Tag: Prinsenlaan

In Nijmegen is Jan Dullaart waarschijnlijk het meest bekend door het ontwerp van de Spoorbuurt. Hij lijkt echter vooral regionale bekendheid te hebben in Hilversum/’t Gooi vanwege zijn ontwerp van landhuizen en villa’s aldaar. Ook in Nijmegen ontwierp hij in ieder geval 1 villa: die aan Prinsenlaan 26.

Dullaart was tevens aanwezig bij de oprichtingsvergadering van de Gemeenschap (Zie ook het boek De Gemeenschap 1920-2019. Gezichtsbepalende woningbouw in Nijmegen, van Spoorbuurt naar Nijmegen-Noord van D. Jacobs uit 2020.

Omdat de Gemeenschap een woningbouwvereniging voor en door het spoorpersoneel was, zal het geen toeval zijn dat de bewoner H. Sipman ambtenaar bij de N.S. is. Ik heb overigens tot nu toe echter nog niet gevonden of  Sipman zelf een rol had bij deze vereniging.

Stijl

Wikipedia schrijft over de stijl van de landuizen: “Deze huizen zijn meestal een combinatie van Amsterdamse School en Engelse landschapsstijl met vakkundig vormgegeven detaillering en materiaalgebruik en vaak het gebruik van rietgekapte daken. Hun daken zijn vaak grillig van vorm en glooiend vormgegeven.”

Gevonden bewoners: H. Sipman

Als eerste bewoner is H. Sipman gevonden. Het is nog niet bekend of hij ook de daadwerkelijke opdrachtgever is. Wat de relatie precies is geweest, maar het zal niet toevallig zijn geweest, dat Sipman werkzaam is bij de N.S..

H. Sipman, ambtenaar N.S. komt op Prinsenlaan 26 voor in de Adresboeken 1924, 1926, 1928

In de Adresboeken 1932, 1934, 1936, 1938, 1940 is hij “chef-commies N. Sp.”

Ook in 1948, 1951, 1955, 1959 woont H. Sipman er nog, dan is er echter geen beroep vermeld.

In 1951 staat ook P. Stol, onderwijzer vermeld.

In 1963 staat mw. M. van den Berg, onderwijzeres op dit adres en in de Adresboeken 1966, 1968, 1971 arts H. Wernik.

Jan Dullaart

Jan Dullaart (Linschoten, 26 november 1891 – Hilversum 7 juni 1957)

Er is al veel geschreven over het werk van Dullaart in Hilversum, waar al een aantal mooie sites over bestaan. Zie daarvoor vooral de gebruikte bronnen.

Jeugd en opleiding

Hij werd geboren in Linschoten. Zijn ouders waren Jan Dullaart en Lijntje Visser. (https://www.geheugenvanbaarn.nl/kijken/beeldbank?view=foto&id=5240, https://www.openarchieven.nl/nha:EF139F87-BC76-4D86-9EFF-2D8FA6900F72). Daarbij was Lijntje de 2^de vrouw van zijn vader. Zijn ouders sterven echter al jong: Lijntje op 3 maart 1895 https://www.openarchieven.nl/hua:96E838A7-6A7E-4731-AFF0-FCA8C041171D en zijn vader op 7 januari 1897 (Boedelscheiding 26-8-1897) https://www.openarchieven.nl/rel:eedae98c-612d-f38e-0b8e-37eba34b0019. Bij de boedelscheiding staat Pieter Adrianus Kruithof, schilder te Linschoten als voogd en Leendert Dullaart, timmerman te Utrecht, als toeziend voogd over de minderjarigen.

https://items.amsterdamse-school.nl/details/persons/976 noemt dat Jan werd opgevoed door een oudere broer, Nol.

Dullaart volgde van 1906-1909 tekenlessen aan de vaktekenschool in Woerden. “Aanvankelijk werkte hij samen met deze broer en later als opzichter tekenaar bij verschillende architecten en aannemers, waaronder de oude Brinkman in Rotterdam. “ (https://items.amsterdamse-school.nl/details/persons/976) Het is nog niet bekend met welke jaren het “aanvankelijk” is bedoeld.

