Muurschildering Boom Shakalak, Naamloozz en Remco Visser Nieuwe Marktstraat, foto augustus 2023
De muren van de Nieuwe Marktstraat zijn beschilderd met gele, rode en groene gebouwen. Bovendien zijn er boxen van Boom Shakalak Records geschilderd. Boomshakalak Soundsystem had op dat moment Boomshakalak Records opgericht en zou haar eerste single gaan uitbrengen. Voor het artwork wilde zij graag samenwerken met Naamloozz (Kenneth Letsoïn, 1972 Almelo). In overleg met de gemeente werden de muren van de Nieuwe Marktstraat gekozen: een rouwe plek, die wel een kleurtje kon gebruiken in de vorm van een kleurrijke stad. Naamloozz voerde het kunstwerk samen met Remco Visser uit. Boom Shakalak had haar artwork -op haar website is te zien hoe het artwork wordt gebruikt-, Nijmegen was als cadeau een kleurrijke mural rijker.
De foto is een detail van de mural die verder doorloopt. Behalve de schildering van de kleurige huizen zelf vind ik het vooral mooi dat de fietsen en de bomen er achter het beeld van de stad ‘af’ maken.
Als Collectief Verfbaar hebben Remco Visser en Naamloozz tevens de tegenover liggende muurschildering gemaakt, de Oudste stad van Nederland.
Andere werken bij de Nieuwe Marktstraat/Hezelpoort:
Madoerastraat gezien vanaf hoek Celebesstraat, huis op de voorgrond is nummer 2, september 2022 (Google Streetview)
Op 12 februari 1934 besluit de Gemeenteraad om grond aan de aannemer J.G. Dekkers te verkopen: ongeveer 2620 c.A. van het aan de Celebesstraat gelegen perceel, kadastraal bekend gemeente Hatert, Sectie G, no. 674. De prijs is f 9 c.A.. Daarbij heeft het de voorwaarde dat de 12 herenhuizen en 2 garages vóór 1 januari 1935 gebouwd zijn. (PGNC 13/2/1934). In mei 1934 krijgt de Madoerastraat (“de straat, welke de Celebesstraat met de Borneostraat zal verbinden”) haar naam (PGNC 8/5/1934)
Het is mij onbekend of dit aanvankelijk koop- of huurhuizen waren. In ieder geval zijn 2 advertenties om een woning te huren gevonden:
Heerenhuis, Madoerastraat 18, zeer modern, f550,- p.j. (PGNC 29/5/1937)
Modern Heerenhuis met garage, Madoerastraat 24, f550,- p.j. (PGNC 2/6/1939)
In beide gevallen is de advertentie afkomstig van Woning-bureau H. Janssen in de Van Welderenstraat 66.
Ontwerp 12 middenstandswoningen aan de Celebesstraat en geprojecteerde straat te Nijmegen, voor den heer J.G. Dekkers te Nijmegen, bouwaanvraag januari 1934 (D12.400737 Detail)
Meisje met de beer uit 2022 Kerkegasje bij Broerstraat Pipsqueack was here foto augustus 2023
In het Kerkegasje, aan de kant van de Broerstraat is sinds 2022 een muurschildering van een meisje en een beer, een werk van Pipsqueak was here!!!.
Pipsqueak was here!!!
Pipsqueak was here!!! is een samenwerking van Willem en Denise, oftewel Willem Verburg and Denise Jansen. Voorheen noemden zij zich Plusminus Produkties.
Op streetart.nl: “Sinds 2008/2009 werkt het duo onder de naam Pipsqueak was here!!! Deze naam is zeer bewust gekozen. Een ‘Pipsqueak’ is een klein, penetrant, onbelangrijk persoon waar niemand acht op slaat, door de toevoeging ‘was here!!!’ wordt hij extra belangrijk in al zijn onbeduidendheid.”
