Balistraat 9 en 11, links nummer 9 en links daarvan de Borneostraat, September 2022 (Google Streetview)
In 1924 wordt een bouwvergunning aangevraagd voor het bouwen van een dubbel woonhuis. Hiervan is W.Th. Reijnen de architect. De eigenaar is Th.W. Peters, die zelf op Balistraat 11 gaat wonen. Een mooie luchtfoto uit 1949 is te vinden op F58316.
Ontwerp voor het bouwen van een dubbel woonhuis op een terrein aan de Balistraat
, architect Reijnen, Juli 1924 (D12.388331)
Balistraat 9
De eerstgevonden bewoner is A.J. Dijker, gepensioneerd officier en machinist, in de Adresboeken van 1926 en 1928.
Vanaf 1936 tot en met 1963 wordt M.A.A. Loosen en familieleden Looser gevonden op dit adres (mogelijk woonde hij eerder dan 1936 en langer dan 1963 hier). M.A.A. komt eerst voor als procuratiehouder, vanaf 1955 is hij onderdirecteur van een bouwbedrijf.
Balistraat 11
Balistraat 11 lijkt vanaf het begin – in ieder geval vanaf augustus 1925- tot 1940 door de familie Peters te zijn bewoond.
De eerste gevonden melding is van De Gelderlander 1/8/1925 van Th. Peters, een advertentie van R.K. Hoofdaktecursus en Cursus ter opleiding van ’t Godsdienstdiploma. Peters is hoofd van de R.K. Jongensschool voor U.L.O aan de Schoolstraat 6 (De Gelderlander 9/6/1926, De Gelderlander 29/6/1929). Deze school is onderdeel van de Stichting St. Jozefscholen.
Catharina Anna Margeretha Peters geb. Janssen overlijdt op 8-1-1939 op 61-jarige leeftijd (De Gelderlander 9/1/1939). De ondertekenaar is Th.W. Peters. A.J.M. Peters vertrekt rond 6-1-1940 naar Oisterwijk (PGNC 6/1/1940).
De laatst gevonden Peters is Harry Peters, die op 20-7-1940 in ondertrouw gaat met Gré Grol (De Gelderlander 20/7/1940).
Oktober 1941 komt L.M. Zegers, hoofdonderwijzer, en zijn gezin op Balistraat 11 te wonen. Hij is hoofdonderwijzer (PGNC 25/10/1941). Wanneer Zegers in 1952 benoemd wordt tot voorzitter van de commissie die in Arnhem het hoofdakte-examen afneemt, is hij inspecteur van het lager onderwijs in de inspectie Arnhem (De Gelderlander 12/3/1952). In 1958 ontvangt hij de pauselijke onderscheiding in de ridderorde St. Gregorius de Grote, zie de foto GN3200 https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?nav_id=2-1&id=266574
Het laatst gevonden adresboek tot nu toe is 1963; dan woont Zegers nog steeds op nummer 11.
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Bijlage gevonden adressen
A.J. Dijker
gep. off, machinist
Balistraat 9
1926, 1928
M.A.A. Loosen
procuratiehouder; in 1955: onder-directeur bouwbedrijf; in 1963: onderdirecteur
Balistraat 9
1936, 1938, 1940, 1955, 1963
R.G. Garretsen
Balistraat 9
1936, 1938, 1940
W.M.M. Loosen
bur. ambt. Bureau huisvesting
Balistraat 9
1955
P.C.T. Loosen
kant. Bed.
Balistraat 9
1959
Naam
omschrijving
Adres
Jaren
Wed. Th.J. Janssen
geb. A.G.E. van Keeken
Balistraat 11
1926
Th.W. Peters
onderwijzer; in 1936 geen onderwijzer meer?
Balistraat 11
1926, 1928, 1934, 1936, 1938, 1940
mej. L.T.P. Zegers
Balistraat 11
1948, 1951
M.F.A. Zegers
Balistraat 11
1951
J.H.L. Zegers
in 1963: jurist
Balistraat 11
1955, 1959, 1963
L.M. Zegers
rijksinsp. LO.; in 1963: geen functie achter zijn naam
W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…
De winkel van de Gebr Tromp, 4/1952 (Commissariaat van Politie Nijmegen via F14706 RAN CC0)
Tijdens het bombardement van 1944 werd vrijwel de gehele Houtstraat, waaronder het pand van de Gebr. Tromp verwoest. In 1952 opent ze haar nieuwe zaak, naar het ontwerp van architect Rodenberg. Tegenwoordig zit hier alweer jarenlang Antiquariaat van Hoorn.
Rodenburg ontwierp tevens het naastgelegen bouwblok aan Plein 1944.
Vooraf: vestiging in de Houtstraat
Tromp was sinds 1937 tevens gevestigd aan de Houtstraat 73.
Hoek Ganzenheuvel en Priemstraat
De winkel is in 1898 opgericht en heeft waarschijnlijk aanvankelijk in de Lange Brouwertraat 2 gezeten: in PGNC 26/2/1899 verschijnt een advertentie dat het van daar uit naar de hoek Ganzenheuvel-Priemstraat, oftewel Ganzenheuvel 73 (De Gelderlander 31/12/1899) zal gaan verhuizen.
Tussen November 1928 en Januari 1930 heeft hij waarschijnlijk de winkel aan de Ganzenheuvel afgestoten: deze komt als adres nog wel voor in De Gelderlander 29/11/1928, maar niet meer in De Gelderlander 25/1/1930.
Komst naar Augustijnenstraat in 1922
In september 1921 koopt P.F. Tromp het Winkelhuis met Bovenwoning aan de Augustijnenstraat, Nos. 4 en 6, nabij de Houtstraat te Nijmegen, groot 55 c.A. voor f7625 (PGNC 30/9/1921).
De winkel aan de Augustijnenstraat opent in april 1922: “De heer P.J. Tromp, dat al jaren zijn bekend Meubelmagazijn houdt op den Ganzenheuvel No. 73, hoek Priemstraat, en zich daar reeds een goed-bekenden naam verwierf om zijn goede schrijnwerk vooral voor den burgerman, is uit de benedenstad met zijn zaak meer naar boven- of middenstad gekomen.” Hierin zat voorheen een der winkels van de heer Maas. “De winkel is uitwendig als hernieuwd en kreeg een frissche kleur en vroolijk aanzien, zoowel binnen- als buiten… Het stoffeerwerk voerde de heer P.J. Tromp natuurlijk zelf uit.”( De Gelderlander 7/4/1922)
In de jaren ’30 verschijnt nog een aantal jaren tevens “Stijn Buysstraat 4a”. Dit is op dat moment het woonadres van P.J. Tromp, meubelmaker. En tevens van “Tromp’s Woningbureau” (Adresboek 1936). Waarschijnlijk is P.J. Tromp rond de uitgave van de adresboeken overleden, aangezien in het Algemeen Adresboek 1936 “Wed.(uwe) P.J. Tromp” staat. Zij is in ieder geval volgens het Adresboek 1938 samen met P.Th.F. Tromp verhuist naar Bachstraat 46, terwijl het Woningbureau nu het adres van de Houtstraat heeft. Volgens het Adresboek van 1940 is P.Th.F. Tromp verhuist naar de Augustijnenstraat 4 (De weduwe van P.J. Tromp is verhuist naar Pater Brugmanstraat 52).
Uitbreiding Houtstraat in 1937
De Gelderlander 13/6/1941
Omdat het pand aan de Augustijnenstraat niet meer kon worden uitgebreid, zocht Tromp naar een nieuw geschikte locatie. Deze vond hij in de Houtstraat 73, waar een deel van de collectie werd ondergebracht. Zijn winkel aan de Augustijnenstraat bleef wel bestaan.
“Hier krijgt de eigenaar de beschikking over een zeer ruim pand, dat meerdere serrvice biedt voor het publiek. Immers beneden bevindt zich een zeer prachtige winkelruimte, waar de artikelen zeer overzichtig kunnen worden geëtaleerd. Boven heeft men een nog grootere ruimte, welke als show-room is ingericht.” (De Gelderlander 17/12/1937)
Bij het bombardement van 1944 gaan beide winkels verloren. Hun tijdelijk winkel wordt gevestigd op de Van Broeckhuyzenstraat 44 (De Gelderlander 1/8/1946).
Bij de opening
Advertentie Tromp De Gelderlander 25/10/1956
De Gelderlander bij de opening in maart 1952:
“Groter en mooier dan voorheen is deze zaak herrezen op een punt, waarvan wij in de naaste toekomst veel verwachtingen hebben. Twee jaar geleden was deze omgeving een zandhoop, nu staan er reeds verschillende mooie en grote panden en als wij op deze wijze voortgaan, kunnen wij de toekomst met vertrouwen tegemoet zien”.
