Tag: architectuur

De Lange Hezelstraat en Stikke Hezelstraat bestaan in ieder geval al sinds de Romeinse tijd. In de loop der eeuwen waren het belangrijke straten vanwege de verbinding tussen de Hezelpoort met de Markt. Er waren dan ook veel logementen en stalhouderijen in deze omgeving. De Lange Hezelstraat is met haar historische panden, maar ook met haar eigenzinnige winkels en horeca is het een van de leukste straten van Nijmegen.

Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen, met eerst een korte geschiedenis van de Lange en Stikke Hezelstraat. Beide zullen van tijd tot tijd worden aangevuld.

Hezelstraat

De naam Hezelstraat wordt zo genoemd omdat het de weg naar het dorp Hees was.

Volgens het Straatnamenregister van Rob Essers is de eerstgevonden keer dat de naam voorkomt begin 14 eeuw: Heselstrate (1310) en Hesestraet (1334).

De Hezelstraten bestaan uit 2 straten:

• De Stikke Hezelstraat, het bovenste gedeelte. “Stik” betekent steil, wat dit stukje Nijmegen dan ook is: er is een hoogteverschil van zeven meter over 100 meter. Voor 1910 heette de straat Boven- of Korte Hezelstraat.
• De Lange Hezelstraat

Romeinse tijd

De Hezelstraat bestaat al ongeveer 2000 jaar: het was tussen de legerplaats in het oosten van Nijmegen en de stad Ulpia Noviomagus.

In de kelder van Lange Hezelstraat 39 werd in 2015 een crematiegraf uit de Romeinse tijd gevonden.” Voor de Nijmeegse stadsarcheoloog Harry van Enckevoort vormt de ontdekking de bevestiging dat de Romeinse begraafplaats die de afgelopen jaren op de Hessenberg is gevonden, onder de Lange Hezelstraat doorliep.” (De Gelderlander)

Hezelpoort en steen

Lange Hezelstraat 105-107

Bij de Lange Hezelstraat 105-107 lag tot 1876 de Hezelpoort. Ze stamde uit de 14^e eeuw. Hierbij hoorde tevens de St. Jacobsgracht, die vanwege haar vorm ook wel “Halve Maan” werd genoemd. Een deel van deze gracht is verwerkt als de vijver in het Kronenburgerpark.

In de muur van Lange Hezelstraat 105-107 is een gevelsteen te zien, die herinnert aan deze poort.

Middeleeuwse resten

Een aantal panden dateren vanaf de middeleeuwen, hoewel deze na talloze verbouwingen in de loop der eeuwen. niet meer als zodanig te herkennen zijn Een aantal kelders en stukken muur herinnert echter nog aan deze tijd.

Een van deze panden is “de Zwarte Ruiter” op Lange Hezelstraat 50-52. Hoewel de voorgevel is veranderd, zijn de zijmuren nog uit de tijd dat deze gebouwd is, rond 1300. (Bron: Huis van de Nijmeegse Geschiedenis).

Een ander gebouw ligt aan Lange Hezelstraat 92, op de hoek van de Lange Hezelstraat en Bottelstraat

Stalhouders, herbergen en logementen

De Lange Hezelstraat en haar omgeving kende als belangrijke verbinding tussen de Hezelpoort en de Markt veel plaatsen waar bezoekers hun paard al dan niet met wagen konden stallen en andere faciliteiten, zoals een herberg of logement of een combinatie daarvan. Het opschrift op Lange Hezelstraat 94 herinnert nog aan deze tijd.

Ook is er bijvoorbeeld de naam “Gulden Wagengas”, waarbij niet duidelijk is waar het “gulden” op slaat.

Vrede van Nijmegen

Voor de onderhandelingen van de Vrede van Nijmegen (van 1676 tot 1679) verbleven veel buitenlandse diplomaten en afgezanten in de Lange Hezelstraat, hetzij in een huis of herberg. De Zweedse afvaardiging betrok 2 jaar het pand Lange Hezelstraat 14-16.

Oudste winkelstraat?

Vanwege het Romeinse verleden wordt de Lange Hezelstraat ook wel eens de “oudste winkelstraat van Nederland” genoemd. “Winkelstraten” kwamen echter in de tijd niet voor; eeuwenlang werd er handel gedreven op een markt.

Pas vanaf de sloop van de vestingwerken begonnen de Hezelstraten zich tot ware winkelstraten te ontwikkelen. Vooral de Lange Hezelstraat heeft nog veel voorgevels met een uiterlijk van eind 19^e eeuw of begin 20^ste eeuw. Daarbij zijn enkele gevels overigens wel “oud” gemaakt door ze te veranderen –herstellen zo u wilt- naar haar “oorspronkelijke” uiterlijk van die tijd.

Tweede Wereldoorlog en wederopbouw

Een groot deel van de Stikke Hezelstraat werd tijdens het bombardement van 22 februari 1944 verwoest. Na de oorlog werd dit gebied opnieuw opgebouwd. Een deel hiervan stamt uit de wederopbouw uit de jaren 50, maar ook is er bebouwing van latere datum.

