Villa Rica in het zonnetje, Voorstadslaan, architect Hoffmann, juli 2024
Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond aan de Voorstadslaan. Hij laat daarop een villa ontwerpen door de architect Hoffmann: Villa Rica. Het gebouw op de hoek van de Voorstadslaan en Prinsenlaan stamt uit 1904.
Vooraf
“Het pand verrees op een kavel waar ook voorheen al bebouwing had gestaan. Uit de kadastrale kaart van 1832 blijkt namelijk dat ter hoogte van de huidige aansluiting van de Prinsenlaan op de Voorstadslaan – in het verlengde van de Bredestraat – een fors huis met erf en tuin stond. Eigenaar was de landbouwer Derk Kloosterman. Later is hier dus de Prinsenlaan aangelegd en het onderhavige pand bevindt zich direct ten zuiden van deze straat,” (Gemeentelijke monumentenlijst).
In deze buurt stonden meerdere villa’s. Zelf maakte Villa Rica onderdeel uit van het nooit volledig gerealiseerde Villapark Hees.
The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522
1902 “Villapark onder Hees. Wij hebben indertijd reeds gesproken van het villapark, dat onder leiding van den architect den heer Oscar Leeuw zal worden aangelegd tusschen den straatweg naar Hees, de oude Heesche laan en den nieuwen weg, van wege de Gemeente aan te leggen als verbinding van den Heeschen straatweg met de Krayenhofflaan. Binnen…
Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail)
Villa Rica is ontworpen door architect Willem Hoffmann. Lees hier verder over deze architect:
Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…
Arnoldus Josephus Jacobus Pascal
Arnoldus Josephus Jacobus Pascal (17-7-1870 Doesburg) vestigt zich op 10-5-1901 in de gemeente. Hij is dan afkomstig uit Venlo. Hij gaat wonen in de Voorstadslaan 212, wat later is doorgehaald en vervangen door 351. Bij de opmerking staat E.J. 237.: het is onduidelijk of dit een verhuizing of een hernummering is. (Bevolkingsregister 1900). In het Register van 1910 staat Voorstadslaan 351, wat op een later tijdstip (‘1-1-21’) is vervangen door Lange Hezelstraat 123. Daarop is bij beroep ‘zonder’ doorgehaald en vervangen door agent in wijnen. In de Gemeentelijke Monumentenlijst staat een verdere uitleg: “In de bekende publicatie van Dr. J.J. de Blécourt over het Schependom van Nijmegen (1912) staat het pand vermeld als de Villa Rica van de heer A.J.J. Pascal. Deze Pascal had de woning laten bouwen. Tot aan de voltooiing woonde hij aan de Voorstadslaan 212, waarna hij in 1916 naar de Lange Hezelstraat 123 verhuisd.”
Hij is getrouwd met Josphine (later vervangen door a) Sibilla Maria Hutgens (22-8-1879 Doesburg). Ze hebben 5 kinderen, waarvan er 1 jong is overleden:
Hendrika Maria (10-4-1901 Venlo); Bij de opmerking staat I2-285. En op een gegeven moment komt ze van dit adres weer bij het gezin te wonen. Zij is dan onderwijzeres bijz. school.
Petrus Josephus Arnoldus (25-10-1903 Hees); hij overlijdt op 4-12-1912
Josephus Jacobus (2-4-1909 Hees)
Maria Johanna Hendrika (23-6-1911 Hees).
Louis Pierre Leon (7-10-1914 Hees)
Daarnaast zijn moeder Hendrika Wilhelmina ten Oever, wed. Pascal (8-2- 1837). Op 11-10-1911 overlijdt ze te ’s Gravenhage (de verhuizing daar naar toe staat niet vermeld). De laatste 3 kinderen zijn in Villa Rica geboren.
Andere bewoners op basis Adresboeken:
Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw; architect Hoffmann
Pascal verkoopt de woning rond eind 1916/begin 1917 aan C.J. van Barneveld, een arts. Van Barneveld had op dit adres ook zijn praktijk. (Gemeentelijke monumentenlijst)
Van Barneveld laat (waarschijnlijk staat er) R. Offerman een kleine verbouwing doen en een schuurtje bouwen (datum dossier: VERBOUWEN WOONHUIS (26-01-1917). De verbouwing houdt uiterlijk in dat een balkon van de zijgevel bij de woning zelf wordt getrokken.
Plan tot het bouwen van een schuurtje een een kleine verbouwing. D12.385339
Dan koopt in 1951 de N.V. Scheepswerf Gebr. van der Werf uit Deest het pand. Zij laten door architect R. G. Rodenburg een verbouwing ontwerpen. De tekening daarvan is gedateerd op 9-9-1951. Uiterlijk betreft dit het plaatsen van 1 groot raam centraal boven de deur en het plaatsen van een nieuwe deur naast de reeds bestaande.
Oud D12.412713
Nieuw (D12.412714 detail)
In 1996 brandt de woning deels af en wordt vervolgens herbouwd.
Villa Rica was het derde en tevens laatste pand dat van de grond kwam voor het Villapark Hees. Daarna zou er pas in 1924 weer gebouwd worden.
Gemeentelijk Monument
Villa Rica is een Gemeentelijk monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide omschrijving): “
Architectuurhistorische waarde In het authentieke karakter zowel in de hoofdvorm als de detaillering gaaf bewaard gebleven voorbeeld van villabouw uit de vroege twintigste eeuw, naar een ontwerp van de Nijmeegse architect Willem Hoffmann die onder meer bekend is van kasteel Het Slotje aan de Neerbosscheweg. Het onderhavige, uit 1904 daterende pand, voerde hij uit in een op de vernieuwende landhuisbouw stoelende stijl. Karakteristiek is onder meer de schilderachtige en asymmetrische opzet, met in elkaar grijpende dakpartijen, vensters met luiken en veelruits bovenlichten, alsmede decoratief houtbeschot. Alhoewel de woning door brand werd aangetast geeft het bouwwerk zowel uit- als inwendig nog immer een goed herkenbare indruk van de oorspronkelijke opzet. Het rondom een hal met trappenhuis ingedeelde interieur werd in nauwe aansluiting bij de authentieke situatie gereconstrueerd.
Stedenbouwkundige waarde Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een asymmetrische bouwmassa, ‘ingewikkeld’ in elkaar stekende dakpartijen, een hoog oprijzend dakhuis en diverse opvallende details waaronder een rijkbewerkte timpaan, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin belangrijke situationele waarde. De stedenbouwkundige waarde wordt versterkt door de ligging op de hoek van een kruispunt waar het pand alleen al door de wat forsere opzet dan de belendende panden een belangrijke blikvanger vormt. Komende vanuit de tegenoverliggende Bredestraat valt het bouwwerk mede door zijn opzet en vormgeving al op grote afstand in het oog.
Cultuurhistorische waarde Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar de historie van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. Behalve boerderijtjes, bloemkwekerijen en religieuze instellingen werd de bebouwing van Hees en Neerbosch vooral bepaald door forse en voorname woonhuizen. Het onderhavige pand is hiervan een goed voorbeeld. Ondanks de teistering door brand weerspiegelt dit woonhuis nog immer op een heldere manier de historische ontwikkelingen in het betreffende gebied. Deze waarde wordt versterkt doordat de grote villa’s en landhuizen die zich in de onmiddellijke nabijheid bevonden voor het merendeel zijn verdwenen danwel slechts als min of meer aangetaste relicten bewaard bleven.”
Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…
The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522
“Villapark onder Hees.
Wij hebben indertijd reeds gesproken van het villapark, dat onder leiding van den architect den heer Oscar Leeuw zal worden aangelegd tusschen den straatweg naar Hees, de oude Heesche laan en den nieuwen weg, van wege de Gemeente aan te leggen als verbinding van den Heeschen straatweg met de Krayenhofflaan.
Binnen eenige dagen nu zal de aanbesteding voor den aanleg der wegen in dat park plaats hebben. Voorloopig zal men zich bepalen tot een weg tegenover de Breede straat, alszoo ter plaatse waar thans nog een tuinmanswoning staat, die moet weggebroken worden. Die weg krijgt twee zijtakken rechts, uitkomende op de Oude Heessche laan een een links, uitkomende op den straks genoemden gemeenteweg.
Tevens zal er een aanvang gemaakt worden met den bouw van twee villa’s, gelegen aan den eersten van genoemde zijwegen. Onze begaafde stadgenoot, de heer Leeuw heeft daartoe hoogst artistieke ontwerpen gemaakt, die op het oogenblik zie zien zijn in het winkelraam van den heer Smals, op de Groote Markt.
Het zijn bijzonder sierlijke en vriendelijke buitenwoningen, die hij geteekend heeft; in het groen zullen zij een schilderachtig effect maken, en op den duur zal dit deel van Nijmegens omgeving door den aanleg van dit park stellig een groote verfraaiing ondergaan.
Naar wij vernemen, bestaat het plan de villa’s niet te huur, maar te koop aan te bieden. Daar de prijzen matig zullen zijn, zal menigeen, die gaarne buiten wil wonen, maar niet de hoogste prijzen kan besteden, hier een geschikte gelegenheid vinden om zich duurzaam op een lief plekje te vestigen.” (De Gelderlander 25/12/1902)
Op 28 januari 1903 vindt de aanbesting plaats van “Het aanleggen en met grint verharden van wegen en nader omschreven werken in het Villapark onder Hees.” (PGNC 25/1/1903). De laagste inschrijver daarbij was J. Schippers voor de som van f 2940,- (PGNC 29/1/1903), die dan waarschijnlijk de aanbesteding heeft verkregen.
1903, Huidig adres: Tweede Oude Heselaan 522 Het huis dat tegenwoordig The Corner heet was 1 van de eerste 2 villa’s van het Villapark Hees. De architect was Oscar Leeuw. In dit artikel wordt nader ingegaan op dit villapark. Verkoop Villa Leeuwenstein Op 8 en 22 juli 1897 zal de villa “Leeuwenstein” onder Hees met…
Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond aan de Voorstadslaan. Hij laat daarop een villa ontwerpen door de architect Hoffmann: Villa Rica. het gebouw stamt uit 1904.
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)
In 1932 ontwerpt de architect C.J. Ebing Dubbel (Guido Gezellestraat 63) een dubbel woonhuis, Emmalaan 5 en 7. Dit in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen). Horstink zal zelf op nummer 5 gaan wonen. Lamers is makelaar van beroep en verkoopt nummer 7 aan B. Kistemaker.
Deze pagina verzamelt werken van architect Ebing en zal van tijd tot tijd worden aangevuld. Uitbreiding bij de Firma A.P. Keyser. 1932, Stikke Hezelstraat 42-44 (bij verbouwing) “Uitbreiding bij de Firma A.P. Keyser. De firma A.P. Keyser heeft haar zaak aan de Stikke hezelstraat No. 42-44, genaamd “De Bijenkorf” een belangrijke uitbreiding doen ondergaan, welke…
Merk bij 1948 de weduwe Horstink-Lamers op. Mogelijk/waarschijnlijk waren de aanvragers Horstink en Lamers voor de bouwvergunning familie? Dit is nog niet verder onderzocht.