Deze woorden sprak wethouder M. Duives gistermiddag namens het gemeentebestuur toen hij het nieuwe pand van de Gebr. Tromp aan de Houtstraat opende. Een mooi pand is het, aldus wethouder Duives, op een punt dat we zo graag “vol” zagen. De burgermeester stelde destijds voor de opbouw van de stad zeven jaren; twee zijn er nu om en als het zo doorgaat, dan komen we er.
Moderne gebouwen en juiste straten-aanleg zullen de aandacht trekken, in het bijzonder ook van de vreemdelingen. Onze stad weet zich bij de enorme taak van de wederopbouw gesteund door de grote kern van middenstanders, die vooral de laatste jaren getoond hebben wat ze kunnen.
Evenals wethouder Duives prezen ook de heren W. Beukema, Maas en P.J. Kooij de energie, het doorzettingsvermogen en de veerkracht van de Gebr. K. en P. Tromp die enorme moeilijkheden moesten overwinnen, maar zich voor dit ogenblik geen rust gegund hebben. Architect R.G. Rodenburg, de schepper van dit nieuwe fraaie pand, noemde deze dag er een van bloemen, zonneschijn en vrolijke gezichten en daar is ook alle reden toe, want wederom is de opbouw van het stadscentrum een stap dichter bij de voltooiïng. Hij droeg het gebouw aan de heren Tromp over en dankt hen namens de aannemers, de Gebr. Moolenaar, voor de prettige wijze waarop dit werk is tot stand gekomen.
De heer P. Tromp memoreerde in het kort de geschiedenis van de zaak, die 54 jaar geleden bescheiden werd opgezet, maar met moed en energie werd uitgebouwd, totdat op 22 Februari 1944 in enkele minuten tijds het werk van vele jaren werd teniet gedaan. Na acht jaren gehuisvest te zijn geweest in de Van Broeckhuijsenstraat, hebben we dan nu eindelijk weer een eigen dak boven ons hoofd. Dank bracht spr. aan allen, die hem en zijn broer bij de verwezenlijking van de plannen hebben gesteund. De heer K. Tromp sprak ook een dankwoord en was zeer erkentelijk voor het geschenk van de familie: een grote eletrische klok.
Schoner en groter is de zaak van de heren Tromp herrezen. Een modern ingericht pand is het geworden met grote verkoopruimten in het souterrain, de eerste etage en het gelijkvloerse gedeelte, dat niet minder dan acht ruiten telt, waardoor men het overzicht over de gehele ruimte heeft. Het daglicht kan practisch aan alle kanten binnen en heeft zijn grote voordelen bij de kleurrijke artikelen, zoals stoffen, tapijten, enz. Een fraaie oplossing is het trappenhuis, dat de verbinding geeft me de eerste etage. Het geheel is in lichte kleuren gehouden en schept een prettige sfeer. De practische inrichting van het pand doet alle artikelen goed tot hun recht komen. (De Gelderlander 15/3/1952, hetzelfde artikel behandelt de opening van café Peters)
Gemeentelijk monument
Bij de aanwijzing tot gemeentelijk monument: “Hij ontwierp het in een gemengde bouwtrant met een combinatie van moderne en traditionalistische stijlkenmerken.” Voor een nadere beschrijving zie het document tot aanwijzing.
Tegenwoordig zit Antiquariaat van Hoorn al jaren in het pand, juli 2019 (Google Streetview) Houtstraat 35 architect Rodenburg
Gezicht op de noordzijde met v.l.n.r. Café Restaurant Royal (van A.A. Raafs, Plein 1944 nr. 128), Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.P.H.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137) en P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140); in het midden de St. Stevenstoren, 1954 (GN8809 RAN)
Maart 1954 opent A.A. Raafs zijn nieuwe Café Restaurant “Royal” op Plein 1944. Zijn café voor de oorlog had vlakbij gestaan, op de hoek van de Bloemerstraat en Zeigelbaan, toen het bij het bombardement van februari 1944 werd verwoest. Net als een groot deel van de noordkant van Plein 1944 was het een ontwerp van architect Rodenburg.
In 1954 heeft Raafs nog geen buren (zie de foto hierboven). Een foto uit 1954 waar de bouw nog aan de gang is, is te vinden op F31939 RAN.
Bloemerstraat 126
Het café van Raafs stond op de hoek van de Zeigelbaan-Bloemerstraat toen het bij het bombardement van 22 februari 1944 werd verwoest. Het adres was Bloemerstraat 126.
De eerstgevonden melding van zijn vader P.F. (Petrus Franciscus) Raafs op Zeigelbaan 65 is in het Adresboek van 1903 als “”tapper”. In oktober 1905 vraagt hij een vergunning aan voor het schenken van sterke drank op Zeigelbaan No. 65. (PGNC 17/10/1905). Het is nog onduidelijk of dat dit hetzelfde adres is als de Bloemerstraat 126 of dat de Raaf in de loop der jaren is verhuisd.
Bij de overlijdensadvertentie van P.F. Raafs, overleden 6-11-1920 op 47-jarige leeftijd, is het adres Bloemerstraat 126 (De Gelderlander 6/11/1920).
Het eerst gevonden adres in Adresboeken tot nu toe van Raafs op Bloemerstraat 126 is die van 1922. Daarbij staat zijn moeder, Weduwe P.F. Raafs, geboren C.E. Gijsbers, op dit adres vermeld in de gevonden adresboeken van 1922 en 1926. Ook is de ondertekening van de nieuwjaarsgroet in De Gelderlander 31/12/1925 op haar naam.
Albertus Antonius Raafs
In 1928 neemt A.A. (Albertus Antonius, geboren op 14-8-1906) Raafs het café an de Bloemerstraat over (Nijmeegsch dagblad, 10/3/1954). Op 29-1-1931 vraagt hij vergunning aan voor het schenken van sterke drank in het klein voor zijn koffiehuis.
Vanaf het adresboek van 1932 staat hij als caféhouder. Tijdens het bombardement van 1944 werd het café verwoest. Aanvankelijk zet hij zijn café voort in de nabijheid van de Hezelpoort, totdat in augustus 1944 de mogelijkheid zich voordeed “een beter, hoewel zeker niet ideaal, pand te betrekken aan de Augustijnenstraat” (Nijmeegsch dagblad, 10/3/1954).
Café A.A. Raafs, op de hoek van de Augustijnenstraat, 1950 (F13376 RAN)
Onteigening en toewijzing Plein 1944
Bij de onteigening van het perceel aan de Bloemerstraat-Zeigelbaan in 1950 blijkt dat het perceel eigendom was van Raafs. Daarbij neemt hij de herbouwplicht van de N.V. Bierbrouwerij De Drie Hoefijzers te Breda over. Aangezien de onteigeningsvergoeding f4871 en de toewijzingsprijs f13.967 is, zal Raaf f9.096 moeten bijbetalen.
In ieder geval heeft Raafs eind 1946 -mogelijk eerder- zijn zaak verplaatst naar de hoek van Stikke Hezelstraat en Grote Markt. In november adverteert hij dat de zaal geopend is, waarvoor hij In De Gelderlander 30/8/1946 nog een goede piano en een grote kachel zocht. Een foto uit 1950 is te vinden op F13376.
Advertentie voor de vergaderzaal van A.A. Raafs (De Gelderlander 8/11/1946)
Dit gebouw zal echter gesloopt worden vanwege de uitvoering van de wederopbouwplannen. Aangezien Raafs al een toewijzing had voor Plein 1944, zal de verhuizing naar het hoekpand waarschijnlijk een tijdelijke noodverplaatsing zijn geweest.
In juli 1953 blijkt dat het ontwerp voor de herbouw kleiner is dan de omvang van het toegewezen perceel. Zelf was Raafs intussen met J.G.N. van Hout, die een herbouwclaim en bestedingsplicht die had vanwege de verwoeste opstallen aan de van Schaeck Mathonsingel, overeengekomen dat van Hout het café voor Raafs zou bouwen. Daarop wordt de grond gereserveerd voor van Hout. Daarnaast moet de gemeenteraad een besluit nemen wat er met de verkoop van de onderhavige grond moet gebeuren (De Gelderlander 21/7/1953).
