers, en wethouder N. Windt, die het gemeentebestuur van Nijmegen vertegenwoordigde.” (De tijd : dagblad voor Nederland, 23-4-1952)

Over Villa Saxon Holme is al veel geschreven, daarom hier een aantal verwijzingen:

Javastraat 104a, Noviomagus: veel informatie over de geschiedenis van dit pand

Met pensioen – herinneringen aan de Veegerkliniek in Nijmegen: mooi artikel over de Veegerkliniek

http://www.saxonholme.nl/historie/ : de eigen website over de villa van de huidige bewoners (juli 2025 werkt de site niet meer)

Villa Saxon Holme, Javastraat 104 (Maart 2024)
Villa Saxon Holme, Javastraat 104. Het witte huis links is Villa de Plecht, waar Estourgie in 1921 naar toe verhuist (Maart 2024)

Galgenveld

Deze pagina verzamelt de artikelen die reeds over Galgenveld zijn verschenen.

Charles Estourgie en Charles Estourgie Jr

Charles Marie Francois Henri Estourgie (23 juni 1884 Amsterdam, 26 augustus 1950 Nijmegen) Charles Marie François Henri Estourgie (Amsterdam, 23…

Archipelstraat

De Archipelstraat is de lange weg die de St. Annastraat met de Groesbeeksweg verbindt. Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen…

De R.K. St. Antonius Abtkerk en pastorie, 1904 (Uitg. Dr. Trenkler en Co via F16087 RAN) Dennenstraat Hees
#Nijmegen, Gebouw van de dag

St. Antonius Abtkerk

1879-1880 Dennenstraat Neerbosch-Oost/ Hees

De R.K. St. Antonius Abtkerk en pastorie, 1904 (Uitg. Dr. Trenkler en Co via F16087 RAN) Dennenstraat Hees
De R.K. St. Antonius Abtkerk en pastorie, 1904 (Uitg. Dr. Trenkler en Co via F16087 RAN)

In 1874 ontwerpt P.J.H. Cuypers, welke in 1879-1880 gereed kwam. Het gebouw is een zogenaamde neo-gotische hallenkerk.

Interieur

De St. Antonius Abtkerk tijdens het 25- jarig bestaan. (zie de data 1903-1928). Rooms Katholieke kerk. Ontworpen in 1874 door P.J.H. Cuypers en het gebouw zelf dateert uit 1879-1880. Neo-gotische driebeukige hallenkerk. Het oorspronkelijk rijk gekleurde interieur werd in de jaren zestig witgepleisterd. De glas-in-lood vensters werden vervaardigd door glasatelier F. Nicolas en Zonen uit Roermond. Ze werden geplaatst tussen 1880 en 1925. In de kerk bevindt zich een 16-eeuws kruisbeeld uit Kalkar, Dennenstraat 121, 1928 (F16084 RAN)
De St. Antonius Abtkerk tijdens het 25- jarig bestaan.
Het oorspronkelijk rijk gekleurde interieur werd in de jaren zestig witgepleisterd. De glas-in-lood vensters werden vervaardigd door glasatelier F. Nicolas en Zonen uit Roermond. Ze werden geplaatst tussen 1880 en 1925. In de kerk bevindt zich een 16-eeuws kruisbeeld uit Kalkar, Dennenstraat 121, 1928 (F16084 RAN)

Bijzonder zijn een kruisbeeld uit begin 16e eeuw, vervaardigd door de “Meester van het Kalkarse Anna-altaar”. Deze bevond zich tot 1804 in een Dominicaenklooster in Kalkar. En daarnaast de glas-in-lood ramen, vervaardigd door F. Nicolas en Zonen uit Roermond. De kruiswegstaties zijn gemaakt door Dorus Arts, een kunstschilder afkomstig uit Nijmegen. Verschillende parochianen hebben toendertijd voor de kruiswegstaties geposeerd.