Emmalaan 7
advertentie 11/2/1933
Op 11-2-1933 plaatst Lamers de advertentie voor het in aanbouw zijnd Heerenhuis gelegen in de Emmastraat
Hieronder staan de gevonden bewoners weergegeven. Een aantal advertenties/krantenartikelen bieden daarbij verdere aanknopingspunten:
B. Kistemaker zal het huis tussen februari en juni 1933 hebben gekocht: Vanaf 3-6-1933 wordt mevrouw Kistemaker op Emmalaan 7 in advertenties van de “R.K. vereniging ter bescherming van meisjes, in Nederland”. (De Gelderlander 3/6/1933)
Diepenbroek, wed. F.B. geb. A.R.J. Vinke, oftewel Anna Regnera Joanna Vinke, weduwe van Ferdinand Bernard Diepenbroek, overlijdt op 23-7-1938 (rouwadvertentie De Gelderlander 23/7/1938)
In ieder geval is er ten aanzien van A.Th.A.K. Lange op 1-4-1939 een advertentie gevonden met Emmalaan 7 als adres (hij blijkt daarbij secretaris van de Nijmeegsche Zwemclub 1921 te zijn) (De Gelderlander 1/4/1939)
Gevonden in Adresboeken:
B. Kistemaker
Hoofd R.K. bijz. school
1934, 1936, 1938
Diepenbroek, wed. F.B. geb. A.R.J. Vinke
1934, 1936, 1938
A.Th.A.K. Lange
Scheik. Ing.
1940
KI.D. de Groot
Reiziger
1948
A.Ph. Krijff
Chemicus
1951, 1955
J.P. Tazelaar
Arb. Analist
1959, 1963
Wed. P.J. van Bortel, geb. A.E. Weijkman
1959, 1963
P.J.H.M. Heijndaal
psycholoog
1968
Familie Krijff
Op het terras achtertuin familie Krijff, van links naar rechts: Luco, Nienke, Jan, ma en pa, 5-8-1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)
Jan Krijff stuurde de volgende reactie:
“Vanuit Delft komende heb ik op dit adres gewoond van 1951 tot en met 1956. Dit samen met mijn ouders , broer Luco en zusje Nienke. Mijn vader werkte bij Smit, Transfomatoren. In 1956 zijn wij vertrokken naar Bloemendaal. In Nijmegen zat ik op de freubel school bij Mej Boot op de Oranje Singel. Daarna op de3 Nutschool. In het begin met de tram naar school het laatste jaar met de fiets. Het was een rustig buurtje waar weinig op straat werd gespeeld. Erg veel kan ik mij niet herhinneren maar wel dat soldaten langs kwamen met grote melkbussen met snert. ook weet ik nog dat er geschaatst werd in de haven. Ik ben nog een paar keer teruggeweest in Nijmegen.”
En in een brief: “Wij hebben daar maar een korte periode gewoond en ik kan mij van het interieur niet veel herinneren. Volgens mij was er geen centrale verwarming en weet ik ook niet meer of er een badkamer was.
Een wandeling op de Prinsenlaan, die rechts afbuigt. Op de hoek is Prinsenlaan 18 (huidig nummer) te zien en nog een klein stukje Prinsenlaan 12 rechts daarvan. De weg links is de Patrijsstraat: daar is 1 van de nieuwbouwwoningen te zien (en vaag links daarvan een aantal andere nieuwbouwwoningen), 1955/1956 (Foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright J. Krijff)
Er was nagenoeg geen contact met de buren, die naar ik herinner zeer Christelijk waren. Voor mijn vader was Nijmegen na Delft een soort thuis komen. Hij heeft zijn heel HBS tijd in Nijmegen gewoond en is daarna naar Utrecht vertrokken. Mijn moeder was een Arnhemse en vond Nijmegen maar niks. Zij was blij naar Bloemendaal te kunnen gaan.
Verder kan ik mij nog een paar namen van de Nut School (Lagere School) herinneren. Han Meijbergen van de margarine fabriek, Eric Nuver, zoon van de huisarts, Hansje Blokland die zijn vader fruitteler was (appels). De school was gelegen tegenover de winkel die Marklin treinen verkocht waar met Kerst een groot aantal mensen voor de ramen stonden. Wij hebben recent genoten van de documentaire over de Nijmeegse jongens van Lymborch in mijn tijd in Nijmegen nooit van gehoord.”
Klik op onderstaande foto’s voor een vergroting:
Op het terras achtertuin familie Krijff, 5-8-1955 (ter beschikking gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)
1956: Mevr. Krijff-Joosten (links) en Mevr Bussemaker-Joosten (rechts); zussen van elkaar (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 6: kinderen familie Krijff, zij woonden op Emmalaan 7. Op 6 woonde Mej. van Grondelle, akela bij Keizer Karel Padvinders, 1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 5 en 7 (September 2022, Google Streetview) architect Ebing
De R.K. St. Antonius Abtkerk en pastorie, 1904 (Uitg. Dr. Trenkler en Co via F16087 RAN)
De Dennenstraat is al eeuwenlang de grens tussen Neerbosch(-oost) en Hees. Een aantal gebouwen herinneren nog aan de agrarische geschiedenis van deze omgeving. En daarnaast vallen vooral ook een aantal religieuze gebouwen op, waaronder de St. Antonius Abtkerk.
Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Dennenstraat.
Grens Neerbosch en Hees
Daarbij is het in ieder geval al een aantal eeuwen de grens tussen Neerbosch(-oost) en Hees: op het minuutplan uit 1822 van de Gemeente Neerbosch is de grens van Sectie B. Hees en Sectie F Neerbosch (https://nl.wikipedia.org/wiki/Neerbosch)
De naam Dennenstraat
De “Denne Straet” is al sinds 1754 en 1755 bekend (Van Suchtelen & Hollandt, zoals weergegeven in het https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/D.html). Daarbij lijkt niet duidelijk te zijn wat de herkomst van deze naam is geweest, wat er zo “bijzonder” is geweest om de naam naar deze bomen te vernoemen.
Het voormalige Huize Pater Dehon, van 1951 tot 1974 een doorgangshuis voor voogdijjongens (een soort observatiehuis). (Leon Gustave Dehon was stichter in 1877 van de orde van de Priesters van het Heilig Hart van Jezus). Huize Pater Dehon sloot in 1974 zijn deuren en werd een jaar later verkocht aan de Stichting Jeugd en Gezin, een fusie van twee Nijmeegse voogdijverenigingen. De BLO-school ging onder de naam ’t Driespan verder als ZMOK-school
Het oorspronkelijke pand Villa ‘Field View’ werd gebouwd in 1913 en werd ingrijpend verbouwd en aangepast naar een ontwerp van architect E. F. Estourgie in 1950, Dennenstraat, 1987 (Anton van Roekel via KN11655-84 RAN CCBYSA)
Het voormalige Huize Pater Dehon, van 1951 tot 1974 een doorgangshuis voor voogdijjongens (een soort observatiehuis). Huize Pater Dehon sloot in 1974 zijn deuren en werd een jaar later verkocht aan de Stichting Jeugd en Gezin.. De BLO-school ging onder de naam ’t Driespan verder als ZMOK-school
De achterzijde van de St. RosaStichting van de Zusters Dominicanessen van de Heilige Familie (Dominicanessen van Neerbosch) met links de grote kapel ; ontworpen in 1911 door architect W.J.H. van der Waarden ; hierin runden de Zusters een pensionaat , een kleuterschool, een lagere school, een huishoudschool en een kweekschool ; P.S. het gebouw is gesloopt in 1989, foto 1930 (RAN F45313)De Kapel van de Zusters Dominicanessen; ontworpen in 1911 door architect W.J.H. van der Waarden, gesloopt in 1989, 1987 (Anton van Roekel via F16754 RAN CCBYSA)
Dennenstraat 97 (voorheen 95a)
Het Klooster van de Zusters Dominicanessen. In 1911-1912 werd het nieuwe klooster gebouwd. Hierin werden scholen en een pensionaat gevestigd. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw kwam er een einde aan het onderwijs door de zusters. In 1989 werd het klooster (het linker gebouw, Dennenstraat 95) afgebroken, her rechter gebouw, Dennenstraat 97 bestaat nog Dennenstraat, 1955 (F16106 RAN)Dennenstraat 97 nu, april 2025 (Google Streetview)
Dennenstraat 109-111
1868
De Dennenstraat 109-111 is een Gemeentelijk monument met als tekst van het besluit tot aanwijzing: “Woonhuis. Blokvormig pand van één bouwlaag, gewit. Gedekt met twee parallelle pannengedekte tentdaken die aan de straatzijde schuilgaan achter één dakschild. Voorgevel drie-assig, met in het midden portiek met de voordeur; ter weerszijden een venster met afgeronde bovenhoeken. Boven de deur een verhoogde, gemetselde dakkapel met zadeldak en gezaagde houten daklijst. In de kapel een groot venster met aangrenzend twee kleine zijramen (‘melkmeisjes’). Zijgevel vier-assig. Bouwjaar: 1868 (stenen in portiek: A.F. 1868; M.E.O. 1868). Goed bewaarde boerenwoning van fraaie verhoudingen. Van belang als restant van de dorpsbebouwing van de Neerbossche Dennenstraat.”
De Pastorie van de St. Antonius Abtkerk, Dennenstraat 121, 1915 (F14801 RAN)
De “Witte Poort”
Straatbeeld, met buitenplaats ‘De Witte Poort’ aan de Dennenstraat, gesloopt in 1925 ten behoeve van de bouw van het nieuwe St. Dominicus-College. Links, koffiehuis/café ‘van Gemert aan de Brouwerij’, 1902-1904 (Vivat via F16100 RAN)
De buitenplaats ‘De Witte Poort’ was eigendom van jonkheer van Rijckevorssel. Zijn weduwe schonk het landgoed aan de Dominicanen, waarna in 1925 het landhuis werd gesloopt om te maken voorde bouw van het nieuwe St. Dominicus-College. (Bron: bijschrift GN11120 RAN)
Dominicus College
-Hoofdingang van het Sint Dominicuscollege. Het klooster-, internaat- en scholencomplex van architect Eduard Henricus Gerardus Hubertus (Ed.) Cuypers (Roermond, 18/04/1859) – Den Haag, 01/06/1927), gebouwd 1925/1927 op landgoed ‘De Witte Poort’, werd in 1992, na het vertrek van de paters Dominicanen, afgebroken. De monumentale kapel uit 1926, eveneens van Cuypers, oorspronkelijk bedoeld om behouden te blijven binnen de nieuwe opzet van het klooster-/schoolterrein, werd uiteindelijk na de brand van 4 februari 1993 eveneens gesloopt voor de bouw van twee woningen, deel uitmakend van het door de brand aangepaste nieuwbouwplan voor vijftig eengezinswoningen en veertig appartementen in de eerste helft van de jaren negentig , Dennenstraat 135, 1926-1928 (F91480 RAN)
Na het Dominicus-College kwam hier het Jan Brinkhoffplantsoen:
Het Rooms Katholieke Bondsgebouw heeft een wat typisch aanzien met zijn topgevels, opvallende dakkapellen en het met blauwe en rode pannen bedekte dak. Gebouwd in 1906 als rooms-katholiek bondsgebouw werd het ook gebruikt voor andere activiteiten. “Inmiddels” (ten tijde schrijven bijschrift door RAN) heeft het gebouw als bestemming een huisartsenpraktijk, Dennenstraat 106-108, 1930 (F16105 RAN)
Café de Brouwerij
Café ‘de Brouwerij’ op de hoek met de Dennenstraat. Eigenaar was Johannes Petrus van Gemert, Kerkstraat Hees, 1900 (F67050 RAN)
De R.K. St. Antonius Abtkerk en pastorie, 1904 (Uitg. Dr. Trenkler en Co via F16087 RAN)
In 1874 ontwerpt P.J.H. Cuypers, welke in 1879-1880 gereed kwam. Het gebouw is een zogenaamde neo-gotische hallenkerk.