Bij de opening café restaurant Royal
cafe restaurant Royal Plein 1944 nr 128; Gezicht op de Houtstraat , de St. Stevenskerk en de Augustijnenstraat vanaf Plein 1944 architect Rodenburg, foto 1956 (J.F.M Trum via F31801 RAN CCBYSA)
De Gelderlander in maart 1954:
“Café-restaurant Royal is sieraad voor Plein 1944: gistermiddag geopend
Het Plein 1944 is verrijkt met een belangrijk nieuw gebouw. Café Raafs, dat vroeger in deze omgeving was gevestigd totdat het door de ramp van 22 Februari ’44 werd vernield, is wedergekeerd in veel grotere luister. Café-Restaurant Royal is nu de naam en de doopplechtigheid vond gistermiddag plaats, onder enorme belangstelling. Geen tafeltje of er stond een fraai bloemstuk op te prijken; het grote restaurant beneden en de vergaderzalen boven waren geheel bezet met vrienden en relaties van de heer Raafs, die met zijn “Royal” de kroon mocht zetten op een even doortastend als voorzichtig voorbereidend werk, dat enkele jaren heeft geduurd.
Panden aan de noordzijde: v.l.n.r. Schoenenzaak Neoform (Plein 1944 nr. 119), Cafe Restaurant Royal (Plein 1944 nr. 128) , Hotel Cafe Lunchroom American (Plein 1944 nr. 129-131) en Lunchroom Pleinzicht (Plein 1944 nr. 135, 1958 (Foto Grijpink via F32460 RAN CCBYSA)
Wethouder Duives sprak namens het gemeentebestuur een woord van hartelijke gelukwens bij de opening. Hij besteedde niet alleen aandacht aan de belangrijkheid van deze dag voor de heer Raafs zelf, die in een café-restaurant de droom van zijn leven verwezenlijkt zag, maar de wethouder stond ook stil bij de mijpaal die deze zaak in de opbouw van Plein 1944 betekende. In enkele jaren is Plein 1944 uit de grond gestampt; het is nog geen drie jaar geleden dat het flatgebouw werd geopend en daarna verscheen de ene zaak naast de andere. Binnen zeer afzienbare tijd zal het Plein 1944 dan ook tot verheugenis van de gemeente Nijmegen zijn volgebouwd. De wethouder had bewondering voor de moed en het uithoudingsvermogen van de heer Raafs, een man die wist wat hij wilde. Daarom was het hem ook mogelijk geweest te bereiken wat hij wilde. De gemeente verheugt zich met het resultaat: een fraai pand op een uitgezochte plaats, een sieraad voor Plein 1944.
De wethouder herinnerde aan het belangrijke aandeel dat de middenstanders hebben gehad en nog hebben bij de herbouw van de verwoeste binnenstad. Dank zij vooral hun ondernemingszin kon Nijmegen in betrekkelijk korte tijd worden herbouwd.
De heer Raafs dankte hierna de wethouder, de architect de heer R.G. Rodenburg, de aannmer Moolenaar’s Aann. Bedr., de heer Lommers, die het interieur verzorgde en alle onderaannemers, die goede prestaties hebben geleverd.
Van verschillende zijden, namens de Hoeres, brouwerij, het verenigingsleven werd des middags en in de loop van de avond nog het woord gevoerd. Honderden kwamen gelukwensen en de gezellige inrichting van “Royal” bewonderen. De bovenverdieping, welke in meerdere zalen kan worden onderverdeeld, was “uitverkocht”, terwijl ook beneden geen plaats was te krijgen.” (De Gelderlander 10/3/1954)
Op de bovenstaande foto uit 1956 is te zien dat Café Restaurant Royal (rechts) en Neoform (het gebouw links van Royal) al zijn gebouwd, terwijl aan de rechterzijde nog een open ruimte is.
Eind juni 1944 vindt een belangrijke opening voor de wederopbouw plaats: de flat aan de westzijde van Plein 1944, een gebouw voor 12 winkels en 36 woningen. Dit plein moet een belangrijk centrum voor Nijmegen worden. Rond deze dag gaan 6 van deze 12 winkels open. “Het hart van Nijmegen klopt weer!”Het gebouw is ontworpen door architect Rodenburg.
Het in aanbouw zijnde woon-winkelcomplex (opening was op 29 juni 1951) aan de westzijde van Plein 1944 met links de Doddendaal en rechts de Houtstraat, 1951 (Commissariaat van Politie afd. Fotografie via F31941 RAN CC0)
“Bestemming van Plein 1944: Een centrum van gezelligheid gelegen in het hart van de stad
Het reusachtige flatgebouw op Plein 1944 heeft al dagenlang de bijzonder belangstelling getrokken van de stadgenoot. Hier viel zo een en ander te zien en het tempo waarmede de laatste hand werd gelegd aan tal van voorbereidingen wekte de nieuwsgierigheid en de verbazing op van eenieder. De vraag was of dat alles nog op de gestelde datum, die niet het begin van Novum 1951 samenviel, zou kunnen geopend worden. Men mag bewondering hebben voor de werklieden, die door grote liefde voor hun werk gedreven, hun uiterste best hebben gedaan om het flatgebouw nog op tijd in de puntjes te krijgen. Ze hebben er de stad een grote dienst mee bewezen, want nu kan ook de vreemdeling, die de zomershow en het festival bijwoont, zien dat er veel energie leeft in Nijmegen. Dat dit inderdaad zo is, bleek ook uit de woorden welke vanmorgen bij de opening van het flatgebouw werden gesproken.
Flatgebouw steun in de rug voor getroffen middenstand
Een groot aantal genodigden was in de nieuwe snack-bar “Cassate” in het flatgebouw op Plein 1944 bijeen toen Ir. J.W. Kleinbettink, de waarnemend voorzitter van de Stichting Beambtenfonds Staatsmijnen het welkomstwoord sprak. Spr. noemde het een gelukkige omstandigheid en een bijzondere prestatie dat de opening van het flatgebouw kon samenvallen met de opening van de zomershow en het festival Novum 1951. Dank bracht spr. in verband met de voorbereidingen aan de makelaar N. Verbeek, aan wethouder Duives, aan architect Rodenburg en aan aannemer Meijer. De algehele oplevering van het gebouw met zijn twaalf winkels en zes en dertig woningen zal in September plaats hebben, -zo deelde de spr. mee-, die zijn vreude erover uitte dat het Beambtenfonds van de Staatsmijnen op deze wijze kon leveren tot het herstel van het zo zwaar getroffen Nijmegen. Spr. toonde zich zeer erkentelijk voor de grote medewerking van de kant van de autoriteiten tijdens de bouw ondervonden. En een woord van hulde richtte spr. tot allen, die het flatgebouw hebben gerealiseerd.
Hoofdstuk in stadsgeschiedenis
D12.410514, datum tekening 25-11-1949
De burgemeester, die hierna het woord voerde, noemde de bouw van dit belangrijk flatgebouw in het centrum van de stad een hoofdstuk in de stadsgeschiedenis. Spr. herinnerde aan de gevolgen van de oorlog, waardoor Nijmegen ernstig gevaar liep om zijn functie als regionaal centrum te verliezen. Slechts langzaamaan konden de diepe wonden in het stadsleven geslagen, genezen.
Tot op heden zijn acht en dertig winkels in de binnenstad gereed gekomen: zeventien winkels zijn in aanbouw en thans zijn twintig plannen in vergevorderde staat van voorbereiding.
Gezien de enorme moeilijkheden door toedoen van de herverkaveling, de financiering en door tal van andere omstandigheden, mogen we niet ontevreden zijn, aldus spr. Er blijft nog veel te wensen over, maar ook werden tal van moeiljkheden opgelost, dank zij de activiteit welke zich in de bouwwereld voordoet.
De burgemeester bracht dank aan het Beambtenfonds van de Staatsmijnen en speciaal Drs. Kraayefeld; aan makelaar Verbeek, die grote initiatieven nam en blijk gaf van zijn liefde voor zijn vaderstad; aan architect Rodenburg en aannemer Meijer voor de wijze waarop zij dit gebouw, dat onze binnenstad met zijn strakke, zakelijke lijnen verrijkt, tot stand hebben gebracht, terwijl de aannemer er in geslaagd is het gebouw binnen de gestelde termijn op te leveren.
Het Plein 1944, gelegen in het hart van de stad, heeft als bestemming een centrum van gezelligheid te zijn. Met zijn toekomstige winkels, café’s restaurants en zakenpanden wordt het afgesloten door een representatief winkelflat. Mogen andere winkelpanden spoedig volgen, zodat het hart van de oude stad weer worde hersteld, aldus de burgemeester, die hierna het gebouw voor geopend verklaarde.