Een uitgebreide geschiedenis en meer informatie over de kerk is te lezen op de eigen site van de parochie: https://stefanus.nl/antonius-abt/geschiedenis

Rijksmonument

St.-Antonius Abtkerk met pastorie (midden) en bondsgebouw, Dennenstraat, 1920-1925 (Evert F. van der Grinten via F78872 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)
St.-Antonius Abtkerk met pastorie (midden) en bondsgebouw, Dennenstraat, 1920-1925 (Evert F. van der Grinten via F78872 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)

De kerk is een Rijksmonument met als omschrijving:

“Driebeukige neogotische HALLENKERK met ingebouwde toren.

De zijbeuktraveeën hebben puntgevels en dwars op de kap van de middenbeuk gerichte zadeldaken, een dispositie, die niet overeenkomt met de inwendige ruimtewerking.

Slanke achthoekige pijlers van baksteen, welker profileringen zonder kapitelen overgaan in de scheibogen.

Stenen kruisribgewelven.

De zeer drukke polychromering van het interieur is in de jaren zestig vervangen door een sobere bepleistering; bewaard bleef slechts de rijke beglazing.

Laatgotisch, houten kruisbeeld, in 1804 uit het Dominicanenklooster te Kalkar hierheen overgebracht. Begin 16e eeuws, door de Meester van het Kalkarse Anna-altaar.”

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Antonius_Abtkerk_(Nijmegen)

https://www.noviomagus.nl/Vrij/Dennenstraatkerk/DennenstraatkerkCat.h

Verpleeghuis / bejaardenhuis Huize 'Sint Anna' (Sint Annagesticht of Annastichting) van de Zusters Dochters van Maria en Jozef uit 's-Hertogenbosch (Zusters van de Choorstraat), gebouwd tussen 1925 en 1928 naar ontwerp van de Nijmeegse architect François Joseph Oscar Leeuw (Roermond, 28 juli 1866 - Nijmegen, 16 februari 1944). Het pand werd in 1972 gesloopt voor de bouw van verpleeghuis 'Joachim en Anna', 1928-1929 (G.C. Richelle via F91439 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Bejaardenoord “St. Anna”, architect Oscar Leeuw

1925-1928 Groesbeekseweg 327-329 Groenewoud, gesloopt in 1971/1972

Bejaardenoord "St. Anna", Groesbeekseweg 1934-1936 (F14215 RAN)
Bejaardenoord “St. Anna”, Groesbeekseweg 1934-1936 (F14215 RAN)

Oscar Leeuw ontwierp het Bejaardenoord “St. Anna” in 1926. Daarbij vond in juli 1926 de aanbesteding plaats namens het R.K. Parochiaal Armbestuur onder “R.K. georganiseerde aannemers”. (PGNC 23/6/1926)

De laagste inschrijver was B. van Tienen met f364.980 (met wijziging van de kapel f5.500 minder) (PGNC 7/7/1926). De werk werd echter gegund aan W. van der Wagt, die de 2 na laagste inschrijving had. (Noviomagus)

Het Bejaardenhuis St. Anna (later Joachim en Anna genoemd) is in 1928 gereed gekomen. Vanaf 1928 tot 1945 verleenden de Zusters Dochters van Maria en Jozef (de Zusters van de Choorstraat te Den Bosch) hier de zorg. Van 1946 tot 1959 werd de zorg verleend door de Zusters Franciscanessen van de Allerzaligste Maagd Maria ter Engelen. Vervolgens van 1959 tot 1971 weer de Zusters van de Choorstraat. In 1971/1972 werd het pand gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw.

Kapel van de St. Anna Stichiting; Mgr. A.F. Diepen, bisschop van 's-Hertogenbosch in de kapel van de nieuw gebouwde Sint Annastichting (het latere Joachim en Anna) tijdens de plechtige opening en inwijding van het gebouw, ontworpen door Oscar Leeuw, dat 100 bejaarden kon huisvesten. Het gebouw is inmiddels vervangen door nieuwbouw, 25/1/1928, Groesbeekseweg 329 F87257
Kapel van de St. Anna Stichiting; Mgr. A.F. Diepen, bisschop van ‘s-Hertogenbosch in de kapel van de nieuw gebouwde Sint Annastichting (het latere Joachim en Anna) tijdens de plechtige opening en inwijding van het gebouw, ontworpen door Oscar Leeuw, dat 100 bejaarden kon huisvesten. Het gebouw is inmiddels vervangen door nieuwbouw, 25/1/1928, Groesbeekseweg 329 (F87257 RAN)