Stolpersteine

Vanaf ongeveer 2021 liggen er in de Hezelstraten en overig Nijmegen zogenaamde Stolpersteine in het wegdek. Zij worden geplaatst voor het laatste woon- of werkadres van in de Tweede Wereldoorlog vermoorde en vervolgde Joden en andere Nijmegenaren die slachtoffer geworden zijn van het naziregime. Op haar website staan 3 adressen weergegeven, met het verhaal over de slachtoffers:

• Stikke Hezelstraat 54 (Oorspronkelijk Stikke Hezelstraat 46)
• Stikke Hezelstraat 93 (Oorspronkelijk Stikke Hezelstraat 41)
• Lange Hezelstraat 41

Reeds gepubliceerde artikelen

Lange Hezelstraat 10

Het gebouw is sinds 1973 een Rijksmonument met als omschrijving: “Pand met twee verdiepingen en hoog zadeldak, evenwijdig aan de straat. Waarschijnlijk 17e eeuw. Gepleisterde voorgevel van karakter derde kwart 19e eeuw. Links fragment van een zijtrapgevel.”

Verbouwing Nieuwe winkel, architect Oscar Leeuw

In 1902 verbouwde architect Oscar Leeuw het gebouw voor De Nieuwe Winkel. Lees hier het artikel:

Lange Hezelstraat 12

Rijksmonument

Hoek Lange Hezelstraat-Bottelstraat, voormalige Framy

Verbouwing A.D.A. van Dungen door architect Semmelink

1897 Lange Hezelstraat 41a, Rijksmonument

In 1897 ontwierp Semmelink de verbouwing van het woonwinkelhuis voor A.D.A. van den Dungen. Daarbij is in ieder geval de kelder waarschijnlijk ouder.

Lees meer over dit gebouw:

Derk Semmelink, architect

Verbouwing Saalmans door architect Van den Boogaard

Lange Hezelstraat 49-49a

Lees hier over de verbouwing door architect Van den Boogaard:

Drie generaties Van den Boogaard, architecten van Nijmegen en omgeving

Dille & Kamille

Lange Hezelstraat 75

Op 18-4-2014 is Dille & Kamille weer terug in Nijmegen, op de Lange Hezelstraat. (retailtrends). Dan is de winkel na meer dan 35 jaar terug in de stad. Wat betekent dat de winkel in de Priemstraat rond 1979 is gesloten.  ““Het pand dateert uit de Middeleeuwen”, vertelt historica Willy Niessen. “We weten dat ca. 1500 hier al mensen woonden, toen stond het er dus al. Later is er steeds meer aan- en bijgebouwd, o.a. een zoutkeet en wijnkelders. Door de eeuwen heen woonden er in dit zgn. ‘stadskasteel’ aanzienlijke burgers, o.a. schepenen en burgemeesters.”
In de winkel getuigen veel historische details van deze rijke geschiedenis. Bijzonder bijvoorbeeld is de haardstede – straks een opvallende plek achter de toonbank – met de steentjes met de rode leeuwtjes, daterend van rond 1620. Verderop in de winkel is bij de verbouwing een prachtige Middeleeuwse muur blootgelegd.” https://nijmegenleeft.nl/dille-kamille-weer-terug-in-nijmegen/

“Op de 1^e en 2^e verdieping komt een hotel met in totaal 15 kamers.

In het pand was voorheen Powerhouse gevestigd dat vorig jaar failliet ging. Oudere Nijmegenaren kennen het als het Sengerspand.” (https://www.gelderlander.nl/nijmegen/dille-kamille-keert-terug-in-stadscentrum~aa1565be/)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.dille-kamille.nl/over-dille-kamille/

Een Franse kloosterorde in de Hezelstraat: Filles de la Sagesse

Lange Hezelstraat 83

Vanaf 1880 worden in een aantal golven veel kloosterlingen uit Frankrijk verdreven bij de zogenaamde “secularisatie”: Franse regeringen wil de invloed van katholieke kerk inperken. Dat gebeurt door of kloosterordes te verbieden of door ze alleen toe te laten als ze zich aan meerdere regels houden, zich feitelijk onder controle van de Franse regering te laten stellen. Aanvankelijk wordt alleen bij het hogere onderwijs seculier onderwijs verplicht; later ook bij het lager onderwijs, om zo de invloed van de kerk in het onderwijs uit te bannen. Een van deze kloosterordes die wordt verdreven is de Filles de la Sagesse (De Dochters der Wijsheid). Op haar site schrijft de orde dat ze in de 2e golf, in 1901, zijn gevlucht.

Daarbij komen een aantal zusters in Nijmegen terecht. Daarvóór had de orde al het Boldershof in Druten aangekocht (PGNC 1/1/1903), waar ze een grote verbouwing zal laten uitvoeren.

In het onderstaand artikel vertelt de Gelderlander hoe de zusters in 1903 het pand aan de Lange Hezelstraat betrekken. Wel maakt de krant mijns inziens een foutje door te stellen dat het een Franciscaanse orde is.

“Nijmegen, 5 Juni.

Verjaagde Fransche Zusters.

