Nijmeegse Radio Centrale Van Gentstraat 56-58 (maart 2024)
Architecten Meerman en van der Pijll ontwierpen de verbouwing en uitbreiding van een werkplaats van Gentstraat no 56 voor de Radio Centrale Nijmegen (N.R.C.). En tevens om de bestaande woningen Sweersstraat No 27 en 31 in te richten voor 3 woningen met de hoofdingang der benedenwoning aan de van Gentstraat
Oorspronkelijk gebouw van Gentstraat 56
Plan voor een Houtbewerkingsfabriek a/d Van Gentstraat te Nijmegen (D12.386315)
Het pand is in 1920 gebouwd als Houtbewerkingsfabriek a/d Van Gentstraat te Nijmegen. De adressanten zijn Hofman en Arts (D12.386315). Het dossier is van 7-12-1920. In 1921 wordt er een transformatorhuisje op het terrein gebouwd (D12.386805)
De verbouwing door Meerman en van der Pijll
Plan tot verbouwing van een werkplaats van Gentstraat no 56 in te richten voor Radio Centrale (D12.40037)
In de bovenstaande tekening tot het “Plan tot verbouwing van een werkplaats van Gentstraat no 56 in te richten voor Radio Centrale tevens de bestaande woningen Sweersstraat No 27 & 31 in te richten voor 3 woningen met de hoofdingang der benedenwoning aan de van Gentstraat” (D12.40037). Deze behoort bij bouwaanvraag 30 aug 1933. Waarschijnlijk is deze aanvraag een wijziging op aanvragen voor mei (en januari?) 1933.
De Gelderlander in juli 1931:
“De N.R.C. Uitbreiding. Het Derde Station. Een Model-inrichting.
Naar wij vernemen, vordert de technische uitbreiding van de Nijmeegsche Radiocentrale best. De directie gaat met de vergrooting van haar kantoren en technischen dienst veel verder dan aaanvankelijk in haar bedoeling gelegen heeft. Aan het Architectenbureau Meerman & Co. werd zelfs opgedragen het ontwerp voor een nieuwbouw naast het bestaande gebouw der fa. Hofman, dat indertijd door de directie der Nijmeegsche Radiocentrale werd aangekocht aan de Van Gendtstraat.
De nieuwe technische installatie van de Nijm. Radiocentrale werd een model-inrichting voor Nijmegen. Op initiatief der N.R.C.-directie, welke hier een uitmuntende medewerking kreeg van de N.V. Philips te Eindhoven, wordt hier de meest volmaakte radio-centrale van Nederland opgebouwd.
De N.R.C., welke reeds aan de spits ging der uitzendcentrales in Nederland, troeft zoo de andere met haar nieuw installatie een wonder van technisch kunnen, dat geen centrale de Nijmeegsch vooreerst zal overvleugelen.
Advertentie N.R.C. ( Nijmeegse Radio Centrale) (PGNC 23-10-1937)
Men deelde ons nog mede, dat van haar duizenden abonné’s er nu bijna duizend zijn aangesloten aan het nieuwe net, waarlangs de muziek van drie stations kan worden doorgezonden. De reeds genomen proeven slaagden perfect. Het zal nog eenigen tijd duren voor de N.R.C. kant en klaar is met haar nieuwe installatie.” (De Gelderlander 4/7/1933)
Het is opvallend dat de huidige toestand september 2022 en de “bestaande toestand” bij de verbouwing in 1957 meer lijkt op tekening D12.40036 (zie hieronder). In de tekening voor de bouwaanvraag van 9 mei 1933 was de Sweersstraat nog niet betrokken?
D12.40036 hoort bij bouwaanvraag 9 mei 1933
Sweerssstraat No 27 & 31 (Nu 25-27-29)
N.V. Nymeegsche Radio Central Verbouwing Dienstwoningen in een Beneden en 2 Bovenwoningen thans Gemerkt Sweerssstraat No 27 & 31… Plan van Wijziging”, Datum tekening 30-8-1933 (D12.400038)
Huidige situatie Sweersstraat 25-27-29, september 2022 (Google Streetview)
Verbouwing 1957 (tekening noemt 1-2-1957)
Op basis van “bestaande toestand” lijkt D12.40036 toch de juiste wijziging te zijn.
Verbouwing Nijmeegsche Radio Centrale (N.R.C.) Van Gentstraat 58, September 2022 (Google Streetview) door architecten Meerman en van der Pijll
Aandachtspand
Van Gentstraat 56 en 58 is een “Aandachtspand” op de Gemeentelijke monumentenlijst.
(Overige) Bronnen en Verder lezen
Zie ook het artikel op Noviomagus, met een paar mooie oude foto’s
De ULO-School, later het Karel de Grote College, op de hoek met de Wedren (Rechts), 18-3-1963 (Fotopersbureau Gelderland via F20143 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
In september 1956 opent de U.L.O. aan de Wilhelminasingel. Het is een ontwerp van Charles Estourgie (jr.). Tegenwoordig is het gebouw onderdeel van het Karel de Grote College.
“Op de Wedren is geleidelijk-aan een uiterst belangrijk scholencentrum van de Zusters J.M.J. ontstaan” schrijft de Gelderlander bij de opening van de U.L.O. op de Wedren, welk op 11 september 1956 officieel wordt geopend. De Zuster J.M.J. zijn de “Zusters Sociëteit van JMJ, van Jezus, Maria en Jozef”, ook “Het zedelijk lichaam Vereniging van Vrouwen tot het geven van onderwijs” geheten. Foto’s uit 1956 zijn onder andere te vinden op:
In september 1956 (“vanmorgen”) zegende de Deken van Nijmegen, Mgr. C.J.E.N. van Dijck de nieuwe school aan de Wilhelminasingel in. Het is de nieuwe r.-k. ulo voor meisjes van de zusters van JMJ.
De school is bestemd voor 260 leerlingen. De architect is Charles Estourgie (Jr.) en de bouwer Gebr. Oosterhout uit Wijchen. Het is een zogenaamde gangschool in de stijl van de “shake hands” architectuur. Deze “ bestaat uit een lange gang met toiletten en garderobes aan de noordzijde, en een reeks leslokalen met grote ramen op het zonnige zuiden met links invallend daglicht. Een doelmatige maar ook kostbare opzet want relatief veel vierkante meters verkeersruimte.” Daarbij is het gebouwd in de stijl van de “shake hands” architectuur. (Schoolgebouwen 1945-1968)
De school kwam binnen een jaar tot stand. Ook zal hier het avondlyceum worden gevestigd. Op dat moment wachten de Zusters J.M.J. op de bouwvergunning om ook een kleuter- en Montessorischool te bouwen. Uiteindelijke zou het RK complex bestaan uit een klooster, kleuter-, lagere en U.L.O. school.
De U.L.O. zat nog op de Oude Stadsgracht, waar de kleuterschool en Montessorischool voorlopig nog gevestigd is. Bovendien is de opleiding voor Montessori-onderwijs en de school voor de Sint-Jorisstichting voor meisjes met leermoeilijkheden naar dit pand gegaan. De bedoeling is om het pand te slopen nadat het verlaten is.
Bouw
Boven de entree bevindt zich een beeldhouwwerk van Marius van Beek. Dit stelt de boom der wijsheid voor. Hier tegenaan staan leerlingen op een ladder, die door een leraar wordt ondersteund. Daarbij hoort de spreuk: “vervult u met de vruchten die ik draag’.
“Komt men het gebouw binnen, dan valt op hoe ruim en mooi alles is ingericht. Aan de trappenhal grenst een ruimte welke voor ouderavonden, voor recreatie en voor bijzondere gelegenheden wordt bestemd. Behalve de begane grond heeft het gebouw twee bovenverdiepingen, met in totaal zes klaslokalen en meerdere bijzondere lokalen. Op de eerste verdieping rechts is het natuurkundelokaal, dat uiterst modern en praktisch is ingericht. De leerlingen kunnen hier, dank zij de outillage, zelf proeven nemen. Dit lokaal zal ook voor het vertonen van films dienst doen.
Op de tweede verdieping is een groot, ruim lokaal voor handwerk en handenarbeid. Verder zijn er meerdere vertrekken voor de leerkrachten in het gebouw en een spreekkamer, welke tegelijk voor het hoofd van de school bestemd is.” (De Gelderlander 29/8/1956, tevens bron)
Bij de Opening
Van Dijck wijst er op, dat het belang van de school niet alleen ligt dat de meisjes hier “meer kennis op zouden doen, maar dat ook hun ziel er gevormd zou worden.”
De wethouder van onderwijs mr. J.J. de Haas noemt het grote tekort aan scholen. En hoopt dan ook, dat de plannen voor het complex van scholen op de Wedren snel gerealiseerd zullen worden. En niet langer hoeven de zusters “Zusters van de Oude Stadsgracht” genoemd te worden.
De inspecteur van onderwijs drs. J.G.L. Ackermans hoopt dat hij de warme en menselijke sfeer die hij op de school aan de Oude Stadsgracht zo prettig vond, ook in de nieuwe school zal vinden. Ook hij wijst op de ontwikkeling van de kinderen: “Het behalen van het diploma is niet langer het voornaamste, maar het brengen van de cultuur bij de kinderen, die uit alle lagen van de bevolking naar de ulo stromen, is een eerste taak van deze school geworden.” (De Gelderlander 11/9/1956)
De Sociëteit van Jezus, Maria en Jozef (kortweg de Zusters van J.M.J.) is een kloosteorde, welke in 1823 in Amersfoort is gesticht. Aanvankelijk hielden deze zusters zich bezig met ondewijs, voor ‘meisjes uit het volk’. Later kwam daar bejaarden- en gezondheidszorg bij.
Vervolg
Tegenwoordig is de school onderdeel van het Karel de Grote college. Zij breidde in 1993 en 2005-2006 uit en liet de school intern verbouwen. Naast de genoemde boom is er binnen een kunstwerk van een zaaiende boer.