Oscar Leeuw

Het ontwerp was afkomstig van architect Oscar Leeuw. Lees hier meer over deze architect:

Oscar Leeuw, architect

Oscar Leeuw is een van de belangrijkste architecten van Nijmegen. Bekende werken van hem zijn onder de synagoge, museum Kam…

Een mooie foto van dit complex is tevens te vinden op Noviomagus, waarin goed te zien is hoe de 100 meter lange gevel met zijn 4 torens een burchtachtige, maar tevens statige indruk maakt. Noviomagus noemt het een “schoolvoorbeeld van expressionisme”.

(Overige) Bronnen en verder lezen:

Bijschrift F13052

Noviomagus

Groesbeekseweg

De Groesbeekseweg is een belangrijke weg voor Nijmegen. Hieraan staan vele grote gebouwen, waaronder scholen, een kerk, twee kazernes. De…

Oscar Leeuw, architect

Oscar Leeuw is een van de belangrijkste architecten van Nijmegen. Bekende werken van hem zijn onder de synagoge, museum Kam…

Het bos Mariënbosch

Het Marïenbosch is een restant van het sterrenbos dat in het midden van de 19e is aangelegd. Toen hoorde het…

Antonius van Paduakerk, achterzijde; rechts de Pastorie, Groesbeekseweg Galgenveld, 1917 (F87789 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Sint Antonius van Paduakerk, architect Margry

1916-1917 Groesbeekseweg Galgenveld

Antonius van Paduakerk, achterzijde; rechts de Pastorie, Groesbeekseweg Galgenveld, 1917 (F87789 RAN)
Antonius van Paduakerk, achterzijde; rechts de Pastorie, Groesbeekseweg Galgenveld, 1917 (F87789 RAN)

De Antonius van Paduakerk aan de Groetsbeekseweg is in 1916-1917 gebouwd. De architect was Jos. Margry. De kerk is gebouwd in neogotische stijl, waarbij de toren van 50 meter in het ontwep nooit is gebouwd. Door geldgebrek werd gekozen het budget te besteden aan de bouw van de parochiehuis.

De kerk is mede gefinancierd door de Kerkenbouwstichting. Deze stichting had tot doel kerken te bouwen vernoemd naar Sint Antonius van Padua. Ook de Heilige Antonius van Padua-Sint Annakerk oftewel de Groenestraatkerk, ontworpen door de vader van Jos. Margry, is gebouwd met geld uit dit fonds.

Op 20 juni 1917 vond de inwijding van het kerkgebouw plaats door pastoor O’Reilly.

Artikel Eerste steenlegging

Eerste steenlegging van de Antonius van Paduakerk door pastoor O'Reilly, Groesbeekseweg Galgenveld, 4/4/1916 (F87784 RAN)
Eerste steenlegging van de Antonius van Paduakerk door pastoor O’Reilly, Groesbeekseweg Galgenveld, 4/4/1916 (F87784 RAN)

Eersten-steenlegging.

De Eersten-steenlegging der nieuwe parochiekerk St. Antonius aan den Groesbeekschen weg had gistermiddag om vier uur, gelijk reeds in het kort gemeld is, plaats.

De plechtigheid werd verricht door den zeereerw. heer o’Reilly, die geassisteerd werd door den zeereerw. heer B.A. Kruitwagen, pastoor der St. Franciscuskerk, den zeereerw. heer Pastoor Eyken uit Ewijk, den vicaris der H. Landstichting, rector Arn. Says en de eerw. heeren kapelaans der St. Autustinuskerk Francken en Wern?ers.

Vele eerw. heeren geestelijken uit de stad en naaste omgeving, de drie katholieke wethouders, tal van gemeenteraadsleden en vele kerkmeesters woonden de plechtigheid bij.

Op het terrein der plechtigheid was een stemmige versiering aangebracht van palmen en van pauselijke en Nederlandsche vlaggen, welke aan de plaats, waar eens het hoofdaltaar zal verrijzen een feestelijke aanblik geven.