Meldden wij dezer dagen, dat ook de uit Frankrijk verjaagde Zusters “Filles de la Sagesse” zich in onze stad zouden vestigen, thans kunnen wij meedeelen dat genoemde Zusters het pand hebben gehuurd in de Lange Hezelstraat, vroeger bewoond door mevr. de wed. Van Roggen. Gisteravond is tusschen haar en de eigenaars, de heeren Maurits Drukker & A.S. Cohen het huurcontract getekend.

Deze Zusters, afkomstig van Saint Laurent sur Sѐvre, in de Vendée, zijn Franciscanessen. Voor haar is dus de ligging van het huis, in de onmiddellijke nabijheid der St.-Franciscuskerk bijzonder gunstig.

Voor onze stad is deze vestiging weer een nieuwe aanwinst, daar het voor de hand ligt dat dergelijke stichtingen ook van zelf haar stoffelijke voordeelen voor de omgeving meebrengen. Dit ondervindt Frankrijk thans tot zijn schade, wijl met de verdreven religieuzen groote kapitalen het land verlaten.

Niet minder dan 2700 Zusters der straks genoemde orde moeten nog elders een goed heenkomen zoeken. In ’t geheel zijn, naar wij vernemen, nu al 130.000 religieuzen het land uitgedreven.” (De Gelderlander 6/6/1903)

Franse les

Deze zusters zullen voor Nijmegen belangrijk worden in het onderwijs. Maar ook in de Lange Hezelstraat gaan ze met veel succes aan de slag in het geven van Franse les:

”Zooals men weet, houden zij geen school, maar belasten zich met de taak, de opvoeding van meisjes te voltooien, ze op te leiden voor de huishouding en ze, door conversatie, lectuur enz. te bekwamen in de Fransche taal en letterkunde. Bovendien geven zij ook privaatlessen in het Fransch.

Welnu, zij mogen zich reeds in een aanmerkelijk getal leerlingen verheugen, en dat wel uit de meest uiteenloopende standen. Niet alleen geven zij bijvoorbeeld Fransche les aan verschillende eerw. zusters uit de stad en den omtrek, maar ook aan onderwijzeressen, winkeljuffrouwen en andere dames zoowel andersdenkende als katholieke zelfs tellen zij onder haar leerlingen een handelsreiziger.

Van alle zijden komen zich bovendien meisjes en jonge dames onder haar leiding stellen om door een verblijf van eenigen tijd in deze aangename Fransche omgeving zich met de Fransche taal en letteren vertrouwd te maken.” (De Gelderlander 25/12/1903)

Soeur Anne

In de totstandkoming van het onderwijs heeft Soeur Anne een zeer belangrijke rol gespeeld.

Zij is geboren als M.T. Neujean. In 1903 treedt zij in bij de Zusters; waarbij ze in september 1953 haar 50-jarig professiefeest viert. Naast een van de oprichters was zij jarenlang directrice van de kweekschool. (De Gelderlander 8/9/1953, met foto). In ieder geval is ze bij haar zilveren kloosterfeest overste van de congregatie (De Gelderlander 1/10/1928).

Onder de kop “De Geschiedenis”: “Enkele maanden na de professie van soeur Anne in het jaar 1903 werden de “grijze” zusters, dochters der wijsheid, door de wetten van Combres in Frankrijk uit het moederhuis St. Laurent sur Sèvre verjaagd. Moeder Ignase en soeur Anne kwamen dat zelfde jaar in Nijmegen en vonden een huis in de Hezelstraat. In 1906 namen ze een normaalschool over.

Nog hetzelfde jaar werd soeur Anne directrice van de school, maar ws tevens de enige zuster, die les gaf. De school marcheerde goed en spoedig moesten er klassen bijgemaakt worden. Maar er kwamen moeilijkheden. Op de hogere etages mochten de zusters geen les meer geven, omdat de plafonds te laag waren. Het bouwen van een nieuw huis was een kostbare geschiedenis en er werd daarom besloten voorlopig aan de Parkweg lokalen te huren. Door een tuin konden de zusters van uit de Hezelstraat in de school komen. In 1920 was er naast normaalschool ook al een kweekschool voor meisjes. In 1923 werd een begin gemaakt met de bouw van de nieuwe school aan de Groesbeekseweg. Met een bus gingen de zusters iedere dag van de Hezelstraat naar de school,  want het klooster zou pas later gebouwd worden. Soeur Anne ging volgens een vast schema te werk, en jaar na jaar werd het onderwijs uitgebreid. De laatste school, die onder het bestuur van soeur Anne gebouwd werd, was de fröbelschool, in Augustus van dit jaar geopend.

Sinds 1 September is Soeur Anne geen directrice meer. Gedurende 50 jaren heeft ze haar beste krachten gegeven aan het onderwijs.”

Zelf studeert Soeur Anne aan de Universiteit af in de Nederlandsche taal- en letterkunde: in 1931 behaalt ze haar candidaatsexamen (De Gelderlander 8/10/1931) en in december 1933 haar doctoraal (De Gelderlander 16/12/1933). Bij haar 25-jarig professiefeest in 1938 wordt zij geridderd als Officier in de Orde van Oranje Nassau (De Gelderlander 27/9/1938).