Interieur
De St. Antonius Abtkerk tijdens het 25- jarig bestaan. Het oorspronkelijk rijk gekleurde interieur werd in de jaren zestig witgepleisterd. De glas-in-lood vensters werden vervaardigd door glasatelier F. Nicolas en Zonen uit Roermond. Ze werden geplaatst tussen 1880 en 1925. In de kerk bevindt zich een 16-eeuws kruisbeeld uit Kalkar, Dennenstraat 121, 1928 (F16084 RAN)
Bijzonder zijn een kruisbeeld uit begin 16e eeuw, vervaardigd door de “Meester van het Kalkarse Anna-altaar”. Deze bevond zich tot 1804 in een Dominicaenklooster in Kalkar. En daarnaast de glas-in-lood ramen, vervaardigd door F. Nicolas en Zonen uit Roermond. De kruiswegstaties zijn gemaakt door Dorus Arts, een kunstschilder afkomstig uit Nijmegen. Verschillende parochianen hebben toendertijd voor de kruiswegstaties geposeerd.
St.-Antonius Abtkerk met pastorie (midden) en bondsgebouw, Dennenstraat, 1920-1925 (Evert F. van der Grinten via F78872 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)
De kerk is een Rijksmonument met als omschrijving:
“Driebeukige neogotische HALLENKERK met ingebouwde toren.
De zijbeuktraveeën hebben puntgevels en dwars op de kap van de middenbeuk gerichte zadeldaken, een dispositie, die niet overeenkomt met de inwendige ruimtewerking.
Slanke achthoekige pijlers van baksteen, welker profileringen zonder kapitelen overgaan in de scheibogen.
Stenen kruisribgewelven.
De zeer drukke polychromering van het interieur is in de jaren zestig vervangen door een sobere bepleistering; bewaard bleef slechts de rijke beglazing.
Laatgotisch, houten kruisbeeld, in 1804 uit het Dominicanenklooster te Kalkar hierheen overgebracht. Begin 16e eeuws, door de Meester van het Kalkarse Anna-altaar.”
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Bredestraat, een van de bekendste en mooiste straten van de wijk Hees.
De Naam Bredestraat
De Bredestraat, toen geschreven als Breestraat, in Hees, 1900 (F46085 RAN)
In ieder geval komt de Bredestraat in 1822 voor als “De breede Straat” (kadastrale gemeente Neerbosch, Sectie A en B).
“”Breedestraat : Loopende van af den (zoogenaamde dikkenboom) in de Heesschelaan tot aan het huis van Van Eikelen, met twee zijtakken langs de Veldwachterswoning naar de Biezen, en eene naar de Heessche Kerk” (Legger B 1859, nr. 7) Het huis van Van Eijkelen stond op de hoek van deDorpsstraat (Korte Bredestraat) en werd Vreugderijk genoemd. De veldwachterswoning stond ter hoogte van Bredestraat 138.” (Straatnamenregister)
In de loop der tijd zijn hier een aantal varianten op. Juli 1924 besluit de Gemeenteraad officiëel tot “Breedestraat”, welke in de loop van 1947 stilzwijgend wordt gewijzigd in “Bredestraat”.
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Bredestraat Er is al een zeer mooie site over Sancta Maria: WonenBijMaria.nl. Als aanvulling: De priester Modestus Stephanus Glorieux stichtte in 1845 de congregatie van de Zusters van Barmhartigheid in Ronse, België. Sinds 1853 (wikipedia) of 1854 (175 jaar) waren de Zusters van Ronse gevestigd in Nederland in ’s-Hertogenbosch. In dat jaar was hun hulp…
Naast Ubbergen en Beek kende en kent Nijmegen zelf een aantal wasserijen. Een daarvan was de Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon. Begonnen op de Bredestraat, werd in 1919 het bedrijf gevestigd in de nieuwbouw op de Graafseweg. Uiteindelijk is het pand in 2008 gesloopt.
Jarenlang was de “onbewoonbaar verklaarde” boerderij aan de Bredestraat in gebruik als paardenstal. Daarbij had ze een opvallende, vaal paarse kleur. Sinds 2021 de het gebouw prachtig gerenoveerd.
Charles Pieter Hammes (Hees, 9 augustus 1915 – aldaar, 16 april 1991) was een Nederlandse beeldhouwer. Veel van zijn beelden zijn te vinden in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij een kerstgroep, welke uit 80 onderdelen bestaat.
Tussen het sportpark en Yuverta door laveert het Park West. Een parkje waar veel mensen wandelen of hun hond uitlaten. Het park is erg afwisselend, onder andere aantal poelen, een rij oude perenbomen, een voedselbos, ecoruïne en tiny forest
Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. Kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen vroeg architect W.S. Ibes voor het ontwerp. Op 18-8-1936 besteedt W.S. Ibes het bouwen van een landhuis met schuur aan de Breedestraat aan (De Gelderlander 13/8/1936). De aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge.
De Stenen Bank is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees. Het is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees. De bank is ontworpen door Jhr. J. van Rijckevorsel en J. van Vucht Tijssen.
De “Stichting Overal”, Bredestraat 52, 1987 (Bertus van As via F13827 RAN CCBYSA)
Vooraf
In 1975 besluiten woonbootbewoners bij de Vlietberg om met tweedehands spullen te gaan verkopen: zo worden spullen gered van de vuilnis en kan met de opbrengst projecten voor het milieu en mensenrechten steunen. Nadat het een tijdlang aan de Koningstraat heeft gezeten, komt Overal in het pand aan de Karregas. Er is echter behoefte aan meer ruimte: in 1981 is er sprake van grote werkeloosheid. Overal probeert daarom zelf werk te creëren, onder andere door fietsreparatie.
Bredestraat
In 1981 besluit Stichting Overal de oude wasserij Edelweiss op Bredestraat 52-54 te kopen. Wel is er discussie: hun pand aan de Karregas is een fijne plek en heeft een goede aanloop. Ligt de Bredestraat niet te ver weg? En daarnaast had Overal onvoldoende geld om het pand zomaar te kunnen aankopen. Wél had de locatie aan de Bredestraat de nodige voordelen: het zou mogelijk worden om een plek te realiseren voor wonen én werken. De oppervlakte was groter. En de vruchtbare grond bood mogelijkheden om biologisch te gaan boeren.
Er moest veel aan het pand gebeuren, vooral omdat het pand slecht was onderhouden en er na Edelweiss een aantal huurders het gebouw hadden uitgewoond. Na veel herstelwerk, kon Overal in 1983 open. In de woning gingen 5 “Overallers” wonen.
Vervuiling en sloop
Rond 1991 bleek de grond echter ernstig vervuild te zijn, door een voormalige onderhuurder die een chemisch wasserette had gehad en clandestien oplosmiddelen had gedumpt. Voor de sanering van de grond moest het gebouw worden afgebroken. In de tussentijd ging Overal verder op de Weurtseweg.
Door de schadevergoeding die Overal (uiteindelijk) van de provincie krijgt, een tweede hypotheek en een gemeentegarantie wordt nieuwbouw mogelijk.
Revolutionaire en milieuvriendelijke nieuwbouw
Overal wilde een revolutionair en vooral milieuvriendelijk pand. Het koos voor het ontwerp van architecten Tjeerd Deelstra en Jan Nijland van het International Institute for the Urban Environment. Maart 1993 begint de nieuwbouw en opent op 4 september.
Brand en herbouw
In 1996 breekt er echter brand uit. Tijdens de herbouw verkast Overal tijdelijk naar de Molenweg.In 1981 besluit Stichting Overal de oude wasserij Edelweiss op Bredestraat 52-54 te kopen. Wel is er discussie: hun pand aan de Karregas is een fijne plek en heeft een goede aanloop. Ligt de Bredestraat niet te ver weg? En daarnaast had Overal onvoldoende geld om het pand zomaar te kunnen aankopen. Wél had de locatie aan de Bredestraat de nodige voordelen: het zou mogelijk worden om een plek te realiseren voor wonen én werken. De oppervlakte was groter. En de vruchtbare grond bood mogelijkheden om biologisch te gaan boeren.
Er moest veel aan het pand gebeuren, vooral omdat het pand slecht was onderhouden en er na Edelweiss een aantal huurders het gebouw hadden uitgewoond. Na veel herstelwerk, kon Overal in 1983 open. In de woning gingen 5 “Overallers” wonen.
Rond 1991 bleek de grond echter ernstig vervuild te zijn, door een voormalige onderhuurder die een chemisch wasserette had gehad en clandestien oplosmiddelen had gedumpt. Het gebouw moest worden afgebroken. In de tussentijd ging Overal verder op de Weurtseweg.
Door de schadevergoeding die Overal (uiteindelijk) van de provincie krijgt, een tweede hypotheek en een gemeentegarantie wordt nieuwbouw mogelijk.
Overal wilde een revolutionair en vooral milieuvriendelijk pand. Het koos voor het ontwerp van architecten Tjeerd Deelstra en Jan Nijland van het International Institute for the Urban Environment. Maart 1993 begint de nieuwbouw en opent op 4 september.
In 1996 breekt er echter brand uit. Tijdens de herbouw verkast Overal tijdelijk naar de Molenweg.
Een uitgebreid artikel is te lezen op “40 jaar Overal“, tevens bron van deze paragraaf.
De dierenweide staat bekend als “het landje van Lap”. Eigenaar Jan Lap wilde niet dat de gemeente de dierenweide zou bebouwen. Daarop beloofde de gemeente dat niet te doen tijdens zijn leven. Lap zou meer dan 100 jaar worden. Tegenwoordig (mei 2026) bestaat de dierenweide nog steeds.