Meisje en beer
Meisje met de beer samen uit 2022 Kerkegasje bij Broerstraat Pipsqueack was here foto augustus 2023
In het werk van Pipsqueak was here!!! staat tegenstrijdigheden centraal. streetart.nl “Als logo hebben zij een meisje en een beer. Deze dient als metafoor voor de mens in zijn relatie en omgang met de natuur. Het oorspronkelijke beeld komt van een waarschuwingsbord ‘Caution children at play’ uit de jaren vijftig, dat zij tegenkwamen tijdens een bezoek aan Maui. Het beeld van een meisje en een beer is een terugkerend thema in hun werk geworden. ‘Sometimes you eat the bear, sometimes the bear eats you’.”
Aankijken
Op hun site (vertaald): het werk van PWH!! bevat vaak een kind in interactie of in de aanwezigheid van een ander dier. Dit is niet zonder reden. Het is bewezen dat mensen de meeste empathie voelen voor afbeeldingen van kinderen, dieren en vrouwen, in die volgorde. De kinderen en dieren in de schilderingen van Pipsqueak was here!!! staren je in het gezicht. Door recht in hun ogen te kijken, merken twee mensen elkaars bestaan op en worden ze verantwoordelijk voor elkaar.”
Teksten en tekens als waarschuwingssignalen
Een ander kenmerk van het werk van Pipsqueak was here is het gebruik van teksten en tekens op de achtergrond. Zij zijn bedoeld als waarschuwingssignalen om minder te consumeren.
Voor geluk, welzijn en succes wordt vaak verondersteld dat het nodig is om meer spullen te hebben. Deze groei heeft echter consequenties: we handelen op een roekeloze manier, door meer natuurlijke hulpbronnen, meer ruimte en door minder natuur voor andere bewoners van deze planeet over te laten. De dieren die worden weergegeven, zijn dus daadwerkelijk bedoeld als dieren, als weergave van de natuur. Er is weer een grotere balans tussen de mensheid en de wereld nodig.
Dankzij Dorsoduro: E127 Erytrosine synthetic pink (r) is zo’n tekst. Het betreft een kunstmatige kleurstof, die voor voedingsmiddelen wordt gebruikt. Het is kersroze en staat ook bekend als tetrajodofluoresceïne. Meisje met de beer Pipsqueak was here!!!
“Priere de ne pas s’écarter des chemins”: Verzoek om niet van de paden af te dwalen. Meisje met de beer Pipsqueak was here!!!
Bronnen
De volgende sites zijn gebruikt als bron. De meeste van de sites hieronder laten (tevens) ander werk zien.
Kweekschool de Klokkenberg, 1890 (Wilhelm Ivens, F21816 RAN)
Bij de opening 6 Mei schrijft het PGNC: “… De Christelijke normaalschool werd in 1846 in het vorige gebouw op den Klokkenberg geopend, terwijl met den bouw van de nieuwe school, naar de plannen van den heer J.W. Michielsen alhier, in 1886 werd begonnen door den aannemer, den heer Buskens. Voor den fraaien gevel en de geheele inrichting van het gebouw is het te betreuren dat het niet op een beteren stand staat, doch voor de leerlingen kon zeker geen plaats gevonden worden waar zij zich rustiger aan de studie kunnen wijden. Eene ruime vestibule, waarin zich de breede eikenhouten trap bevindt die naar de bovenlokalen leidt, maakt al dadelijk een gunstigen indruk. Licht en lucht in overvloed even als in het geheele gebouw, waar ook voldoende voor ventilatie gezorgd is. De benedenverdieping bevat 5 ruime lokalen, waarin 170 leerlingen der dagschool kunnen geplaatst worden. Deze lokalen, met banken van Amerikaans systeem, zijn van alles voorzien wat voor het onderwijs noodig is. De tweede verdieping, bestemd voor de kweekschool, bevat, behalve een kamer voor den directeur en eene kamer voor de directie, mede 5 niet minder ruime lokalen, waaronder een voor muziek en teekenen en een voor het onderwijs in de natuurkunde. Ook hier wordt alles gevonden wat in den ruimsten zin van het woord voor het onderwijs dienstig kan zijn. De privaten enz. steken, zoowel boven als beneden, geheel buiten het gebouw uit en zijn van waterleiding voorzien. In het sousterrain vindt men een groote gymnastiekzaal, terwijl de portierswoning geheel vrij buiten het gebouw staat. In één woord de geheele inrichting getuigt van zooveel zorg en overleg en is met zooveel zaakkennis daargesteld, dat deze school gerust een modelschool mag genoemd worden. Het hoofdcomité voor den herbouw verdient dan ook allen lof voor het grootsche werk, dat het wist tot stand te brengen en Nijmegen bezit hierdoor een inrichting te meer waarop men trotsch mag zijn.” (PGNC 6/5/1887)
In de Klokkenberg waren tot 1951 een lagere school, ulo en kweekschool gevestigd. In `1951 verhuisde de ulo naar de Ubbergseveldweg. In 1971 verhuisde ook Basisschool de Klokkenberg naar nieuwbouw aan de Ubbergseveldweg. Het pand werd in 1973 gesloopt.
