ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Tankstation van FINA, 18-9-1981 (Ber van Haren via KN13406-24 RAN) van Diemerbroeckstraat Bottendaal architect van Ravesteyn

1953, Van Diemerbroeckstraat 6, gesloopt

Veel mensen weten dat van Ravesteyn de architect is van het na-oorlogse station van Nijmegen. Hij ontwierp echter ook het inmiddels gesloopte postkantoor aan het Stationsplein. Maar ook benzinetation voor Fina, dat aan de andere zijde van het station lag. Dit gebouw was een van 24 na-oorlogse pompstations die van Ravesteyn voor Fina heeft ontworpen.

Van Ravesteyn

Op 13-8-1953 besteedt S. van Ravesteyn “het maken van een benzine-station met smeerstation aan de van Diemerbroeckstraat te Nijmegen aan”. De opdrachtgever is de N.V. Purfina Nederland uit Den Haag. (De Gelderlander 20/7/1953)

Fina en van Ravesteyn

Het eerste ontwerp van Van Ravesteyn voor Fina was het demontabele station in Ede uit 1935. Het eerste naoorlogse benzinestation was ter hoogte van Zwammerdam (nu Reeuwijk) langs de Rijksweg 12. Dit was tevens de eerste benzinepomp langs een rijksweg in Nederland.

Tussen1948 en 1964 ontwierp Van Ravesteyn 24 benzinestations voor de N.V. Petroleum Maatschappij Fina. Zij hadden allen een vrijwel eigen uiterlijk: “Hij was tegen het volledig standaardiseren, omdat elke situatie toch weer verschillen biedt. “Het benzinestation kon, met de daarbij behorende weg en de auto’s daarop, het landschap tot een nieuw karakter en een nieuwe schoonheid brengen.”. (http://www.grootveld.net/tankstat/historie.htm). Van zijn 24 ontwerpen is alleen het gebouw aan de Apeldoornseweg in Arnhem overgebleven, En verder over deze 24 ontwerpen: Voor wat betreft de architektuur werd de voorkeur gegeven aan gepleisterde gebouwen met ijle, schuin oplopende luifels. Men kwam tot de konklusie dat aanpassing aan de omgeving meestal tot niets leidde. Voor het eerst werd het benzinestation als autonoom bouwtype opgevat, met een eigen verschijningsvorm.”

Blikvangers

De oliemaatschappijen Purfina, maar ook Esso en Shell kozen er na de Tweede Wereldoorlog voor om de opdracht voor het ontwerpen van een benzinestation te geven aan een gerenommeerd architect. Naast van Ravesteyn voor Perfina waren dit Dudok voor Esso en Staal voor Shell. Zo wilden zij zich verzekeren van architectonische blikvangers.

Enerzijds om de aandacht van de automobilist te trekken: de zogenaamde “stopping power” van een station, om juist bij hen te komen te tanken. Anderzijds werd een gerenommeerd architect gekozen om de kans op aanvaarding door een Schoonheidscommissie te vergroten, die het ontwerp van een benzinestation moest goedkeuren. Veel commissies waren kritisch op de ontwerpen, die streefden naar een zo opvallend mogelijk station.

Petrofina

De Petrofina (Compagnie Financière Belge des Pétroles) was een Belgische oliemaatschappij. Zij is opgericht in 1920 in Antwerpen en had als doel om de Duitse oliebronnen, die in de Eerste Wereldoorlog waren verkregen, te controleren. De olieproducten werden in België, Afrika en Europa onder de naam Fina (tot 1960 ook: Purfina) verkocht. In 1999 werd Petrofina onderdeel van Total.

Bronnen

Petrofina, Wikipedia

Blikvangers langs de weg: De architectuur van Nederlandse benzinestations tijdens de wederopbouw, Agnes Kersten in Bulletin KNOB, 2014-2

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

31 december 202416 januari 2026

Sybold van Ravesteyn: Architectuur en Ontwerp van Station Nijmegen 1954

Momenteel is men begonnen met de werkzaamheden voor een grote verbouwing van station Nijmegen, waarbij onder andere de westzijde grondig…

21 juni 2025

Turmac Tabaks opslagplaats pakhuis

Op de hoek van de Van Diemerbroeckstraat stond jarenlang het voormalige pakhuis van Turmac: de Turkish Macedonian Tobacco Company. Oorspronkelijk…

5 augustus 20255 augustus 2025

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Sperwerstraat

16 augustus 202518 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Deze pagina verzamelt artikelen over de Sperwerstraat

Sperwerstraat oa nr 1

N.V. Bredero’s Bouwbedrijf Werk No 3 Nijmegen 18 woningen en 2 bovenwoningen a/d Sperwerstraat – Oude Heesche Laan, H Ryksen, 29-5-1931 getekend (D12.396865)

N.V. Bredero’s Bouwbedrijf Utrecht, Werk No. 3 Nijmegen Wijziging v/h Perceel No 18 v/h ingediend plan a/d Sperwerstraat, H. Rysen J.E.(?), getekend 2-7-1931; veranderd 18-7 (D12.396869) — N.V. Bredero’s Bouwbedrijf Utrecht, Werk No. 3 Nijmegen Wijziging v/h Perceel No 18 v/h ingediend plan a/d Sperwerstraat, H. Ryksen J.E.(?), getekend 2-7-1931; veranderd 18-7 (D12.396869)