Hij zal op 7 september 1920 op 28-jarige leeftijd trouwen met Catharina Geertrui van der Smit, geboren te Hilversum en dan 28 jaar oud. https://www.openarchieven.nl/nha:EF139F87-BC76-4D86-9EFF-2D8FA6900F72. Ze zullen 4 kinderen krijgen. Het gezin gaat wonen op Trompenbergerweg 37. (https://steengoedhilversum.nl/jan-dullaart/)

“Timmerman” in Amsterdam

Op 13 januari 1912 gaat hij in Amsterdam wonen. Hij is dan afkomstig uit Linschoten en zijn beroep is “timmerman”. Aanvankelijk woont hij in bij Baas, A.F. Rustenburgstraat 266 en vanaf 10 mei bij Weduwe Welckey (?), Ger. Doustraat 3 c II. Op 26 mei 1914 vertrekt hij naar Nijmegen. (Stadsarchief Amsterdam te Amsterdam, Deel: 156, Periode: 1930, Amsterdam, archief 5416, inventaris­num­mer 156 https://www.openarchieven.nl/saa:b0846c0d-6eaf-4ad8-9967-63bbc46badbc)

Nijmeegse jaren

Ook voor de Gemeenschap blijkt hij al bekend te zijn met Nijmegen: hij heeft er zelfs een aantal jaren daarvoor gewoond. Helaas is nog niet bekend waar hij zijn functie als “bouwkundige” heeft uitgevoerd. In ieder geval heb ik nog geen vermeldingen in kranten van hem gevonden; mogelijk/waarschijnlijk werkte hij op dat moment nog niet zelfstandig.

Van 26 mei 1914 tot en met 9 maart 1916 woont hij in Nijmegen, op Parkweg 76. Van beroep is hij bouwkundige. Hij is dan afkomstig uit Amsterdam en bij “waarheen vertrokken” staat slechts “ambtshalve”. Met onder aanmerkingen: “16 feb. 17 duplicaat afgegeven op Hilversum, Asterstr. 44”. (Bevolkingsregister 1910). https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?id=2311704956&nav_id=1-1&index=0. In het Adresboek 1914-1915 komt P. en J. Dullaart voor op 76, evenals B. v. der Mee. Ook komt J. Dullaart op nummer 76 in een ander Adresboek 1914-1915 en tevens 1915-1916.

In 1914 slaagt hij voor het examen Boekhouden en Handelscorrespondentie voor de praktijk. Dan is hij “van Nijmegen”. (De courant, 7-12-1914)

Architectura et Amicitia

In 1916 werd hij lid van het architectengenootschap Architectura et Amicitia waar hij in contact kwam met de jonge generatie architecten van de Amsterdamse School. (https://items.amsterdamse-school.nl/details/persons/976)

In november 1917 wordt Dullaart, bouwkundig tekenaar te Hilversum, voorgesteld als een van de “Gewone Leden voorgesteld de navolgende Buitenleden” (Architectura; orgaan van het Genootschap Architectura et Amicitia, jrg 25, 1917, no. 47, 24-11-1917)

Raadhuis Linschoten

In 1917 krijgt hij opdracht tot het ontwerpen van een nieuw gemeentehuis in zijn geboorteplaats, waar hij ook de regie voerde over de bouw. “ Enige jaren daarna vestigde hij zich in Hilversum, waar hij een kantoor opende aan de Javalaan.” (wikipedia)

Heerlen

In ieder geval is Dullaart eind december 1918 gevestigd in Heerlen, waarbij hij een nieuwsjaarsgroet doet. Zijn adres is dan Oranje Nassaustraat 20 (Limburgsch dagblad, 31-12-1918). Rond 1919 verschillende advertenties van de architect Jan Dullaart.

Waarschijnlijk is hij bij Pieter Dullaart gaan wonen (wat gezien de acte van scheiding in 1897 zijn broer zal zijn). Pieter heeft in 1917 de firma P. Dullaart, een schildersbedrijf. Aanvankelijk op Oranje Nassaustraat 28, later op 20 (wat mogelijk een hernummering is). https://historischcentrumlimburg.nl/bronnen/archieven/archieven-heerlen?mivast=1540&mizig=982&miadt=62&miview=ldt&milang=nl&mizk_alle=Dullaart Merk daarbij op dat wij ook in Nijmegen in 1914-1915 al een P. Dullaart tegenkwamen.

Het is nog onbekend of de vestiging in Heerlen op dat moment zijn enige vestiging was of dat hij besloten had in Limburg alleen te adverteren met zijn kantoor in Heerlen. In mei 1920 is er wel een advertentie gevonden, waarbij “Architect en Ingenieursbureau Jan Dullaart” zowel een adres in Hilversum als Heerlen heeft. (Limburgsch dagblad, 22-5-1920)

In 1919 is hij lid van de commissie voor de étalageversiering ter ere van het “groote Nationale Feest”: Koninginnedag 1919, welke op 31 augustus zal plaatsvinden, het eerste sinds 1913. (Limburger koerier, 23-8-1919)

https://steengoedhilversum.nl/jan-dullaart/ noemt: “Hij houdt op maar liefst twee plaatsen kantoor, in Hilversum op de Javalaan 13, en in Heerlen op de Vlotlaan”. Hoewel het eigenlijke document nog niet is ingezien, noemt 236-Z Historisch Centrum Limburg https://historischcentrumlimburg.nl/bronnen/archieven/archieven-heerlen?mivast=1540&mizig=210&miadt=62&miview=inv2&milang=nl&mizk_alle=Dullaart&micode=016 de toekenning van een premie aan P. Dullaart voor de bouw van een woning in 1921/1922: waarschijnlijk hetzelfde adres als het bureau van Jan?