In 1925 was Johannes Martinus Lap (het RAN noemt hem Jan, waarschijnlijk was dit zijn roepnaam) met zijn vrouw naar Nijmegen gekomen.
In 1935 wordt een woning aan de Bredestraat gebouwd. De Stenen Bank noemt de naam van zijn vader Petrus Paulus, maar uit het artikel blijkt nergens dat deze Petrus vanuit Rotterdam óók naar Nijmegen was gekomen. Waarschijnlijk betreft het een vergissing. Het ene deel van de woning gaat Johannes zelf bewonen, het andere deel wordt verhuurd. Later zal een van de zonen van Johannes, Harry, dit deel gaan bewonen.
Naast de woning lag tuinbouwgrond van de broers Geurtjes. In de jaren 60 besloten zij het rustiger aan te gaan doen. De gemeente leek interesse om het te gebruiken als bouwgrond; Lap vreesde dat het terrein als vuilstort zou worden gebruikt.
Lap en zijn 6 zonen besluiten er “voor de zekerheid” een dierenwei van te maken: met bouwstaal wordt een afrastering gemaakt en uit Beuningen, waar vierwekelijks een dierenmarkt was, wordt kleinvee gehaald.
De gemeente besloot om de dierenweide in ieder geval te gedogen tot het overlijden van Lap. De Stenen Bank noemt in haar artikel van 1997 dat zijn zoon Harry wel door wil gaan met de dierenweide, wanneer Johannes zou komen te overlijden.
In ieder geval bestaat anno mei 2026 de dierenweide nog steeds.
Een foto uit 1989 van de 90-jarige Jan Lap in de dierenweide is te zien op F55594 RAN.
Het vernieuwde volkstuinencomplex ’t Achterveld werd op 4 mei 2005 heropend. Het is mij nog niet bekend vanaf wanneer hier volkstuinen waren. Voor de naam van de volkstuinen had men ideeën kunnen inzenden. Daarbij koos de jury voor de naam “Achterveld”, “omdat het hier vroeger ook zo heette”. (De Stenen Bank, juni 2005, met een verslag van de opening)
In ieder geval komt deze naam al voor in 1822. In 1933 noemt Teunissen het: “Terrein onder Heesch tussen de Breedestraat en de Dorpsstraat.” (Straatnamenregister)
Huize Diemerkamp is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing (hier staat tevens een uitgebreide beschrijving):
“Goed bewaard voorbeeld van villabouw uit het midden van de negentiende eeuw, van groot belang door de goed bewaarde situering met vijver en toegangsbrug.”
Bredestraat 90-92
Gemeentelijk Monument
Bredestraat 90-92 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Landhuis. Blokvormig geheel gepleisterd pand van twee bouwlagen met pannen schilddak. Vanwege de ligging op een hoek zijn twee der vier gevels rijker geornamenteerd. De voorgevel heeft drie assen. Evenals de zijgevel is deze horizontaal ingedeeld door drie smalle vlakke banden tussen de etages, en één dergelijke band bij wijze van kroonlijst. De hoeken en de middenpartij, die de dieper liggende voordeur bevat zijn vertikaal geaccentueerd door vlakke pilasters met smalle verdiepte vakken. In de zijgevel is deze indeling herhaald. De middenpartij, tussen vlakke pilasters is hier echter blind. Alleen de zijvlakken bevatten hier elk één venster, behalve links beneden waar zich een kamer met twee vensters bevindt. Het betrekkelijk vlakke, licht gebroken dak kraagt over op een rij ver uitstekende balken. Alle vensterindelingen zijn gewijzigd; een rechts van de voorgevel aangebouwde tuinkamer of erker is door verbouwing van alle ornamentiek ontdaan. Bouwjaar: ca. 1870-1875. Monumentaal pand van harmonische verhoudingen, karakteristiek voor de villabebouwing in de omgeving van de stad.”
Bredestraat 114 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Gepleisterd voorhuis van een T-boerderij van een bouwlaag, met een gevel van vier assen. Voordeur in derde as; de vierde as bevat een opkamer. De eerste, meest linkse as bevat een gewijzigd smal venster; de tweede as heeft een zesruiter. In de gevel twee hooiluiken. Het achterhuis, dat waarschijnlijk asymmetrisch aansloot en links tot aan de voorgevel doorliep is recent vernieuwd. Voorhuis met schilddak met pannen, verlopend in het haaks daarop staande dak van het bedrijfsgedeelte. bouwjaar: 1762 (muurankers) Ondanks ernstige ingrepen in essentie nog goed herkenbare kleine boerderij.”
Bredestraat 148
Gemeentelijk Monument
Bredestraat 148 is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving opgenomen:
“Architectuurhistorische waarde Zowel in de hoofdvorm als de detaillering in een vrij gave staat behouden gebleven voorbeeld van een ruime dorpswoning uit de late negentiende eeuw. In zijn vormgeving is de woning karakteristiek voor de Neorenaissance, met speklagen, van diamantkoppen voorziene sluitstenen en een hoofdgestel. Karakteristiek is bovendien de symmetrische opzet, met in het verlengde van de hoofdingang een Vlaamse gevel. In deze opzet sluit de woning aan bij een vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw geliefd dorpswoningtype. Door het vrij gave karakter weerspiegelt het pand dan ook op een goed herkenbare manier de contemporaine ontwikkelingen op het gebied van de villabouw.
Stedenbouwkundige waarde Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een dominant aanwezige en roodgedekte kap met een dakhuis met balkon, en een symmetrische bouwmassa met een ingangsportiek en gepleisterde detaillering, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bocht van de Bredestraat belangrijke situationele waarde. Hier maakt het object tezamen met het vergelijkbaar vormgegeven buurpand op nr. 152 deel uit van een waardevol ensemble dat karakteristiek is voor de historische bebouwing in het vroegere dorp Hees. De situeringswaarde wordt versterkt doordat zich langs het betreffende deel van de Bredestraat nog een aantal historische panden bevindt, waaronder het uitgebreide complex van Sancta Maria.
Cultuurhistorische waarde Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar het groei- en ontwikkelingsproces van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. In de loop van de tijd werden deze plaatsjes niet alleen gekenmerkt door een agrarisch karakter – met boerderijtjes, kwekerijen en bloemisterijen – maar ook door een groot aantal villa’s, landhuisjes en buitens. Als onderdeel van de onder meer door enkele historische villa’s en het voormalige rusthuis Sancta Maria bepaalde bebouwing aan dit deel van de Bredestraat weerspiegelt de onderhavige woning dan ook de historische ontwikkelingen in het betreffende gedeelte van de gemeente Nijmegen.”
Huize ‘De Laarhoek’ van de familie C.A. Wagner; Het toenmalige adres van de woning was Breedestraat 217, vanaf 1912 wordt het huis bewoond door de familie Hammes-Wagner, Bredestraat 160 Hees, 1907-1908 (F88886 RAN)
Charles Pieter Hammes (Hees, 9 augustus 1915 – aldaar, 16 april 1991) was een Nederlandse beeldhouwer. Veel van zijn beelden zijn te vinden in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij een kerstgroep, welke uit 80 onderdelen bestaat.
Gemeentelijk Monument
Bredestraat 158-160 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Geheel gepleisterd bakstenen pand met symmetrische opbouw, bestaande uit een vlakgedekt drieassig middengedeelte en daarop aansluitende eenassige zijvleugels van één bouwlaag met schilddaken en een centrale dakkapel. Het middengedeelte heeft een centrale deur met daarboven een klein balkon, waarboven een kleine torenvormige bekroning die boven het platte dak uitsteekt. Deze toren heeft vier lage leiengedekte dak- schilden; het vlakke bovengedeelte wordt omgrensd door een smeedijzeren hekje. Alle vensters op de begane grond zijn zesruiters en hebben houten luiken. De ramen op de etage van het middengedeelte zijn klapvensters met een tweedelig bovenlicht. Tegen de linker-zijgevel is een aanbouwtje met aan de straatzijde een venster en in de zijgevel een deur: de toegang tot de linkerwoning. Bouwtijd: ca. 1880 Aantrekkelijk gelegen en gaaf bewaard gebleven pand dat als één van de zeer weinige kleine buitens in Hees bewaard gebleven is. Voor Nijmegen een vroeg voorbeeld van een op de vorm van de boerderij teruggaand type landhuis -van één etage met verhoogde ingangspartij- dat tot in het begin van de 20ste eeuw in de omgeving van de stad in zwang bleef.”
Bredestraat 201/Korte Bredestraat 62
Rechts de Dorpsstraat (de latere Korte Bredestraat) en links de Bredestraat ; in het midden het huis Beau Lieu, 1875-1880 (F19102 RAN)
Gemeentelijk Monument
Het pand is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Landhuis bestaande uit twee woningen; “Beaulieu”. Blokvormig, op een straathoek gelegen bakstenen pand van twee bouwlagen met pannen gedekt schilddak. Vlakke geprofileerde gootlijst. Muren oorspronkelijk aan drie zijden baksteen; aan de vierde zijde, aan de Korte Bredestraat, gepleisterd. Voorgevel aan de Bredestraat later gewit. T-vensters. Voorgevel Bredestraat met zes assen, waarvan de middelste als risaliet. Op de begane grond voor de risaliet een latere serre met twee deuren. Zijgevel aan Korte Bredestraat beneden drie, boven vijf vensters, waarvan de bij nr.62 behorende vensters nog met de oorspronkelijke persiennes. De voorgevel van nr.62 in baksteen, met vijf assen met in het midden de voordeur met houten pilasterkozijn. Links van de voordeur, over twee assen, een brede houten serre. Alle ramen met persiennes. Bouwjaar: midden 19de eeuw. Ondanks de sobere modernisering van nr.201 in hoofdvorm goed bewaard landhuis van uitzonderlijke opzet, met voor- en achterhuis. Door de ligging beeldbepalend voor het karakter van de 18de en 19de eeuwse hoofdstraat van het villadorp Hees”
Bredestraat 206-208 is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):
“Architectuurhistorische criteria Het pand is voor Nijmegen een goed voorbeeld van een hallehuisboerderij uit 1900 in het voormalige buurtschap Hees. De boerderij is redelijk gaaf bewaard gebleven. Ook het interieur bezit meerdere waardevolle elementen, waaronder paneeldeuren, een kelder met opkamer, schouwen en de brandmuur. Om deze redenen heeft het plan architectuurhistorische waarde. Dit betreft zowel het exterieur als de indeling van het interieur en de waardevolle onderdelen daarin.
Stedenbouwkundige criteria De hallehuisboerderij is onderdeel van een historisch gegroeide reeks van woonhuizen, boerderijen en villa’s aan de Bredestraat. Bovendien verwijst de boerderij naar het oorspronkelijke agrarische grondgebruik in en rondom Hees. Derhalve heeft het gebouw stedenbouwkundige waarde.
Cultuurhistorische criteria De boerderij herinnert aan de geschiedenis van het dorp Hees, waarin de land- en tuinbouw een belangrijke rol heeft gespeeld. Bovendien geeft het een goed beeld van het bestaan op een boerderij in.”