De heer W.H. Geurts sprak vervolgens namens de detailhandelsraad, waarin de gehele middenstand is samengebundeld. Spr. herinnerde eraan hoe, nadat een van de getroffenen in een vergadering van de detailhandelsraad de vraag had gesteld of er niets voor de gedupeerde zakenlieden kon gedaan worden, in ’48 de voorbereidingen begonnen om het flat tot stand te brengen.
Er werd een klein comité gevormd en de herverkavelaar, de heer W. Evers verleende zijn medewerking om grond voor het flatgebouw gereserveerd te krijgen. Met grote liefde voor Nijmegen is er hard gewerkt, terwijl B. en W. hun volledige medewerking verleenden aan het plan.
Gevel aan de Houtstraat, datum tekening 25-11-1949 (D12.410513)
De detailhandel is dankbaar gestemd nu het gebouw is tot standgekomen; de middenstand heeft hierdoor een grote steun in de rug gekregen. Als blijk van grote waardering voor het Beambtenfonds van de Staatsmijnen, dat de zaak financierde, bood spr. Drs. Kraayenfeld een wandbord aan, hetwelk op de ateliers van de Nijmeegse aardewerkfabriek Oud Delft werd vervaardigd. Op het bord is het flatgebouw op Plein 1944 afgebeeld.
Tot slot voerde architect Rodenburg het woord om dank te brengen aan alle instanties van de gemeente en aan de aannemer, de onderaannemers en aan allen die met hard werken de bouw van het flat hebben verwezenlijkt.
Nadat de plechtigheid was geeindigd bracht het gezelschap een bezoek aan de winkels in het flat, die werden geopend. Mevrouw Hustinx verwijderde de stadsvlag, die tot dan toe het beeld van de hand van Jacques Maris in de gevel bedekte. Mercurius kan nu vliegensvlug verder op Plein 1944.
In het flatgebouw verdient nog de aandacht de aardige voorstelling in glazuur terracotta boven het trappenhuis van de voorgevel. Ook dit is een interessant werk van Jacques Maris.” (De Gelderlander 29/6/1951)
Gevel aan de Doddendaal, datum tekening 8-11-1949 (D12.410505, 8-11-1949)
Paginagrote advertentie “Het hart van Nijmegen klopt weer!” De Gelderlander 29/6/1951
Op de dag van opening staat er een pagingrote advertentie in de Gelderlander (zie hierboven). Die dag openen 6 winkels haar deuren:
Hamers voor uw kamers (de Papiermolen)
Lunchroom-Cafetaria “Cassate”
Edah
The Corner House
P. Dubben’s Kledingmagazijn
Hoogenbosch Schoenenmagazijnen
Hierna zullen deze 6 winkels worden beschreven.
Papiermolen Hamers
Hamers voor uw kamers, advertentie De Gelderlander 18/1/1952
Nadat de winkel 18 jaar in de Lange Hezelstraat had gezeten, verhuisde de Papiermolen in 1938 naar het Kelfkensbosch 2-3. Deze ging echter in de brand van September 1944 verloren (PGNC 4/10/1938).
“Hamers Papiermolen op Plein 1944
Vrijdagmorgen om elf uur opent Hamers Papiermolen zijn nieuwe, ruim ingerichte en comfortabele winkel op Plein 1944. Het is een prachtig winkelpand geworden, waarin Hamers met zijn enorme sortering op het gebied van behangselpapieren en vloerbedekking en met zijn complete woning-inrichting thans naar hartenlust zijn vleugels kan uitslaan. Bij de bevrijding in de Septemberdagen van 1944 werd de zaak op het Kelfkensbos vernield en daarna werd in de Molenstraat kwartier gezocht. In het nieuwe pand kunnen de bezoekers gedomstreerd zien hoe Hamers het verstaat om een winkel of een kamer in te richten. Het behang en de vloerbedekking is vanzelfsprekend uit eigen ateliers en hierbij werd in de Molenstraat kwartier gezocht. In het nieuwe pand kunnen de bezoekers gedemonstreerd zien hoe Hamers het verstaat om een winkel of een kamer in te richten. Het behang en de vloerbedekking is vanzelfsprekend uit eigen ateliers en hierbij werd een smaak en deskundigheid aan de dag gelegd, die voor Hamers gunstige vooruitzichten opent in verband met de vraag welke zich in dit opzicht bij de wederopbouw van de stad zal voordoen. In de linoleumvloer zijn op verschillende wijzen interessante oplossingen in toepassing gebracht. In de nieuwe zaak en binnenkort in de Toonzaal beneden de winkel kan een ieder zich ervan overtuigen dat Hamers op Plein 1944 een groot pand heeft betrokken waarin hij op waardige wijze voor de dag komt. Er is voldoende opslagplaats aanwezig en een kantoor achter de winkel.” (De Gelderlander 27/6/1951)
The Corset House
The Corset had voor de oorlog haar winkel in de Broerstraat 56 (De Gelderlander 19/4/1939). Nadat ze eerst in de Molenstraat 74 heeft gezeten (De Gelderlander 13/3/1945), opent ze rond 1947/1948 haar noodwinkel op de Mariënburg 101 (De Gelderlander 27/5/1948)
Advertentie The Corset House De Gelderlander 13/4/1956
Edah
Plein 1944 71
De Edah zat voor haar verhuizing in de Molenstraat 124. In tegenstelling tot de meeste openingen heeft deze verhuizing niet met oorlogsschade te maken: al voor de oorlog zat Edah in de Molenstraat. De Gebr. Hendriks nemen de winkel in de Molenstraat dan over. (De Gelderlander 29/3/1952)
Openingsreclame Edah Plein 1944 (De Gelderlander 18/7/1951)
Snackbar/Lunchroom Cassate
Aankondiging optreden Melchior Meijer; Die dag is er ook een Cassate ijstaart te winnen (Nijmeegsch dagblad 17-8-1951)
Kledingmagazijn Piet Dubben
Heropening P. Dubben op de Houtstraat (De Gelderlander 28/6/1951)
“Kledingmagazijn P. Dubben
De heer P. Dubben heeft zijn noodwinkel aan het Mariënburg verlaten en zijn zaak voor heren- en jongenskleding thans gevestigd in een der aan de Houtstraat gelegen winkelpanden van het pas geopende flatgebouw. Daardoor heeft wederom een oorlogsslachtoffer een vast adres gekregen. De heer Duppen was reeds 25 jaar lang in het vak door zijn werkzaamheid bij de fam. Fortuna, toen hij in 1938 zijn eigen zaak aan de Houtstraat kon openen. Tijdens de oorlog ging dit pand echter verloren en na de bevrijding vestigde de heer Duppen zijn bedrijf tijdelijk in een der noodwinkels aan het Mariënburg. Met grote vreugde is hij echter naar de Houtstraat teruggekeerd, waar hij een winkelruimte in gebruik kon nemen, die waarlijk ideaal is voor zijn branche. Het pand ziet er keurig verzorgd uit, heeft goede etaleermogelijkheden en comfortabele paskamers, terwijl de grote lichtinval juist voor het bezichtigen van textielgoederen natuurlijk bijzonder prettig mag heten.” (De Gelderlander 2/7/1951)
Hoogenbosch schoenen
Houtstraat 10
Het van oorsprong Eindhovense bedrijf opent in het complex haar vestiging. Meer over Hoogenbosch schoenen in de Eindhoven Encyclopedie.
Advertentie opening Hoogenbosch Schoenen Houtstraat (De Gelderlander 28/6/1951)
Ziekerstraat 124, Juli 2019 (Google Streetview)
Ziekerstraat 124, Juli 2019 (Google Streetview)
Waar nu alweer jarenlang Strik haar patisserie heeft, begon C. Jaket in 1925 zijn winkel in comestibles, suikerwerken, chocolaterie en aanverwante artikelen. Daarnaast noemde hij zich fruithandel. Na de oorlog opende Hellegers zijn nieuwe kaas- en viswinkel op deze locatie. Sinds de jaren ’70 heeft Patisserie Strik hier haar winkel.
1925 Herbouw winkelhuis met bovenwoningen voor C.J. Jaket
Bouwtekening Plan voor het bouwen van een Winkelhuis met Bovenwoningen aan de Ziekenstraat Ns124-126-128 voor den heer C.J. Jaket te Nijmegen, 1925 (D12.389374 Detail)
In September 1924 koopt C.J. Jaket “Een huis en Erf aan de Ziekenstraat Nos. 126-128 met 2 Bovenhuizen” voor f680. (PGNC 26/9/1924). Een half jaar later, op 26-3-1925 besteedt hij “het afbreken van een huis en het weder opbouwen van een winkelhuis met bovenwoningen aan de Ziekenstraat Nos. 124, 126 en 128” aan. Tekeningen zijn te verkrijgen aan het “Bouwbureau”, Ziekenstraat 55 (PGNC 21/3/1925).