“In Heerlen wordt overigens nog steeds een door hem ontworpen huis door familie bewoond. Ondanks dat hij zo veel en zo hard werkt, heeft hij altijd tijd voor zijn kinderen, hij is een uiterst aardige en aimabele man, gedreven en eigenwijs, maar ook lief en zorgzaam.” (steengoedhilversum).

Woningcomplexen

Zoals gezegd lijkt Dullaart vooral bekendheid te genieten als ontwerper van villa’s en landhuizen. Een van de vragen waarom dit artikel is geschreven, was waarom juist een Hilversumse architect voor de bouw van de Spoorbuurt werd gekozen.

Dé reden is nog niet gevonden. Wel is opvallend dat Dullaart al aanwezig is bij de oprichtingsvergadering van de Gemeenschap. Het is niet vreemd dat een architect betrokken is bij de oprichting (al was het alleen maar dat er immers woningen gebouwd moeten worden). Wel lijkt het dat door de aanwezigheid bij de oprichtingsvergadering er al een connectie bestond van vóór de oprichting. We hebben al gezien dat Dullaart een aantal in Nijmegen actief was geweest als “bouwkundige”, dus mogelijk kenden mensen hem nog.

Dullaart zou sowieso nog een aantal andere woningbouwcomplexen ontwerpen. Waaronder de Middenstandsbouwvereeniging van Heerlen en van Woerden: beiden in 1920. Daarbij speelde Dullaart in beide gevallen een rol in de oprichting; in ieder geval daarna realiseerde hij ook nog een aantal woningbouwcomplexen:

• In februari 1920 is hij een van de oprichters van de “Middenstandsbouwvereeniging te Heerlen”: Dullaart wordt secretaris van het voorlopig bestuur. Het doel van de vereniging is het “met behulp van Rijk en Gemeente, het doen bouwen van goed inrichte Midddenstandswoningen, op nader door B. en W. aan te wijzen bouwplaatsen.”  (Limburgsch dagblad, 23-2-1920)
• In juni 1920 wordt de “Middenstandsbouwvereeniging Woerden” opgericht. Het doel is te komen tot de bouw van een 25-tal woningen. “Verschillende tecchnische punten werden uitgevoerig toegelicht door den architect Jan Dullaart, uit Hilversum. (Utrechtsche courant, 15-6-1920)
• Rond 16 september (“vanmorgen” 1925 vindt de eerstesteenlegging plaats van de “Eendracht”: een complex van 253 woningen aan de Van Duylstraat in Rotterdam van 253 woningen. De Eendracht is een bouwvereniging van spoorwegpersoneel. (Rotterdamsch nieuwsblad, 16-9-1925)
• Het 6^e complex van de Utrechtsche Woningstichting: blok van 67 woningen aan de Noordzeestraat, Grevelingestraat, Dongestraat en Walstraat. Het stichting heeft dan al 5 complexen in de omgeving van de Rijnstraat. Op 27 januari 1931 zal de aanbesteding plaats vinden. (De standaard,23-1-1931) De aanbesteding wordt gegund aan de aannemers H.D. Slagmolen en A. van Rossum te Utrecht voor f189.950. (Het bouwbedrijf; maandblad voor bouwkunde, techniek en handel, jrg 8, 1931, no. 8, 3-4-1931)

Gooisch Grondbezit

In 1928 richt hij samen met E.G. van der Smit, een makelaar uit Hilversum, het “Gooisch Grondbezit” te Hilversum. (Algemeen Handelsblad, 30-3-1928) https://items.amsterdamse-school.nl/details/persons/976: “Samen met zijn zwager, E.G. van der Smit ontwikkelde Dullaart verschillende huizenprojecten, onder meer in Hilversum. Ook richtten zij de nv Gooisch Grondbezit op. Van der Smit trad op als assuradeur, makelaar en geldschieter; Dullaart als architect. Zo verzekerde hij zich op een handige manier van werk.”

Oorlog

In de Tweede Wereldoorlog wordt de woning aan de Trompenbergerweg gevorderd door Generaal Blaskowitz van de Wehrmacht. Het gezin vertrekt dan naar Javalaan 13, waar hij eerder kantoor hield in de tuin. Ze zullen daar tot einde van de oorlog blijven wonen.

Witte Kruis

Een andere organisatie waarvoor Dullaart actief is geweest, is het Witte Kruis. Een aantal werken staan hieronder weergegeven.