Waardering
De Quickscan: “Van groot cultuurhistorisch belang vanwege de belevings- en herinneringswaarde voor grote groepen kinderen die hier zijn gevormd en vervolgonderwijs hebben genoten; als herinnering aan de verzuilde vroeg-naoorlogse samenleving (RK meisjes (M)ULO) en het werk van de Vereniging van Vrouwen tot het geven van Onderwijs; als toonbeeld van de verzorgingsstaat in opbouw waarin voorzieningen voor vervolgonderwijs gelijke tred moesten houden met de ongekende groei van de bevolking en sterke uitbreiding van de stad.
Van architectuurhistorisch belang als gangbaar voorbeeld van het type gangschool, uitgevoerd in een sobere maar verzorgde architectuur van Estourgie met geïntegreerde kunstuitingen; echter de uitbouw aan de achterzijde en de interne verbouw van de aula doen sterk afbreuk aan de gaafheid.
Van stedenbouwkundig belang vanwege de ligging binnen de beschermde 19de eeuwse stadsuitleg, als onderdeel van een scholencluster met voormalig klooster en als beeldbepalende straatwand”.
Hoek St. Annastraat met Fransestraat, op St. Annastraat 53a Antiekzaak L’Antique Interieure en op de hoek St. Annastraat 55 café St. Anneke, 1989 ( Anton van Roekel via RAN CCBYSA)
In 2024 sloot het bekende Chinees-Indische afhaalrestaurant Iwan op de St. Annastraat. Vanaf 1970 had hier jarenlang een Chinees afhaalrestaurant gezeten. Daarvoor was hier tientallen jaren banketbakkerij Burki gevestigd: in 1914 verbouwde de aannemer/architect Tiemstra het herenhuis aan de St. Annastraat tot een bakkerij.
Bakkerij Burki architect Tiemstra
Plan voor het bouwen van een perceel tot winkelhuis aan de St Annastraat 53, architect Tiemstra, datum bouwdossier 28-11-1913 (D12.384411)
St. Annastraat 53 is oorspronkelijk gebouwd als een herenhuis. Wanneer het pand exact is gebouwd, is onbekend. Het bijschrift bij foto DF4245 RAN noemt de periode 1885-1895. De eerstgevonden bouwtekening is de aanleg van riolering in 1911 (D12.382507).
Aannemer-architect G. Tiemstra zal de woning in 1913/1914 verbouwen tot een “winkel”. Helaas is daarbij de handtekening van de eigenaresse onleesbaar. Tiemstra was overigens ook de tekenaar voor de aanleg van de riolering.
In ieder geval opent in mei 1914 opent C. Burki zijn banketbakkerij op St. Annastraat 53, “tot dusver pensionhouder aan de St.-Annastraat en vooral bekend om zijn geurige Hollandsche wafels, opent van avond eenige huizen verder in de genoemde straat… een banketbakkers- en kokszaak, die in deze nette buurt ongetwijfeld succes zal hebben.
Genoemd huis is daartoe op hoogst doelmatige en sierlijke wijze vertimmerd door den bouwkundige G. Tiemstra, di naar eigen ontwerp de verbouwing en de winkelbetimmering uitvoerde. De sierlijke puit in blauwen verblendsteen trekt van zelf de aandacht en zal dat stellig van avond doen als de schitterende etalage prijkt in den gloed van electrisch licht” (De Gelderlander 3/5/1914)
Het PGNC schrijft:
“Een nieuwe zaak.
In het perceel St. Annastraat 53 bij de Franschestraat opent morgenavond de heer Burki, confiseur en cuisinier, een nieuwe zaak. Het pand, vóór dezen een gesloten huis, heeft daartoe een belangrijke verbouwing ondergaan. Een mooie gevel siert den winkel, welke een keurigen indruk maakt. Het kristal en spiegelglas blinkt den bezoeker tegen, de toonbank en kasten, de electrische lichtkronen, kortom het geheele interieur geeft er blijk van, dat de heer Burki zijn zaak op eerste klasse wijze heeft laten inrichten en waar hij een uitstekend vakman is – in de banketbakkerij voelt hij zich in zijn element- twijfelen wij er niet aan dat de waren, die den nieuwen winkel verlaten, door prima kwaliteit zullen uitmunten. Een bijzonder woord van lof dient nog gebracht voor ’t schilderwerk. Dit is in mat-witten toon gehouden, hetgeen heel aardig aandoet.
Naast den winkel geeft een breede deur toegang tot het bovenhuis.
De bakkerij is in het sous-terrain gelegen. Ook deze is op moderne leest geschoeid en het voornaamste “meubel” hier, de kolossale heetelucht-oven, is volgens het nieuwste systeem gebouwd, zoodat deze wel een afzonderlijke bespreking verdient. Deze oven toch is van een geheel nieuw kanalen-systeem voorzien, waardoor het mogelijk is de lucht vóór te ver verwarmen, wat een besparing aan brandstof tengevolge heeft. Ieder bakruimte heeft een isoolering, die het uitdringen der warmte naar buiten voorkomt en de geheele warmteontwikkeling tot de bakruimte concentreert. Door het bijzonder kanalenstelstel is het mogelijk iedere bakruimte afzonderlijk van temperatuur te doen verwisselen, zoodat naar verkiezing de onderste of bovenste ovenruimte op elke temperatuur kan worden gebracht en desgewenscht een constante warmte kan behouden. Elke bakruimte kan electrisch worden verlicht, terwijl elk afzonderlijk van een pyrometer is voorzien, om de warmte van de ovens hiervan af te lezen. Verder treft men aan den oven, speciaal ten dienste van het banketbakkerijbedrijf, een afkoelingsapparaat aan en een z.g. schuimoven aan. De oven is geleverd door de maatschappij “Utrecht” tot ovenbouw en installatie van bakkerijen, te Utrecht.
Allen, die aan de verbouwing hebben medegewerkt, leggen daar alle eer mee in. Wij noemen in de eerste plaats den heer G. Tiemstra alhier, die het werk heeft ontworpen en uitgevoerd; verder den heer J. Arts, die voor ’t schilderwerk en den heer G.W.J. Leentvaar, die voor de electrische installatie heeft zorg gedragen.“ (PGNC 2/5/1914)
Burki’s Automatiek
Plan voor Automatiek bij Fa. C. Burki st. Annastraat 53, datum dossier 21-2-1935 (D12.401921)
In 1935 laat Burki een Automatiek plaatsen. De opgang naar de bovenverdieping komt naar te liggen en in de ontstane ruimte komt een automatiek, dat met een inschuifbaar hek kan worden afgesloten.
Advertentie Burki’s Automatiek, St. Annastraat 53 (PGNC 3-5-1935)
“Automatiekhal C. Burki
De firma C. Burki, de bekende banketzaak aan de St. Annastraat 53, bij de Franschestraat, had reeds geruimen tijd geleden bij wijze van proef, eenige automaten voor warme en koude gerechten in gebruik gesteld. De automaten bleken een succes; velen werden trouwe klanten en meermalen was het hier een gedrang van je welste, zoodat men soms geduld moest oefenen eer men aan de beurt kwam.
De firma Burki zag terdege in, dat het zóó niet langer ging, dat er uitbreding moest komen. Een verbouwing vond plaats, waardoor de firma gelegenheid kreeg een automatiek-hal in te richten, die een sieraad en aanwinst geworden is voor deze geheele omgeving. De hal is geheel met blauwe tegels afgezet, wat met de vergulde omlijsting van de automaten en de gezellige verlichting een bijzonder mooi effect maakt. Doch de hoofdzaak zijn natuurlijk de verschillende schoteltjes en gerechten, die uit deze hygiënisch uitgevoerde automaten verkrijgbaar zijn. Koude en warme hapjes, steeds smaakvol klaar gemaakt van versche ingrediënten zooals een ieder dan van de firma Burki gewend is, zijn hier te kust en te keur. In het geheel zijn een 20-tal loketten ingebouwd, waarvan zelfs één voor vegetariërs, en verder ook nog voor gebak, chocolade, pralines, enz., dus voor elck wat wils. En wat betreft de prijzen, reeds vanaf één dubbeltje kan men een smakelijk hapje krijgen. De firma Burki heeft geen kosten ontzien om haar automatiekhal zoo volledig mogelijk te doen wezen. Een miniatuur toonbankje is aangebracht om de lekkere beetjes in te pakken en, indien men niet is voorzien van wisselgeld: een druk op het electrische knopje en een gedienstige geest verschijnt om u ook hieraan te helpen.
Het zal deze gezellige hal, met haar keur aan gerechten, wel niet aan belangstelling ontbreken.” (PGNC 16/3/1935)
Einde Automatiek
Waarschijnlijk stopt Burki rond 1948/1949 met zijn automatiek: Bouwtekening D12.409539 betreft de verbouwing van de eerste verdieping tot zelfstandig appartement: dan wordt 1 slaapkamer ingericht als keuken. En op de plaats van de Automatiek komt weer een entree met een opgang naar boven en een trap naar de kelder.
Rond 1970 is het pand verkocht: architect P. Hermens uit Nijmegen maakt op 26-1-1970 een bestektekening voor de verbouwing van de bakkerij tot restaurant: “Plan voor het wijzigen van het winkel-woonhuis aan de St. Annastraat No: 53 te Nijmegen v.r.v. de welded. Heren: Lam Shing Fat, Bilderijkstraat 18, Doetinchem en Li Fok Han, Brinklaan 7 te Apeldoorn” (D12.480411). Daarbij wordt de winkel van de bakkerij het Chinees Restaurant. De bakkerij in de kelder wordt de keuken van het restaurant.
Rond 1971 vindt uitbreiding van de keuken plaats (D12.483748)
Restaurant Iwan
Restaurant Iwan St Annastraat 53, 2013 (Henk van Gaal via DF4245 RAN CC0)
Er is nog niet onderzocht wanneer restaurant Tung Kong overgegaan is op Iwan en wat de relatie tussen deze 2 namen is. In ieder geval heeft Iwan decennialang bestaan, tot juni 2024. In de tussenliggende tijd waren er verschillende eigenaren, waarbij het restaurant vaak op een familielid overging. De laatste 13 jaar was Shudan Hu en haar partner Hong Fang Hu eigenaar. (Bron: Einde van een tijdperk: Chinees restaurant Iwan sluit deuren, Huub Tholen in de Gelderlander 3-6-2024). Een van de redenen van haar populariteit was, dat naast Chinese en Indische ook Surinaamse gerechten kon worden besteld.