1923 Groesbeekseweg

In 1923 laat zij een klooster, normaal- en lagere school bouwen aan de Groesbeekseweg:

Klooster annex normaalschool en lagere school

Magazijn H.J. Tijssen, verbouwing door architect van der Waarden

Lange Hezelstraat 89

Van der Waarden Architect Nijmegen

Welke buurman -links of rechts van Tijssen-, is nog niet bekend:

“Koffie- en theemagazijn.

Beneden aan de Lange Hezelstraat, in het onlangs verbouwde perceel naast de manufacturenzaak van den heer Tijssen wordt hedenavond een nieuw koffie- en theemagazijn geopend, zijnde een filiaal van de gunstig bekende theehandel en stoomkoffiebranderij “De Ster” van P.J. de Boer, te Bolsward. De smaakvolle etalage en de keurige inrichting van den nieuwen winkel, die naar Chineeschen trant met kleurige waaiers, kaomonom’s enz is versierd, zal hedenavond wel de aandacht trekken, en aan koopers zal het ook niet ontbreken, daar van avond en Maandag aan elken kooper een cadeau wordt uitgereikt.

Overigens mag dergelijke reclame wel overbodig heeten voor een firma, die zoo gunstige reputatie geniet. De verschillende koffies worden in de branderij “de Ster” te Bolsward volgens het nieuwste systeem gebrand en gezuiverd, zoodat alle aromatische bestanddeelen behouden blijven.

Behalve koffie en thee zijn in het nieuwe magazijn ook cacao, tabak en sigaren verkrijgbaar.” (De Gelderlander 4/5/1902)

Lange Hezelstraat 91: oorspronkelijk Fotozaak Steenmeyer, architect Coumans

In 1931 bouwt architect Coumans het pand voor Fotozaak Steenmeyer:

“Foto-zaak firma Steenmeyer.

Ieder zal het met ons eens zijn, dat de nieuwe zaak van de firma Steenmeyer aan de Hezelstraat No. 91 van de firma Steenmeyer zich wel heel gunstig onderscheidt van haar vroegere huisvesting in het daarnaast gelegen pand. Maar voor en aleer de zaak haar tegenwoordige aanzien had, is er dan ook heel wat werk verzet moeten worden. Men weet, dat op No. 91 eertijds een groentenwinkel gevestigd was. Dit pand nu werd grondig afgebroken en op nieuwe fundamenten is thans deze moderne winkelzaak verrezen. Want niet allen, dat de inrichting geheel naar de nieuwste eischen is, ook alle toestellen, machines e.d. zijn van het modernste fabricaat. De eigenlijke winkel heeft een zeer smaakvol interieur, waarin de donker eiken betimmering stemmig aandoet. Achter den winkel is het kantoor gelegen, terwijl aan de achterzijde van het pand de werkplaatsen zijn ondergebracht, waarin o.a. een electrische droogkast, een vergrootingsinrichting en een enorme spoelbak worden aangetroffen. Boven zijn de ateliers gevestigd. Er is hier een kapkamer met groote spiegels, waar eventueel de finishing touch aan toilet of kapsel kan worden aangebracht, en een aardig ingerichte ontvangkamer. Het eigenlijke atelier is met de nieuwste vindingen toegerust en negen electrische lampen, elk van 1000 kaars, zetten het inwendige in een zee van licht. Wij vestigen er nog de aandacht op, dat door de firma Steenmeyer ook een foto-handel gedreven wordt, waarin alle mogelijke fotografische artikelen ten verkoop worden aangeboden. De nieuwe zaak maakt een keurigen indruk en zal door de cliëntèle wel op prijs worden gesteld. Tenslotte mogen hier nog volgen de namen der firma’s, die aan de totstandkoming haar medewerking verleenden: Aannemer was de firma Van Gemer & Zn.; het glas in lood is afkomstig van de firma Kronenbitter uit Berg-en-Dal, het behang werd geleverd door de “Papiermolen”, het schilderwerk werd verzorgd door de firma Zijlvaart, de electrische installatie werd aangelegd door de firma van Nek, terwijl de firma Smarius voor de stoffeering zorg droeg. De architect, onder wiens leiding de verbouwing geschiedde, de heer J. Coumans, Wilhelminasingel, heeft alle eer van zijn werk.” (PGNC 9/7/1931)

Zie ook het artikel op Wendingen.