Advertentie Bredero's Bouwbedrijf voor woningen Sperwerstraat en Dobbelmannweg (De Gelderlander 12/8/1931) — Advertentie Bredero’s Bouwbedrijf voor woningen Sperwerstraat en Dobbelmannweg
(De Gelderlander 12/8/1931)

Gevonden bewoners Sperwerstraat 1

Naam	Beroep	Bron	Opmerking
Th. B. Kroes	Kantoorbediende, afkomstig van Arnhem, Zaslaan 85	1932 en PGNC 9/1/1932
P.B. van der Zalm	Smid	1934, 1936, PGNC 23/5/1936	Vertrekt rond 23-5-1936 naar Utrecht, Dollardstraat 18bis
H.J. Bouman	Papierbewerker	1938
P. v. Wezel	Los werkm, van Warmond, v. Beveninghstraat 4	PGNC 29/11/1941
F.J. van Haren	Melkbezorger	1940
G. van der Giessen	Schipper	1951, 1955
J. van der Giessen	Schipper	1951, 1955
W. van der Giessen	Schipper binnenvaart	1951, 1955
W. van der Giessen	Kapitein binnenvaart	1951, 1955
J.A. Polak	Kopervormer	1963, 1966, 1968
G.A.H. Bekkers		1971
F.J. Martens		1971

Sperwerstraat 2

Plan voor het Bouwen van een winkelhuis met woning en 9? Woningen a/d Sperwerstraat en Oude Heesschelaan te Nijmegen, Kad. Bekend Gem. Neerbosch Sectie B. No 3320 (D12.396215)

Wijziging Bouwplan bij het bouwen van een winkelhuis en woningen a/d Sperwerstraat en Oude Heeschelaan (D12.396218)

Sperwerstraat 2 De Gelderlander 15/2/1936

Sperwerstraat 35

Kijkend vanuit de Sperwerstraat naar de achtergevel van het hoekpand op de Krayenhofflaan 265; Links is de Kaaswinkel - Fromagerie aan de Sperwerstraat 35 te zien, 1978-1980 (Gemeente Nijmegen via KN11413-18 RAN CC0) — Kijkend vanuit de Sperwerstraat naar de achtergevel van het hoekpand op de Krayenhofflaan 265; Links is de Kaaswinkel – Fromagerie aan de Sperwerstraat 35 te zien, 1978-1980 (Gemeente Nijmegen via KN11413-18 RAN CC0)

Sporthal

Een mooie foto van de bouw van de nieuwe sporthal, gedateerd1980-1985, is te vinden op F86623 RAN, een foto uit De Wijkbode, Wijkblad van de Krayenhofflaan en de Koninginnelaan Nijmegen, 1966-1989)

Speelplein

Pleintje en nieuwbouwwoningen, Sperwerstraat, 1985 (Ber van Haren via KN14416-4 RAN CC0 Auteursrechthouder: Gemeente Nijmegen)

Orion, Terra en Graspieperhof

Graspieperhof: Wadi, Orion en Terra

Op het voormalige terrein van de Verbandwattenfabriek (Het Hartmann-terrein) aan de Sperwerstraat kwam het studentencomplex Orion en appartementen voor ouderen Terra. Daarbij bevindt zich in de “binnentuin” een wadi.

Lees verder

17 augustus 202518 augustus 2025

Geschiedenis van de Nederlandsche Verbandwattenfabriek: Brocades, Hartmann en sloop

In 1915 opent de Nederlandsche Verbandwattenfabriek aan de Voorstadslaan. In 1932 vindt een fusie plaats met voorheen Brocades. De meeste mensen zullen het nog kennen als het Hartmann-terrein. Na sloop staan tegenwoordig Orion en Terra op dit terrein.

Lees verder

17 augustus 202517 augustus 2025

St. Jacobsmolen op de St. Jacobstoren; signatuur, annotatie, R.L. 1876, Vesting slopen aan de Heesepoort gezigt op de walmolen en Kronenburger toorn R. Lauwerier 1878, Valkhofmuseum via C.XV.B.23 Collectie Gelderland

#Nijmegen, Gebouw van de dag

St Jacobstoren en St Jacobsmolen

16 augustus 202516 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Kronenburgerpark

De St. Jacobstoren is in de 16e eeuw gebouwd, het meeste zuidelijke restant van de stadsmuur. Daarop stond de St. Jacobsmolen, die de bijnaam Sans Souci kreeg vanwege het conflict tussen de gemeente en de molenaar over de verkoop van de molen. Het torentje uit de jaren 70 is een herinnering aan deze molen.

Muurtje

Hoe klein en onopvallend ook, het stukje muur dat op de foto te zien is, is het meest zuidelijke deel van de Nijmeegse stadsmuur dat overgebleven is.

Sint Jacobstoren

De Kronenburgertoren , de Roomse Voet en de St. Jacobstoren met de St. Jacobsmolen oftewel de Polmolen Sans Souci ; een potloodtekening- en pentekening, gesigneerd B.J., 27/7/1827 (F56803 RAN)

De Jacobstoren is de meest zuidelijke toren van het Kronenburgerpark. Deze toren stamt uit de 16^e eeuw en is ongeveer in 1525 gebouwd.

In dat jaar wordt hij genoemd in de stadsrekening van 1525 bij de datum 27 juli: ‘den steenmetzelers van den yrsten steen van den …nijen tairn geheiten sent Jacobstairn’.” (Straatnamenregister).