Villa Saxon Holme, Javastraat 104. Het witte huis links is Villa de Plecht, waar Estourgie in 1921 naar toe verhuist (Maart 2024)
Deze pagina verzamelt de artikelen die reeds over Galgenveld zijn verschenen.
Galgenveld is een wijk in Nijmegen-Oost. Het oudste gedeelte maakt onderdeel uit van de eind 19e-/begin 20ste-eeuwse schil. Daarna is er een vooroorlogs deel, met onder andere een gedeelte van de Indische Buurt. Daarbij is de Archipelstraat min of meer de grens.
Vanuit het centrum gezien komt achter de Archipelstraat de na-oorlogse woningbouw met het andere deel van de Indische buurt en de Professorenbuurt. Ook de Dominicuskerk (uit 1951) en het studentencomplex Galgenveld bevinden zich in dit gedeelte.
Bezienswaardigheden
Javastraat als geheel en Javabosje
Sumatraplein en Javaplein met onder andere Saxon Holme
19de eeuwse gedeelte
Poortje Oud Burgeren Gasthuis
De Naam Galgenveld
De naam Galgenveld (tot 1960 Galgeveld) verwijst naar het feit dat hier de galg stond: tussen de huidige Franse straat en de Groenewoudseweg.
Net als veel andere steden had Nijmegen haar galgenveld op een goed zichtbare plaats gekozen: tussen de twee uitvalswegen de Groesbeekseweg en de St. Annastraat en vlakbij de stadspoort (de Molenpoort). Zo’n plaats gekozen zowel ter waarschuwing/afschrikking als uit trots, als tekens van orde, gezag en wetshandhaving.
Vroege geschiedenis
De St. Annastraat heeft al eeuwen min of meer hetzelfde tracé gevolgd, nog voor de Romeinse tijd.
Rond de tijd van Karel de Grote was dit gebied al ontgonnen. Naast landbouw en de aanwezigheid van molens, werd het gebied voor allerlei andere doeleinden gebruikt, zoals terechtstellingen, waren er afvalkuilen en stond er het Melaatsenhuis.
Fortificaties en Stadsuitleg
Kaart 1888 Galgenveld en omgeving (D16-200dpi detail)
In de tijd van de omwalling maakte Galgenveld onderdeel uit van het vrije schootsveld.
Na de ontmanteling van de wallen werd naar het voorbeeld van Parijs rondom Nijmegen een ring van groene singels gepland. Daarbij werd het Keizer Karelplein een centraal punt waarop de radiale wegen op uit kwamen, waaronder de St. Annastraat. Aan het Keizer Karelplein kwam onder andere Sociëteit de Vereeniging, met een wielerrenbaan en de Wedren: een paardenrenbaan. Aan de belangrijkste wegen werden grote woningen gebouwd voor de rijke inwoners.
Op de kaart uit 1888 is het eerste gedeelte van de St. Annastraat reeds bebouwd en zijn de wegen tot aan de Franse straat reeds ingetekend. Linksboven, op de hoek van de Groesbeekseweg en de Franse straat is nog de “Vuilnis bergplaats” te zien.
Hoek St. Annastraat/Groesbeekseweg vanaf het Keizer Karelplein, 1885 (Gerard Korfmacher via F11947 RAN)
Het huis vooraan is ontworpen door architect E.J. Weyers en gebouwd rond 1886 (Bron: Noviomagus)
Van Slichtenhorstraat vanuit de St. Annastraat in de richting van het Sumatraplein, in het midden de Pontanusstraat, 1900 (F32582 RAN)Franse Straat vanuit de St. Annastraat, in de richting van de Van Slichtenhorststraat; een ansichtkaart in kleur, 1900 (Vivat via F17106 RAN)
De voorgevel van de Kook en Huishoudschool, architect Semmelink, 1899 (F58731 RAN)
1899 Kook- en Huishoudschool, Groesbeekseweg 15 Galgenveld In januari 1899 gaat de kook- en huishoudschool aan de Groesbeeksche straat open. Het ontwerp was van architect Semmelink. In 1893 hadden een aantal vooraanstaande Nijmeegse vrouwen het initiatief genomen tot de oprichting van een kookschool. Dit naar aanleiding van een lezing van freule Jeltje de Bosch Kemper.…
In 1899 wordt de Kweekschool voor onderwijzeressen gebouwd. Architect en aannemer is Nicolaas van Eck. Rond 1936 is het gebouw in gebruik door de R.K. Kweekschool afdeling Onderwijzers. In 1958 wordt het gebouw tot 1983 een bibliotheek.
“De Indische buurt, uit de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw, kent met groen omzoomde pleinen zoals het Javaplein. De bebouwing is bijzonder vanwege haar Berlagiaanse architectuur. De Surinameweg en omgeving heeft veel van de kenmerken van de Indische buurt, maar ligt door de drukke Heijendaalseweg enigszins geïsoleerd.” (Wijkmonitor 2023)
Naoorlogse bebouwing
De St. Dominicuskerk, gezien vanaf het kruispunt Heyendaalseweg (rechts) – Groenewoudseweg (links), 1952 (Commissariaat van Politie afd. Fotografie via F30307 RAN CC0)
Vanuit het centrum gezien komt achter de Archipelstraat de na-oorlogse woningbouw met het andere deel van de Indische buurt en de Professorenbuurt. Ook de Dominicuskerk (uit 1951) en het studentencomplex Galgenveld bevinden zich in dit gedeelte. “De ‘Professorenbuurt’ tenslotte is aan het eind van de jaren vijftig opgezet met een stempelvormige herhaling van portiekflats en laagbouw.” (Wijkmonitor)
Tweede Indische buurt
1946-1970
Na de Tweede Wereldoorlog werden in Nijmegen op een aantal plaatsen noodwoningen gebouwd. Een daarvan was de “Gouverneursbuurt”, vernoemd naar 8 gouverneurs-generaal van Nederlands-Indië. Rond 1970 zijn de woningen weer gesloopt. De buurt lag tussen de Groenewoudseweg, de Driehuizerweg (tegenwoordig de Heyendaalseweg) en de spoorlijn van Nijmegen naar Venlo.
Alle huizen worden vanuit een punt via ondergrondse leidingen verwarmd
Op het nog niet bebouwde deel van het Galgenveld, dat begrensd wordt door de Archipelstraat, prof. v.d. Heijdenstraat, prof. Schrijnen- en prof. Cornelissenstraat staan sinds enige dagen een torenkraan, bouwloodsen e.d., terwijl bovendien bet gehele terrein afgerasterd is. Overeen jaar zal dit terrein een totaal andere aanblik bieden. Het N.V. aannemersbedrijf v.h. B. van Berkel heeft hier namelijk een begin gemaakt met de bouw vaneen complex winkel- en woonhuizen, dat zal bestaan uit 102 flats, 8 maisonnettes (winkels met woonhuizen daarboven) , 8 winkels 8 hele huizen en diverse garages. Tussen deze moderne woonflats blijft voldoende ruimte voor grote grasgazons, waarlangs parkeerstroken zullen worden aangelegd.
Behalve het gebruikelijke comfort zal in deze woningen een voor Nijmegen geheel nieuw verwarmingssysteem te vinden zijn. In de kelderruimten van een van de flatgebouwen zullen namelijk enorme olietanks worden aangebracht, die via ondergrondse leidingen alle afzonderlijke woningen op het Galgenveld kunnen verwarmen. Dit centrale verwarmmgssysteem heeft in Groningen, Den Haag en Rotterdam reeds ingang gevonden, maar voor onze gemeente is het een nieuwigheid, De flats zullen worden gebouwd in drie en vier woonlagen. Tegelijkertijd is de aannemer P. W. Willems aan de andere zijde van de prof. v.d. Heijdenstraat begonnen met de bouw vaneen complex van 16 flats en 6 hele huizen en garages. De verkoop van deze nieuwbouw en van die op het Galgenveld is tot stand gekomen door bemiddeling van de makelaar N. S. Verbeek, wiens kantoor ook de verhuur en exploitatie zal verzorgen De verhuur van deze woningen geschiedt uiteraard in overleg met het bureau huisvesting. Het ontwerp van dit complex is van de architect J. H. ten Have uit Nijmegen. Het zal ongeveer een jaar duren voordat de woningen in gebruik kunnen worden genomen.” (Nijmeegsch dagblad, 11-7-1956)
De Dominicuskerk is een Rooms-Katholieke kerk in Galgenveld. De kerk staat met de voorkant aan de Professor Molkenboerstraat.
Deze kerk was een vervanging van de Dominicus- of Broederenkerk. Deze had sinds 1373 in de Broerstraat gestaan. In september 1944 raakte hij echter beschadigd doordat Duitsers gebouwen, waaronder deze, in brand staken.
Herbouw?
In ieder geval heeft de Dominicuskerk in 1946 een (nood) kapel aan de Duivengas (De Gelderlander 1/5/1946)
In ieder geval is in mei 1947 duidelijk dat de Dominicanenkerk in de Broerstraat geen parochiekerk meer zal blijven. Wat er dan mee moet gebeuren? Sowieso is de kerk een monument en waarvan het behoud “een belangrijk deel van de bevolking prijs stelt”. Mogelijk kan een bestemming gevonden worden op het gebouw voor de eredienst te behouden. Of dat het in ieder geval op een andere minder dienst kan doen. (De Gelderlander 1/5/1947)
Uiteindelijk zullen van de 4 kerken die de Katholiek kerk had, alleen de Molenstraatkerk en de Augustijnenkerk (in de laatste jaren voor de oorlog van de karmelieten en in de buurt herbouwd als Karmelietenkerk) overblijven.