De voormalige school de Klokkenberg, 1969 (Evert F. van der Grinten via F78890 RAN)
Nieuwbouw van de Raiffeisenbank , gezien vanuit de Augustijnenstraat, met links de Stikke Hezelstraat. Raiffeisenbank: boerenleenbank, onderlinge kredietvereniging ten dienste van de boerenstand. Opgericht in 1864 in Oostenrijk, 15/11/1968 (Fotopersbureau de Gelderlander via F14130 RAN Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
In 1967 vond de sloop plaats van Grote Markt 17, om plaats te maken voor de Raiffeisenbank. De architecten van dit gebouw waren J.A. de Bel en Ir. H.S. Meulenbelt uit Nijverdal. De aannemer was Aannemersbedrijf v/h G. Tiemstra en Zn. De bank heeft het pand een aantal keren intern als extern laten verbouwen, waarbij hieronder de opvallendste uiterlijke wijzigingen zijn opgenomen.
Allereerst zal echter worden ingegaan op de architecten de Bel en Meulenbelt. En hoe een Nijverdals architectenbureau -waarschijnlijk- aan een ontwerpopdracht in Nijmegen is gekomen.
Architecten de Bel en Meulenbelt
Het is mij niet bekend hoe de opdrachtgever Raiffeisenbank Over-Betuwe bij het architectenbureau uit Nijverdal terecht kwam. In ieder geval hebben de Bel en Meulenbelt tevens de Raifeissenbank van Nijverdal ontworpen en het is goed denkbaar dat de connectie via deze weg tot stand gekomen.
In ieder geval lijkt de Bel en Meulenbelt een bekend architectenbureau voor Nijverdal en omgeving te zijn: zo hebben zij hebben de nodige scholen en kerken ontworpen. Een belangrijk aanknopingspunt voor de Raifeissen-connectie is waarschijnlijk dat ze vóór de bouw van de Raiffeisenbank aan de Geraniumstraat de Hervormde kerk hebben ontworpen, waar de bank dus tegenover staat.
Bouwtekening Raiffeissenbank Grote Markt, datum tekening 21-2-1967, Architecten J.A. de Bel en Ir. H.S. Meulenbelt Nijverdal (D12.464330)
De Geraniumstraat Nijverdal: Nederlands Hervormde Kerk en de Raifeissenbank
Het Centrum, Constantijnstraat (vroeger Geraniumstraat) in Nijverdal, maart 2023 (Google Streetview)
In het Twentsch dagblad Tubantia, 28-11-1964 staat de vermelding van de aanbesteding van een Gemeentecentrum met kerkruimte voor de Nederlands Hervormde Kerk. Dezelfde krant schrijft op 28 september 1965 dat de kerk mogelijk “dit jaar” nog gereed is. (Daarbij plaatst zij ook een foto van de in aanbouw zijnde kerk). De Geraniumstraat heet tegenwoordig Constantijnstraat. Hieronder is een foto opgenomen, afkomstig van Google Streetview van de huidige situatie. Het gebouw is nog steeds in gebruik als protestantse kerk en heet “Het Centrum”
Raiffeisenbank Nijverdal
Voormalige Rabobank aan de Geraniumstraat (nu Constantijnstraat 12) Nijverdal, maart 2023 (Google Streetview)
De voormalige Raiffeisenbank staat recht tegenover het bovengenoemde Centrum aan de Geraniumstraat (tegenwoordig Constantijnstraat).