In november 1941 wordt Dullaart tot hoofdbestuurslid van de Noordhollandsche Vereeniging “Het Witte Kruis” (Haarlem’s Dagblad , 8-11-1941)

Na de Tweede Wereldoorlog

Ook werkte Dullaart aan de wederopbouw. Hij ontwierp onder andere gezinswoningen aan de Moerbeilaan in Hilversum in 1950 en 1951, het Witte-Kruisgebouw te Amstelveen in 1955. En in 1957 flatgebouw Corversbos te Hilversum voor alleenstaande werkende vrouwen, in de volksmond “de hunkerbunker” genoemd.

Gevonden werken

• “Gedeeltelijk amoveeren en het ter plaatse weder opbouwen en verbouwen van een Mode Magazijn aan de Voorstraat te Woerden” voor rekening van N.V. Nederland v.h. D. Engel Jr., aanbesteding 15 augustus 1919; architect Jan Dullaart, Hilversum (De standaard, 6-8-1919)
• Villa Weisterbeek, Herstraat 53 te Horst, 1921, voor textielfabrikant J. Rutten (https://www.watertorens.eu/pdf/limburg%20sten009monu08_01.pdf)
• Winkel-woonhuis, ‘s-Gravelandseweg 10 Hilversum
• Schoutenstraat 21, Hilversum, 1922-1928
• Lutherse kerk, Bergweg 6, Hilversum, 1923
• Villa Bergshof (nu kantoor IKON), Bergweg 16, Hilversum, 1923
• Sophialaan Hilversum, 1923-1927
• Dubbel woonhuis, Javalaan 4-4a, Hilversum, 1924 (Wendingen)
• Winkel-woonhuis, Kerkstraat 98, Hilversum, 1924, Drogist De Vries (Opdrachtgever) (Wikipedia en Wendingen)
• Villa, Albertus Perkstraat 68, Hilversum, 1925 (tgooi)
• Villa de Kameel, Celebeslaan 47, Hilversum, 1926, rijksmonument, Jac. van den Bergen (Opdrachtgever) (Wikipedia en Wendingen; tgooi noemt Insulindelaan 19)
• Villa de Bult/ Benvenuta, Bussumergrintweg 40, Hilversum, 1928, rijksmonument (wikipedia en tgooi)
• Brug over Nagtglassloot, Paulus Potterlaan, Naarden, 1928, gemeentemonument (wikipedia en tgooi)
• Villa, ‘s-Gravelandseweg 91, Hilversum, 1929
• Dubbele villa Rembrandtlaan 16, Naarden, 1931
• Villa Butterfly, ‘s-Gravelandseweg 91, Hilversum, 1931
• Julianakerk, rond 1931 (De standaard,23-1-1931)
• 7 herenhuizen, “achter de nieuwe Ned. Herv. Julianakerk aan de Rijnlaan, hoek Hunzestraat…. alle met het front aan de Merwedekade, de beide Hoekpanden aan de Hunzestraat en de Zijldiepstraat”, opdrachtgever aannemer P. v.d. Poll Utrecht (De standaard, 23-1-1931)
• Dubbele Villa, ‘s-Gravelandseweg 89a en 89b, Hilversum, 1934
• Dubbele Villa, ‘s-Gravelandseweg 89c, Hilversum, bekend geworden als woonhuis van Pieter Menten, Laan van Vogelenzang 1, Hilversum, 1939 (wikipedia en tgooi)
• Witte Kruis gebouw Hilversum (Amersfoortsch Dagblad / De Eemlander | 1933)
• Plan voor Witte Kruis gebouw (onduidelijk of het doorgang heeft gevonden en welk gebouw dit betreft: mogelijk die van Egmond aan Zee, maar mogelijk een ander binnen Noord-Holland) (Noord-Hollandsch Dagblad : ons blad | 1-11-1936)

Kijk vooral ook op https://hilversum2.clubs.nl/nieuws/detail/2020984_architect-jan-dullaart-1891-1957-linschoten-hilversum?utm_source=chatgpt.com met een grote inventarisatie van zijn werk in Hilversum met foto’s en bouwtekeningen.

Overig

In 1931 is Dullaart een van de oprichters  van de vereniging Werkmeesters-Teekenplank  binnen de Vrijmetselarij. Hij is dan “Bouwmeester” en behoort bij de “Gooische Broederschap” (Maçonniek tijdschrift, jrg 22, 1931-1932, 01-01-1931)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Dullaart

https://items.amsterdamse-school.nl/details/persons/976

Dullaart

https://www.tgooi.info/regio/architecten_werken.php#dullaart

https://www.dudokarchitectuurcentrum.nl/wp-content/uploads/Folder-Open-Monumentendag-2019.pdf

https://items.amsterdamse-school.nl/details/objects/434