“Bij dit besluit (om de Dominicanenkerk niet te herbouwen) werd uitgegaan van de gegevens dat de binnenstad na herbouw niet meer dicht, hoogstens met een negenhonderd mensen zou bevolkt worden. Het gaat echter anders dan men heeft gedacht. Er komen tal van woonhuizen bij, zodat de binnenstad dichter wordt bevolkt dan eerst het geval was,” volgens een spreker in een bijeenkomst van de R.K. Middenstandsvereniging in 1950 (De Gelderlander 10/2/1950).
In september 1950 (“gistermiddag” De Gelderlander 26/9/1950) werd het kruis geplant (dan nog “aan de Driehuizerweg” geheten), om aan te geven dat op die plek een altaar zal komen.
Op 23-12-1951 vond de inwijding plaats door pastoor Bakkers, op 4-8-1952 werd de kerk geconsacreerd door Mgr. W. Mutsaerts (De Gelderlander 4/8/1952).
Het ontwerp van Thomas Nix
De huidige kerk is een ontwerp van Thomas Nix. Hij ontwerp de kerk en het overige complex rondom een voorplein aan de Professor Molkenboerstraat “in de traditionalistische stijl van de Bossche Stijl” (wikipedia). En: “Het traditionalistische ontwerp was afkomstig van bureau Taen & Nix en bevat elementen uit de romaanse en vroegchristelijke kerkbouw. De westtoren, die naast de hoofdingang had moeten verrijzen, is niet uitgevoerd.” (PimvanDijkDesigns)
De kerk is een kruiskerk in baksteen en beton.
Kunst in de kerk
In de kerk bevindt zich:
Beeldhouwwerk in de vorm van een timpaan van Jac. Maris en
Glas-in-loodramen van Eugène Laudy: 6 ramen uit 1962 in de zijtransepten en tussen 1988 en 1993 10 in de zijbeuken
Een Jozefbeeld (1954) en Dominicusbeeld (1956), gemaakt door Bart Welten
Kruisweg van Ted Felen
Daarnaast bevindt zich er een orgel, dat in 1994 werd verplaatst vanuit de Sint-Aloyisiuskerk in Utrecht. De maker van het orgel was de firma K.B. Blank & Zoon.
Gemeentelijk Monument
Het gebouw is sinds 2006 een gemeentelijk Monument.
Overig
Sinds 2010 is de Dominicuskerk de kerk van de Effataparochie, een fusie van de Dominucuskerk en de Stephanus-Christus Koning (de laatste zelf een eerdere fusie uit 1993)
Sinds februari 2009 vindt in de Dagkapel de eerste zaterdag van de maan de viering van Oud-Katholieken plaats
Op 31-12-2009 vond de begrafenis van Edward Schillebeeckx vanuit deze kerk plaats
Het Oud Burgeren Gasthuis, Professor Cornelissenstraat 2, 1970 (Weijert van Zantwijk via F32182 RAN CCBYSA)
Voormalige Mensa
Waar nu een winkelcentrum is, bevond zich de Mensa van de universiteit. Hier hebben jarenlang studenten hun maaltijd gegeten en schoven ook oudere buurtbewoners aan (laatste: eigen herinnering). Tegenwoordig is de Refter op de campus geopend.
Een mooie foto uit 1971 is te vinden op F69929 RAN.
Aanvankelijk zou het gebied tussen de Archipelstraat, Molukkenstraat, Groenewoudseweg en de Professor Cornelissenstraat St. Radboudplein komen te heten, maar deze naam heeft het nooit gekregen. Hier werden een aantal voorzieningen van de universiteit gepland. De eerste steenlegging van de inmiddels gesloopte Studentenkerk vond plaats op 25 februari 1966. In 1969 kwamen het Universiteitshuis en de mensa.
Stichting Studentenhuisvesting bouwde dit complex in 1968. Het bestaat uit 6 gebouwen en 1 woontoren. Het ontwerp was van architectenbureau Inbo.
Het was haar tweede complex, maar het eerste van deze grootte. Eind jaren 80/begin jaren 90 (Into Nijmegen noemt 1987, in mijn herinnering was het net een paar jaar later) werden van de 769 kleine kamers 350 kamers gemaakt.
Tot het complex behoren 6 gebouwen en 1 woontoren met in totaal 500 kamers. Het is ontworpen door architectenbureau Inbo. In 1987 werd het complex verbouwd en werden 796 kleine kamers tot 350 grotere kamers samengevoegd. Er zijn 50 zelfstandige eenpersoons appartementen en 22 zelfstandige appartementen voor studenten met kind(eren). Een leuk artikel uit 2018 over de reünie van de eerste bewoners van een gang is te lezen op de Gelderlander.
Een mooie foto van eind jaren 60 is te vinden op F87938 RAN.
Verschenen artikelen
Madoerastraat 3 t/m 11, september 2022 (Google Streetview) Ontworpen en uitgevoerd door Bredero’s Bouwbedrijf
In februari 1936 besluit de Gemeente Nijmegen om een perceel bouwterrein Hatert, Sectie no 179 aan het Amersfoortse Bredero’s Bouwbedrijf te verkopen. Onder voorwaarde dat voor het einde van het jaar er vijf eengezinswoningen met schuurtjes op dit perceel is gebouwd.
Het oude gebouw van de Nutsschool voldeed niet meer. Daarop besluit de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen tot de bouw van een nieuwe school. In 1957 wordt begonnen met de bouw. Het ontwerp is van F.M. Oswald.
De Firma Peters-Gerrits had vanaf de jaren 20 haar handel in groenten, fruit en comestibles aan de Bloemerstraat 129, totdat deze bij het bombardement van februari 1944 werd verwoest. In 1944 opende ze haar nieuwe winkel, naar ontwerp van architect Kuipers, op de hoek van Molukkenstraat en Borneostraat.
In 1924 wordt een bouwvergunning aangevraagd voor het bouwen van een dubbel woonhuis. Hiervan is W.Th. Reijnen de architect. De eigenaar is Th.W. Peters, die zelf op Balistraat 11 gaat wonen.
Hoek St. Annastraat met Fransestraat, op St. Annastraat 53a Antiekzaak L’Antique Interieure en op de hoek St. Annastraat 55 café St. Anneke, 1989 ( Anton van Roekel via RAN CCBYSA)
Veel Nijmegenaren kennen het hoekpand op de St. Annastraatstraat en de Fransestraat als café St. Anneke. Oorspronkelijk was het samen met het huidige nummer 53a 1 grote woning, die er in ieder geval in 1910 al stond. De architect Zoetmulder ontwierp de splitsing naar 2 winkels met bovenwoningen. Op 53a zaten hier jarenlang meubelzaken (Tilders…
In 1950 ontwerpt Kuipers de appartementen aan de Molukkenstraat 6 t/m 22. De achterliggende garages staan daarbij aan de Borneostraat. Opvallend daarbij is, dat het complex tevens bestaat uit 1 woning aan de Archipelstraat 274
Naast de appartementen in de Molukkenstraat tekende architect Rodenburg ook de vrijstaande woning Archipelstraat 251. Huidig, September 2022 (Google Streetview)
De Archipelstraat is de lange weg die de St. Annastraat met de Groesbeeksweg verbindt. Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Archipelstraat. Het Gesprek Het Gesprek is een beeld van Pieter d’Hont. Zie voor een beschrijving van Het Gesprek: OBG Oud Burgeren Gasthuis In 1967 verhuisde het Oud Burgeren Gasthuis van de Molenstraat naar…
Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Molukkenstraat Voormalige Mensa Waar nu een winkelcentrum is, bevond zich de Mensa van de universiteit. Hier hebben jarenlang studenten hun maaltijd gegeten en schoven ook oudere buurtbewoners aan (laatste: eigen herinnering). Tegenwoordig is de Refter op de campus geopend. Een mooie foto uit 1971 is te vinden…
Vanwege de ingestorte woningmarkt voor middenklassewoningen na de Eerste Wereldoorlog, kregen woningcorporaties steun van het Rijk voor de bouw van dergelijke woningen. Op 8-8-1919 werd de Woningbouwvereniging Zonnewijk opgericht. Deze liet 30 woningen bouwen aan de Javastraat, Celebesstraat en Baliplein, naar ontwerp van architect A.H. van Wamelen uit Hilversum.
Gemeentelijk monument. Remonstrantse kerk, gebouwd in 1961-1962 naar ontwerp van architect G. Feenstra uit Arnhem. Foto vanaf de Prof. Cornelissenstraat, Professor Regoutstraat 23 Galgenveld, 2013 (Henk van Gaal via DF3930 RAN CC0)
Sumatraplein 27
Sumatraplein 27 huis met de tijgers (december 2024)Sumatraplein 27: huis met de Sumatraanse tijgers (december 2024)
Je t’embrasse, Babette Degraeve
Je t’embrasse, Babette Degraeve, Van Slichtenhorststraat (december 2024)
Plan tot het bouwen van vijf heerenhuizen a/d Sint Anna Dwarsstraat (Archipelstraat)
Plan tot het bouwen van vijf heerenhuizen a/d Sint Anna Dwarsstraat (Archipelstraat) (D12.378439)
Archipelstraat, September 2022 (Google streetview)
Bakkerij Fransestraat 23
De Bakkerij van H.H. v.d. Waal, Fransestraat 23, 1968 (F86406 RAN CC0)
Inmiddels zit alweer 50 jaar de Knollentuin op Fransestraat 23. Lees hierover het artikel op Issu (vanaf bladzijde 18).
In het Adresboek 1951, 1955 en 1959 komt J. Troost, (brood en banket) bakker voor op dit adres.
In 1963 komt H.H. en P. van der Waal voor als bakker op Fransestraat 23; mw. H. Troost en J. Troost komen dan voor op 23 a.
In 1968 zit bakkerij H.H. v.d. Waal op nummer 23.
Pontanusstraat 51 (hoek van Spaenstraat)
Pontanusstraat 51 (hoek van Spaenstraat), maart 2026
In ieder geval in 1987 is het Joyce Corner; een foto is te zien op F65978 RAN.