Eind januari 1966 vond de aanbesteding plaats van de bouw van een bankgebouw met woonhuis aan de Geraniumstraat te Nijverdal in opdracht van de Co-op Raiffeisenbank-Hellendoorn-Nijverdal. De laagste inschrijving was N.V. Nijham Nijverdal voor f168.563 (Twentsch dagblad Tubantia , 31-1-1966).
In dezelfde krant hebben de Bel en Meulenbelt die dag een advertentie geplaatst voor een ervaren bouwkundig opzichter voor de bouw van deze Raifeissenbank.
Het gebouw heeft een nieuwigheid: het autoloket. Een automobilist zal zonder uit te hoeven stappen zijn bankzaken kunnen regelen, waarvoor een apart loket gebouwd is. (Twentsch dagblad Tubantia, 1-2-1966)
Op de bovenstaande foto staat de huidige situatie weergegeven: een leegstaand pand. De Facebookpagina Leven in Nijverdal plaatst op 12 augustus 2015 dat op de bovenverdieping van de voormalige Rabobank een wietplantage is ontdekt.
Overige gevonden projecten
Hieronder staat een overzicht gegeven van gevonden projecten. Met daarbij nadrukkelijk een slag om de arm: er is nadrukkelijk niet uitputtend gezocht. De belangrijkste gevonden bron zijn Tubantia artikelen gevonden op Delpher.nl. Het is mij onbekend of het feit dat de gevonden projecten uitsluitend in Twente staan te maken heeft met of de Bel en Meulenbelt daadwerkelijk hun portefeuille alleen in Twente hadden of met de bronuitsluiting van Delpher:
Tweede gymnastiekzaal van Nijverdal (Twentsch dagblad Tubantia, 22-3-1961)
Eerste flat van Nijverdal: 15 woningen en winkel (Twentsch dagblad Tubantia, 16-11-1961)
Bungalow in Goor (Twentsch dagblad Tubantia, 20-2-1962)
Plaatsen geldautomaat, datum tekening 9-6-1988, Door p3b bouwcoördinatie
In 1988 laat de Coöperatieve Raiffeissen-Boerenleenbank B.A. haar eerste geldautomaat plaatsen.
Plaatsen 2e geldautomaat
Plaatsen 2e geldautomaat, Bouwkundig adviesbureau Croes B.V. 28-11-1994 D12.620474
In de jaren 90 volgde de plaatsing van de 2e geldautomaat.
Verbouwen voorgevelpui en plaatsen geldstortautomaat (23-2-1998)
Eind jaren 90 werd de voorgevelpui aangepast en een geldstortautomaat geplaatst.
D12.661994 Nieuwe aluminium pui + geldstortautomaat, datum tekening 26-1-1998 Van Kessel & Janssen bv Ingenieursburo
In ieder geval in 2019 zit Faceland in het pand (Google Streetview).
juli 2019: de pinautomaten werken nog wel, het kantoor van de Rabobank is intussen verdwenen. Op dat moment zit er Faceland (Google Streetview)Google Streetview juli 2019
Huidig
Momenteel (augustus 2023) is het pand gebruik als “Citystore” oftewel de VVV. Er staan nog steeds pinautomaten, zij het van een andere partij. De muren zijn wit/lichtgrijs geschilderd, met een grijze band op de begane grond
Huidig: voormalige Rabobank is tegenwoordig de Citystore (september 2023)
Op de hoek van de Parkweg en Pijkestraat staat het beeld van de Gouden Engel. Beeldhouwer Fred van Teeseling liet zich inspireren door de Nijmeegse legende van de Gouden Engel uit 1600: het verhaal over een tragische liefde en over een engel van puur goud die ergens in de binnenstad van Nijmegen begraven zou moeten liggen.
Echter: in hoeverre klopt het verhaal van deze legende?
Over het beeld
De opdracht werd verstrekt in verband met de bouw van de parkeergarage aan de Pijkestraat. Ed van Teeseling heeft het beeld dan ook specifiek voor deze plek ontworpen. Toen hij de opdracht in 1980 kreeg, was hij op dat moment bezig met engelen.