Advertentie C. Jaket, Bronsgeeststraat 7 (De Gelderlander 10/11/1923)
C. Jaket had op de Bronsgeeststraat 7 en 9 zijn groentehandel.
Daarvoor had J. Bennink, koopman in groenten, het pand betrokken. Op de bouwtekening D12.389374 staat tevens de “Bestaande toestand”: het gebouw van Bennink voordat deze gesloopt en opnieuw is opgebouwd.
Advertentie C. Jaket voor de opening op de Ziekestraat 124 (PGNC 30/9/1925)
In oktober 1925 gaat de nieuwe winkel van Jaket open. De Gelderlander schrijft:
“Zaak C.J. Jaket.
Morgen wordt in Ziekerstraat No. 124 geopend een nieuwe zaak in comestibles, suikerwerken, chocolaterie en aanverwante artikelen. Een in de Nijmeegsche winkelwereld welbekende naam is daaraan verbonden, n.l. die van den heer C.J. Jaket, die zijn drukken groenten- en fruithandel liet rusten en deze nieuwe affaire oprichtte.
Hij deed dit goed. Naar kundig ontwerp van den bouwkundige den heer J. van Berck, bouwde de aannemersfirma G.D. v.d. Hof en Co. een flink en ruim winkelhuis met fraaie pui, beneden deels in teakhout opgetrokken.
Deze winkel met twee étalageramen, strekt de zich beter tot winkelwijk ontwikkelende Ziekerstraat tot sieraad.
Inwendig mag men den winkel bewonderen- alles glinstert van blinkende witheid tot de toonbank toe.
De schildersfirma Burghardt schilderde het interieur keurig op, terwijl de electrotechnicus Jansen (Weezenlaan) zorgde, dat een overvloed van licht bij avond den glanzenden winkel tooit.
Ging deze bouw hoog in forsche en toch lenige lijn, ook onder den grond werd voor ruimte gezorgd.
De aannemers hebben diep doen graven, maar dan ook luchtige kelders kunnnen aanleggen, welke nu geode diensten doen aan den heer Bennink (op 8/10 staat een rectificatie: “In het blad van Vrijdag j.l. werd vermeld dat in het pand Ziekenstraat 124 ook handel werd gedreven door den J. Bennink. Dit berust echter op een abuis. De geheele zaak in genoemd perceel wordt uitsluitend gedreven door den Heer C.J. Jaket” (De Gelderlander 8/10/1925)), die geheel onafhankelijk van bovengenoemde zaak zijn engroshandel in fruit en groenten aanhoudt, niet voor detailverkoop, maar meer ter voorziening van groote gestichten, hotels en dergelijke inrichtingen. De heer J. Bennink heeft hier een speciale gelegenheid doen bouwen voor het stoomen van bieten voor den engroshandel, een specialiteit, welke de heer J. Bennink als vak- en zakenman aan zich houdt.” (De Gelderlander 2/10/1925)
Tot en met de Adresboeken van 1955 is C.J. Jaket op dit adres gevonden. In 1948 wonen er tevens 3 Mejuffrouwen Jaket op dit adres, in 1951 2. In een ander Adresboek van 1951 staat naast C.J. Jaket J.H. Mulder op nummer 124.
1952 Kaas- en Vishandel Wim Hellegers
In het Adresboek 1955 staan zowel C.J. Jaket en W.K. Hellegers op dit adres.
Advertentie opening Kaas- en Vishandel Wim Hellegers op Ziekerstraat 24 (Nijmeegsch dagblad 29-12-1952)
Zeigelbaan 45
Visdistributie tijdens de Eerste Wereldoorlog. Klanten wachtend voor de viswinkel van W.D. Hellegers. Rechts de hoek met de Piersonstraat, 1914-1918 (dr. Jan Brinkhoff via D825 RAN CC0)
Wim Hellegers had voor de oorlog zijn viswinkel op de Zeigelbaan 45, welke tijdens het bombardement van februari 1944 werd verwoest. Wim Hellegers was in ieder geval de 2e generatie die op ze Zeigelbaan 45 de vishandel had gehad. In 1932 vindt er in ieder geval een verbouwing plaats.
De door het catastrofale bombardement van 22 februari 1944 verwoeste viswinkel van Wim Hellegers op de hoek van de Zeigelbaan en de Piersonstraat, 23/2/1944-1/4/1944 (F2392 RAN)
Nadat de winkel verloren ging in het bombardement van februari 1944, lijkt hij eerst te hebben ingewinkeld op de Van Welderenstraat 14-16 (De Gelderlander 27/6/1945), om vervolgens een noodwinkel te hebben gehad op het Mariënburgplein 19 (De Gelderlander 30/12/1950).
Verbouwing Ziekerstraat 124 door Hellegers
Op 1 januari 1953 opent Wim Hellegers zijn nieuwe kaas- en vishandel op Ziekerstraat 124, welke hij daarvoor heeft laten verbouwen:
“Fa. Hellegers heropend.
De heer Hellegers gaat het nieuwe jaar goed beginnen. Ging zijn zaak in kaas en vis op de Zeigelbaan in de oorlog verloren, thans heeft de heer Hellegers in de Ziekerstraat (No. 124) een pand betrokken, dat van blijvende aard zal zijn na de omzwervingen der laatste jaren. Het is een gezellige en frisse winkel geworden, waar men door een overzichtelijke uitstalling gemakkelijk een keus kan doen. Moge het de heer Hellegers in het nieuwe jaar goed gaan.” (Nijmeegsch dagblad 2-1-1953)
Vervolg
Hellegers heeft tot in de jaren 70 haar kaas- en winkelwinkel op de Ziekerstraat gehad. In ieder geval komt in het Adresboek van 1955 “W.K.” voor in plaats van “W.D.”; mogelijk was “W.K.” eerder, misschien vanaf het begin op de Ziekerstraat de nieuwe eigenaar. De laatste gevonden vermelding van “W.K.” is in het Adresboek van 1963.
In de gevonden Adresboeken van 1966 en 1971 staat “W.F.L.” op dit adres.
Wel lijkt de zaak steeds “Wim Hellegers Kaas- en Vishandel” te hebben geheten.
Vanaf jaren ’70: Patisserie Strik
In de jaren ’70 verplaatst Strik haar winkel vanuit de Broerstraat naar de Ziekerstraat. Strik Sr. had in 1937 de banketbakkerij opgericht en had in 1952 in de Broerstraat zijn bakkerij heropend. Een foto van het interieur is te vinden op de link naar het artikel.
De huidige eigenaar Maurits van Geenen heeft samen met partner Jacqueline Knook het bedrijf in 1991 overgenomen. Meer over Patesserie is te lezen op hun eigen site.
Garage Jansen Ederveen : Pand ontworpen als garage in 1907 door Willem Hoffmann i.o.v. de Firma Tasche & Co. Automobielen en Motoren., 1972, (Evert F. van der Grinten via RAN F78567)
In 1907 ontwerpt architect Hoffmann het bekende gebouw van garage Tasche aan de Gerard Noodtstraat. Deze garage was een uitbreiding van de garage die hij in 1906 had ontworpen en aan de van der Brugghenstraat straat.
Dat is niet het eerste pand welke Hoffmann voor Tasche ontwerpt: in ieder geval is hij de architect van St. Jorisstraat 28.
Rijwielhandel Tasche
1902 St.-Jorisstraat 28 Centrum
Aankondiging H.A. Tasche opening St. Jorisstraat 28 (De Gelderlander 17/12/1902)
Naar aanleiding van de opening schrijft de Gelderlander in 1902:
“Nijmeegsche Rijwielnijverheid.
Dat ook de fietsindustrie hier ter stede een hooge vlucht neemt, zal ieder opvallen die aan de St.-Jorisstraat het hedenavond te openen magazijn bezoekt van den heer H.A. Tasche.
Tot dusver gevestigd in een meer bescheiden pand aan de Gerard-Noodtstraat, heeft deze ondernemende industrieel zich door de uitbreiding van zijn zaak genoopt gezien, naar ruimer localiteit om te kijken. En die heeft hij gevonden in het perceel naast den heer Malmberg, door den bouwkundige W. Hoffmann voor hem geheel naar de eischen van zijn zaak verbouwd.