Café Frowijn
“Café Frowijn stamt uit 1993 en dankt zijn naam aan eerdere eigenaar Rob Frowijn. Het pand zelf is al veel ouder. “Frowijn was vóór 1993 een snackbar, en daarvoor een sigarenwinkel. Het pand is meer dan 100 jaar oud, dat kan je nog terug zien aan het glas in lood in de ramen.” (https://indebuurt.nl/nijmegen/bedrijvigheid/ondernemer-uitgelicht/cafe-frowijn~12706/, een leuk interview uit 2017 met Paul Huismans, die op dat moment eigenaar was)
Pontanusstraat 51: Vanuit de Fransestraat, rechts de Van Spaenstraat, links de Pontanusstraat, 1908 (F32191 RAN)
Hoek Pontanusstraat Fransestraat
Straatbeeld, gezien vanaf de splitsing met de St. Annalaan (St. Annastraat) in de richting van de Groesbeeksche straat (Groesbeekseweg). Links, de afslag naar de Pontanusstraat, 1898-1900 (Vivat, Amsterdam via F17105 RAN)
Een van de gebruikers van het gebouw was Jan Fleuren. Het is mij nog niet bekend welk deel van het pand nummer 37 heeft: ter hoogte van de ingang aan Pontanusstraat zit aan de Van Spaenstraat de ingang met huisnummer 37.
Johannes Jacobus (Jan) Fleuren (Nijmegen, 17-12-1877 – 7-12-1965) trouwde in 1910 op 32-jarige leeftijd met Petronella Maria (Nellie) Wouters (Weurt, 21-4-1885). “Na de ambachtsschool te Nijmegen leerling timmerman, timmerman en aannemer (een van de huizen aan de Oranjesingel is door hem gebouwd), kruidenier (1910-2920) aan de Grootestraat en vanaf ca 1918 aan de Molenstraat, later groothandelaar in kruidenierswaren aan de Gorisstraat 34 vanaf 29-12-1929 tot circa 1932, daarna groothandel in Koffie, thee en tabak. Omdat hiervoor minder ruimte nodig was is de zaak verhuist naar van Spaenstraat 37. Daarnaast had hij met zijn zonen nog de sigaren fabriek “Valkhof sigaren” en een fabriekje voor shag en pruimtabak aan de Jan van Galenstraat. Ook hebben ze de mosterdfabriek aan de van Somerenstraat overgenomen en de productie verkocht.” (https://home.hccnet.nl/eim.fleuren/diversen/wouters/fleuren.htm#BM7, met meer over de genealogie en foto’s)
Javastraat 27 – 35 en Celebesstraat 16
Javastraat vanaf hoek Celebesstraat: op de voorgrond Celebesstraat 16 en daarna 27-35 (maart 2026)
Javastraat 27 – 35
Op bovenstaande is allereerst de Celebesstraat te zien en daarna Javastraat 27- 35. De 5 woningen zijn van bouwkundige en aanvrager Firma G. Tiemstra en Zonen, met als datum van bouwdossier maart 1920.
Ontwerp voor den bouw van vijf Heerenhuizen aan de Javastraat te Nijmegen, Bouwkundige en aanvrager Firma G. Tiemstra en Zonen, Javastraat 27 – 35 datum bouwdossier 23-3-1920 (D12.386186)
Celebesstraat 16
Plan voor het bouwen van een Winkelhuis met Bovenwoning aan de Javastraat hoek Celebesstraat, N.V. Aannemersbedrijf v/h. G. Tiemstra & Zonen, datum tekening februari 1925 (D12.389341)
Het hoekpand behoort niet tot dit plan. Ook dit gebouw is echter van de hand van Tiemstra, dan onder de naam N.V. Aannemersbedrijf v/h. G. Tiemstra en Zonen uit 1925. Deze is gebouwd in opdracht van J. v. Riet (PGNC 16/2/1925), die er zijn winkel in vleeswaren zal openen.
De winkel zat op de hoek. Daarnaast zat aan de kant van de Javastraat de woonkamer met daarachter de salon, en aan de kant van de Celebesstraat de entree naar de bovenwoning en keuken. Met daarachter een portaal met trap naar de slaapkamer van de benedenwoning op de eerste verdieping.
Op de eerste verdieping is daarnaast de salon, woonkamer en keuken van de bovenwoning.
Op de tweede verdieping heeft elke woning nog een aantal slaapkamers.
Winkel Jan van Riet
“Een nieuwe zaak.
Hedenmiddag wordt in het nieuw gebouwde perceel Javastraat 37 hoek Celebesstraat door den heer J. van Riet een zaak geopend in fijne vleeschwaren, comestibles, kruidenierswaren, wijnen en limonades. De winkel ziet er uit- zoowel als inwendig keurig uit. De firma Tiemstra en Zonen heeft het pand gebouwd en daarop, gelijk met al haar bouwwerken het geval is, den stempel van degelijkheid en schoonheid gedrukt. De inrichting van den winkel beantwoordt geheel aan de eischen, die heden ten dage aan een dergelijke zaak worden gesteld. Er is een groote voorraad van artikelen, alle van eerste-klasse firma’s en de moderne toestellen, die op de toonbank staan, een weegschaal en vleesch-snijmachine (van Berkels patent en wel de nieuwste constructie) bevestigen den goeden indruk, dien de bezoeker ongetwijfeld van dezen nieuwen winkel krijgt.” (PGNC 8/8/1925)
Krayenhoffkazerne
Molenveldlaan 10
‘Infanterie Kazerne No.1’, (vanaf 1934 vernoemd naar ingenieur en luitenant-generaal Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff), gebouwd met de naastgelegen ‘Infanterie Kazerne No.2’ (vanaf 1934 vernoemd naar generaal Cornelis Jacobus Snijders), tussen 1905/1906 in Hollandse neo-renaissancestijl met art-nouveau elementen naar ontwerp van luitenant ingenieur en kapitein der Genie Arie Vogelenzang (Brielle, 01/02/1860 – Nijmegen, 14/07/1907) op basis van specificaties van architect Willem Dudok. Beide kazernes werden in 1951, samen met de nabijgelegen Prins Hendrikkazerne, in gebruik genomen door de Luchtmacht Instructie en Militaire Opleidingen School (LIMOS). In 1995 nam het leger afscheid van de kazernes en kregen gebouwen en terrein een woon- en kantoorbestemming, Groesbeekseweg 380, 1905 (F91551 RAN) Galgenveld
De Krayenhoffkazerne werd samen met Snijderskazerne gebouwd in 1905-1906. Het ontwerp was van Arie Vogelenzang, op basis van specificaties van Willem Dudok. “Beide kazernes zijn in Hollandse neorenaissancestijl met art-nouveau-elementen gebouwd”. (wikipedia) De aannemers waren Thunissen en Kropman. In 1905 ging de kazerne open als Eerste Infanterie Kazerne. Het vormde samen met de Snijderskazerne één geheel. Jan Pieter Koolemans Beijnen had sterk geijverd voor de bouw van de twee kazernes.
“De beide kazernes werden door het 11e Regiment Infanterie (11 RI) gebruikt, ieder hoofdgebouw was geschikt voor de legering van een bataljon, ongeveer 600 man groot. Met elkaar deelden de kazernes een terrein en een ingang, die toen op de symmetrie-as lag tussen beide hoofdgebouwen aan de Gelderselaan. Andere gebouwen op het terrein van beide kazernes, zoals het Kleedingmagazijn, hadden een gezamenlijke functie.” (https://jeoudekazernenu.nl/kazernes-g-l/krayenhoff/x-krayenhoff.html) In 1934 zou het de naam van Krayenhoffkazerne krijgen.
LIMOS
De Koninklijke Luchtmacht nam de Krayenhoffkazerne en de Generaal Snijderskazerne in 1948 in gebruik en vanaf 1951 ook de Prins Hendrikkazerne. In 1953 werd de opleiding voor luchtmachtsoldaten, het Luchtmacht Instructie Regiment (LIR) opgericht, dat in 1961 werd omgedoopt tot LIMOS: Luchtmacht Instructie en Militaire Opleidingen School. Het is vooral deze naam die aan het terrein is blijven hangen. Na de oorlog kwamen er een aantal gebouwen bij.
In 1999 werden de kazernes verkocht.
Nu
Een gedeelte van de kazerne werd gesloopt om plaats te maken voor woningen. Het hoofdgebouw bestaat nog en werd verbouwd tot bedrijfsverzamelgebouw: naast een grand café “In de Kazerne” heeft het commerciële ruimtes. En daarnaast heeft het 38 ateliers. Er kwam een ondergrondse parkeergarage met 120 plekken.
De Snijderskazerne, Gelderselaan, 1925 (F13166 RAN)
De Snijderskazerne werd gelijkertijd met de naastgelegen, vrijwel identieke Krayenhoffkazerne op het Molenveld gebouwd. De Snijderskazerne, die in 1906 openging, kreeg de naam Infanteriekazerne 2; de Krayenhoffkazerne was in 1905 geopend en had nummer 1 gekregen. In beide kazernes werd het 11e Regiment Infanterie gelegerd, waarbij elke hoofdgebouw geschikt was voor de legering van 1 bataljon, ongeveer 600 man. Pas in 1934 zou het de naam Snijderskazerne krijgen.
De kazernes deelden hetzelfde terrein en een aantal voorzieningen, zoals het kleedingmagazijn.
Generaal C.J Snijders (1852-1939) inspecteert de erewacht tijdens zijn bezoek aan de naar hem genoemde Snijderskazerne, 28/7/1936 (J.Th. Bartels via F86205 RAN)
Bezuinigingen en Mobilisatie
“In 1922 werd het stil op de kazerne en de naastgelegen Krayenhoff. Het leger was als gevolg van bezuinigingen zo drastisch in omvang afgenomen dat ook 11 RI, op de staf na, mobilisabel geworden was. Aan deze toestand kwam pas aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog in 1938 een einde, met de ‘heroprichting’ van het 1e, 2e en 3e bataljon. Het regiment zou in mei 1940 deelnemen aan de zware gevechten op de Grebbeberg.” (https://www.jeoudekazernenu.nl/kazernes-s-z/snijders/x-snijders.html)
Vierdaagse
De Prins Hendrikkazerne bood onderdak aan de Vierdaagse, waar ook het begin- en eindpunt was. Toen deze kazerne te klein werd, werden er ook soldaten ondergebracht in een tentenkamp op het Molenveld. Ook de vlaggenparade werd hier van 1931-1938 gehouden.