Kos: “Hij liet zich inspireren door de Nijmeegse legende van de Gouden Engel uit 1600: het verhaal over een tragische liefde en over een engel van puur goud die ergens in de binnenstad van Nijmegen begraven zou moeten liggen”. Doordat het beeld al op een natuurlijke verhoging staat, is deze niet op een sokkel geplaatst.
Oude legende
Eens in de zoveel tijd duikt ie op: de legende van de Gouden Engel. De oudste vermelding die ik heb gevonden is uit 1857, waaruit blijkt dat de legende van de Gouden Engel volksgeloof betreft, dat al lang bestaat:
De legende van verborgen schatten is algemeen. Bij ons heerscht immers ook het volksgeloof dat er in den Hunnenberg een gouden engel verborgen is, terwijl verzekerd wordt dat dit mede het geval is met den Duivelsberg. Aan het vinden dier schatten is, zoo als overal, als eerste stilzwijgendheid geboden. Zoo vindt men in verschillende streken hetzelfde volksgeloof verspreid
Europa. Verzameling van in- en Uitlandsche Lettervruchten, ter bevordering van wereldkennis en aangenaam onderhoud met platen, Dordrecht”, bij H. Lagerweij, 1857:
Bij opgravingen komt de gouden Engel regelmatig bovendrijven. De eerste door mij gevonden vermelding is bij de slechting der Vestingwerken ter hoogte van de Belvedère: “De legende wil, dat in den Hunnerberg een gouden Engel zou begraven zijn, dien men nu bij de ontgravingen van den berg denkt te vinden.”(Arnhemsche Courant, 21-10-1882)
Aanleg Waalbrug: “De gouden engel zal zeer waarschijnlijk tevoorschijn komen”.
P. Dobbelmann eist de Gouden Engel in de Eerste Kamer maar vast op, nu er plannen zijn om bij de Belvedère de brug aan te leggen: “Volgens een oude legende moet daar in de buurt een levensgroote engel, vervaardigd uit zuiver goud, begraven liggen. Bij het afgravingswerk en vooral bij het maken van den hollen weg, welke naar de nieuwe Waalbrug moet leiden, zal de gouden engel zeer waarschijnlijk tevoorschijn komen. Namens mijn geboortestad Nijmegen reclameer ik nu reeds van deze plaats alle rechten op deze kostbare vondst. -Din intusschen entre parenthèse. (De Gelderlander 27/4/1928). C.A.P. Ivens had in zijn voordracht over de Waalbrug voor het departement Nijmegen van de Ned. Maatschappij voor Nijverheid en Handel al eerder gerefereerd dat door de graafwerkzaamheden die nodig zouden zijn, de engel dan ook wel gevonden zou worden (PGNC 8/12/1927).
Burchtpoort: “we gaan de gouden engel vinden”
Ook in 1936 is het weer raak, nu bij de afgraving van de fundamenten van de Burchtpoort: “Dat is een mysterieuze geschiedenis, die telkens wordt opgehaald als er ergens op historische plaatsen graafwerk wordt verricht. Of eigenlijk is het heelemaal geen geschiedenis. Men heeft het hier louter te doen met een oud volksgeloof, dat er ergens in Nijmegen een schat, in den vorm van een gouden engel begraven moeten zijn. Eenigen grond voor het bestaan van zoo’n schat is er niet aan te voeren, maar er zijn te allen tijde menschen geweest, die er rotsvast in gelooven, ook nu nog. Daarvan zouden zelfs frappante staaltjes aan te voeren zijn. Nog onlangs heeft er zich een gegadigde opgedaan, die in allen ernst met de wichelroede naar den schat wilde gaan zoeken. Als hij zijn voornemen heeft uitgevoerd moet dat in elk geval in het diepste geheim gebeurd zijn, want er is althans niets van uitgelekt. En onder de grondwerkers, is de legende van den gouden engel steeds weer het onderwerp van gesprek. “We gaan den gouden engel vinden”- zeggen ze dikwijls spottend tot elkaar, maar misschien toch met de hoop in ’t hart, dat het waar mag zijn. Dat de legende heeft kunnen ontstaan behoeft overigens niet te verwonderen in een stad als Nijmegen, waar bij verschillende gelegenheden zooveel oudheden gevonden worden.” (PGNC 21/4/1936)
1954: de gouden engel gevonden?