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Er is al een zeer mooie site over Sancta Maria: WonenBijMaria.nl. Als aanvulling:
De priester Modestus Stephanus Glorieux stichtte in 1845 de congregatie van de Zusters van Barmhartigheid in Ronse, België.
Sinds 1853 (wikipedia) of 1854 (175 jaar) waren de Zusters van Ronse gevestigd in Nederland in ’s-Hertogenbosch. In dat jaar was hun hulp ingeroepen om te gaan werken in het psychiatrisch ziekenhuis Reinier van Arkel. Deze inrichting bestond al eeuwen, waarbij de Broeders van Dongen in 1853 begonnen waren met de verpleging. Deze orde was eveneens door Glorieux gesticht.
In Nederland zou de congregatie, zeker aanvankelijk, vooral werkzaam zijn in de psychiatrie; in België waren ze vooral actief in het onderwijs, de bejaardenhulp en de gezondheidszorg. Ook in Nederland zouden de Zusters op deze terreinen actief worden, zoals de bejaardenverzorging Sint Joannes Baptist in Den Bosch.
Architect Th.J. Klompers uit Den Bosch
De architect van de uitbreiding in 1912 is Th.J. Klompers uit Den Bosch.
Theo Johannes Klompers was in 1887 benoemd door de Gemeenteraad van Den Bosch tot “bouwkundige”. Deze functie ontwikkelde zich tot dat van architect en hoofd van de Technische Dienst. Hij ontwierp samen met Ir. van Schevichaven (het is mij nog onbekend of het “familie van” betreft), regent van de Godshuizen en hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat van Noord-Brabant, de villa voor de “vrouwelijke klassepatiënten” -waarbij “klasse” slaat op de klasse waarin men verzekerd was- op Voorburg in Vught in 1893-1894. Het complex op Voorburg was een uitbreiding van de Reinier van Arkel inrichting, gebouwd “in het groen”. Ook hier waren de Zusters van Ronse werkzaam. Daarnaast ontwierp Klompers een aantal andere religieuze en daaraan verbonden instellingen; een belangrijk werk waren de werkzaamheden voor het Groot Ziekengasthuis in Den Bosch.
Dat de Zusters van Ronse aan Klompers de opdracht gaven lijkt een logische, in ieder geval vanuit de Bossche connectie.
Onze Lieve Vrouwe Hulp der Christenen
De patroonheilige van de congregatie is Onze Lieve Vrouwe Hulp der Christenen, een van de titels van de Heilige Maria. Het standbeeld van Maria dat centraal boven de ingang staat is dan ook deze verschijningsvorm: Maria met op de ene hand Jezus en in de andere hand een scepter.
Kapel Sancta Maria, ontwerp Charles Estourgie
1925 Bredestraat 168-170
Kapel Sancta Maria, architect Estourgie (RAN)
De kapel van Sancta Maria; ontworpen in 1925 door Charles Estourgie voor de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), die het naastgelegen pension bestuurden.
Gemeentelijk Monument
Sancta Maria is een Gemeentelijk Monument, lees de uitgebreide waardering.
De Petruskerk en de zijgevel van de Lagere Land- en Tuinbouwschool, 1930 (Keijzer via F33265 RAN) Schependomlaan Hees
Deze pagina verzamelt berichten over de Schependomlaan in de wijk Hees
De Schependomlaan is een van de straten die het oude dorp Hees vormde. Het meest herkenbare gebouw is de Petruskerk. Aan de straat staan een aantal prachtige villa’s. Ook kende deze weg een rijk kwekerij verleden.
Bombardement 22 juli 1942
In de nacht van 21 op 22 juli 1942 vielen 2 zware bommen van een Engelse bommenwerper op Dorpsstraat 122. Naast dit huis werden ook de nummers 118 en 124 totaal verwoest. Andere panden in de omgeving, waaronder de Petruskerk, raakten zwaar tot licht beschadigd. Een groot deel daarvan is uiteindelijk afgebroken.
Van huisnummer 118 (Villa Marie) kwamen beide bewoners om het leven: de gepensioneerde belastingambtenaar en weduwnaar Helmer Harmannus Jansen en zijn zoon Helmer Geert. Op nummer 122 (Villa Frisia) overleed hoofdonderwijzer Andreas van Loon.
De Schependomlaan kreeg in november 1957 haar huidige naam. Daarvoor heette het de Dorpstraat. Het eerste deel van de Dorpsstraat werd daarbij Schependomlaan genoemd, het verlengde daarvan Korte Bredestraat. In 1924 had de Dorpsstraat officieel deze naam gekregen. In het Straatnamenregister staat verder dat in het Adresboek 1892 de namen Hees kerkstr, Hees dorpsstr, Hees dorpsstr b/d kerk voorkomen. Op de Wegenlegger 1858 is het de “Grooteweg van Nijmegen door Hees en Neerbosch naar den Teersdijk” en in 1822 “De Nijmegensche Laan”.
Een prachtige foto van de Schependomlaan tussen 1950 en 1960 is te vinden op F33239 RAN.
Waar tegenwoordig het ouderencomplex Insulinde op de hoek van de Voorstadslaan en Schependom staat, stond daarvoor Huize Insulinde, oorspronkelijk opgericht als opvanghuis voor oud-Indië gangers. Daarvóór had het een beroemde bewoner: circusdirecteur Oscar Carré.
De “nieuwe” Dikke Boom van Hees is op 21 november 2003 geplant. Dat is precies 100 jaar nadat de oude Dikke Boom van Hees door blikseminslag was omgegaan.
In 1903 laten de eigenaressen Delgijer en van Swelm hun café-restaurant “Buitenlust” herbouwen tot Hotel-pension met café “Buitenlust”. Architect Hoffmann ontwerpt een gebouw, dat “met zijn overhangende daken, balkons op alle verdiepingen en ruime veranda enigzins denken aan een groot Zwitsers chalet”.
Het Distelpark is in de jaren 60 aangelegd. Als onderdeel van Park West is het park in 2005 in samenspraak met de bewoners opnieuw ingericht. Het Distelpark is naast de Spoorbuurt en Oud West aangewezen als een van de hitteprojecten in Nijmegen. Deze projecten moeten zorgen voor meer groene en koele plekken, welke bijdragen aan…
Dit dubbele woonhuis op Schependomlaan 23 en 25 is gebouwd rond 1895. Het is gebouwd in een eclectische stijl, met invloeden van de Chaletstijl en de neo-renaissance.
Over de villa Jannetje en Johanna staat een mooi artikel op Noviomagus.
Rijksmonument
Links Villa Jannetje (was voorheen Villa Wilhelmina) en rechts Villa Johanna (was voorheen Villa Emma), gebouwd in 1898, Schependomlaan 23-25, 1972 (Evert F. van der Grinten via F78883 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)
Het is een Rijksmonument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):
“Dubbel Woonhuis met Hekwerken gebouwd ca. 1895.
Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een redelijk gaaf bewaarde dubbelwoning rond 1900 in eclectische stijl met duidelijke neorenaissance-kenmerken en invloeden van de chaletstijl.
Van stedenbouwkundig belang vanwege zijn ligging aan een hoofdstraat van het voormalige dorp Hees, dat door de stadsuitbreiding van Nijmegen in deze gemeente is opgegaan.
Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een vroege vorm van agglomeratie, waarbij het dorp Hees nog overwegend zijn landelijk karakter heeft weten te behouden.”
Postkantoor
Postkantoor, vanaf 1977 jarenlang het Bondskantoor van de K.N.V.B. geweest, Schependomlaan 16, 1930 (F33245 RAN)
Van 1899 tot 1930 had Hees een eigen postkantoor.
Van 1931 to 1950 was het een woning-bedrijfspand. Tussen 1950 en 1975 was het een showroom voor Novum schoolmeubilair. En van 1977-1998 KNVB kantoor. Daarna volgde leegstand of was het een kraakpand. In 2014 werd het gebouw gesloopt en tegenwoordig staan er appartementen.
Voor de oorlog waren er 2 “Gerretsen & Valeton”‘s, die oorspronkelijk met elkaar te maken hadden:
Oorspronkelijk hadden Gerretsen en Valeton een winkel in de Hertogstraat, die zij verplaatsten naar nummer 27. Daarbij gaat Gerretsen na het overlijden van Valeton een N.V. aan met P.F. Marttin
In de jaren 20 lijkt P.F. Marttin de eigenaar te zijn geworden van de winkel, die Gerretsen & Valeton blijft heten. De kwekerij aan de Dorpsstraat (nu Schependomlaan) wordt geen eigendom van Marttin en gaat eveneens als Gerretsen & Valeton alleen als kwekerij verder. Marttin zal zelf een kwekerij beginnen aan de Wolfkuilseweg.
Koop van een kwekerij en huis Sweet Home
Op 10-1-1899 hebben Hubertus Adrianus Gerretsen, bloemist, wonende te Hees en Hermanus Cornelis Valeton, bloemist, wonende te Utrecht de v.o.f. “Gerretsen en Valenton” opgericht. Gerretsen brengt zijn kwekerij in: “de kassen, bloemen, planten, heesters, jonge bomen, gereedschappen, in het kort alles wat zich bevindt op en in het stuk grond, liggende te Hees achter het huis “Sweet Home”” en daarbij alle relaties. Valeton brengt 10.000 gulden in en daarnaast maximaal 6.000 gulden voor het aanleggen van een nieuwe kwekerij.
Daarnaast een aantal andere bepalingen, zoals de verdeling van opbrengsten. (Actenummer 1295, archiefnummer 449, inventarisnummer 58).
Enkele maanden kopen zij het huis Sweet Home: Hubertes Adrianus Gerretsen en Hermanus Cornelis Valeton kopen op 1-3-1899 als firmanten van de V.O.F. “Gerretsen en Valeton” van Herman Hendrik Schomaker (via Herman Schomaker) het huis “Sweet Home”, kadastrale gemeente Neerbosch Sectie B nummer 1419 als huis en tuin ter grootte van negen en twintige aren vijf en zeventig centiaren- waarvan de laatste eigendomtitels en overschrijvingen zijn de acten van koop, verleden den Notaris Klaassen te Nijmegen, respectievelijk, den vijden november achttienhonderd een en negentig, overgeschreven ten kantore van hypotheken te Nijmegen, den zesden November daaraanvolgende, deel …, nummer H, en den veertienden februari achttienhonderd drie en negentig, overgeschreven denzelfden hypotheekkantoor den achttienden februari daaraanvolgende, deel 408, nummer 44. De prijs is 6.200 gulden. Beide zijn “bloemisten, “te Hees bij Nijmegen woonachtig”. (acte 1349, archiefnummer 449, inventarisnummer 60).