Tweede Wereldoorlog
In de Tweede Wereldoorlog namen de Duitsers de drie kazernes in 1941 in gebruik en legden er schuilplaatsen aan. Na Market Garden in 1944, waarbij Nijmegen werd bevrijd maar tegelijkertijd in de frontlinie kwam te liggen en de Duitsers een half jaar lang Nijmegen met granaten beschoten, werden deze schuilplaatsen gebruikt door de Nijmeegse bevolking. In de kazerne zelf kwamen Engelse troepen, in de verzameling van troepen voor het offensief dat in februari 1945 zou plaatsvinden.
LIMOS
Na de oorlog werd ook de Snijderskazerne door de luchtmacht gebruikt. Daar is hierboven al over geschreven.
Woningen
Na het vertrek van het opleidingscentrum werd de kazernegebouw verbouwd tot woningen en ook op het terrein zelf kwamen woningen. Voor de Snijderskazerne was het ontwerp afkomstig van van Braaksma & Roos Architectenbureau: de herontwikkeling van de kazerne tot 57 riante woningen met een ondergrondse parkeergarage.
“Ons doel was om het militaire karakter te koesteren, maar het complex tegelijkertijd rondom meer te openen naar de buurt en toegankelijker te maken voor de nieuwe bewoners. De voorheen gesloten achterzijde heeft een warm en welkom karakter gekregen – de vier vleugels, die ruimte bieden aan sfeervolle herenhuizen, liggen nu aan groene binnenhoven. Ook hebben wij meer nadruk gelegd op een verticale indeling, met nieuwe stijgpunten in een stoere vormgeving aan de buitenzijde, waardoor je de kazerne meer als een wooncomplex met een collectief karakter ervaart.” (van Braaksma & Roos Architectenbureau)
Ingang Javastraat, tussen nummer 66 en 80 Galgenveld
Javabosje, oude bomen met narcissen (maart 2024)
Veel niet-buurtbewoners zullen nog steeds voorbij lopen aan een van de meest verscholen groene plekken van Nijmegen: het Javabosje. Het ligt tussen de Javastraaat, Fransestraat, St.-Annastraat en Archipelstraat in, met als enige ingang aan de Javastraat: het paadje tussen nummer 66 en 80. Hoewel niet erg groot, is het een schitterende plek om bij een wandeling door Galgenveld aan te doen.
Buurtbewoners gebruiken het des te meer: als plek om te spelen, als ontmoetingsplek of om te genieten van het groen.
Vooraf
Rechts in het midden het Javabosje: Luchtfoto van de intocht van de 56e Vierdaagse. Geheel boven het Keizer Karelplein en het Concertgebouw De Vereeniging; links onderaan: de spoorlijn Nijmegen Venlo. Links een gedeelte van de wijk Bottendaal met links in het midden de Automatic Screw Works (A.S.W.) Apparatenfabriek aan de Dr. Jan Berendsstraat 24. Rechts in het midden de Archipelstraat met daarboven het Javabosje tussen St. Annastraat en Javastraat. 21/7/1972 (Rijkspolitie Dienst Luchtvaart, auteursrechthouder KNBLO-NL via F41699 RAN CC0)
Het Javabosje bevindt zich op het terrein van de tuin van de gezusters Bolsius en een voormalige kwekerij. In de jaren 70 had de gemeente plannen om hier een parkeerplaats aan te leggen. Doordat de buurt in verzet kwam, werden de plannen terug gedraaid. Daarna gebeurde er weinig meer en raakte het gebied in verval: het werd gebruikt als stortplaats en alles groeide dicht. In 1995 riep de gemeente het gebied uit tot groengebied. De grond blijft eigendom van de gemeente, maar de bewoners onderhouden het zelf. Hiervoor komen omwonenden twee keer per jaar bij elkaar.
Grote diversiteit in het Javabosje
De ondiepe, ronde vijver in het Javasbosje (maart 2024)
In het voorjaar (nu maart 2024) zijn er veel krokussen en narcissen te zien. Een ondiepe, ronde vijver herinnert nog aan de tijd dat het gebied een kwekerij was.
In het park hebben bewoners houtwallen aangelegd (zie foto hieronder). Hierin kunnen insecten zich nestelen, waarop vervolgens vogels op afkomen.
Ecologisch waardevolle plek
Samen met de (grote) tuinen van de omliggende huizen en die van de Oude Groenewoudseweg vormt het Javabosje een groene long binnen de wijk Galgenveld. Deze groene long is vooral geschikt voor dieren die dagelijks grotere afstanden kunnen afleggen. Het bosje fungeert daarbij als rust- en overnachtingsplaats. Van daaruit kunnen de dieren zich door de wijk verspreiden. (Ecologische Waarden van de Javabuurt in Nijmegen, 1998)
In 2008 kreeg het de status van Ecologische Wijkpost oftewel Ecologisch Waardevolle plek.
Vogelwaarnemingslijst Javabosje (maart 2024
Bij het informatiebord hangt een lijst van in totaal 33 waargenomen vogelsoorten. Het artikel uit 2013 noemt ook dat er soms een uil of buizerd te zien is.
Madoerastraat 3 t/m 11, september 2022 (Google Streetview) Ontworpen en uitgevoerd door Bredero’s Bouwbedrijf
In februari 1936 besluit de Gemeente Nijmegen om een perceel bouwterrein Hatert, Sectie no 179 aan het Amersfoortse Bredero’s Bouwbedrijf te verkopen. Onder voorwaarde dat voor het einde van het jaar er vijf eengezinswoningen met schuurtjes op dit perceel is gebouwd. Het is ongeveer 1033 cA groot (De Gelderlander 26/2/1936)
Dossier heet: Bouw van 5 van woonhuizen in afw. plan d.d. 03-03-1936 (07-04-1936)
Eind februari plaatst Bredero de volgende advertentie:
Advertentie Bredeo’s Bouwbedrijf voor woningen Madoerastraat (PGNC 29/2/1936)
Bredero’s Bouwbedrijf staat tegenwoordig vooral bekend om haar grote naoorlogse projecten en het uiteindelijke faillissement. Het bedrijf was echter vóór…
1931, Timorstraat 5-5a en Celebesstraat 12, Galgenveld, Gemeentelijk monument
De St. Joannesschool, R.K. Bijzondere School voor Buitengewoon Lager Onderwijs, gedateerd 1930 (welke een periode zal weergeven) (F13560 RAN)
In 1931 vindt de bouw plaats van 2 scholen voor Buitengewoon Lager Onderwijs plaats: 1 katholieke en 1 openbare school. Het ontwerp was van de dienst Gemeentewerken Nijmegen. Waarom 2 scholen in plaats van 1?
Vooraf
De openbare school voor buitengewoon lager onderwijs was gevestigd op de Oude Varkensmarkt, maar voldeed niet meer aan de eisen. De katholieke school was “onlangs” opgericht en had een voorlopige huisvesting in het gebouw van het voormalig gymnasium aan de Kronenburgersingel. B. en W. hadden daarom het plan, om deze scholen in 1 nieuw gebouw onder te brengen, daar dat goedkoper zou zijn dan 2 afzonderlijke gebouwen.
Aan Gemeentewerken was opdracht gegeven plannen te ontwerpen voor twee scholen: een bijzondere (Rooms Katholieke) en een openbare school. Voor gemeenschappelijk gebruik zijn het gymnastieklokaal, lokalen voor handenarbeid en de keuken met bijbehorend leslokaal. Daarnaast is een afzonderlijke afdeling voor geneeskundig onderzoek. De geraamde kosten zijn f182.000,-. “Het was intusschen aanleiding tot hetzelfde onvruchtbare debat, dat steeds in den Raad gevoerd wordt wanneer schoolkwesties aan de orde zijn. Wij willen er dan ook het zwijgen toe doen” (PGNC 19/3/1931). De katholieke school voor B.L.O. valt onder het bestuur van het Zedelijk Lichaam van Vrouwen “In Omnibus Charitas”, de rechtspersoon van de congregatie van Dochters van Maria en Joseph. Deze congregatie zal ook het bestuur van de nieuwe katholieke school gaan vormen.
Twee scholen?
Gevel aan de Timorstraat: Plan voor een Openbare en een Bijzondere School voor Buitengewoon Lager Onderwijs a/d Timor- & Celebesstraat te Nijmegen, Gemeentewerken Nijmegen, Januari 1931 (D12.396709)
Een dag eerder had het PGNC de discussie in de Gemeenteraad van 18-3-1931 discussie over de noodzaak van 2 scholen weergegeven: is 1 openbare school niet voldoende? Bij de discussie tussen de gemeenteraadsleden is een duidelijk verschil tussen de katholieke en niet-katholieke raadsleden.
Voor de niet-katholieken is 1 openbare school eigenlijk voldoende: Wethouder Tissing, een sociaal-democraat, vindt dat “het beetje godsdienst-onderwijs dat dezen kinderen krijgen, wordt ook op de openbare scholen gegeven”. Daarbij gaat het niet om een groot aantal kinderen, deze zouden ook op de openbare school kunnen gaan. Daarbij spreekt hij over een “sabotage” dat “steeds” door het bijzonder onderwijs is gevoerd. Volgens Van Westreenen (c.h.) worden de zaken grootst aangepakt: zullen ouders bereid zijn hun kinderen naar een bijzondere school te sturen?