Opvallend is dat de toren -en de naastgelegen Roomse Voet- een stuk kleiner is dan de meer bekende Kruittoren. In de middeleeuwen waren bogen en katapulten belangrijke wapens in de belegering van de stad. Dus hoe hoger de muren en torens, hoe moeilijker een stad in te nemen was. Met de komst van kanonnen veranderde dit. Hoge torens waren nu zelfs zwakke plekken: deze konden worden afgeschoten. Daarom bouwde men vanaf dat moment lagere torens. De stadsmuur werd achter verzwaard met een aarden wal. Hier kon de stad tevens hun eigen kanonnen plaatsen en boden de wallen mogelijkheid tot verplaatsing.

De toren is echter nooit daadwerkelijk in gebruik geweest als verdedigingswerk.

De naam St. Jacobstoren

De herkomst van de naam St. Jacobstoren is niet met zekerheid te zeggen. Waarschijnlijk is de naam vernoemd naar St. Jacobus de Meerdere, discipel en apostel van Jezus.

Een mogelijke verklaring daarvoor dat in de Benedenstad (aan het Glashuis) de 15e eeuwse St. Jacobskapel staat. Deze kapel is een overblijfsel van het gasthuis waarin onder andere de pelgrims werden opgevangen die op weg waren naar Santiago de Compostela. Nijmegen lag op deze pelgrimsroute, waarbij Jacobus de patroonheilige van Santiago is. Mogelijk verlieten de pelgrims via deze poort de stad richting zuiden en is deze daarom direct of direct vernoemd naar St. Jacobus.

Sint Jacobsmolen

Op de Jacobstoren werd in 1581 de Sint Jacobsmolen gebouwd. Veel molens van de stad waren geplaatst op een toren of de wallen in het (zuid) westen van de stad vanwege de windrichting. Bij de ontmanteling in 1874 wilde de gemeente de molen zo snel mogelijk kopen en afbreken. De eigenaar wilde echter een hogere prijs dan de gemeente wilde betalen.

Conflict over de verkoop van de Jacobsmolen

De St. Stevenskerk en de stadswal met de Polmolen Sans Souci (de St. Jacobsmolen) op de St. Jacobstoren; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1881, F53231 RAN
De St. Stevenskerk en de stadswal met de Polmolen Sans Souci (de St. Jacobsmolen) op de St. Jacobstoren; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1881, (F53231 RAN) — De St. Stevenskerk en de stadswal met de Polmolen Sans Souci (de St. Jacobsmolen) op de St. Jacobstoren; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1881, F53231 RAN De St. Stevenskerk en de stadswal met de Polmolen Sans Souci (de St. Jacobsmolen) op de St. Jacobstoren; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1881, (F53231 RAN)

De eigenaar wist de molen tot 1887 te behouden. Wikipedia meldt dat de molen door een storm een wiek verloor en dat daarop de gemeente de molen alsnog kon kopen en afbreken. In de Molendatabase wordt echter een artikel uit Algemeen Handelsblad, 27 okt. 1881 aangehaald, waarin de molen op dat moment nog maar 2 wieken heeft: “ de oude bouwvallige molen, die slechts twee wieken meer heeft”. Dit artikel gaat ook verder in op het conflict: de gemeente ging ervan uit dat de molen slechts stond met een vergunning tot op het moment dat de gemeente deze vergunning zou opgezeggen. De gemeente wilde daarom de vergunning opzeggen, waarbij de huidige eigenaar, molenaar Van den Boogaard, de molen moest ontruimen. Van den Boogaard bracht bij de rechtbank in verweer dat de molen vanaf de 14^e eeuw al in gebruik was. Daarbij stelde de rechtbank de molenaar in gelijk.

Dit betekende wel dat de gemeente bij de aanleg van de verbindingsweg tussen de Regulierstraat en de Hezelstraat de opgang van de molenaar moest verleggen van noordelijke naar westelijke richting.

Daarnaast zou de gemeente inmiddels voormalige vestinggronden hebben verkocht voor de bouw van villa’s, zonder rekening te houden met het “windrecht”. Dit is het recht dat een molenaar heeft verkregen voor het ongestoord kunnen vangen van wind, zonder dat deze wind belemmerd wordt door bijvoorbeeld bouwwerken. Het artikel besluit: “Men kan dus nog veel plezier van den ouden bouwvalligen ‘Polmolen’ met twee wieken hebben.”

De St. Jacobsmolen, ook Polmolen "Sans Souci" genoemd, inmiddels met nog maar 2 wieken, foto gedateerd rond 1880 (F68658 RAN) — De St. Jacobsmolen, ook Polmolen “Sans Souci” genoemd, inmiddels met nog maar 2 wieken, foto gedateerd rond 1880 (F68658 RAN)

Bijnaam Sans Souci

Inmiddels had de molen de bijnaam “Sans Souci” (zonder zorgen) gekregen, vernoemd naar een -mogelijk niet op waarheid gebaseerd, maar wel een legendarisch verhaal- soortgelijk langlopend conflict uit de 18^e eeuw tussen Frederik de Grote van Pruisen en een molenaar in de omgeving van zijn paleis “Sans Souci” in Potsdam, waarbij een rechter de molenaar eveneens in gelijk zou hebben gesteld. (De bronnen die ik (RE) heb geraadpleegd verschillen of dit voorval echt gebeurd is of niet en ik heb dit niet verder onderzocht).

Een plaquette op de woning op de hoek Parkweg-Van Berchenstraat herinnert nog aan deze molen.