Onder plechtige lithurgische gezangen werden de eerste steen, het kruis, staande op de plaats, waar het hoofdsaltaar zal komen te staan, door den zeereerw. heer O’Reilly gewijd, die vervolgens vooruitgegaan door de misdienaars, de omtrekken en fundamenten der nieuwe kerk met gewijd water zegende.

De oorkonde der stichting van de nieuwe kerk werd vervolgens voorgelezen en door den nieuwen pastoor, de assisteerende geestelijken, de wethouders, den architect, de aannemerse en eenige andere heeren geteekend, welke oorkonde vervolgens in den gewijden eersten steen werd gelegd.

Na voleindiging der inzegeningsplechtigheden richtte de toekomstige pastoor der nieuwe parochie het woord tot de aanwezigen, waaronder zich vele toekomstige parochianen bevonden.

Een heele lijdensweg den bouw dezer nieuwe kerk vooraf, welke dank zij veler medewerking thans toch tot stand zal komen. Deze kerk zal hier dan gebouwd worden tot de zedelijke en godsdienstige verheffing van de bewoners dezer wijk, een der mooiste van de gemeente Nijmegen.

Spreker hoopte, dat door eigen krachtsinspanning en door toewijding der nieuwe parochianen deze parochie tot een der waardigste en schoonste van het dekenaat Nijmegen zou worden. Met Gods zegen, waaraan immers alles is gelegen, want wanneer Hij het huis niet bouwt, werken de bouwlieden tevergeefs, hoopte spreker hier zijn pastoreelen arbeid te verrichten ook in het belang van het maatschappelijk welzijn der gemeente Nijmegen, waarvoor ook de aanwezige wethouders de taak hebben te zorgen.

Vol waardering sprak de eerw. heer o’Reilly over de vorstelijke mildadigheid van de pastorie in de Molenstraat, waardoor de taak van den bouw dezer nieuwe kerk zeer verlicht was. Ten slotte uitte de eerw. spreker de verwachting dat de nieuwe parochianen naar hun best vermogen zouden medezorgen voor de uitbreiding en het onderhoud dezer nieuwe parochie tot grooter eer van God en tot heil van Nijmegen.

Met een aanbeveling der nieuwe parochie in aller belangstelling eindigde de toekomstige pastoor zijn opwekkende toespraak.

Den hoogeerw. heer deken Van Son verheugde het ten zeerste getuige te kunnen zijn van deze blijde plelchtigheid, waarbij een nieuwe kerk gesticht werd. Bijzonder richtte de spreker een woord van lof aan den zeereerw. heer pastoor Bonnke s.J. van de St. Iganatius-parochie, die een krachtigen steun verleend had bij het oprichten dezer nieuwe kerk.

De reden van de instelling dezer nieuwe parochie lag hierin, dat het tegenwoordig in het belang van de betere zielzorg is, dat de grootere parochies door de kleinere vervangen worden. Daar de zoo hoog geprezen orde van de Sociëteit van Jezus over te weinig personeel beschikte om deze nieuwe parochie te bedienen, had de pastoor der St. Ignatiusskerk er mild in toegestemd het mooiste deel zijner parochie af te staan den den clerus van het bisdom Den Bosch. Hiervoor bracht spreker zijn oprechten dank, ook uit naam van den Bisschop, aan de eerw. paters Jezuieten. Hij hoopte, dat deze nieuwe parochie inderdaad een der mooiste van zijn decanaat zou worden.

Antonius van Paduakerk, oorspronkelijke ontwerptekening met toren, architect Jos. Margry, Groesbeekseweg Galgenveld, 1916 (F87775 RAN)
Antonius van Paduakerk, oorspronkelijke ontwerptekening met toren, architect Jos. Margry, Groesbeekseweg Galgenveld, 1916 (F87775 RAN)

Iets hindert er nochtans nog aan dezen nieuwe kerkbouw, n.l. het ontbreken van een toren in de uit te voeren bouwplannen.

Wegens de duurte door den oorlog had men uit financieele overwegingen gemeend den bouw van den toren voorloopig achterwege te moeten laten.