Dan is er op 11 januari 1954 nieuws: er is een engel van goud gevonden op de Burchtstraat. De Gelderlander: “Vanzelfsprekend spoedden wij ons onmiddellijk naar de plek des heils.” En tot hun verbazing zag ze inderdaad een silhouet van een engel in het zand, evenals een rij van toeschouwers. Ondertussen is het nieuws met zo’n snelheid verspreid, dat de Gelderlander wordt gebeld door verschillende mensen uit geheel Nederland, vooral musea, voor meer informatie. De gemeentesecretaris verklaart, dat alles wat in de bodem zit aan de gemeente behoort en dat bovendien de grond nog niet aan de eigenaar van de Bijenkorf was overgedragen.
Al gauw blijkt het niet om dé Gouden Engel te gaan: de directeur van het Gemeentemuseum beoordeelt dat het beeld ongeveer honderd jaar oud zou kunnen zijn in plaats van vele eeuwen. En bovendien is het beeld verguld, in plaats van geheel goud te zijn. (De Gelderlander 11/1/1954)
Bij de opening van de Bijenkorf blijkt definitief dat het beeld een PR-stunt in verband met de bouw van de nieuwe Bijenkorf was, waarbij de Bijenkorf zelf het beeld in de grond heeft laten stoppen. (De Gelderlander 7/10/1954). Een foto van de “opgraving” is te zien op GN4016 RAN).
Legende van de Gouden Engel: historisch?
Enkele dagen na de ‘vondst van de engel schrijft A. Delahaye: “Bestaat er kans dat de echte gouden engel nog ooit zal gevonden worden?” (De Gelderlander 13/1/1954) Daarin betoogt hij dat er is geen historisch aanknopingspunt te vinden. àls de gouden engel zou bestaan, zou dit beeld pas na de komst van het Christendom gemaakt kunnen zijn. Als de stad Nijmegen of de St. Stevenskerk ooit een dergelijk beeld in het bezit hadden gehad, zou dit vanwege de grote waarde wel historisch bekend zijn geweest. (Ook geeft hij aan dat de Gouden Engel mogelijk een verbastering van een perceelsnaam Gouden Eng is. Delahaye heeft echter vanuit verschillende kanten kritiek gekregen over zijn plaatsnaam/gebeurtenis verklaringen).
Hoewel ik het nog niet in handen heb gehad, is er het boekje “De Legende van de Gouden Engel”, waarbij de legende rond 1600 zou stammen. Deze blijkt echter geschreven te zijn door de Bijenkorf. Hoofdpersoon is de Geertrude, de beeldschone dochter van Antonius Keijser, waarbij geheel toevallig de eigenaar van de winkel ook Keijser heet. Zie ook het verhaal op Levendweb.
Mijn conclusie is dat dat de legende van de Gouden Engel slechts bestaat uit het ‘verhaal’ dat er ergens een gouden beeld begraven zou liggen, zonder dat er verder een verhaal aan vast zit.
Vanuit de Broerstraat in de richting van de Molenstraat, links op de voorgrond de Pauwelstraat; 1955 (GN3909 RAN)
In 1955 vond de herbouw plaats van juwelier en horloger van Baal, op de hoek van de Molenstraat en Pauwelstraat. Het gebouw is ontworpen door architect ten Have.
Bij de opening in 1955:
“Juwelierszaak van Eug. van Baal in Korte Molenstraat fraai herbouwd
In de Korte Molenstraat, op de hoek van de Pauwelstraat, is vanmorgen onder grote belangstelling de nieuwe zaak geopend van de juwelier en horloger Eugène van Baal, een bekend Nijmeegs bedrijf, dat in de Septemberdagen van ’44 in de Korte Molenstraat in vlammen opging en daarna jarenlang in een noodpand was gevestid, laatstelijk in de Bisschop Hamerstraat. Wethouder M. Duives verrichtte de opening en bood namens het gemeentebestuur aan de eigenaar, de heer Th. Van Baal en aan mevrouw van Baal zijn gelukwensen aan met dit fraaie pand, dat een juweel betekent voor de binnenstad.