Huidige tijd

De Sint Jacobstoren (Zandtoren), onderdeel van de oude stadsomwalling in het Kronenburgerpark, voor de restauratie van 1971/1972, 24/3/1966 (Gemeentepolitie Nijmegen via F56944 RAN CCO)
De Sint Jacobstoren (Zandtoren), onderdeel van de oude stadsomwalling in het Kronenburgerpark, voor de restauratie van 1971/1972, 24/3/1966 (Gemeentepolitie Nijmegen via F56944 RAN CCO) — De Sint Jacobstoren (Zandtoren), onderdeel van de oude stadsomwalling in het Kronenburgerpark, voor de restauratie van 1971/1972, 24/3/1966 (Gemeentepolitie Nijmegen via F56944 RAN CCO) De Sint Jacobstoren (Zandtoren), onderdeel van de oude stadsomwalling in het Kronenburgerpark, voor de restauratie van 1971/1972, 24/3/1966 (Gemeentepolitie Nijmegen via F56944 RAN CCO)

Na afbraak van de molen was de toren lange tijd in gebruik als ijskelder. Hierbij werd het ijs uit de vijver in het park in de kelder gegooid, waardoor de groente en het fruit in de verdieping daarboven koel bleven.

In 1971-1972 vond restauratie van de toren plaats. Als herinnering aan de molen werd tevens het kleine torentje gebouwd.

St Jacobstoren met torentje ter herinnering aan St Jacobsmolen januari 2023 — St Jacobstoren met torentje ter herinnering aan St Jacobsmolen, januari 2023

De toren is af en toe van binnen te bezichtigen. Bij/boven de ingang van de toren hangt een mooie vederesdoorn (tweet Twan Teunissen).

Kunstwerk Niels van Bunningen

Kunstwerk Sans Souci op de Roomse Voet Niels van Bunningen mei 2023 — Kunstwerk Sans Souci op de Roomse Voet Niels van Bunninge,n mei 2023

Kort geleden (de eerste versie van dit artikel is geschreven in september 2023) werd nog een andere herinnering aangebracht in het kader van Walk of the Town: op de toren van de Roomse Voet herinnert een kunstwerk aan Sans Souci. Waarom het kunstwerk op een andere toren is geplaatst, is mij niet bekend.

De maker is Niels van Bunningen. Op zijn site is tevens een foto van deze molen en andere werken die op dat moment nog in ontwikkeling zijn te zien.

Onder aan de molen bevindt zich een dierenwei.

Kronenburgerpark

Het Kronenburgerpark is vooral mooi vanwege een van de weinige restanten van de vestingmuur die heel Nijmegen ooit omsloot. Vooral…

10 januari 202613 maart 2026

Roomse Voet in Kronenburgerpark

Het rondeel de Roomse Voet is een verdedigingswerk dat samen met de muur en twee andere torens een van de…

10 oktober 202315 september 2024

Van Berchenstraat architect van der Waarden

2 wandtekens herinneren aan de panden op de hoek van de Parkweg en Van Berchenstraat aan de molen Sans Souci.…

13 april 202416 augustus 2025

Bronnen

St. Jacobstoren: een mooie site over alle bezienswaardigheden van het Kronenburgerpark

Parkweg 5 en 65: ommuring en waltorens in het Kronenburgerpark, Noviomagus

Herinnering aan een walmolen, Noviomagus

Kronenburgerpark, Wikipedia

Molens, Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Polmolen/ Sint Jacobsmolen/ Sans Souci, Molendatabase

https://gaypnt.home.xs4all.nl/straatnamen/S.html#St.%20Jacobstoren

#Nijmegen, Centrum

Parkweg

14 augustus 202516 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Parkweg

Zie https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Vrij/Parkweg120/Parkweg120Cat.html

Parkweg 86

Op de hoek van de Kroonstraat en Parkweg staat een voormalige kruidenierswinkel. Daarbij is opvallend, dat de huidige opschriften noch voorkomen op de foto uit de jaren 1946-1947, noch de foto gedateerd 1980

Lees verder

14 juni 202515 juni 2025

3 herenhuizen Parkweg

1881, Parkweg 120-122-124 Het ontwerp van deze in 1881 gebouwde herenhuizen worden vaak toegeschreven aan Bert Brouwer. Rob Essers maakt op Noviomagus aannemelijk dat Brouwer niet de architect zal zijn geweest. Zie voor een uitgebreid artikel de hierbovenstaande link. Rijksmonument Parkweg 120-124 is een Rijksmonument; op deze site staat tevens een uitgebreide beschrijving. Met als…

Lees verder

14 juni 202514 augustus 2025

De geschiedenis van het Belgisch consulaat: van zoutziederij tot vele horecazaken

Het gebouw staat bekend als het Belgisch Consulaat. Oorspronkelijk is het in 1887 gebouwd als huis en magazijn van zoutzieder J. van Roggen. Ook zullen veel mensen het herkennen vanwege de (vele) horeca-gelegenheden die in dit pand hebben gezeten.

Lees verder

14 juni 202514 augustus 2025

De Gouden Engel van Teeseling

Op de hoek van de Parkweg en Pijkestraat staat het beeld van de Gouden Engel. Beeldhouwer Fred van Teeseling liet zich inspireren door de Nijmeegse legende van de Gouden Engel uit 1600: het verhaal over een tragische liefde en over een engel van puur goud die ergens in de binnenstad van Nijmegen begraven zou moeten…

Lees verder

24 augustus 202314 augustus 2025

Parkweg 110

Een blok woningen, Parkweg ca.1935 (L45256 RAN)

Hoek Hezelstraat Parkweg met Café Poort van Hees

Samenkomst van Lange Hezelstraat en de Parkweg rechts; links de hoek met de Nieuwe Markt, 1899 (Uitg. Firma F.J. Kloosterman via F19208 RAN)

In 1899 lijkt de hoek van de Lange Hezelstraat en de Parkweg nog een woonhuis te zijn (F19208). Een aantal jaren later is het Café De Poort van Hees (F19190), zoals het café nog vele jaren, tot 2017, heeft geheten.