Lange Hezelstraat 97 -103

Gemeentelijk monument

1884

“De architect J.W. Michielsen (geb. 1843) bouwde in 1884 het voorname huis aan de Lange Hezelstraat. Het is een voor die tijd typerend voorbeeld van een pand met neoclassicistische lijstgevel in een aaneengesloten gevelwand. …

In 1886 vond er een verbouwing plaats toen een deel van de gevel werd vernieuwd met een winkelpui. Deze werd geplaatst naar ontwerp van de timmerman H.W. van der Waarden. In 1901 kreeg het inmiddels dubbele woonhuis een dubbele winkelpui die was ontworpen door de zoon Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden,”

De panden zijn een Gemeentelijk monument, met als officiële tekst bij aanwijzing:

“Het pand is van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een woon-winkelpand gebouwd in 1884 in een sobere neoclassicistische stijl door J.W. Michielsen met een art nouveau winkelpui uit 1901 door W.J.H. van der Waarden. Het valt op door de esthetische kwaliteiten van het exterieur en met name de winkelpui waar sgraffito sierpleister is toegepast. Het pand heeft stedenbouwkundige waarde als kenmerkend onderdeel van de aaneengesloten gevelwand in de Lange Hezelstraat.
Cultuurhistorische waarde als uiting van de groeiende welvaart die plaatsvond na de industriële revolutie en het opbloeien van een consumentenmaatschappij die de bouw van een groot aantal woon-winkelpanden, in de binnenstad, tot gevolg had.”

Bij de aanvraag van de huisriolering (datum bouwdossier 9-7-1909) blijkt de eigenaresse van Lange Hezelstraat 97-103 (Nijmegen Sectie C of E 4647/48) Wed. H.(?) H. Smits te zijn. Op hetzelfde blad staat dan ook het ontwerp van de riolering voor Dominicanenstraat 62/64. De uitvoerder is Joh. Smits. (D12.380251)

Bekijk ook de prachtige tegels die zich in de portieken bevinden. Geproduceerd door Fabriek: Van Hulst, Harlingen (Bron: Vrienden van het tegelmuseum, met veel foto’s van bijzondere tegels in onder andere de Lange Hezelstraat)

Verbouwing Zoetmulder: Masion Ziere

1936, Lange Hezelstraat no. 78

In 1936 verbouwt architect Zoetmulder Hezelstraat 78 voor Maison Ziere. Het artikel hierover is te lezen op:

Architect H.M. Zoetmulder

Lange Hezelstraat 84 (en 82)

1899, Lange Hezelstraat 84 Centrum

Van der Waarden Architect Nijmegen

Hoek Augustijnenstraat Stikke Hezelstraat architecten Brouwer en Vlaming

Wanneer “een dezer dagen” met de bouw van het flatgebouw op de hoek van de Augustijnenstraat en Stikke Hezelstraat zal worden begonnen, schrijft de Gelderlander hierover een artikel op 5-7-1954:

Het flatgebouw bestaat uit “vier winkels, waaronder een groot winkelhuis op de hoek met verkoopruimte op de etages en verder woonflats en kantoorruimtes.” Het gebouw is vrijwel net zo hoog als het flatgebouw op Plein 1944. De gevel is aan de kant van de Augustijnenstraat 40 meter breed en aan die van de Stikke Hezelstraat 20 meter. Op de hoek komt een schoorsteen voor de verwarming van het gehele gebouw, verpakt als reclamezuil met lichtvlakken. Op de hoek zullen
“eilanden-etalages” komen.

De opdrachtgever is “een van de grootste Levensverzekeringmaatschappijen in ons land.” De archtitecten zijn H. Brouwer uit Arnhem en F.W. de Vlaming en Amsterdam. De aannemer is N.V. Aannemersbedrijf v.h. B. van Berkel. (De Gelderlander 5/7/1954)

Lange Hezelstraat 14

Rijksmonument

Het gebouw is sinds 1973 een Rijksmonument, met als omschrijving: “Pand ter breedte van vijf vensterassen, bestaande uit parterre en twee verdiepingen. Zadeldak, evenwijdig aan de straat met links gedeelte van een zijtrapgevel. Voorgevel midden 18e eeuw met getoogde vensters, waarin schuiframen uit het tweede kwart der 19e eeuw.”

Gedenksteen Prof. Willem Leonard Pieter Arnold Molengraaff

Lange Hezelstraat 14

Lange Hezelstraat 18

Zoals de bouwtekening hieronder aangeeft, is de pui in 1897 ontworpen door architect D. Semmelink. De opdrachtgever is J.H. Arts.

Op 11-1-1898 trouwt Johannes Hendrikus Boeracker (16-7-1865) met Johanna Maria Arts (12-9-1872). Boeracker staat in het Bevolkingsregister 1890 als winkelier, Lange Hezelstraat 18. Op een later tijdstip is “in galanterieën” toegevoegd en is de 18 doorgehaald en vervangen door 16.

Johanna is de dochter van Johannes Hubertus Arts (18-10-1829). Johannes Hubertus Arts is in het Bevolkingsregister 1880 Blikslager (waarbij het “blauwe potlood” “Koper &” heeft toegevoegd, met als adres Hezelstraat Wijk B. no 32?. Dit adres is door het “blauwe potlood” gewijzigd door er “Lange” toe te voegen en in de opmerkingen “No 25” (oftewel Lange Hezelstraat 25) te plaatsen.

Opening 1897

Boeracker opent zijn winkel op 3-10-1897:

“Van de Komedie tot de Heessche viaduct loopt weldra één voorname winkelstraat; de Lange Hezelstraat, waar op ’t oogenblik een monumentale winkelgevel in aanbouw is, waar verscheidene huizen van neringdoende in den laatsten tijd geheel zijn vernieuwd of ten deele gemoderniseerd, krijgt een ander, een elegant aanzien dat zich paart aan Markt en Burchtstraat.