Het welkomstwoord sprak de architect de heer J. ten Have uit Nijmegen, die de wethouder begroette en dank bracht aan allen, in het bijzonder aan Moolenaar’s Aann. bedrijf, aan de fa. B. Lommerse, die voor de betimmering zorgde en aan allen, technici en onderaannemers, die de bouw hebben tot stand gebracht. Op prettige wijze hadden zij aan deze bouw gewerkt en het resultaat stemde tot grote tevredenheid. Spreker wenste de heer en mevrouw van Baal geluk bij de opening van de nieuwe zaak.
Wethouder Duives herinnerde dan de lijdensweg, die ook de heer Th. van Baal, evenals alle getroffenen in de binnenstad, heeft moeten bewandelen, voordat hij zijn mooie nieuwe zaak kon openen. Het bombardement van Febr. En daarna nog eens een bombardement hadden hem getroffen, jarenlang noodwinkelen volgde en gedurende deze tijd werden de voorbereidingen getroffen voor de herbouw van de zaak in de oude vertrouwde omgeving. Spr. sprak er zijn voldoening over uit dat drie juweliers in de binnenstad elkaar weer hadden opgezocht, zodat de stadgenoot en de vreemdeling gelegenheid krijgen in kort bestek hun keuze te maken. Hij noemde het frappant hoe deze juweliers op zulk een voortreffelijke wijze, zowel extern als inwendig hun zaken hebben herbouwd. Ze toonden daarbij een breed inzicht te bezitten: ze lieten panden zetten die er zijn mogen. Nijmegen verheugt zich over het voorrecht middenstanders te bezitten, die kosten noch moeite sparen om hun zaken een eerste-rangs cachet te geven, zodat niet alleen de stadgenoot, maar ook de vreemdeling, die zijn eisen stelt, wordt aangetrokken. De stad moet iets te bieden hebben; door een zaak als die van de heer van Baal wordt de aantrekkelijkheid van de city verhoogd.
D12.421120 Plan voor de bouw van een winkelpand met bovenwoning aan de Korte Molenstraat hoek Pauwelstraat, datum tekening 27-3-1953, architecten Ch. V. Heelsbergen en J.H. ten Have
De wethouder had lof voor de heer van Baal, wiens naam een vertrouwde klank heeft in de juwelierswereld en bij de kopers.
Spr. had ook grote waardering voor de architect de heer J. ten Have, die dit pand op een interessante wijze heeft ontworpen en voor de aannemer die het op solide wijze heeft uitgevoerd. Hierna opende de wethouder de deur van het nieuwe pand, waarbij het alarm- en vreugdesein tegelijk, in werking trad. De heer Th. van Baal sprak een woord van herinnering aan de dag waarop de oude zaak werd verwoest, – een dag waarop de familie door de dood van zijn moeder in rouw werd gedompeld. Spr. herdacht ook zijn vader, die de grondslag had gelegd van het bedrijf. Hij wijdde waarderende woorden aan wethouder Duives en de gemeente-instanties, aan de architect en zijn assistent, aan de aannemer en zijn medewerkers en aan allen, die tot het welslagen van bouw en inrichting hun bijdrage hebben geleverd.” (De Gelderlander 30/6/1955)
Juwelier Eugene van Baal, hoek Molenstraat Pauwelstraat. Let op het prachtige metselwerk van de muur aan de Pauwelstraat architect ten Have
Naast de appartementen in de Molukkenstraat tekende architect Rodenburg ook de vrijstaande woning Archipelstraat 251. Huidig, September 2022 (Google Streetview)
Naast de appartementen in de Molukkenstraat tekende architect Rodenburg ook de vrijstaande woning Archipelstraat 251.
De eerste bouwtekening lijkt van 13-6-1952 te zijn geweest, met een wijziging “opdr”? Gew. 9-7-1955. Rodenburg is tevens ontwerper van de 122 appartementen aan de Molukkenstraat. De half getekende zijgevel op onderstaande tekening is Molukkenstraat 34.
Daarbij is opvallend dat de achterkant van de woning veel opener is dan de voorkant.