In 2017 kwamen er nieuwe uitbaters, zie het artikel van de Gelderlander.

Lange Hezelstraat met Poort van Hees op hoek Parkweg, 1900-1905 (Uitg. Nauta, Velsen via F19190 RAN)

Parkweg 18 20 22 (huidig) en ’t Hoogje

Panden tussen de Parkdwarsstraat en de Regulierstraat, je kijkt richting Eerste Walstraat
Links de huidige nummers 22, 20 en 18. Het rijtje lage huisjes werd "Het Hoogje" of "ABC" genoemd. De huisjes zijn in 1928/1930 gesloopt, 1890 (GN616 RAN) — Panden tussen de Parkdwarsstraat en de Regulierstraat, je kijkt richting Eerste Walstraat Links de huidige nummers 22, 20 en 18. Het rijtje lage huisjes werd “Het Hoogje” of “ABC” genoemd. De huisjes zijn in 1928/1930 gesloopt, 1890 (GN616 RAN)

Het Straatnamenregister:

“Het Hoogje

“A B C, ook wel „HET HOOGJE” genaamd, een rei kleine, lage huisjes, thans Parkweg 2 tot 16. Oorspronkelijk stonden deze huizen aan den weg die onder langs den Wal liep, en die den naam van Achter dan Wal droeg. Hun ligging geeft dus de hoogte aan welke die weg daar bereikte. (…)” (Van Schevichaven 1896, p. 1)

Het A.B.C. lag niet aan de Parkweg, maar aan de andere kant van de Regulierstraat aan de Eerste Walstraat.

“Parkweg. (…)
Een groepje kleine huisjes aan het boveneinde van den Parkweg, hoek Regulierstraat, gesloopt in 1928, werd ‘Het Hoogje’ genoemd. Vóór deze huisjes lag een hooge stoep.” (Teunissen 1933)” (Straatnamenregister)

Parkweg 22, 20 en 18 en de "nieuwe" bebouwing, maart 2025 (Google Streetview) — Parkweg 22, 20 en 18 en de “nieuwe” bebouwing, maart 2025
(Google Streetview)

De Lapjeskat, verkoop van wol- en katoengaren. Voorheen bakkerij Reijs en een zaak met garagegereedschappen en automaterialen van Ed Creemers, getuige de reclameschildering op de muur, Berg en Dalsseweg 284, 1975-1980 (F86336 RAN CC0)

#Nijmegen, Gebouw van de dag

11 woningen met een winkelhuis hoek Berg en Dalseweg Corduwenerstraat

13 augustus 202522 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

In 1925 bouwt Berntsen & Braam 11 woningen met een winkelhuis op de hoek van de Berg en Dalseweg en de Corduwenerstraat. In de winkel op de hoek, Berg en Dalseweg 284, zal jarenlang bakker Reijs zijn gevestigd. Een muurschildering herinnert aan deze bakkerij. Met ooit daaronder, een muurschildering van Ed. Creemers.

Onderstaande bouwtekening ( D12.389280 lijkt 17 november 1924 te zijn: Plan voor het Bouwen van 11 Middenstandswoningen w.o. 1 Winkelhuis aan den Berg en Dalscheweg alhier. De aannemer is N.V. Berntsen & Braam’s Aannemersbedrijf; helaas is de naam van de eigenaar niet te lezen. De Corduwenerstraat is dan een “geprojecteerde weg”.

Plan voor het Bouwen van 11 Middenstandswoningen w.o. 1 Winkelhuis aan den Berg en Dalscheweg alhier Kad. Gemeente Hatert Sectie A no. 19, aannemer N.V. Berntsen & Braam’s Aannemersbedrijf (D12.389282)

Bij de bouwtekening voor de aanleg van de rioolaansluting voor de aanbouw van de opslagruimte voor nummer 284 (Datum bouwdossier 21-2-1936, D12.402246) perceel 282 (Datum bouwdossier 15-7-1941, D12.405652). Daarna zijn nog een aantal andere verbouwingen geweest.

Een mooie foto uit 1975-1977 is te zien op F12643 RAN.

Berg en Dalseweg 286: herinneringen aan Gerbert Rebel

Tram lijn 1 voor de zuidelijke gevelwand van de Berg en Dalseweg ; links achter de tram begint de Corduwenerstraat. Achter de tram zijn de nummers 286 en 284 te zien, 1947-1952 (F93220)

De directe aanleiding om te schrijven over dit blok woningen, waren de herinneringen van Carolien Rebel over haar opa, kaashandelaar Gerbert Rebel.