Smeets, rooms katholiek, wijst er op dat er elk jaar een groot aantal kinderen is, het gebouw zal zeker niet te groot zijn. Krootjes, eveneens r.k. en de betreffende wethouder, wijst er op dat er momenteel 120 kinderen naar een bijzondere school gaan. “Bij inrichting van een behoorlijk schoolgebouw zal dit aantal nog aanmerkelijk grooter worden”. Het plan is niet te groots opgezet: de openbare school zal 4 klassen tellen, de bijzondere 5 met elk bovendien een bezinkingsklasse. Volgens de regelgeving mogen op dat moment maximaal 18 kinderen in een klas zitten, in de toekomst zal de wet dit aantal verlagen naar 15 kinderen.
De katholieke leden wijzen juist op het extra nodig aandacht te schenken voor goed katholiek onderwijs. Daarbij heerst op een katholieke school een andere sfeer dan een openbare.
Uiteindelijk wordt het voorstel voor 2 scholen zonder hoofdelijke stemming aangenomen.
Het bijzondere van een openbare school
Gevel aan de Celebesstraat: Plan voor een Openbare en een Bijzondere School voor Buitengewoon Lager Onderwijs a/d Timor- & Celebesstraat te Nijmegen, Gemeentewerken Nijmegen, Januari 1931 (D12.396711)
Feitelijk is het bijzonder dat er een openbare school werd geopend: in de eerste helft van de 20este eeuw worden juist openbare scholen gesloten. Dit onder invloed van de verzuiling, waarbij katholieken en vooral de partij RKSP hun invloed laten gelden. In 1919 zijn er 19 openbare scholen. Veel scholen worden daarna omgezet in een katholieke school: in 1937 zijn er, naast de deze B.L.O, nog slechts 1 openbare U.L.O en 4 openbare lagere scholen over. De openbare B.L.O. is daarbij dus de enige school die in deze periode nieuw wordt gebouwd.
Ontwerp en Aanbesteding
Plan voor een Openbare en een Bijzondere School voor Buitengewoon Lager Onderwijs a/d Timor- & Celebesstraat te Nijmegen, Gemeentewerken Nijmegen, Januari 1931 (D12.396712)
Het ontwerp van de 2 scholen was afkomstig van Gemeentwerken. Bij de opening worden een aantal personen van Gemeentwerken bij naam genoemd: “den directeur, den heer Blauw, en de staf van medewerkers, van wie in ’t bijzonder de onderdirecteur, de heer Bijlard, en de heer Monshouwer zeker afzonderlijk dienen genoemd te worden.” (De Gelderlander 4/7/1932)
Op 9-6-1931 vindt aanbesteding plaats van de bouw van deze 2 scholen. De firma Th.J. was met f113.822 de laagste inschrijfster en verkrijgt daarop de aanbesteding. (PGNC 19/5/1931 en PGNC 9/6/1931)
Gemeentelijk monument
De voormalige BLO school aan de Timorstraat (december 2024)
Het gedeelte aan de Timorstraat is sinds 2000 een gemeentelijk monument. Bij de aanwijzing: “Goed voorbeeld van een schoolgebouw uit de jaren ’30, rijk gedetailleerd. Bovenal aan de Timorstraat goed bewaarde gebleven. Deze zijde komt voor bescherming in aanmerking. Verbouwingen en aanbouwsels hebben de oorspronkelijke staat van het gebouw aan de Celebesstraat echter aangetast. De delen aan deze straat komen dan ook niet voor bescherming in aanmerking, met uitzondering van de uitbouw uiterst rechts, waarin onder een torenachtige opbouw een ingangspartij is gesitueerd”
De voormalige groenten- en fruithandel Peters-Gerrits, Augustus 2023 (Google Streetview)
De Firma Peters-Gerrits had vanaf de jaren 20 haar handel in groenten, fruit en comestibles aan de Bloemerstraat 129, totdat deze bij het bombardement van februari 1944 werd verwoest. In 1944 opende ze haar nieuwe winkel, naar ontwerp van architect Kuipers, op de hoek van Molukkenstraat en Borneostraat.
Vooraf: Bloemerstraat 129
De Gelderlander 31/12/1927
Het eerst gevonden Adresboek is uit 1920: “Peters-Gerrits, Th., Bloemerstraat 129. Handel in Groenten, Fruit, Aardappelen, Comestibles enz,”. In ieder geval staat het adres in PGNC 8/12/1917 te koop als onderdeel van Bloemerstraat 129 tot en met 143.
Peters-Gerrits zal totdat de winkel tijdens het bombardement van februari 1944 hier de winkel hebben.
Herbouw hoek Borneostraat-Molukkenstraat
1950 Molukkenstraat 2
Herbouwplan van een winkel + bovenwoningen aan de Molukkenweg, architect L.D. Kuipers, datum tekening september 1949 (D12.410120 Detail).
Op D12.410122 is Peters de aanvrager. Rechts, met de grote ramen, is de winkel. Daarnaast is de opgang naar de bovenwoning. Hieromheen is de benedenwoning gebouwd.
Hierachter staan aan de Molukkenstraat de appartementen die Kuipers ontworpen heeft en aan de Borneostraat de bij de appartementen behorende garages. Op D12.410120 heeft Kuipers deze flats op de plattegrond al ingetekend als “later te bouwen flats”.
“Firma Peters Gerrits in Borneostraat herbouwd
Op 22 Februari ging bij het bombardement de groenten- en fruitzaak van de Firma Peters Gerrits op de hoek Bloemerstraat-Doddendaal ten gronde. In de Javastraat werd het bedrijf voortgezet in afwachting van de dag, waarop weer kon worden herbouwd. Die dag brak eindelijk aan en de bekroning mag op heden met de voltooide bouw van een prachtige nieuwe groentenzaak in de Borneostraat, hoek Molukkenstraat worden begroet.
Onder architectuur van de heer L.D. Kuipers te Nijmegen brachten de Aannemers Gebr. Smits, eveneens te Nijmegen, een even verzorgd als practisch ingericht winkelpand tot stand met een goede en voldoende opslagruimte.
De nieuwe zaak is goed geoutilleerd. Dank zij een nieuwe vinding, waardoor stof wordt vermeden bij het wegen van aardappelen, kan de grootst mogelijke hygiëne worden betracht.” (De Gelderlander 12/8/1950)
In ieder geval komt Peters Gerrits nog voor in het Adresboek 1971.
Balistraat 9 en 11, links nummer 9 en links daarvan de Borneostraat, September 2022 (Google Streetview)
In 1924 wordt een bouwvergunning aangevraagd voor het bouwen van een dubbel woonhuis. Hiervan is W.Th. Reijnen de architect. De eigenaar is Th.W. Peters, die zelf op Balistraat 11 gaat wonen. Een mooie luchtfoto uit 1949 is te vinden op F58316.
Ontwerp voor het bouwen van een dubbel woonhuis op een terrein aan de Balistraat
, architect Reijnen, Juli 1924 (D12.388331)
Balistraat 9
De eerstgevonden bewoner is A.J. Dijker, gepensioneerd officier en machinist, in de Adresboeken van 1926 en 1928.
Vanaf 1936 tot en met 1963 wordt M.A.A. Loosen en familieleden Looser gevonden op dit adres (mogelijk woonde hij eerder dan 1936 en langer dan 1963 hier). M.A.A. komt eerst voor als procuratiehouder, vanaf 1955 is hij onderdirecteur van een bouwbedrijf.
Balistraat 11
Balistraat 11 lijkt vanaf het begin – in ieder geval vanaf augustus 1925- tot 1940 door de familie Peters te zijn bewoond.
De eerste gevonden melding is van De Gelderlander 1/8/1925 van Th. Peters, een advertentie van R.K. Hoofdaktecursus en Cursus ter opleiding van ’t Godsdienstdiploma. Peters is hoofd van de R.K. Jongensschool voor U.L.O aan de Schoolstraat 6 (De Gelderlander 9/6/1926, De Gelderlander 29/6/1929). Deze school is onderdeel van de Stichting St. Jozefscholen.
Catharina Anna Margeretha Peters geb. Janssen overlijdt op 8-1-1939 op 61-jarige leeftijd (De Gelderlander 9/1/1939). De ondertekenaar is Th.W. Peters. A.J.M. Peters vertrekt rond 6-1-1940 naar Oisterwijk (PGNC 6/1/1940).
De laatst gevonden Peters is Harry Peters, die op 20-7-1940 in ondertrouw gaat met Gré Grol (De Gelderlander 20/7/1940).
Oktober 1941 komt L.M. Zegers, hoofdonderwijzer, en zijn gezin op Balistraat 11 te wonen. Hij is hoofdonderwijzer (PGNC 25/10/1941). Wanneer Zegers in 1952 benoemd wordt tot voorzitter van de commissie die in Arnhem het hoofdakte-examen afneemt, is hij inspecteur van het lager onderwijs in de inspectie Arnhem (De Gelderlander 12/3/1952). In 1958 ontvangt hij de pauselijke onderscheiding in de ridderorde St. Gregorius de Grote, zie de foto GN3200 https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?nav_id=2-1&id=266574
Het laatst gevonden adresboek tot nu toe is 1963; dan woont Zegers nog steeds op nummer 11.
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Bijlage gevonden adressen
A.J. Dijker
gep. off, machinist
Balistraat 9
1926, 1928
M.A.A. Loosen
procuratiehouder; in 1955: onder-directeur bouwbedrijf; in 1963: onderdirecteur
Balistraat 9
1936, 1938, 1940, 1955, 1963
R.G. Garretsen
Balistraat 9
1936, 1938, 1940
W.M.M. Loosen
bur. ambt. Bureau huisvesting
Balistraat 9
1955
P.C.T. Loosen
kant. Bed.
Balistraat 9
1959
Naam
omschrijving
Adres
Jaren
Wed. Th.J. Janssen
geb. A.G.E. van Keeken
Balistraat 11
1926
Th.W. Peters
onderwijzer; in 1936 geen onderwijzer meer?