De heer Hoffmann, die onze stad reeds met menig aardig geveltje verrijkkte en in den laatste tijd ook buiten de stad, vooral in Brabant en Limburg, veel bouwde heeft hier iets zeer eigenaardigs geleverd, dat door de typische versiering van den heer P. Gerrits een bijzondere stempel kreeg. De levendige, sierlijke pui met haar zachtkleurige sgraffito-versiering is een wezenlijke verfraaiing voor dit levendig punt aan den ingang der stad en trekt al van verre de aandacht.
Advertentie Tasche St. Jorisstraat 28 (PGNC 16/4/1905)
Uitvoerder was de aannemer, de heer W.H. Thunnissen, terwijl de heer W. Kaar, Van Broeckhuyzenstraat, voor het schilderwerk zorgde.
Biedt de eigenlijke winkel, tegen wier donkerblauwe wandbekleeding het blinkende nikkel der machines mooi uitkomt, een prachtige gelegenheid tot etalage, daarachter, eenige treden hooger heeft men het welvoorzien magazijn, waar een goede keuze keuze te maken is uit de onderscheiden merken.
Zoo bewonderden wij eerst het eigen fabricaat van den heer Tasche, de “Achilles” met terugtraprem en de vermaarde B.S.A. onderdeelen; dan de “Royal Enfield” met terugtraphandrem, de “Simplex”, de “Vierkleur”, waarvan een merk, dat in tweeën gevouwen kan worden, voor het leger is aangeschaft om door de soldaten op den ransel te kunnen meegevoerd worden.
Maar de heer Tasche maakt en levert niet enkel rijwielen, ook de automobilisten kunnen bij hem terecht, zooals geestig wordt aangeduid door een mooi glasraam, naar teekening van den heer P. Gerrits.
De breede inrij geeft den tuftuf de gelegenheid, regelrecht de reparatie-inrichting in te rijden, terwijl de heeren chauffeurs in een bijzondere inrichting gelegenheid vinden zich na den vermoeidenden tocht door een bad te verfrisschen.
Geeft hetgeen wij hier zagen een flink denkbeeld van de degelijkheid, waarmee de heer Tasche zijn vak beoefent, wij willen er ook nog op wijzen dat hij in de Vondelstraat een afzonderlijke, galvanische inrichting heeft voor het vernikkelen, verzilveren en vergulden van allerlei, ook huishoudelijke artikelen.
Doordat hij aldus op al de onderdeelen van het werk is ingericht, ligt het voor de hand dat hij zoowel fietsen als automobielen enz. evengoed weet te vervaardigen als te repareeren.” (De Gelderlander 17/12/1902)
Advertentie H.A. Tasche (een van) de laatste advertenties op St. Jorisstraat 28 (PGNC 8/4/1906)
Op 6-12-1904 krijgt hij op dit adres vergunning “tot het uitbreiden van zijne inrichting voor het herstellen van rijwielen…door het plaatsen van een gaskrachtwerktuig” (PGNC 8/12/1904).
Voor april 1906 is er nog een advertentie gevonden voor Tasche op de St. Jorisstraat 28. Een maand later blijkt Frans Hamer zijn bakkerij “Eureka” hier geopend te hebben (PGNC 18/5/1906).
Garage 1906
1906 Van der Brugghenstraat Centrum
Voormalige garage Tasche op van der Brugghenstraat, augustus 2023 (Google Streetview)
Omdat er uitbreiding is, bouwt Tasche een pand aan de van der Brugghenstraat. Ook hiervan is Hoffmann de architect.
Op de site van het RAN staat hier een afbeelding uit 1906.
Het PGNC schrijft bij opening:
“Het automobielbedrijf.
De toename van het automobielbedrijf, zoo belangrijk in geheel de beschaafde wereld, doet zich ook hier gevoelen en de gevolgen daarvan zijn kenbaar aan de uitbreiding van het aantal inrichtingen te dezer stede, waar auto’s verkocht, geborgen en gerepareerd worden. Zoo zagen wij heden de teekeningen bij den architect Willem Hoffmann, voor den bouw der nieuwe inrichting van den heer H.A. Tasche, op het onlangs van de gemeente gekochte terrein aan de van der Brugghenstraat. Behalve een ruimen winkel met flinke etalage-gelegenheid, krijgt dit pand een garage voor automobielen, die eene oppervlakte van ongeveer 300M2. beslaat, met open plaats voor het schoonmaken, benevens toilet- en kleedkamer, alles naar den eisch van den tegenwoordigen tijd. Daarboven worden de uitgebreide reparatie-inrichtingen aangebracht.
Hoewel eerst heden de eerste spade in den grond werd gestoken, zullen op 1 Mei aanst. winkel, garage en werkplaats gereed zijn. Dat is zeker nieuwerwetsche brouwerij!” (PGNC 13/2/1906)
Uitbreiding aan de Gerard Noodtstraat
1907 Gerard Noodtstraat 135-141 (huidig) Centrum
Tegel mozaiek garage Tasche aan de Gerard Noodtstraat
In 1907 volgt een uitbreiding door aan de Gerard Noodtstraat een nieuw pand te bouwen. Bovenaan staat een foto van de garage in 1972.
Een pand achter de garage aan de Van der Brugghenstraat verbindt daarbij beide gebouwen. Het achterstuk van de begane grond van het nieuwe gebouw is de eigenlijke garage. Aan de voorkant zit links een “uitstalruimte”, in het midden de doorrit en rechts de opgang naar de woning, een badkamer en toiletten.
Foto’s en meer informatie zijn te vinden bij Noviomagus:
Plan tot het bouwen van eene automobiel garage met directeurswoning, Kad Sectie B Nos 3645 & 3646 aan de Gerard Noodtstraat te Nijmegen in aansluiting met bestaande garage aan de Van den Brugghenstraat te Nijmegen voor rekening van de Firma Tasche & Co. te Nijmegen, architect Willem Hoffmann, datum tekening 23-6-1907 (D12.379525)
In 1916 heeft Berendsen & Co de garages overgenomen (zie advertentie hieronder). De garage zal jarenlang bekend staan als de garage Jansen Ederveen.
Advertentie Overname door Berendsen & Co. (PGNC 6/8/1916)
Advertentie Overname door Berendsen & Co. (PGNC 6/8/1916)
In juni 1953 opent L.J.G. Krüger de nieuwe winkel van de bekende boekhandel Berkhout op Plein 1944. De boekenwinkel op de Oude Stadsgracht was tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest. De architect van het gebouw was G.B. Treur, die meerdere panden op Plein 1944 heeft ontworpen.
In diezelfde week blijkt overigens ook de kantoorboekhandel Richelle herbouwd te zijn.
Een mooie foto van het interieur van de boekhandel is te vinden op GN8944 RAN.
Vooraf
Boekhandel Berkhout op Stadsgracht 57, foto 1930-1936 (GN11003 RAN)
In juni 1928 opent Wilhelm van Eupen een wetenschappelijke boekhandel op de Oude Stadsgracht 57. Hij heeft dan al zijn boekhandel in Eindhoven. Zijn werknemer J.J. Berkhout neemt rond 1930 de boekwinkel over onder de naam Berkhout voorheen Eupen. Berkhout gaf tevens boeken uit en organiseerde tentoonstellingen in de kunstzaal (Bijschrift GN11003).
Berkhout was sinds 1897 boekhandelaar. Bij zijn 40-jarig jubileum in 1937:
“Jubileum in den boekhandel J.J. Berkhout
De heer J.J. Berkhout, boekhandelaar aan de Oude Stadsgracht alhier, heeft deze dagen in stilte zijn 40-jarig jubileum als boekhandelaar gevierd.
In het Weekblad voor den Kantoorboekhandel in Nederland, lezen wij in verband met dit jubileum.
Jarenlang was de heer Berkhout werkzaam bij de firma Kirberger en Kesper, de firma Langehuijsen, de Boek-Centrale, de firma Malmberg, waarbij hij een leidende functie vervulde.
Later was hij werkzaam bij de firma van Eupen alhier, welke zaak hij voor eigen rekening overnam.
De heer Berkhout is een bekwaam man in zijn vak en een hard werker, wien nog vele jaren worden toegewenscht.” (De Gelderlander 19/3/1937)
De winkel
Voorgevel van een winkel met bovenwoning a/h Plein 1944 te Nijmegen v/d heer J.P.M. Flemminks, Bureau Arch. Treur, datum tekening 13-1-1952 (D12.414778)
De voorgevel bestaat uit 2 etalages en een centrale portiek. Achter de linker etalage bevindt zich tevens het portiek; een deur links geeft toegang tot de bovenwoning, een deur centraal van het pand geeft toegang tot de winkel. Vrijwel de gehele begane grond bestaat uit de winkel, met daarbij rechts in het midden nog een klein kantoor.