Voorgevel Bouwplan eengezinswoning a/d Archipelstraat Beh. Bij Bouwplan 122 woningen Molukkenstraat Voor N.V. Aann. Bedr. v/h Tiemstra (D12.421556)Achtergevel Bouwplan eengezinswoning a/d Archipelstraat Beh. Bij Bouwplan 122 woningen Molukkenstraat Voor N.V. Aann. Bedr. v/h Tiemstra (D12.421556)
In 1996 is er aan de voorkant een erker aangebouwd en in 2000 2 dakkapellen. Bron: Digitaal bouwarchief)
1979-1982 Waalkade/ Rode Toren, Nieuwe Markt Oude Haven/ Kromme Elleboog
1979-1982 Groen binnenplein Kromme Elleboog aan de Waalkadearchitect van Hontem
Blok 26 is een samenwerking tussen architect Paul van Hontem en Ir. W.H. Verschoor. Het heeft 2 groene binnenterreinen. Een belangrijk onderdeel van het ontwerp was het contact met de Waal.
De Katholieke Woningvereniging Kolping (tegenwoordig Talis) krijgt eind jaren ’70 opdracht om in het meest westelijke deel van de Benedenstad goedkope woningen te bouwen. Kolping neemt samen met het Buurtcomité Benedenstad het initiatief voor de samenwerking tussen van Hontem en het Architectenbureau Hornstra Verschoor Key. Het gaat daarbij vooral om de woningontwerpen.
Bij de bouw gaat om sociale woningbouw, waarbij veel verschillende woningtypes. Het gaat dan zowel om grondgebonden woningen als appartementen. Daarbij zijn de woningen zo veel mogelijk op de Waal gericht. Voor het contact met de Waal zijn er onderdoorgangen gebouwd. Daarnaast zijn er 2 groene binnenterreinen, het binnenplein op de foto ligt pal aan de Waalkade.
In de jaren 90 ontwierp Architectenbureau Snelder BV uit Maastricht dit poortgbouw. Het ging daarbij om16 koopappartementen.
Deze poort ligt aan het Jan Brinkhoffplantsoen. Waar de “voorkant” van een gevel meestal gericht is op weg (De Blécourtstraat/Dennenstraat/Kerkstraat in dit geval), is de voorgevel van dit poortgebouw juist gericht op het plantsoen.
Historie
Straatbeeld, met buitenplaats ‘De Witte Poort’ aan de Dennenstraat, gesloopt in 1925 ten behoeve van de bouw van het nieuwe St. Dominicus-College. Links, koffiehuis/café ‘van Gemert aan de Brouwerij’, 1902-1904 (Vivat via F16100 RAN)
Het poortgebouw staat (vrijwel?) op de plaats van het landhuis “De Witte Poort”. Het Jan Brinkhoffplantsoen ligt op de plaats waar vroeger het landgoed lag. De oudste vermelding van het landgoed is uit 1620. Net als het huidige poortgebouw stond de woning precies in het verlengde van de Kerkstraat. Op de foto is het hoofdgebouw, dat in neoclassicistische stijl verbouwd was, te zien.
De laatste eigenaar was jonkheer van Rijckevorssel. Zijn weduwe schonk het landgoed aan de Dominicanen. In 1925 werd vervolgens het landhuis gesloopt ten behoeve van de bouw van het Dominicuscollege. Deze werd in de jaren 90 afgebroken om plaats te maken voor de huidige bebouwing van het Jan Brinkhoffplantsoen.
Herinnering aan de Witte Poort
Jarenlang herinnerde de naam van café de “De Witte Poort” aan het landgoed. Deze zat in het café van Gemert, het pand links op de foto.
Hoewel ik geen expert ben, lijkt het landhuis “De Witte Poort” op een aantal manieren in het poortgebouw terug te komen:
Allereerst is het gebouw een poort, waarbij het geen toeval zal zijn dat het een witte omranding heeft
De Witte Poort was gebouwd in neo-classistische stijl, met fronton (het “driehoekje” in de top van de gevel). Ook dit fronton en de symetrische vorm lijkt terug te komen in het huidige poortgebouw.
D12.601812 Bestektekening 16 koopappartementen, datum tekening 28-6-1993 VoorgevelD12.601812 Bestektekening 16 koopappartementen, datum tekening 28-6-1993 Achtergevel
Wonen in Nijmegen 