Balistraat 11
1926, 1928, 1934, 1936, 1938, 1940
mej. L.T.P. Zegers
Balistraat 11
1948, 1951
M.F.A. Zegers
Balistraat 11
1951
J.H.L. Zegers
in 1963: jurist
Balistraat 11
1955, 1959, 1963
L.M. Zegers
rijksinsp. LO.; in 1963: geen functie achter zijn naam
W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…
Hoek St. Annastraat met Fransestraat, op St. Annastraat 53a Antiekzaak L’Antique Interieure en op de hoek St. Annastraat 55 café St. Anneke, 1989 ( Anton van Roekel via RAN CCBYSA)
Veel Nijmegenaren kennen het hoekpand op de St. Annastraat en de Fransestraat als café St. Anneke. Oorspronkelijk was het samen met het huidige nummer 53a 1 grote woning, die er in ieder geval in 1910 al stond. De architect Zoetmulder ontwierp de splitsing van de woning naar 2 winkels met bovenwoningen. Op 53a zaten hier jarenlang meubelzaken (Tilders en Ons Huis). Op nummer 55 zat jarenlang slagerij Büchner. In 1967 ontwierp architect van der Pijll de verbouwing tot café.
Vooraf
Hoek St Annastraat Fransestraat met links St Annastraat 52 54, gedateerd 1900 ( F12110 RAN)
Wanneer het gebouw oorspronkelijk is gebouwd is mij nog niet bekend. Wel wordt er in 1910 riolering aangelegd. Daarnaast heeft Zoetmulder een tekening gemaakt van het pand vóór zijn verbouwing van 1931.
“Bestaande toestand” voor verbouwing door Zoetmulder (D12.396922)
Verbouwing naar St. Annastraat 53a voor Behangerij-Stoffeerderij Tilders architect Zoetmulder
Plan 1 a 100 tot verandering en uitbreiding van een perceelsgedeelte aan de St Annastraat No 55 Te Nijmegen, perceel Kadastraal Bekend Gem. Nijmegen Sectie B No. 1260, De winkelpui, wyziging van de gevel en afsluiting zyde Franschestraat volgens nader over te leggen detailleering, H.M. Zoetmulder, datum tekening Febr ’31 (D12.397577).
Bouwtekening D12.397576 (13-2-1931) noemt het “Verbouwen van een Heerenhuis in 2 winkels en 2 woonhuizen. De architect is H.M. Zoetmulder. Daarbij is het linkerpand “A” van de heer Tilders. Dit pand krijgt aan de voorkant een winkel en in het achtergedeelte een werkplaats. Hierachter bevindt zich een open plaats. De plannen voor pand “B” – het huidige St. Anneke, zie hieronder- zullen op een later tijdstip worden aangeleverd
Advertentie opening Tilders (De Gelderlander 24/7/1931)
De Behangerij-Sfoffeerderij van J.H. Tilders Jr. verhuist op 25 juli 1931van Jacob Canisstraat No. 55 naar het verbouwde pand op de hoek van de St. Annastraat en Fransestraat, welke huisnummer 53a krijgt. Daarbij heeft zij tijdens de verbouwing in het ‘”hoekhuis”-het huidige nummer 55- gezeten.( PGNC 5/5/1931)
“Behangerij en Stoffeerderij J.H. Tilders Jr.
De firma J.H. Tilders Jr., behangerij en stoffeerderij, annex meubelinrichting, heeft in het pand St. Annastraat 53a alhier een nieuwe zaak geopend. Het oorspronkelijke woonhuis werd daartoe gedeeltelijk verbouwd en herschapen in een naar de eischen des tijds ingericht winkelpand. De keurige winkelpui, opgetrokken uit blauwe tegels- uitgevoerd door den aannemer W. Seegers alhier- doet frisch aan en trekt van verre de aandacht. De breede vitrine doet het daarachter uitgestalde goed uitkomen. Het inwendige mag eveneens geroemd worden. Dit werd uitgevoerd door aannemer A.C.G. Schmidt alhier. Op de bovenverdieping bevinden zich drie keurige toonkamers, waar, evenals in het winkelmagazijn, een keur van ameublementen, huis- en slaapkamers, boekenkasten, vloerkleeden en wat verder in een zaak als deze aangetroffen wordt, aanwezig is. De firma Tilders J.r kan trotsch zijn op deze inrichting, terwijl de St. Annastraat eveneens een mooi winkelpand rijker is geworden. Vermelden wij nog, dat het schilderwerk werd uitgevoerd door de fa. De Vries, Frans Halsstraat, en de lichtinstallatie door de fa. Piebenga & Schekman, bieden alhier.” (PGNC 27/7/1931)
Vervolg
Augustus 2023 (Google Streetview)
Waarschijnlijk gaat Tilders zich rond 1935 “Het Binnenhuis” noemen (tot nu toe eerst gevonden advertentie De Gelderlander 1/2/1935). In 1942 verhuist Tilders naar de Ziekerstraat.
Advertentie verplaatsing Tilders naar de Ziekerstraat (PGNC 28-9-1942)
Advertentie Bemelmans, St Annastraat 53a (PGNC 2-11-1942)
In ieder geval komt de firma Bemelmans op dit adres voor in november 1942. Ook is een advertentie van Bemelmans & Co uit 1944 gevonden, groothandel in tabaksfabrikaten, koffie, thee en suikerwerken (oa De Gelderlander 21/10/1944). In ieder geval zit in 1947 de Woninginrichting “Open Huis” in het pand (advertentie De Gelderlander 1/5/1947). De eigenaar is P.M.A. Rietvelt (advertentie De Gelderlander 18/11/1949). In ieder geval heeft Rietvelt in 1973 de winkel nog (advertentie Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/5/1973). Twee foto’s uit 1959 zijn te vinden op GN3097 en GN3098.
Daarnaast komen in advertenties en adresboeken een aantal namen voor op nummer 53a. Het is mij nog onbekend waar deze personen gehuisvest waren (de bovenwoning?) en/of in hoeverre het een eventuele drukfout betreft:
In De Gelderlander 13/3/1947 vraagt mevrouw Bertels “een net meisje”. In het adresboek van 1948 en 1951 staat tevens J.H.J. Bertels, winkelier in herenmodes vemeld. In 1948 komt ook mej. A.C. Büchner op dit nummer voor. J. Jonker in het Adresboek 1959.
Op de foto uit 1989 is de winkel te zien als antiek L’interieur Antique, welke het jarenlang is geweest (eigen herinnering).
In ieder geval zit hier vanaf 2009 reeds New York Pizza (Google Streetview).
Verbouwing nummer 55
Pand St. Annastraat no 55 Ontwerp tot veranderen van het perceel gedeelte B Kad. bekend Gem. Nijmegen Sectie B. No. 1260, architect H.M. Zoetmulder, datum dossier 9-6-1931 (D12.396920)
Op bouwtekening D12.396920 noemt Zoetmulder het “Perceel v/d Hr Buchner c.s.”. De kamer wordt de winkel. Daarachter komt een kantoortje, waar de traphal zat, de badkamer wordt de keuken en waar de oude keuken zat, komt de werkplaats.
Indeling St. Annastraat no 55 Ontwerp tot veranderen van het perceel gedeelte B Kad. bekend Gem. Nijmegen Sectie B. No. 1260, architect H.M. Zoetmulder, datum dossier 9-6-1931 (D12.396920)
“Slagerij A. Büchner.
De deftige St. Annastraat ontkomt op den duur niet aan den drang van den handeldrijvenden middenstand om ook daar gelegenheid te zoeken zijn waren aan den man te brengen.
Bij het verschijnen van dit blad is een zeer moderne slagerij verrezen aan den hoek Sint Annastraat en Fransche straat, welk geëxploiteerd zal worden door den heer A. Büchner. Onder de kundige leiding van den architect Zoetmulder is daar een winkelpand verrezen dat de omgeving sterkt. Trekt de zaak door de bijzonder mooie pui al reeds van verre de aandacht, ook aan het interieur is de meest mogelijke zorg besteed door het aanbrengen van wit-grijze betegeling waardoor de vleeschsoorten en uitgesneden vleeschwaren op zijn voordeeligst uitkomen. Het frissche marmer, de moderne ijskast en de verschillende snij- en vleeschmachines stempelen deze zaak tot een der mooiste die tot heden werden geopend. De aannemer, den heer Seegers, een woord van lof voor de verschillende, doch niet minder vlugge uitvoering van dezen bouw, waaraan nog de volgende firma’s medewerkten: de heer Beukering voor den aanleg der electrische installatie, de firma Piebenga en Schekman voor de levering der ornamenten, de heer Wouters voor het keurige schilderwerk, waarbij de heer van Leeuwen zich aansloot voor het aanbrengen van het marmerwerk.
Is de firma Büchner al van ouds geen onbekende, deze nieuwe zaak zal onder beheer van den zoon niet aan belangstelling ontbreken.” (De Gelderlander 1/10/1931)
Advertentie slagerij A. Büchner (PGNC 30/9/1931)
Op 14 juli 1931 had Büchner de hinderwetvergunning voor het oprichten van een rokerij voor vleeswaren gekregen (PGNC 17/7/1931). In 1935 krijgt Büchner een hinderwetvergunning voor het uitbreiden van zijn werkplaats voor het bereiden en roken van vleeswaren (PGNC 29/3/1935).
Verbouwing tot Café door J. v.d. Pijll
In 1967 ontwerpt J. v.d. Pijll de verbouwing van de begane grond tot een café. Daarvoor worden de winkel, het kantoor en de werkplaats samengevoegd. (bouwtekening 17-5-1967 D12.464054).
Bij de “bestaande toestand” van een verbouwing in 1996 blijkt dat het dakkapelletje boven de ingang vervangen is door een dakraam en dat ook op andere plaatsen een dakraam is ingezet. Wel lijkt het timpaan (het driehoekje) van de dakkapel aan de Fransestraat op dat moment nog te bestaan. Tegenwoordig is deze timpaan verdwenen. Wanneer deze verbouwingen hebben plaats gevonden is mij niet bekend.
Vanaf 1969 heet het café St. Anneke, hoewel het een korte tijd een andere naam had.
Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen…
Wonen in Nijmegen 