Doch wie weet of de patroon der nieuwe kerk, de H. Antonius, hier ook geen uitkomst zal geven.

En wat nog niet is, kan nog komen; één jaar moet er nog gebouwd worden, aleer de nieuwe kerk geheel gereed is, en in dien tijd kan er nog heel wat gebeuren, wanneer de parochianen den handen ineenslaan.

Spreker zou er trotsch op zijn, wanneer hier een toren verrees, welke den oude St.-Stefanustoren in pracht zou overtreffen. Ten slotte wenschte de hoogeeerw. heer Deken den nieuwen pastoor geluk met zijn jonge parochie, en hoopte, dat deze er lange jaren zou mogen werkzaam zijn tot heil zijner parochianen.

Na deze opgewekte toespraken gingen velen der aanwezigen op voorbeeld van de hoogere geestelijken er toe over een steentje bij te dragen voor den nieuwen bouw, door in letterlijken zin een steen te metselen naast den gewijden eersten steen.

Moge deze nieuwe kerkbouw, onder leiding van den bekwamen architect, den heer Margry, den kerkenbouwer voorspoedig opgetrokken worden door de Nijmeegsche aannemers, de heeren Ant. van Sambeek en W. Thunnissen.” (De Gelderlander 6/4/1916)

Zie voor het verhaal en foto’s ook: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Vrij/Padua/PaduaCat.html

Jos. Margry

Josephus Cornelius Franciscus (Jos) Margry (7 februari 1888 - 20 maart 1982), architect in 1916 van de R.K. H. Antonius van Paduakerk aan de Groesbeekseweg, 1930-1940 (F87777 RAN)
Josephus Cornelius Franciscus (Jos) Margry (7 februari 1888 – 20 maart 1982), architect in 1916 van de R.K. H. Antonius van Paduakerk aan de Groesbeekseweg, 1930-1940 (F87777 RAN)

Josephus Cornelius Franciscus (Jos) Margry (Rotterdam, 7 februari 1888 – aldaar, 20 maart 1982) was een architect. Hij ontwierp woningen, winkels, kantoren, ziekenhuizen en kerken.

Jos was een zoon van architect Albert Margry, die wij in Nijmegen vooral kennen van de Groenestraatkerk. Jos studeerde aan de Technische Hogeschoolin Delft. Toen zijn vader in 1911 plotseling overleed brak hij zijn studie Bouwkunde af, omdat hij onimddelijk het bureau Margry in Rotterdam moest overnemen. Daarbij moest hij aantal grote projecten overnemen, onder meer de Onze Lieve Vrouwekerk in Helmond. Ook nam hij het atelier voor kerkelijke kunst over.

Uiteindelijk zou hij 13 kerken ontwerpen. Een deel daarvan werd gefinancierd de Rotterdamse zakenman Joannes Petrus Grewen. Hij gebruikte een deel van zijn kapitaal om kerken te laten bouwen die gewijd waren aan Sint Antonius van Padua. Naast Nijmegen ontwierp hij op deze manier ook de kerken van Keldonk, Tilburg en Eindhoven.

Met Jan Stuyt maakte hij het ontwerp voor de Cenakelkerk in de Heilig Landstichting.

Margry bouwde zijn kerken in neogotische of neoromaanse stijl, “zijn latere ontwerpen van woningen, winkels en andere gebouwen, zijn eerder modernistisch.” (wikipedia)

“Jos Margry behoorde tot de eerste wederopbouwarchitecten van het gebombardeerde Rotterdam.” (https://www.kerkramentussenmaasenwaal.nl/architecten/margry-jos/) “Hij behield de katholieke klantenkring, maar vernieuwde de architectuur. In de jaren dertig werden robuuste bakstenen gebouwen gerealiseerd en tijdens de wederopbouw worden aarzelend moderne materialen en technieken gebruikt. Het bureau richt zich dan vooral op de ziekenhuisbouw.” (https://www.archined.nl/2013/02/werknummer-4000/)

Ook 3 zonen van hem, Jan, Fons en Joost, zouden in de architectuur (en stedenbouw) werkzaam worden. Fons kwam in 1947 bij het bureau. In 1958 ging Jos met pensioen. Tegenwoordig heet het bureau MAS Architectuur.