Vooraf: Bloemerstraat

Rond 1933 was Rebel van de Bloemerstraat naar de Berg en Dalseweg verhuisd. Lees hier over de voorgeschiedenis:

Bloemerstraat

Carolien Rebel: “mijn twee zusjes en ik (we waren kleine kinderen) vonden het eng om op de Berg- en Dalseweg 286 de trap naar de garage te nemen. Daar was het donker, er lagen kazen en het stonk er vreselijk (naar kaas uiteraard). Die geur herinner ik me nog. Zo’n penetrante geur. Het was tegelijkertijd natuurlijk spannend voor ons om af te dalen. Misschien ook omdat het er donker was. Mijn opa was een praatgrage man, rookte als een ketter; ik denk dat hij best een goede handelaar was. Hij stierf in 1973, toen hij 76 en ik 15 was. Mijn oma was al eerder gestorven, in 1964, ze is 67 geworden. Mijn tante vertelde dat oma Teuntje de kaaswinkel in de Bloemerstraat bestierde. En ze vertelde ook dat opa en oma het zwaar hadden in de oorlog.

Hun twee zonen, Jan en Ben, zijn niet in de kaas verder gegaan.

Mijn vader Jan hield wel zijn hele leven ontzettend van (oude) kaas, waarschijnlijk door hoe hij opgevoed is. Ook de handelsgeest zat in zijn bloed. Mijn vader stierf in 2015 op 82-jarige leeftijd.”

Advertentie Kaashandel G. Rebel (PGNC 31/12/1938)

Advertentie Kaashandel G. Rebel (De Gelderlander 14/2/1953)

Berg en Dalseweg 284: Brood- en Banketbakkerij G.M. Reijs

In juni 1925 vraag G.M. Reijs vergunning aan tot het “oprichten van een bakkerij in het perceel Berg en Dalscheweg no. 270, Kad. Bekend gemeente Hatert, Sectie A. no. 79” (PGNC 20/6/1925).

Bij de opening in 1925 schrijft de Gelderlander:

“Banketbakkerij G.M. Reijs.

De buitenwijken worden steeds meer drukkere milieus, waar allerlei neringen voor dagelijksche gebruiksartikelen recht van bestaan krijgen.

De brood-, koek- en banketbakkerij op de allereerste plaats.

Berg en Dalsche weg No. 270 in de onmiddellijke nabijheid van het Zwaantje, opende de heer G.M. Reijs er heden een (afgebroken zin)

Goed vakman, zorgde hij voor uitstekende inrichting in een door de firma Berntsen en Braam ruim en riant gebouwd hoekhuis.

De winkel in lichte tinten gezet, door de schildersfirma van Bergen en van Vrijaldenhoven zag er fleurig uit, dank zij niet weinig het aardig arrangement van bloeiende bloemen aangebracht door de bloemisterij Tielemans van Hengstdal. De firma Beukering en Van Veen verzorgden de lichtvoorzieing. De bakkerij, kern van de zaak, waar de goede waar gereed komt, bleek modern ingericht met dubbele heeteluchtoven, uitgevoerd door den bekenden Nijmeegschen ovenbouwer, den heer Meeuwsen.” (De Gelderlander 18/7/1925)

In ieder geval komt G.M. Reijs, bakker, in 1926 voor op Berg en Dalscheweg 270. En vervolgens in de Adresboeken 1928, 1932, 1934, 1936.

In het Adresboek 1938 is het nummer 284, waarschijnlijk vanwege een hernummering. (Wel komt in een advertentie van De Gelderlander 30/11/1940 nog een keer nummer 270, maar mogelijk/waarschijnlijk is dit een vergissing.

Ook in 1948, 1951, 1955 is het “G.M. Reijs, brood- en banketbakker”.

Tarvo

Reijs is een van de bakkers in Nijmegen van Tarvo Brood. (Onder andere PGNC 28/6/1935, De Gelderlander 23/6/1937). Het merk Tarvo voor het tarwemeel waarmee deze bakkers dit brood bakten, werd in 1933 geïntroduceerd. (wikipedia)

Advertentie Tarwemelkbrood G.M. Reijs (PGNC 21/2/1940)

J.C.G. Reijs

In Adresboek 1963 is het J.C.G. Reijs, bakker. Een J.C.G. Reijs komt in 1951 ook al voor op 284 en in 1955 op nummer 271, dan nog zonder dat er een beroep achter zijn naam staat. In 1968 is het “brood en banketb”; op in het Adresboek 1971 komt hij voor.

In 1963 komt er een G.M. Reijs, bakker voor op Hertogstraat 38 en in 1968 op Mariënburgsestraat 23: in hoeverre dit dezelfde “G.M.” is, is nog niet bekend.

Zie ook de foto F12643 RAN, wanneer de vlaggen van Ola ijs uithangen.

Lapjeskat

Tot wanneer de bakkerij heeft bestaan, is mij nog niet bekend. In ieder geval noemt het RAN als jaartal van de foto bovenaan 1975-1980, wanneer de wol- en katoengaren er zit. In Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/9/1982 staat nog een advertentie dat de Lapjeskat van B.E.G. Peters een van de winkels is die meedoet aan de koopavond.

Muurschildering Reijs en Creemers

Berg en Dalseweg 284, maart 2025 (Google Streetview)

Aan de kant van de Corduwenerstraat zit een grote muurschildering. Aanvankelijk waren het twee schilderingen. De een van M.G. Reijs. Maar wie of wat was Ed. Creemers?

Detail Muurschildering Reijs en Creemers, Berg en Dalseweg 284, 1975-1980 (F86336 RAN CC0)

Ed. CREEMERS

GARAGEGEREEDSCHAPPEN
TEL 26663 AUTOMATERIALEN
KOMEET ACCU’S

en daaronder een pijl.

Ed. Creemers was een grossier in garage gereedschappen en automaterialen gevestigd in Eindhoven.