Voor de gevel is een gele gevelklinker gebruikt, de onderpui bestaat uit Franse kalksteen. Onder de etalages wordt gepolijst zandsteen geplaatst. De raamomlijstingen bestaat uit witte imitatie natuursteen. Het verfwerk is creme kleurig.
Een mooie foto uit 1954 is te vinden op GN9033 RAN. De winkel van Berkhout is het linkerpand
Qua voorgevel zijn de bovenwoningen onveranderd. De winkel op de begane grond heeft in de loop der jaren een rechte glazen gevel gekregen.
Afgaande op het krantenartikel naar aanleiding van de opening (zie hieronder), was niet Berkhout, maar Flemmings/Flemminks de eigenaar van het pand.
Waarschijnlijk heeft Flemminks in de raadsvergadering van 3 februari zijn grond toegewezen gekregen (De Gelderlander 29/1/1953). Op de bouwtekening staat dat het ontwerp gemaakt is in opdracht van J.P.M. Flemminks.
J.P.M. Flemminks
Afgaande op de initialen betreft het Josephus Petrus Maria Flemminks. Hij is geboren op 15-8-1880. Zijn vader was Arnoldus Wilhelmus Flemminks, geboren op 7-11-1825 (Bevolkingsregister 1910)
J.P.M. Flemminks woont volgens het adresboek van 1940 op de Antillenweg 18. Hij is daar in 1936 (of al in 1935) in een nieuwbouwwoning gaan wonen, nadat hij grond van de gemeente had gekocht (PGNC 4/7/1935). In 1932 woont hij op Sumatrastraat 14 (Adresboek 1932).
J.P.M. Flemminks woont volgens het adresboek van 1940 op de Antillenweg 18. Hij is daar in 1936 (of al in 1935) in een nieuwbouwwoning gaan wonen, nadat hij grond van de gemeente had gekocht (PGNC 4/7/1935). In 1932 woont hij op Sumatrastraat 14 (Adresboek 1932).
Flemminks had tot 1922 zijn goud- en zilverwinkel gehad op de Houtstraat 8 (Adresboek). A.W. Flemminks was hier eind 19e eeuw zijn winkel begonnen (Adresboek 1899). De laastste keer dat A.W. voorkomt als goud- en zilversmid is in het Adresboek van 1910. J.P.M. Flemminks staat in de adresboeken 1912 t/m 1922 vermeld als goud- en zilversmid. A.W. heeft tot en met 1915 eveneens dit adres (en in het Adresboek van 1916 Houtstraat 10).
Waarschijnlijk heeft de juwelier altijd A. Flemminks geheten. Op 1 februari 1922 sluit de winkel.
Op basis waarvan J.P.M. Flemminks grond heeft toegewezen heeft gekregen op Plein 1944 is mij nog niet duidelijk.
De Gelderlander 23/1/1922
Artikel bij de opening
“Boekhandel Berkhout kreeg een nieuw winkelpand op Plein 1944
Het Plein 1944 is een belangrijk nieuw winkelpand rijker geworden. Boekhandel Berkhout heeft daar op no. 17 geopend. Dit betekent de definitieve bouw voor Boekhandel Berkhout, die vóór de ramp op de Oude Stadsgracht, daarna in de Pater Brugmanstraat en laaststelijk op de Canisius Singel gevestigd was.
Deze eindbestemming op Plein 1944 lijkt ons heel gelukkig gekozen, want de zaak ligt nu centraal en de fraaie etalages komen uitmuntend tot hun recht. Al van verre kan men de gevel bewonderen, die opvalt zonder schreeuwerig te zijn.
En komt men dichterbij, dan ziet men al spoedig dat de boekhandel bijzonder gezellig is ingericht. De sortering boekwerken op allerlei gebied is bijzonder groot en alles is overzichtelijk opgesteld.
Beneden, in een magazijn, bevindt zich het antiquariaat, waar de bezoeker ongestoord kan neuzen in de vele honderden werken die hier ter inzage en te koop liggen.
De heer L.J.G. Krüger, die Boekhandel Berkhout drijft, behoefde niet over gebrek aan belangstelling bij de opening te klagen. Er waren tal van bloemstukken en doorlopend kwamen bezoekers binnen om een kijkje ten nemen in de nieuwe zaak.
Wethouder Duives verrichtte de officiële opening met een woord van gelukwens namens B. en W. Hij sprak zijn vreugde er over uit, dat inde omgeving van Plein 1944 weer een belangrijk winkelpand is gebouwd, waardoor het herstel van de binnenstad wordt bespoedigd.
Spreker memoreerde de snelheid waarmede het Plein wordt volgebouwd. In de zomer van 1951 werd het flatgebouw geopend; er stond toen nog geen enkel gebouw behalve het flat en de Gebr. Voss in het stadscentrum. Na twee jaar is er ongelooflijk veel tot stand gekomen. Spreker feliciteerde de heer Krüger met de opening van zijn fraaie zaak, waarin de traditie van de fa. Berkhout, welke in Nijmegen zozeer is ingeburgerd, wordt voortgezet.
De heer Krüger sprak hierna een dankwoord tot wethouder Duives en tot allen, die hebben meegewerkt om dit resultaat te bereiken.
Namens de eigenaar de heer Flemmings dankte de makelaar de heer A. Strijbos de architect de heer Treur, de aannemer Berntsen en Braam en zijn uitvoerder de heer Bootsma, de fa. M.J. van Baardewijk, die de betimmering maakte en verder het College van B. en W., de verkavelaar en allen van de Dienst van Publieke Werken die hun medewerking verleenden.” (De Gelderlander 22/6/1953)
Vervolg
In ieder geval komt Berkhout nog voor in het Adresboek van 1971.
Sinds 2019 zit Barbershop Noviomagus in de winkel. Daarvoor had “The Athlete’s Foot” in ieder geval op mei 2016 tot juli 2018 haar zaak hier (Google Streetview).
In 1951 ontwerpt architect Treur de paardenslagerij Boukes, met daarboven bovenwoningen. Zijn winkel aan de Bloemerstraat werd tijdens het bombardement…
Hilckmann op Plein1944: De zuidwand van het Plein 1944 , met links de toren van de Petrus Canisius-kerk aan de Molenstraat, 1960 (Foto Grijpink via F6020 RAN CCBYSA)
In juni 1956 openen de gebroeders Hilckman hun herbouwde zaak Plein 1944. Ook hun winkel in de Stikke Hezelstraat was tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest. Tijdens het bombardement was 1 van de 2 broers, P. Hilckmann en zijn dochtertje om het leven gekomen. Sinds 1892 was Hilckmann gevestigd in de Stikke Straat, het adres waarop George Hilckmann zich op 1 juni 1892 bij de Kamer van Koophandel had ingeschreven.
Na de oorlog was hun zaak in bedrijfskleding gevestigd in de Molenstraat 150, waar ze bleven uitzien naar een nieuw gebouw.
Rond 10 juni 1956 sluit hun winkel aan de Molenstraat. (Nijmeegsch dagblad 06-06-1956)
Waarschijnlijk is hun grond in de gemeenteraadsvergadering van 24-11-1954 officiëel toegewezen (Nijmeegsch dagblad, 18-11-1954), hoewel daarvoor al sprake/bekend is dat Hilckmann hier zal herbouwen (Nijmeegsch dagblad 8-5-1953).
De aannemer was Berntsen en Braam. De architect van het nieuwe gebouw was J. Zwanikken, die in elk geval in 1934 hun tweede winkel in de Molenstraat 150 had ontworpen. De eerste winkel was die in de Stikke Hezelstraat. In het nieuwe gebouw zijn de afdeling detailhandel en de ateliers van de afdeling fabricage, waar samen ongeveer 40 personen werken.
Naast Hilckmann bestaat het werk uit 3 bovenwoningen. Hiernaast wordt een pand voor een kleinere zaak gebouwd. Hiervoor was in augustus 1955 nog geen bestemming voor gevonden, hoewel er inmiddels wel gebouwd werd. Deze winkel krijgt 2 bovenwoningen. (Nijmeegsch dagblad 12/8/1955) Op het moment van schrijven hoopte men in januari gereed te zijn: waarom Hilckmann een half jaar later open ging is mij nog niet bekend. De kop van het artikel is “Nog één open plek”, wat waarschijnlijk betekent dat dit pand de laatste plek van Plein 1944 was.