(Overige) gevonden Werken

BouwNaamPlaatsBijzonderheden
1911-1913HoefstraatkerkTilburgOntwerp door Albert Margry, voltooid door Jos Margry
1915-1928O.L.V. ten HemelopnemingkerkHelmondOntwerp door Albert Margry, voltooid door Jos Margry
1912Antonius van PaduakerkKeldonk 
1912Antonius van PaduakerkLoosbroek 
1912-1913Franciscus van AssisikerkRotterdamAfgebroken in 1975
1913Antonius van PaduakerkBiest-Houtakker 
1913-1914Onze Lieve Vrouw van LourdeskerkRotterdamMet Paul Biesta. Door oorlogshandelingen verwoest in 1940
1913-1915CenakelkerkHeilig LandstichtingGezamenlijk ontwerp met Jan Stuyt
1916-1917Antonius van PaduakerkNijmegen 
1916-1917Johannes de DoperkerkEwijk 
1919-1920Heilig-Hart-van-JezuskerkDe ZilkUitbreiding 1922, toren uit 1928
1921-1922LiduinakerkHaarlemIn 1993 verbouwd en hernoemd tot Adelbertuskerk
1922-1923BarbarakerkRotterdamAfgebroken in 1977
1924NicolaaskerkRotterdamAfgebroken
1925Bewaarschool Sint-Theresia, Van MeursstraatRotterdamAfgebroken
1927-1928Complex met twee scholen en zusterhuis Stella Maris, MathenesserstraatRotterdam 
1929StadhuisSchipluidenIn gebruik als stadhuis tot 2013
1929-1930Klooster Regina Pacis met twee scholenRotterdamVerwoest bij bombardement 1943
1930-1931AdrianuskerkNaaldwijk 
1938R.-K. Lyceum voor meisjes Maria VirgoRotterdamPand wordt in 2017-2018 verbouwd tot appartementencomplex

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jos_Margry

https://www.archimon.nl/architects/ejmargry.html

Zie ook: https://kdc-opac.hosting.ru.nl/lijsten/plaatsing/pdf/MGRY.pdf

Gemeentelijk Monument

Pastorie Antonius van Paduakerk, architect Jos. Margry, Groesbeekseweg Galgenveld, 1916 F87782
Pastorie Antonius van Paduakerk, architect Jos. Margry, Groesbeekseweg Galgenveld, 1916 F87782

De Sint Antonius van Paduakerk is samen met de pastorie en het parochiehuis een Gemeentelijk monument met als waardering:

  • Architectuurhistorische waarde: Het complex is van architectuurhistorische waarde als goed bewaard katholiek religieus complex. Het kerkgebouw en de pastorie zijn gaaf bewaarde en representatieve voorbeelden uit het oeuvre van Jos Margry. Het kerkgebouw is een reprensentatief voorbeeld van een kruisbasiliek met dubbel transept in laat neo-gotische stijl. Het complex is in 1935 uitgebreid met een parochiehuis, naar ontwerp van B.J. Meerman & J. van der Pijll. Het parochiehuis is een goed en gaaf bewaard voorbeeld uit het oeuvre van Meerman & van der Pijll.
  • Stedenbouwkundige waarde: Kerk, pastorie en parochiehuis maken deel uit van een nog herkenbaar katholiek complex op het terrein tussen de Groesbeekseweg en Van lichtenhorststraa
  • Cultuurhistorische waarde: Het complex is van grote waarde voor de religieuze en algemene ontwikkeling van de stad Nijmegen. De katholieke emancipatie kwam nadrukkelijk tot uiting door de bouw van nieuwe kerkelijke complexen in de negentiende- en vroeg twintigste-eeuwse stadsuitbreidingen.”

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://avpnijmegen.nl/gebouw

https://nl.wikipedia.org/wiki/Antonius_van_Paduakerk_(Nijmegen)

Groesbeekseweg

De Groesbeekseweg is een belangrijke weg voor Nijmegen. Hieraan staan vele grote gebouwen, waaronder scholen, een kerk, twee kazernes. De…