Komeet was een Accufabriek uit Dieren, opgericht in 1928 als eerste accufabriek van Nederland.

Welk bedrijf achter deze schildering zat is nog niet bekend, mogelijk een handelaar in auto onderdelen en/of een garage? De pijl doet vermoeden dat de betreffende zaak in de Corduwenerstraat lag (of de nabije omgeving).

Creemers

Zoals Noviomagus al aangeeft, was Eduard François Hubert Creemers in 1940 zijn “Gross. in garage-gereedschappen en automaterialen” begonnen, oftewel een handelsonderneming.

Advertentie Ed. Creemer (Aaltensche Courant, 25-1-1946)

Bredasche courant 24-12-1945 en Aaltensche Courant, 25-1-1946: “Electr. Handboormachines, merk “Val d’or” uit voorraad leverbaar voor Garages en Industrie. Wij verstrekken u gaarne inlichtingen Ed. Creemers Groothandel in Auto-materialen en Gereedschappen, Geldropscheweg 20 – Eindhoven – Telefoon 2407″.

Muurschildering Elec. Brood- Koek- Banketbakkerij G.M. Reijs, Berg en Dalseweg 284, hoek Corduwenerstraat, maart 2025 (Google Streetview)

Zie ook:

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil2.htm

https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/Lith/Bakkerijen/Cat/cwdata/BergendalsewegReys53-07-21.html

Pieter Postplein met poortgebouw. Waar vroeger een graseld lag, ligt nu een speelplaats. Architecten Evers en Sarlemijn

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Pieter Postplein architecten Evers en Sarlemijn

12 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1953-1955 Pieter Postplein

In de jaren 50 ontwierpen de architecten Evers en Sarlemijn het Pieter Postplein in Heseveld. Deze is gebouwd in de stijl van de Bossche School. In de jaren 0 vond een renovatie plaats door Paul van Hontem. Hierbij werd de buitenkant zoveel mogelijk in oorspronkelijke staat terug gebracht. Daarvoor ontving het bureau de Architectuurprijs van de gemeente Nijmegen. Opvallend is het kunstwerk in het poortgebouw van Denny Baggen.

Ontstaan

In 1951 kregen Evers en Sarlemijn van Woningvereniging “Nijmegen” opdracht om een bebouwingsplan voor een gedeelte van Heseveld te ontwerpen. Het ging dus daarbij niet alleen om de gebouwen, maar ook om de indeling van de buurt. Hun plan bestond uit vier complexen, waarvan het plan voor het 4^de complex werd afgekeurd.

Binnen dit plan was de Bouwmeesterbuurt het tweede complex. Deze werd tussen 1953 en 1955 gebouwd. Het complex is zowel vrij stenig als groen. Vanwege de meerdere bouwlagen is het complex vrij stenig. Door het binnenplein is hier het meeste groen van de buurt te vinden. Oorspronkelijk bestond het binnenplein uit een grasveld, tegenwoordig is het een speelplaats.

Aan de kant van de Paul Krugerstraat staan 4 bejaardenwoningen.

Bossche School

Flatwoningen aan Pieter Postplein met speeltuin. Rechts woningen aan de Lieven de Keystraat, 1978 (Gemeente Nijmegen via KN11307-24 RAN CC0)

De gebouwen zijn ontworpen in de stijl van de zogenaamde Bossche School.

Oorsprong

Deze stijl is gebaseerd op Dom Hans Van der Laan, een Benedictijner monnik. Na de Tweede Wereldoorlog gaven Dom Hans Van der Laan, Nico van der Laan en ir C. Pouderoyen hierover een architectuurcursus in Den Bosch, welke zowel Evers als Sarlemijn bezocht hebben.

Juiste verhouding

Kort gezegd komt deze stijl neer op de juiste verhoudingen der delen. Deze verhoudingen scheppen vervolgens een bepaald ritme. Hierbij speelt de verhouding 3:4 een belangrijke rol, die verder is uitgewerkt tot een zogenaamd plastisch getal 1:0,755.

Mediterraanse invloed

De “Afrika- en Bouwmeesterbuurt: beschermd stadsbeeld: toelichting en beeldatlas” noemt de “de flauw hellende schilddaken naar Zuidrand voorbeeld”; Eind jaren 40 maakten Harlekijn en Evers een studiereis Zuid-Frankrijk en Noord-Italië. Of dat in het kader van hun cursus van de Bossche school was, weet ik niet. Van der Laan, de “bedenker” van de Bossche school, bestudeerde en ging met zijn cursisten op excursie naar noord-Frankrijk en Italië.

Een uitgebreide omschrijving van deze stijl staat op https://domhansvanderlaan.nl

Renovatie door van Hontem: Architectuurprijs

Pieter Postplein met poortgebouw. Waar vroeger een grasveld lag, ligt nu een speelplaats. Architecten Evers en Sarlemijn

In de jaren 0 vond een renovatie plaats, die uitgevoerd is door architect van Hontem. Van buiten zijn de woningen zoveel mogelijk teruggebracht in de oorspronkelijke staat. Bij de gevels ging het daarbij vooral om de ramen. Daarvoor zijn de houten kozijnen vervangen door aluminium kozijnen, om op deze manier de verdeling die refereert aan de oorspronkelijke verhoudingen terug te laten komen. Waarbij tevens voldoende licht in de woningen komt.