Een heel nieuw, met zijn koperen etalagerekken, een fijn en keurig aspect hebbende winkel is die van den kristal- en porcelein-handelaar J.H. Boeracker, die in keur van huishoudelijke artikelen voor boer, burger een grootheid gesorteerd is.“ (De Gelderlander 3/10/1897)

Op de bouwtekening uit 1912 voor het rioolplan, blijkt J.H. Boeracker in ieder geval op dat moment eigenaar te zijn van Begijnenstraat 2-4 en Lange Hezelstraat 16-20 (D12.382745). Daarbij zijn er 3 bovenwoningen: boven de 2 winkels en 1 boven het pakhuis.

Gemeentelijk Monument

Het pand is een Gemeentelijk Monument met als waardering:

“Het pand is van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een woon-winkelpand met neorenaissance winkelpui ontworpen door Derk Semmelink in 1897. Het valt op door de esthetische kwaliteiten van de winkelpui waarin fraai houtsnijwerk is verwerkt in de pilasters en consoles de zware kroonlijst ondersteunen. De torenachtige opzetstukken geven de pui een statig aanzien.

Bouwhistorische waarden zijn naar verwachting terug te vinden in de bouwmuren van het pand en de achtergevel die is opgemetseld met handvormsteen. Het pand heeft stedenbouwkundige waarde als kenmerkend onderdeel van de aaneengesloten gevelwand in de Lange Hezelstraat.

Cultuurhistorische waarde als uiting van de groeiende welvaart die plaatsvond na de industriële revolutie en het opbloeien van een consumentenmaatschappij die de bouw van een groot aantal woon-winkelpanden, in de binnenstad, tot gevolg had. Verder heeft het pand structuurwaarde vanwege de historische parcellering en de bouwmuren.”

Lange Hezelstraat 22 Begijnenstraat 1

Op de hoek van de Lange Hezelstraat en Begijnenstraat staat een gebouw in de stijl van de Amsterdamse School. Th.J.C. Krootjes liet het voormalige pand afbreken en tevens de “catacomben”. Wendingen: “Het Monumentenregister van die stad vermeldt bij dit pand: ‘Voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van bouwkunst in de smaak van de “Amsterdamse School”.’ Dat klink als een uitdaging om het tegendeel te bewijzen!”

En: waarschijnlijk zouden wij tegenwoordig de sloop van de kelders heel anders bekijken.

1923: krantenartikel bij herbouw

“Magazijn Th.J.C. Krootjes.

In het perceel Lange Hezelstraat 22, hoek Bagijnenstraat, heeft gistermiddag de heropening plaats gehad van het magazijn in petten en manufacturen van den heer Th.J.C. Krootjes. Deze zaak werd daar in 1882 opgericht door den vader van den tegenwoordigen eigenaar, die zijn vlijt met succes bekroond zag. De winkel gevestigd in een oud pand, beantwoordde echter sinds lang niet meer aan de eischen van den tegenwoordigen tijd en de heer Krootjes heeft tenslotte een kloek besluit genomen, dat inhield de verdwijning van dit stukje oud-Nijmegen, de kelders incluis, en de stichting daarop van een geheel nieuw gebouw. Het ontwerp werd gemaakt door den heer P.J. van der Wagt, bouwkundige en aannemer alhier, die zich voortreffelijk van zijn taak heeft gekweten, daarbij flink terzijde gestaan door hen die aan den bouw hebben medegewerkt.

Het magazijn ziet er uit- en inwendig flink uit, het is een moderne winkel, waarvan de etalages met hare groote sorteering petten, Eng. Hemden, dassen, kinderconfectie enz. als ’t ware opwekken tot koopen. Daarbij is de inrichting van den winkel zeer praktisch, hetgeen wel bevorderlijk zal zijn aan een vlugge bediening. De vroegere “catacomben” zijn thans vervangen door een mooier kelder, welke als voorraad-magazijn is ingericht. Boven den winkel bevindt zich de woning van den heer Krootjes.

De heer en mevr. Krootjes hebben bij de heropening van hun zaak gisteren buitengewoon veel belangstelling ondervonden; de winkel geleek wel een bloemenmagazijn, zooveel prachtige bloemstukken waren gezonden.

Rest ons nog te vermelden, dat het schilderwerk is verricht doo de firma W.A. v.d. Wagt, het constructiewerk door de fa. Hilbers, de sanitaire-inrichting door fa. Smits (Broerstraat), electrisch licht fa. Peters, natuursteen fa. Erkens.” (PGNC 29/9/1923)

Afgaande op het bijschrift van foto F94464 RAN zit Krootjes in ieder geval in 1974-1975 nog in dit pand.

Gemeentelijk Monument

Het gebouw op de hoek van Begijnenstraat en Lange Hezelstraat is een Gemeentelijke Monument.