Dezelfde dag, 1-3-1899, kopen zij een stuk bouwland van de landbouwer Theodurus Reijntjes, te Hees wonend. Zowel Gerretsen als Valeton zijn dan “bloemisten”, te Hees woonachtig. Het betreft “Het perceel bouwland te Hees achter de bloemisterij van de koopers en daarmede reeds een geheel uitmakende, bekend op den legger der kadastrale gemeente Neerbosch, Sectie B, kennelijk op het terrein afgedeeld (?) zuidelijk deel ter grootte van ongeveer vijfendertig aren van nummer 1418. Zij betalen 3.500 gulden. (Actenummer 1351, Archiefnummer 449, Inventarisnummer 60).
Hubertus Adrianus Gerretsen
In het Bevolkingsregister van 1880 staat Hubertus Adrianus Gerretsen (soms als Gerritsen geschreven) (29-9-1864 Nijmegen) met als beroep “Tuinman Bloemist”. Zijn huizing is “Hees 80, waarbij later “Breestraat”? is gezet en het “blauwe potlood” heeft 80 doorgehaald en veranderd in 122. Hij is op 14-8-1889 getrouwd met Johanna Elisabeth Jansen (Rhenen, 11/5/1865).
Gerretsen is momenteel nog niet verder uitputtend onderzocht.
Hermanus Cornelis Valeton
Hermanus Cornelis Valeton is geboren op 23-1-1875 te Varik. Hij schrijft zich op 5-1-1899 in, aanvankelijk woont hij bij v.d. Pol, Dorpstraat 201 Hees in, volgens het Dienstbodenregister. Als aanmerking staat er “naar E. 7(?) Bld 125). Hij is dan afkomtsig uit Zeist. (Bevolkingsregister 1900).
Op 3-7-1901 trouwt hij met Geertruida Elisabeth de Jonge (22-1-1876 Brussel; op 15-8-1901 komt zij vanuit Utrecht; zij scheiden op 4-12-1907); op 6-5-1910 staat een toevoeging: overlijden of scheiding? Op 5-1-1899 vestigt hij zich te Hees in Dorpsstraat 201, welke doorgehaald is en vervangen door 46. Bij de Aanmerkingen staat “van D.B.R.” (Dienstboden Register).
Ook Margaretha Magdalena Jolles (7-9-1883? Noordwijkerhout) staat als “vrouw”. Zij overlijdt op 17-6-1910. Op de aanmerking staat “van fol. 45”)
Schependomlaan 36 j(uli 2024)Plan tot het Bouwen van een Heerenhuis a/d Dorpsstraat te Hees, Datum Dossier 4-12-1903 (D12.378499)
Op de bouwtekening van 1903 staan Gerritsen (Gerretsen) en Valeton als eigenaaars weergegeven. De aannemers zijn de Gebr. Haspels, die mogelijk/waarschijnlijk ook de ontwerpers zijn van deze woning.
Gevonden gebruikers zijn:
Naam
Beroep
Adres
Adresboek
Opmerking
A. v. Thiel
Koopman in granen
Dorpstraat 36 Hees
1910
C.J. van Barneveld
Arts
Dorpstraat 36 Hees
1912, 1913-1914, 1914, 1915
Firma Gerretsen & Valeton
handelskweekerij (en daarbij: Bloemensalon, Hersteeg 33)
Dorpstraat 36 Hees
1912, 1914
In 1914 staat op een andere regel de N.V.
Gerretsen & Valtenton
Onder warmoezeniers en kweekerijen
Dorpstraat 36 Hees
1915, 1916
G.L.J. van Haren
accountant
Dorpstraat 36 Hees
1920, 1922, 1924, 1926, 1932
In gebruik als accountantskantoor
G.E. Wagner
Kunstschilder
Dorpstraat 36 Hees
1936
A.J. Beukers
Kweeker
Dorpsstraat 36 Hees
1938, 1940
Geurts & Co.
Kweekwerij
Dorpsstraat 36 Hees
1938, 1940
J.M. Giessen
fabrieksarbeider
Dorpsstraat 36 Hees
1938
C. Geurts
Kweeker
Dorpsstraat 36 Hees
1940
H. Giesen
schoenmaker
Dorpsstraat 36 Hees
1940
P.J.A. van Berkel
Modelleur schoenfabr.
Dorpsstraat 36 Hees
1948
P.J.A. van Berkel
Techn. bedrijfsleider
Dorpsstraat 36 Hees
1951
H.J. Roelofs
Dorpsstraat 36 Hees
1955
Wed. J.J. Makaaij
Geb. M.W. van Uden
Dorpsstraat 36 Hees
1955
Schependomlaan 46
Schependomlaan 46 (juli 2024)
Volgens de Adresboeken:
Fa. Gerretsen & Valeton, Handelskweekerij is in 1926 gevestigd op Dorpsstraat 46 (de huidige Schependomlaan). (1926, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940). Ook in de gevonden advertenties PGNC 8/2/1940, PGNC 31/5/1941, PGNC 7/9/1942, PGNC 18/9/1942 wordt deze Firma nog steeds zo genoemd.
Gerhardus Albertus van der Lugt, “chef bloemisterij” heeft tevens zijn adres op Dorpsstraat 46 (1926, 1928, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940). Vanaf 1936 staat er tevens H. v.d. Lugt, bloemist (1936, 1938, 1940). G.A. van der Lugt overlijdt op 71-jarige leeftijd op 24-10-1946. Hij is dan weduwnaar van Renske de Vries (Overlijdensadvertentie De Gelderlander 25/10/1946). H. van der Lugt, bloemist blijft nog voorkomen in de Adresboeken 1948, 1951, 1955.
In De Gelderlander 3/3/1947 staat een advertentie waarin men zich kan aanmelden voor een cursus in tuinarchitectuur. Hier is dan het Secretariaat van de Kon. Ned. Mij. voor Tuinbouw en Plantkunde afdeling Nijmegen en omgeving gevestigd. Ook kan men zich een aantal jaren aanmelden voor een cursus (De Gelderlander 15/10/1952 -dan als G.A. vermeldt- en De Gelderlander 25/6/1955), of voor een tuinenwedstrijd (De Gelderlander 10/3/1953, De Gelderlander 24/4/1956)
In het Adresboek 1948 komt A. Pol voor. In De Gelderlander 16/9/1950 plaatst hij de “Mededeling” dat het “Boekhoud- en Belasting-Adviesbureau A. Pol is verplaatst van Dorpsstraat 46 naar Dorpsstraat 5”. En tevens echtgenote W.J. Zonnenberg, geboren J. Janssen (1948)
Gevonden gebruikers van Schependomlaan 46:
Naam
Omschrijving
Adres
Adresboeken
Aantekening
H.C. Valeton
Firma Gerretsen & Valeton, bloemist
Dorpstraat 46 Hees
1910-1911
H.C. Valeton
Dorpstraat 46, Hees
1914
Firma Gerretsen & Valeton
Bloemenmagazijn
Hertogstraat 27
1910-1911
Gerretsen & Valeton
Hersteeg 33
1914
H.C.S. Wanting
Commies der Telegrafie
Dopstraat 46 Hees
1916
Ook advertentie PGNC 13/6/1919
E. Hieber
Verpleegster
Dorpstraat 46 Hees
1920
Wed. P. Hieber/ Huber
Geb. H. Regge
Dorpstraat 46 Hees
1920, 1922
N.V. Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn
P.F. Marttin
Hertogstraat No. 33
1926
Gerretsen & Valeton’s
Bloemenmag. Kweekerij
Wolfkuilscheweg 189
1926
Fa. Gerretsen & Valeton’s
Handelskweekerij
Dorpsstraat 46
1926, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940
G.A. v.d. Lugt
Chef bloemisterij
Dorpsstraat 46 Hees
1926, 1928, 1932, 1934, 1936, 1938, 1940
Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn en Kweekerij
Hertogstraat 27
1932, 1934, 1936, 1938, 1940
H. v.d. Lugt
Bloemist
Dorpsstraat 46 Hees
1936, 1938, 1940, 1948, 1951, 1955
A. Pol
Dorpsstraat 46 Hees
1948
echtg. W.J. Zonnenberg
geb. J. Janssen
Dorpsstraat 46 Hees
1948
“Gerretsen & Valeton” van P.F. Marttin
Deze “Gerretsen & Valeton” moet niet verward worden met de N.V. Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn van P.F. Marttin, welke is gevestigd op Hertogstraat 33, waarbij hij zijn kwekerij heeft op de Wolfkuilscheweg 189. (1926) In ieder geval is het in 1934: Gerretsen & Valeton’s Bloemenmagazijn en Kweekerij 27 in 1934.
Kwekerij Marttin
Op 13-12-1924 verkoopt de Naamlooze Vennootschap tot Exploitatie van Onroerende Goederen aan Petrus Franciscus Marttin, bloemist, wonende te Nijmegen, Hertogstraat 33: “Den moestuin met plantenkas, druivenkas, varkens?, hok, een schuurtje benevens garage en tuinmanswoning aan den Wolfkuilscheweg te Hees, grootte van ongeveer vier en veertig are en dertig centiaren uitmakende een zuidelijk gedeelte van het kadastrale perceel der gemeente Neerbosch sectie B nummer 3080, zoomede het kadastrale perceel der gemeente Neerbosch sectie B nummer 3082 groot vier en zeventig centiaren, in welk laatstgemelde perceel de Heer J.M? Vier..eul? bij het kadaster als mede eigenaar bekend staat van een kamer (uitbouw) in de bovenverdieping”. De vennootschap had dit terrein zelf op 1-6-1923 gekocht. Zij verkoopt het aan Marttin voor 10.000 gulden. (Achiefnr 55, Inventarisnr 232, Actenr 6710)
Villa Jachtlust Schependomlaan
Het gebouw aan Schependomlaan 51 wordt in de volksmond De Witte Villa genoemd. De oorspronkelijke naam was villa Jachtlust, in 1861 gebouwd door bankier L.C en I. van Engelenburg. Een gevelsteen herinnert hieraan.
Volgende bewoners waren dhr. H.J. Koper van Amsterdam.
Dumoulin-Koster
En G. Dumoulin-Koster, die in het Adresboek 1909 Villa Jachtlust Dorpsstraat 160 als adres heeft, terwijl het in het Adresboek 1910-1911 nummer 49 is.
In 1906 wordt Dumoulin-Koster door de bliksem getroffen: “die zich juist in den tuin bevond, werd door het hemelvuur getroffen en tegen een muur geslingerd, waartegen hij met het achterhoofd terecht kwam.
Bewusteloos opgenomen, werd hij in huis gebracht, waar spoedig geneeskundige hulp werd ingeroepen. Hedenmiddag was de toestand niet onbedenkelijk en verkeerde de getroffene afwisselend nog in toestanden van bewusteloosheid.” (Een halve eeuw geleden, De Gelderlander 13/8/1956)
Tandjong Tirto
Vanaf 1911 kwam L. Wieseman hier te wonen. Hij was kapitein van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger en noemde het huis Tandjong Tirto, naar een plaats op midden Java.. Wieseman was bovendien de eerste autobezitter van Hees.