Nijmeegsch dagblad 31-12-1956
Vervolg
Juli 2018 (Google Streetview)
In mijn herinnering heeft Hilckmann een tijdlang aan het Koningsplein gezeten, waarschijnlijk als gevolg van de verbouwing van Plein 1944. In 2012 wordt deze winkel weer verlaten.
In 1951 ontwerpt architect Treur de paardenslagerij Boukes, met daarboven bovenwoningen. Zijn winkel aan de Bloemerstraat werd tijdens het bombardement…
Het pand met links het tunneltje van de Hendrikhof is paardenslagerij Boukes. Het ‘Oorlogsmonument voor de Nederlandse militairen uit het Rijk van Nijmegen, gevallen in de Tweede Wereldoorlog’ , gemaakt door Jac Maris (1951) (op een nieuwe sokkel) ; Op de achtergrond de St. Petrus Canisiuskerk in de Molenstraat. Links de zaak van Holla’s kledingsmagazijn. Rechts naast de winkel van Theo Seegers de juwelier J.H. Courbois en links van Theo Seegers de slagerij van P.W. Boukes ; Op de hoek met de Molenstraat de zelfbedieningswinkel van Jansen-Hendriks, 1954-1955 (F42032 RAN collectie KNBLO, auteursrecht J.F.M Trum CC-BY-SA)
In 1951 ontwerpt architect Treur de paardenslagerij Boukes, met daarboven bovenwoningen. Zijn winkel aan de Bloemerstraat werd tijdens het bombardement van 22 februari 1944 verwoest.
Plan tot herbouw van een slagerij met 2 bovenwoningen aan het Plein 1944 te Nijmegen voor den heer P.W. Boukes, datum tekening 14-6-1951
De paard en wagen komt door het tunneltje van de Hendrikhof. Rechts is de paardenslagerij. Treur ontwierp ook het naastgelegen pand Plein 1944 3-4, rechts op de tekening te zien.
Op GN8925 RAN is een foto van het interieur te zien.
“Paardenslagerij Boukes op ’t Plein
Weer een nieuw en fors pand aan het Plein is vanmorgen om elf uur geopend. Het is de oude, bekende paardenslagerij van P.W. Boukes, sinds 1878 “de eerste Nimweegse”. Grootvader Boukes begon in dat jaar aan de Bottelstraat. Daar werd de zaak te klein en verplaatsing was noodzakelijk. In de Bloemerstr. Floreerde de zaak vele jaren tot dat die zwarte dag van 22 Februari 1944 de totale ondergang bracht. Kort daarna werd in een pand in de Lange Hezelstraat opnieuw begonnen, terwijl de bouwplannen reeds in voorbereiding waren. De nieuwbouw aan het Plein liet op zich wachten, maar nu het nieuwe pand geopend is, is het resultaat die wachttijd ook wel waard. Architect Treur heeft er iets moois van gemaakt en aannemersbedrijf Gebr. Detmers voerde het werk keurig en vlot uit. De firma v. Werkhoven uit Amsterdam leverde de winkelinventaris die bijzonder fraai is. Het is een mooie, frisse slagerij geworden, een aanwinst voor het reeds zoveel fraaie zaken rijke Plein 1944.
Moderne koelkasten, ruime etalages, betegelde wanden en toonbanken, een keurig kantoor, heldere werkplaatsen, ziedaar wat opvalt bij een bezoek aan deze nieuwe aanwinst van het Plein.” (De Gelderlander 4/12/1952)
Detail van bovenstaande foto (F42032 RAN collectie KNBLO, auteursrecht J.F.M Trum CC-BY-SA)
Op bovenstaande foto lijken de panden waar op de begane grond de tunnel naar de Hendrikhof, Boukes (Plein 1944 2), Seegers (gebouwd als voor Ceulemans, Plein 1944 3-4) en Courbois (Plein 1944 5-6) lijken 1 geheel te vormen. Ook het pand van Ceulemans is ontworpen door architect Treur, het pand van Courbois door architect Goddijn.
Naast de winkel op begane grond, waar momenteel (januari 2024) al weer jaren de Tempel zit, heeft er in ieder geval een verbouwing van de bovenwoningen plaats gevonden, waarbij de kozijnen vervangen zijn.
Vervolg
Plein 1944 2 op juli 2018 (Google Streetview)
Hoewel niet uitputtend onderzocht, kom Paul Boukes, Paarden- Veulen- Runder- en Varkensslagerij sinds 1878 voor in het Adresboek van 1971.
Momenteel (januari 2024) heeft De Tempel sinds 2002 al weer jarenlang haar winkel in dit pand.
In 1954 heropent schoenenzaak Raemakers haar pand aan de Broerstraat. Het ontwerp is van architect Treur in een combinatie van modern beton en traditioneel rode baksteen.
Vishandel Overmeer, Augustijnenstraat 1993 (Toon Opsteegh via F6148 RAN CCBYSA)
Vishal Overmeer opent in februari 1955 (“vanmorgen”) zijn nieuwe vishal op Augustijnenstraat 29, nadat zijn oude zaak bij bombardement van februari 1944 was uitgebrand en in 1950 was gesloopt. De architect was M.E. Veugelers Jr.
Voorgeschiedenis Overmeer
De zaak van Overmeer bestond sinds 1893. M.E. Veugelers Sr. heeft in 1923 het pand aan de Houtstraat 61 ontworpen.
Bij het bombardement van februari 1944 brandde de vishal geheel uit: alleen de muren bleven bestaan. Daarop had hij zijn vishal tijdelijk voortgezet in noodpanden aan de Hezelstraat. Om vervolgens in het oude pand aan de Houtstraat verder te gaan, welke voorlopig was hersteld. Vanwege het nieuwe wegenplan en de wederopbouw is het pand in 1950 alsnog gesloopt. Met medewerking van de gemeente had hij zijn zaak in de Waag kunnen voortzetten, wachtend op zijn nieuw gebouwde pand.
Bij de opening in 1955 is A. Overmeer de eigenaar, een zoon van de oprichters.
Een foto van het in aanbouw zijnde pand is te vinden bij het F12337 RAN.
Vishal Augustijnenstraat no. 29
De vishal heeft tevens een palingrokerij en een visbakkerij. En daarnaast een aquarium, “waarin men de vissen, voordat ze er aan gaan, nog eens goedendag kan zeggen”.
Het ontwerp was van M.E. Veugelers Sr. Het Huis van de Nijmeegse geschiedenis: “Voor juwelier Jac. van Baal (Broerstraat 31) en vishandelaar Overmeer (Houtstraat 57) heeft architect Veugelers sr. na het bombardement van februari 1944 herbouwplannen getekend die niet zijn uitgevoerd, omdat de gemeenteraad de stedenbouwkundige plannen waarbinnen ze dienden te passen nog niet had goedgekeurd.”
Zijn, zoon M.E. Veugelers Jr, die op het bureau van zijn vader was komen werken, was degene die het uiteindelijke ontwerp opleverde: “In 1955 ging Veugelers jr. in zijn vaders bureau werken. Hij participeerde in enkele van diens lopende projecten, zoals een vishal met twee bovenwoningen aan de Augustijnenstraat, het huidige Gamba” (Huis van de Nijmeegse Geschiedenis)
Bij de opening roemt Dr. Beljaars, directeur van de Warenkeuringsdienst, de hygiëne en noemt de roestvrije stalen tafels “een uncium in ons land”.
Het personeel schenkt een reliëf van de oprichter de heer Overmeer. De kinderen van A. Overmeer bieden een gezandstraal raam aan, een compositie van de Nijmeegse kunstenaar Jos Käller.
Een verslag van de opening “vanmorgen” is te vinden op De Gelderlander 19/2/1955, welke tevens als belangrijke bron voor dit artikel heeft gediend.
Vervolg
De heer J. Overmeer achter de Viskar, 1993 (Toon Opsteegh via F6143 RAN CC-BY-SA)
De zaak van Overmeer heeft nog jarenlang bestaan. Na 100 jaar komt op 1 december1993 een einde aan de zaak (December 1993, Huis Nijmeegse Geschiedenis niet meer werkende link, april 2024).
Daarna heeft er onder andere de viszaak Gamba in het pand gezeten.
In ieder geval heeft iWok & Go in ieder geval al in mei 2016 hier haar winkel (bron: Google Streetview)
Architect Martinus Eduardus Veugelers (Nijmegen,19-8-1878 – 16-12-1956) Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis heeft reeds een uitgebreid artikel geschreven over…