Formele tekst van het besluit tot aanwijzing:

“Winkel met bovenwoning

Hoekpand van baksteen, drie bouwlagen, plat dak. WInkelingang in de afgeschuinde hoek, geflankeerd door etalages met geschilderde natuurstenen pilasters.

Boven de deur een overhoeks geplaatste polygone erker met een balkon op de tweede etage. Gevel aan de Hezelstraat is één assig; aan de Begijnenstraat heeft de gevel drie assen. Gemetseld in geometrische patronen, met uistekende schoorsteen aan de Begijnenstraat.

Bouwjaar: ca. 1925-1930

Voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van bouwkunst in de smaak van de “Amsterdamse School”. Goed bewaard.”

Lange Hezelstraat 28-30 en Lange Hezelstraat 32

De 2 panden met klokgevels zijn sinds 1973 een Rijksmonument.

Lange Hezelstraat 28-30 wordt omschreven als: “Pand, waarin de 17e eeuwse gevel in- en uitzwenkende contouren heeft. Gele vensterstrekken in het rode metselwerk.”

En Lange Hezelstraat 32: “Pand, waarvan de gepleisterde gevel in- en uitzwenkende contouren heeft. 17e eeuw.”

Lange Hezelstraat 34- 38

Op de foto F78404 hierboven is het pand tussen 1935-1940 te zien.

Gemeentelijk Monument

Lange Hezelstraat 34-36 is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument. De tekst van het besluit tot aanwijzing:
“Winkel met bovenwoning.
Geheel gepleisterd bakstenen pand in drie bouwlagen met pannengedekt schilddak. Hoge
benedenetage met recent gewijzigde winkelpui voor benedenverdieping met insteek. De
bovenetages gepleisterd met blokkenindeling; drie-assig met vensters en licht getoogde
bovendorpel; op de tweede etage zijn deze vensters lager dan op de eerste. Op de eerste etage
oorspronkelijk in het midden een balkon; vervangen door een hek. T-vensters. Kroonlijst met
consoles en vakkenindeling. Midden boven de gevel is een dakkapel met gebogen bovenzijde
aangebracht.
Bouwjaar: voor oudere kern gevel van ca. 1870.
Kloek winkelpand,wat betreft het bovengedeelte van belang in de straatwand.”

Lange Hezelstraat 42-44

Het gebouw is sinds 1973 een Rijksmonument met als omschrijving: “Laat-middeleeuws PAND op de hoek van de Papengas. Voorgevel in het derde kwart 19e eeuw gepleisterd en gewijzigd, doch met geprofileerde, natuurstenen waterlijst boven de pui. Gepleisterde zijgevel met muurankers.”

Lange Hezelstraat 13

Zie ook het artikel op https://www.noviomagus.nl/Gevels/Gevelstenen/Jodenberg2/Jodenberg2.htm

Gemeentelijk Monument

Lange Hezelstraat 13 is een Gemeentelijk Monument, met als tekst van het besluit tot aanwijzing:

“Winkel met bovenwoning.
Oorspronkelijk als woonhuis gebouwd pand in drie bouwlagen, drie-assig. Schilddak met pannen.
Kort na de bouwtijd aangebrachte winkelpui van hout op de begane grond. Deze bestaat uit
pilasters die bovenlichtbogen en een brede kroonlijst dragen. Deur in het midden; ter weerszijden
etalages. de etages daarboven van baksteen. Op elke etage drie ramen met geprofileerde
stuclijst en gebogen bovendorpels; die op de eerste etage zijn bij de aanbrenging van de pui aan
de onderzijde iets ingekort. Kroonlijst met grote gootconsoles en vakken. Dakkapel van dezelfde
vorm als de raamomlijstingen.
Het pand is wat de bovenetages betreft gelijk aan en aansluitend bij het pand Jodenberg 2.
Bouwjaar: ca. 1870; winkelpui ca. 1885.
Kloek pand van zeer goede verhoudingen, gaaf bewaard, en als zodanig van groot belang voor
de plein-achtige straatwand ter plaatse”

Lange Hezelstraat 15

Lange Hezelstraat 17

Het gebouw is sinds 1976 Rijksmonument met als omschrijving: “PAND met gepleisterde halsgevel, midden 17e eeuw, waarvan het middenstuk geflankeerd wordt door pilasters op consoles en versierd is met voluten. Geprofileerde waterlijst, gebeeldhouwde cartouches, maskerconsole en bekronend fronton. Aan weerszijden van de middentop granaatappels.”

Let ook op de klok!

Sculptuur Oscar Goedhart

J. Cohen

Lange Hezelstraat 2 (hoek Ganzenheuvel); adres op moment van artikel

“Een nieuw magazijn.

Voor den heer J. Cohen heeft het getal twaalf een goeden klank. 1 Mei a.s. toch zal het twaalf jaren geleden zijn, dat hij op den Ganzenheuvel een zaak opende in visch en fruitwaren. Sindsdien heeft deze aak zich zoo uitgebreid en heeft de handel in fijn fruit vooral zulk een uitbreiding gekregen, dat naar een betere en ruimere lokaliteit moest worden omgezien. En nu zal morgen, Woensdag, de opening plaats hebben van de nieuwe zaak van en heer Cohen in het perceel Lange Hezelstraat 2, hoek Ganzenheuvel. De handel in visch is afgeschaft en in het vervolg zullen in deze zaak fijne vruchten, delicatessen, comestibles, chocladen etc. verkrijgbaar zijn. Voor uitstekende en prompte bediening wordt gegarandeerd.