Paters Kapucijnen
In 1934 vestigden de Paters Kapucijnen hier een studiehuis annex klooster.
Van 1958 tot 1969 was het in gebruik als broedersjuvenaat.
Eind werd het eind jaren ’60 verhuurd aan Philips voor het huisvesten van Spaanse gastarbeiders. In 1972 werd het vervolgens verkocht.
Bijschrift F22099 RAN, een foto uit 1970 noemt dat “Weer later was het een “Blijf van mijn Lijf””; waarschijnlijk was het “later” in de periode jaren 70 of 80.
Vanaf 1990 heeft de Vereniging Dorpsbelang Hees zich fel verzet tegen sloop. Na een verbouwing kwamen hier appartementen.
Schependomlaan 53 is een Gemeentelijk Monument met als formele tekst bij aanwijzing (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):
“Architectuurhistorische waarde Het pand is een uitwendig goed herkenbaar gebleven voorbeeld van een karakteristieke dorpswoning uit het midden van de tweede helft van de negentiende eeuw. In zijn opzet en vormgeving wordt dit huis gekenmerkt door een voor dit bouwtype karakteristieke eenvoudige opzet, met een symmetrische voorgevel met getoogde vensters met luiken en een in het midden gelegen Vlaamse gevel. In zijn verschijningsvorm weerspiegelt het pand dan ook de ideeën over dorpswoningbouw zoals die vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw kunnen worden gezien. Alhoewel het object in de loop van de tijd diverse verbouwingen onderging bleven deze in hoofdzaak beperkt tot het interieur en de achtergevel en bleef het straataanzicht goed behouden. Inwendig behield de woning een uit de bouwperiode daterende kelder met tongewelf en estrikenvloer.
Stedenbouwkundige waarde Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een dominant aanwezige kap met pannendekking en Vlaamse gevel, een symmetrische voorgevel met in het midden een ingangsportiek, en getoogde vensters met persienne-luiken, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin belangrijke situationele waarde. Deze betekenis wordt versterkt door de ligging op een wigvormige kavel bij het raakvlak van de Schependomlaan en het Kerkpad. Hier is het pand vanuit verschillende standpunten een sterk in het oog vallende blikvanger en kan zelfs worden gesproken van een oriëntatiepunt. Het pand markeert de toegang tot het Kerkpad en maakt tezamen met nabijgelegen historische bebouwing deel uit van een waardevol ensemble.
Cultuurhistorische waarde Door de opzet als een eenvoudige symmetrische dorpswoning met Vlaamse gevel is het pand karakteristiek voor de historische bebouwing in het vroegere dorp Hees. Door het overwegend gaaf bewaard gebleven aanzicht vanaf de straat is het onderhavige pand een cultuurhistorisch waardevolle representant van deze bebouwing. Deze betekenis wordt versterkt door de markante ligging op het raakvlak van twee oude verbindingswegen uit het dorp Hees: het Kerkpad en de in het verleden als de Dorpsstraat bekend staande Schependomlaan.”
Schependomlaan 76
Beeldbepalend pand
Op de Gemeentelijke monumentelijst is Schependomlaan 76 een “Beeldbepalend pand” met als waardering:
“Zowel in de detaillering als de hoofdvorm vrij goed intact gebleven kleine dorpsvilla. Als geheel vormt het gebouw nog een duidelijke verwijzing naar het oorspronkelijke dorpse karakter van het gebied, dat behoort tot het vroegere dorp Hees en dat zeer geliefd was voor de bouw van buitens en villa’s. Door zijn prominente, schuinsgewijze ligging in een bijbehorende tuin en de opzet met een erker en sierspant, neemt het bouwwerk in zijn omgeving een markante positie in.”
Schependomlaan 88
Garage van Beek, Schependomlaan 88 Hees, 12/1962 (F92150 RAN CC0)
Op foto F5042 RAN uit 1962-1965 is de garage te zien als Tankstation en Renault-Garage Reij.
Hotel Café Juliana
Hotel Café Restaurant “Juliana”, 1986 Heel lang had zaal Juliana een horecabestemming Sinds een aantal jaren is er een schoonheidssalon gevestigd, Schependomlaan 94, 1986 (KN11552-31 RAN CC0)
Op F22164 RAN uit 1991 is Tony Peters te zien, die dan 50 eigenaar is van Juliana.
Schependomlaan 108
Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):
“Architectuur- en kunsthistorische waarde
Het uit omstreeks 1905 daterende pand is vooral wat betreft het exterieur (straataanzicht) zowel in de detaillering als de hoofdvorm vrij gaaf behouden gebleven en is daardoor nog altijd een goed herkenbaar voorbeeld van villabouw uit de vroege twintigste eeuw. Karakteristiek is onder meer de asymmetrische opzet, met verblendstenen speklagen en dito siermetselwerk, alsmede een van houtbeschot voorziene topgevel. Van een bijzondere betekenis is de grotendeels gave serre met houtgesneden sierstijlen en bovenlichten met roedenverdeling. Ook het houten sierhek van het hierboven gelegen balkon bleef opmerkelijk gaaf behouden. In de loop van de tijd onderging het pand enkele ingrijpende wijzigingen maar die bleven vooral beperkt tot de achterkant en het interieur. Mede omdat de villa aan de Schependomlaan tot de door een beperkt aantal voorbeelden vertegenwoordigde vroeg twintigste-eeuwse bebouwing van Hees behoort, is het object dan ook nog altijd een belangrijke representant van woningbouw uit deze periode. In het pand bevindt zich een pas later geplaatst glas-in-loodraam met een Aesculaapvoorstelling dat kunsthistorische waarde heeft als een voorbeeld van glazenierskunst uit de eerste decennia na de oorlog.
Stedenbouwkundige waarde
Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een asymmetrische bouwmassa met oranjeverblendstenen sierdetails, een oorspronkelijke serre met een balkon met sierbalustrade, en een topgevel met houtbeschot, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging aan de noordzijde van de Schependomlaan belangrijke situationele waarde. Hier maakt het object deel uit van de deels nog uit historische panden bestaande lintbebouwing die karakteristiek is voor het nog immer dorpsachtige karakter van Hees. Tezamen met enkele nabijgelegen historische panden, waaronder de forse villa op de nrs. 71-73, maakt de onderhavige woning deel uit van een waardevol en in het oog vallend ensemble.
Cultuurhistorische waarde
Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar het groei- en ontwikkelingsproces van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. Als onderdeel van de door grote en middelgrote woonhuizen uit diverse periodes bepaalde bebouwing langs de Schependomlaan en in combinatie met de op de hoek van deze straat en de Korte Bredestraat gelegen oude dorpskerk van Hees weerspiegelt de onderhavige villa dan ook de historische ontwikkelingen in het betreffende deel van de gemeente Nijmegen.”
Schependomlaan 118
Deze villa is een ontwerp van de architecten Kleine villa uit 1949, in het kader van de wederopbouw gebouwd naar een ontwerp van de architecten ir. J.G. Deur en Kl. Van Ommen. Opdrachtgever was R.J. van der Tuuk die toen aan de Korte Bredestraat woonde.
Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):
“Architectuurhistorische waarde
Vooral wat betreft het exterieur in een overwegend gave staat behouden gebleven voorbeeld van villabouw uit de wederopbouwperiode, vormgegeven in Delftse Schoolstijl door de Nijmeegse architecten Kl. van Ommen en J.G. Deur. Het gebouw is kenmerkend voor de villa- en woonhuisbouw in genoemde periode. Karakteristiek is de ambachtelijke en op de klassieke Hollandse woonhuisbouw gebaseerde vormgeving, met zorgvuldig uitgevoerd metselwerk, een zadeldak met keramische dekking, en tuitgevels. Markante elementen vormen de met koper gedekte erker en dakkapellen. In tegenstelling tot andere voorbeelden uit de wederopbouwperiode behield de woning de originele stalen ramen die van wezenlijk belang zijn voor het authentieke karakter. Alhoewel het pand inwendig enige wijzigingen onderging bleef de oorspronkelijke indeling goed herkenbaar. Bovendien zijn er nog diverse uit de bouwperiode daterende elementen waaronder granitovloeren en betegelde lambriseringen.
Stedenbouwkundige waarde
Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een asymmetrische bouwmassa, een opvallende hangende erker, en een dominant aanwezige kap met dakkapel, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging aan de noordzijde van de Schependomlaan belangrijke situationele waarde. Hier maakt het object deel uit van een ensemble met gevarieerd vormgegeven en uit diverse periodes daterende objecten die alle vrijstaand zijn gelegen en deel uitmaken van de omkadering van de oude dorpskerk van Hees. Tezamen met deze kerk zijn de diverse woningen karakteristiek voor de historische en dorpsachtige kern van Hees. Hier dient dan ook te worden gesproken van een waardevol en in het oog vallend historisch ensemble waarvan het onderhavige pand een wezenlijk onderdeel vormt.
Cultuurhistorische waarde
Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar de historie van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de tegenover het onderhavige object gelegen dorpskerk zwaar getroffen en ook de nabijgelegen bebouwing liep zware schade op. Het onderhavige pand vormt de opvolger van één van de tijdens de oorlog verloren gegane panden en illustreert de ideeën omtrent het herstel van oorlogsschade waarbij werd uitgegaan van de instandhouding van het dorpse karakter van Hees. Door zijn opzet als een kleine villa sluit het onderhavige object aan bij de al vanaf de achttiende eeuw te constateren betekenis van Hees en Neerbosch als een vestigingsplaats voor welgestelden.”
Land- en Tuinbouwschool
De R.K. Lagere Land- en Tuinbouwschool, Schependomlaan 83 Hees, 1935 (F33250 RAN)
Ook de school raakte tijdens het bombardement van juli 1942 zwaar beschadigd. Een foto daarvan is te zien op F33264 RAN.
De rk lagere Tuinbouwschool (een initiatief van de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond), die op 18 maart 1933 werd geopend in de door de gemeente beschikbaar gestelde voormalige openbare school gebouwd in 1892, samen met de naastliggende onderwijzerswoning, gelegen aan wat toen de Dorpsstraat heette. In 1955 werd de school grondig verbouwd. Rechts een gedeelte van de Petruskerk. Door een bominslag op 22 juli 1942 werd een groot gedeelte van de school verwoest, Schependomlaan 81, 1953 (GN9636 RAN)
De Petruskerk, Schependomlaan Hees, 1911 (F33246 RAN)
Waarschijnlijk is de Petruskerk een van de bekendste gebouwen in Hees.
Bij de restauratie van deze kerk na de Tweede Wereldoorlog zijn er op deze plek fundamenten gevonden: waarschijnlijk was er in de 13e eeuw al een kapel op deze locatie
15e eeuw
De huidige kerk is vermoedelijk in de 15e eeuw gebouwd, waarbij de toren rond 1550 werd gebouwd. Net als alle kerken in Nijmegen kwam bij de reductie van Nijmegen in 1591 ook deze kerk in handen van de gereformeerde kerk. De katholieken bouwden als vervanging een schuurkerk aan de Dennenstraat. Na de kerk uit 1828 zou daarna op die locatie de huidige Antonius Abtkerk in 1880 worden gebouwd.
Doordat de protestantse bevolking in Hees relatief klein was, was de kerk te groot. In 1835 tot 1860 werd een groot deel bestemd als school. In 1861 vond een verbouwing van het schip plaats tot een woonhuis met vier kamers. De toren fungeerde als gevangenis en als brandspuit- en begrafenishuisje.
Wikipedia noemt: ” Bij de restauratie in 1882 is het witte pleisterwerk verwijderd.” Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis: “In de negentiende eeuw groeide de Petruskerk uit tot het centrum van de hervormden in hetSchependom. In 1920 werd de kerk opnieuw verbouwd tot een gebedsruimte.”
In de Tweede Oorlog raakte de kerk vooral bij het middenschip zwaar beschadigd bij een bombardement op 22 juli 1942.
Na de Tweede Wereldoorlog vond tussen 1947 en 1951 een restauratie en verbouwing plaats. Daarbij kreeg het haar huidige vorm met twee zijbeuken en een consistorie. Vanaf dat moment ligt de ingang van de kerk in de toren. Én de kerk kreeg haar huidige naam: de Petruskerk.
2013 Einde protestantse diensten en verkoop
Vanaf 2013 vinden er niet langer protestantse diensten plaats. De kerk werd verhuurd aan de Bethel Tempel Nijmegen van de Volle Evangelie Gemeenten Nederland.
In 2020 besloot de Protestantse Gemeente de kerk te verkopen (in plaats van de Maranathakerk). De kerk is particulier eigendom, de toren valt onder het beheer van de gemeente.
Gedenksteen
In de zijmuur bevindt zich een gedenksteen met opschrift: ” 1798 8-I stont het waater aan deze steen “
Rijksmonument
De kerk en toren zijn sinds april 1973 Rijksmonument.
(Overige) Bronnen en verder lezen over de Petruskerk
Aan de Schependomlaan staan en stonden prachtige villa’s. Een aantal zijn intussen verdwenen.
Villa Edith
Villa “Edith”, Dorpsstraat Hees, 29/4/1910 (F21309 RAN)
Klambir-Lima
De villa Klambir-Lima (5 klapperbomen) zo genoemd door de toenmalige eigenaar J.A. van Zijp. Daarvoor droeg de villa de naam Bloemendaal; het buiten met grote tuin en vijver werd in 1833 gekocht door de moeder van de eerste Nijmeegse gemeentearchivaris, Diederik van Schevickhaven die er enige jaren van zijn jeugd doorbracht. In 1931 werd de villa verkocht ter afbraak en herinnert slechts een straatnaam aan het buiten. In het adresboek werd Kerkstraat 81 opgevoerd, Dikkeboomweg, 1910-1912 (F78684 RAN)De Rijwielzaak & Smederij van de gebroeders Nieuwenhuis, 1986 (KN11551-4 RAN CC0)
(Overige) Bronnen en verder lezen over de Schependomlaan
Jarenlang was de “onbewoonbaar verklaarde” boerderij aan de Bredestraat in gebruik als paardenstal. Daarbij had ze een opvallende, vaal paarse kleur. Sinds 2021 de het gebouw prachtig gerenoveerd.
Boerderij ouder dan 1832
De Gemeentelijke Monumentenlijst: ‘De uitmonstering van het voorhuis, met zesruits schuifvensters, geeft het boerderijtje een negentiende-eeuws karakter. De hoofdvorm van de boerderij wekt, met name door de lage gevels van het achterhuis, de indruk dat het gaat om een oudere boerderij. Op het kadastrale minuutplan uit 1832 is de boerderij reeds in zijn huidige vorm getekend, dit betekent dat de boerderij in ieder geval vóór dit jaartal is gebouwd. De boerderij is dubbel bewoond geweest, dit is nog te zien aan het feit dat het voorhuis een voordeur heeft in de voorgevel en een deur in de rechter zijde.”
Daarna geeft zij vervolgens een uitgebreide beschrijving van de boerderij.
Onbewoonbaar verklaard
De zijgevel van “de paarse boerderij” aan de Bredestraat 191, 1987 (Bertus van As via F13813 RAN CCBYSA)
De boerderij was jarenlang bewoond door meerdere gezinnen. In de jaren zeventig verklaarde de gemeente Nijmegen het pand onbewoonbaar. Het was daarbij de bedoeling dat de boerderij gesloopt zou worden, maar dat is er niet van gekomen.
Paardenstal
Theo Peters verbouwde de boerderij tot paardenstal, zowel de deel, het voorhuis en de inmiddels gesloopte aanbouw. Na de dood van Peters raakte projectontwikkelaar Bob van de Water in gesprek met de dochter Peters. Daarbij kwamen ze tot het plan om de boerderij te slopen om er bungalows neer te zetten. In 2009 wees de gemeente de boerderij echter aan als gemeentelijk monument. Vervolgens kocht van de Water het pand aan voor eigen bewoning. Het duurde vervolgens 5,5 jaar voordat de renovatie gereed was. Een mooi magazine over deze verbouwing is te vinden op vakgroeppresentatie.
Waarom de was de boerderij paars?
De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)
Het magazine -met tevens mooie foto’s van de boerderij in het paars- verklaart ook waarom de boerderij paars geverfd was: “Toch nog even over die kleur. Hoezo was de boerderij paars? De reden is minder prozaïsch dan vaak verondersteld: rond 1980 waren er wat potten karmijnrode verf over, waarmee de boerderij toen maar is opgeschilderd. Dat de verf al snel naar paars verkleurde, bleek pas na het aanbrengen. Nu is de boerderij lichtgrijs, de kleur van de mortel. Het houtwerk staat in de grondverf. Bob en Noortje gaan nog beslissen over de definitieve kleuren. ‘Er zijn mensen die pleiten voor paars, maar dat gaat het waarschijnlijk niet worden’, zegt Bob met een grote grijns”.
Omvangrijke verbouwing van de paarse boerderij, juni 2016 (Google Streetview)
Gemeentelijk Monument
Sinds 2007 is het een Gemeentelijk Monument. Met als waardering: “
Architectuurhistorische criteria Hoewel het interieur van de boerderij ingrijpend is gewijzigd heeft de boerderij haar oorspronkelijke agrarische karakteristiek goed behouden. Het is een goed en in het exterieur vrij gaaf bewaard voorbeeld van een eenvoudige boerderij uit de achttiende of vroege negentiende eeuw. Waardevol in het interieur is de deels bewaard gebleven brandmuur die de scheiding tussen voor en achterhuis markeert en de restanten van de oorspronkelijke gebintconstructie. Als zodanig heeft zij architectuurhistorische waarde. Boerderijen met een dergelijke ouderdom komen nog slechts sporadisch voor in de gemeente Nijmegen. Bredestraat 187-191 heeft derhalve zeldzaamheidswaarde.
Stedenbouwkundige criteria De boerderij maakt onderdeel uit van de historisch gegroeide open bebouwing aan de Bredestraat en verwijst naar het oorspronkelijke grondgebruik van dit gebied. Als zodanig heeft de boerderij stedenbouwkundige waarde
Cultuurhistorische criteria
De boerderij is typerend voor de karakteristieke, agrarische bebouwing die van oorsprong veel aan de Bredestraat en Hees voorkomt en herinnert aan de agrarische geschiedenis van Nijmegen en in het bijzonder Hees. Bovendien geeft de boerderij inzicht in het bestaan op een eenvoudige boerderij in de achttiende en negentiende eeuw. Als zodanig heeft de boerderij cultuurhistorische waarde.”
Abonneren
Abonneren om de nieuwste verhalen in je inbox te krijgen.
De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)
Emmalaan 10 Nijmegen voorheen Emmalaan 5. Achitect is Oscar Leeuw, gebouwd in 1902 1903
De aanleg van de Emmalaan houdt verband met de stichting van de het Villapark Hees, welke uiteindelijk nauwelijks van de grond is gekomen: uiteindelijk zijn er tussen 1903 en 1904 slechts 3 villa’s gebouwd. De eerstvolgende bouw was in 1924.
Naam Emmalaan
De straat is vernoemd naar “Koningin Emma” oftewel Adelheid Emma Wilhelmine Therese van Waldeck Pyrmont (Arolsen, Duitsland 2 augustus 1858 – ‘s-Gravenhage 30 maart 1934). De naam is in de Raadsvergadering van 5-3-1904 vastgesteld.
1904: Jubileum Emma
Hoewel er geen reden wordt gegeven bij de vaststelling van deze naam, is het waarschijnlijk dat er een verband is met het 25-jarig jubileum van de zeer populaire Emma.
In 1904 waren er in het hele land grote feesten ter herdenking van het 25-jarig jubileum dat Emma naar Nederland was gekomen. Zij was op 1-1-1879 getrouwd met koning Willem III. Op 14-11-1890 wordt zij benoemd tot Regentes. Willem III is niet meer in staat te regeren en zal op 23-11-1890 overlijden. Op 8-1-1890 wordt zij als Regentes beedigd om de regeringstaak waar te nemen, totdat prinses Wilhelmina meerderjarig wordt. Op 31-8-1898 volgt Wilhelmina Emma op. In Nijmegen zijn er op 20 en 21 april 1904 2 grote feestavonden in Sociëteit de Vereeniging. Een verslag van de “Eerste Emma-avond” is te lezen in PGNC 22/4/1904
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)
In 1932 ontwerpt de architect C.J. Ebing Dubbel (Guido Gezellestraat 63) een dubbel woonhuis, Emmalaan 5 en 7. Dit in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen). Horstink zal zelf op nummer 5 gaan wonen. Lamers is makelaar van beroep en verkoopt nummer 7 aan B. Kistemaker.
In 1928 vragen J. F. Sieben en Ph. A. Knijff vergunning aan voor het bouwen van 4 Woonhuizen (Gemeenteverslag 1928). Dit zijn oude bekenden, namelijk de buren in het Villapark Hees, Villa 1 en Villa 2. De architect is Hoffmann.
In 2021 vond de herinrichting van de Emmalaan plaats.
De aanleiding hiervan was de vernieuwing van de riolering, waardoor de hele straat sowieso zou worden opgebroken. De gedachte was toen dat alles weer op zijn oude plaats zou kunnen worden gezet, maar dat het misschien beter was om de straat dan in te richten naar de wensen van de bewoners. Daarbij werd aan de bewoners gevraagd intensief mee te denken. Ook de Plutostraat en Perzikstraat waren onderdeel van deze testaanpak.
Vergroening Emmalaan (augustus 2025)
De voornaamste wensen die daaruit voort kwamen lijken vooral:
meer groen: hoewel de Emmalaan gekenmerkt wordt door de kastanjebomen, was de straat zelf vrij stenig; “het mooiste bomenlaantje”
Wonen in Nijmegen 