De nieuwe winkel maakt een aangenamen indruk. Het pand is verboud door den heer van der Wagt, die daarmee keurig werk verricht heeft. Mooie etalage-opstanden van glas met koper, electrisch licht, fraai verfwerk en een cementvloer doen den winkel beantwoorden aan de veelbesproken “eischen des tijds”.

Voor andere bijzonderheden zie men achterstaande advertentie.” (PGNC 24/4/1912)

Paasossen

In de Hezelstraat zijn de nodige slagerijen geweest, waaronder die van v.d. Waarden en van Swelms. In maart 1899 staat er over deze slagerijen in het PGNC een artikel dat de paasossen zijn gearriveerd, een gebruik dat wij tegenwoordig niet meer kennen.

Zoals de naam aangeeft, waren het ossen die voor de Pasen waren vetgemest. Slagers waren bijzonder trots op deze beesten. Na de slacht werden deze dan vaak ook in de etalages tentoongesteld (Instituut van de Nederlandse Taal)

“In aansluiting aan onze mededeeling van gisteren, kunnen wij nog op den aankoop van prachtig Paaschvee door Nijmeegsche slagers wijzen. Zoo kocht de heer C. v.d. Waarden, Hezelstraat 72 alhier, uit den bekenden stal van mej. de wed. v. Oppenraaij te Elst, twee zeer schoone ossen, die niettegenstaande zij eerst drie jaar oud zijn, een kolossaal gewicht hebben; daarenboven munten zij uit door hunne echt Geldersche vormen en uitstekend vleeschtype. Zij werden heden alhier aangevoerd en zullen zeker in hooge mate de aandacht van kenners trekken.

En gisterenmiddag arriveerden alhier per Nijmeegschen boot drie zware Paasch-ossen, afkomstig van den heer Tap te Doodewaard, en bestemd voor de firma gebrs. Van Swelm, Hezelstraat alhier, in wier bekende slagerij deze dagen voor de liefhebbers weder heel wat moois te zien zal zijn.” (PGNC 29/3/1899)

Hulsteijn

Lange Hezelstraat 45 en 47

Van Hulsteijn is opgericht in 1813 (advertentie PGNC 29/8/1928, zie hieronder). Het is nog onbekend of de winkel altijd op de Lange Hezelstraat 47 heeft gezeten.

Zie ook de foto F19154 RAN, waarbij waarschijnlijk (de familie?) Hulsteijn zelf staat afgebeeld voor de winkelopening.

Op de foto hierboven staat de winkel rond 1930 (foto datering RAN) afgebeeld: dan is inmiddels nummer 45 bij de winkel getrokken.

Op 30 augustus 1928 verhuist de winkel naar Bijleveldsingel 84 (

Hoedenwinkel Leo Giesen

In De Gelderlander 21/2/1897 kondigt Leo Giesen aan dat hij “Hoeden en Petten Magazijn Stikke Hezelstraat 46 Heden heropend” is.

Schildering Geert van Woutrappen

November 2024 nam het Literaire Baken van Nijmegen contact op met Gemeente Nijmegen om een nieuw literair baken te maken bij de Geert van Woutrappen. De gevel werd regelmatig beklad met graffiti, dusdanig dat de muur regelmatig in het nieuws komt en 1 van 6 “meest opmerkelijke hotspots in Nijmegen” wordt genoemd in de “Evaluatie 2024 Meldpunt Graffiti“. De andere 5 zijn overigens:

• Hema gevel (binnenstad)
• Tunnel bij de Anac (Energieweg
• Veerpoorttrappen (binnenstad)
• Doorgang Houthof bij de blonde Pater (binnenstad)
• Hezelpoorttunnel, kunstwerk van Linda de Gaper (Nijmegen-West)

“Voor de gevel Geert van Woutrappen en doorgang Houthof zijn initiatieven opgestart, die in 2025 verder worden uitgewerkt.” Wanneer de schildering exact is gemaakt, is mij nog niet bekend.

In de evaluatie staat een ontwerp. Een aantal opvallende verschillen met het uiteindelijke werk zijn:

• Op het ontwerp is ook de Kruittoren te zien, de Stevenskerk staat naar links
• Het stuk tekst is aanmerkelijk uitgebreider

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Ansichtkaarten/straten/Hezelstraat/HezelCat.html met veel foto’s

https://www.intonijmegen.com/ontdek-nijmegen/wijken-in-nijmegen/hezelstraat/historie-hezelstraat

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lange_Hezelstraat

https://www.welkominnijmegen.nl/pages/stadswandelingen-met-of-zonder-gids/stadswandelingen-in-het-centrum-van-nijmegen/grote-markt-nijmegen/hezelstraat-en-omgeving.php