In een interview met “de Stenen Bank”: “De verhoudingen per bouwblok, het ritme van de ramen erin, de verticale en horizontale verhoudingen, daar was niet veel meer van over. Bijvoorbeeld omdat bij een aantal woningen raamkozijnen verdwenen waren en vervangen door grote glasplaten. We zijn begonnen met alle oorspronkelijke bouwelementen nauwkeurig op een rijtje te zetten. Met het doel oorspronkelijke verhoudingen weer te herstellen.”

Daarnaast konden bewoners ervoor kiezen om al dan niet hun woning intern te laten verbeteren, waarbij wel hun huurprijs omhoog zou gaan.

In 2010 ontving van Hontem de Architectuurprijs van de Gemeente Nijmegen vanwege “de wijze waarop van Hontem architecten deze uitdaging heeft opgepakt, getuigt van een behoedzame, zorgvuldige en ingetogen architectonische attitude die past bij dit type opgave“.

Kunstwerk Denny Baggen

De muurschildering in de poort passage is gemaakt door Denny Baggen. Zij studeerde in 1987 af aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Arnhem.

Op haar website omschrijft ze haar werk als: “Het werk van Denny Baggen is een afspiegeling van haar positieve kijk op het leven.
Dieren zijn haar inspiratiebron. Ze bouwt patronen op uit lijnen. Zo’n patroon lijkt abstract maar wie langer kijkt ontdekt een wereld van mens- en dierfiguren. Soms neemt ze zijpaadjes naar meer schetsmatig werk, met een lossere toets. De verf geeft haar de vrijheid te kiezenuit tal van mogelijkheden, terwijl ze trouw blijft aan haar vormentaal. Een kunstenaar met een eigen handschrift.”

Meer werk van hem is te zien op haar website.

Bronnen

Afrika- en Bouwmeesterbuurt: beschermd stadsbeeld: toelichting en beeldatlas, Van Meijel, adviseurs in cultuurhistorie

Van Hontem architecten

Prijswinnaar Paul van Hontem: prudent restaureren, De Stenen Bank, 2010 nummer 3

Bothastraat en de Wetstraat architecten Evers en Sarlemijn

In 1951 kregen Evers en Sarlemijn van Woningvereniging “Nijmegen” opdracht om een bebouwingsplan voor een gedeelte van Heseveld te ontwerpen.…

14 augustus 202328 december 2025

Daniëlskerk architect de Bruijn

De Maria ten Hemelopnemings kerk, ook wel Daniëlskerk genoemd, is ontworpen door de architect L.J. de Bruijn. Het is het…

11 oktober 202511 oktober 2025

Bejaardencentrum Doddendaal architecten Evers en Sarlemijn

Het bejaardencentrum Doddendaal is in 1957-1958 ontworpen door A. Evers en G.J.M. Sarlemijn. Het complex ging in oktober 1959 open.…

28 juli 202528 juli 2025

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Voorstadslaan 18 en 20

11 augustus 202512 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1912

Pand uit 1912 in Art Deco stijl (Wikipedia). Vooral de blauwe tegels zijn prachtig. Het pand staat op de “Aandachtslijst Cultureel erfgoed”.

Oorspronkelijk was het linkergedeelte met serre de benedenwoning. Daarnaast lag links de opgang naar een bovenwoning. De eerste deur rechts van de serre was de opgang naar het bovenhuis van het pakhuis, de tweede deur de ingang tot het kantoor.

Plan tot het bouwen van een beneden, drie bovenhuizen en een pakhuis Op een perceel a.d. Voorstadslaan en Biezenstraat Kad. bek. gem. Neerbosch Sectie a No 592, datum bouwdossier 2-8-1912 (D12.382859)

Rechts was de ingang tot het pakhuis. Deze liep helemaal door tot aan de Biezenstraat, waar het haar achteruitgangen uit. Tevens liep het pakhuis door achter de hierboven genoemde opgang en het kantoor.

De derde bovenwoning lag boven het pakhuisgedeelte aan de Biezenstraat.

Gevel Biezenlaan: Plan tot het bouwen van een beneden, drie bovenhuizen en een pakhuis Op een perceel a.d. Voorstadslaan en Biezenstraat Kad. bek. gem. Neerbosch Sectie a No 592, datum bouwdossier 2-8-1912 (D12.382859)

De ondertekenaars lijken “De eigenaar” “J. Puijn” te zijn en daarnaast H.F.(?) de Reus. Of de Reus hier optrad als aannemer en/of architect, is nog niet bekend.

Brandstoffen-Handel J. Puijn

Opening Brandstoffen-Handel Joh. Puijn & Zn. (De Gelderlander 3/9/1921)

In september 1921 kondigt Joh. Puijn & Zn. haar nieuwe Brandstoffen-Handel aan. Het adres van dit pand is dan nog Voorstadslaan 12-14-16. Zij zal hier jarenlang haar brandstoffenbedrijf hebben.

Overlijdensadvertentie Johannes Puijn (De Gelderlander 7/1/1933)

Johannes Peter Matthijs Puijn overlijdt 6 januari 1933 (op De Gelderlander 7/1/1933; op dezelfde pagina van de overlijdensadvertentie staat nog een kleinere, dat het brandstoffenbedrijf de gehele gesloten zal zijn).

In De Gelderlander 22/8/1933 staat de huwelijksaankondiging van Antoon Puijn met Dina van Druten. Het adres van Antoon is Voorstadslaan 20 en van Dina Gorisstraat 20. Ook het toekomstig adres is Voorstadslaan 20.

Advertentie Joh. Puijn & Zn.: "Zomerprijzen" (De Gelderlander 9/5/1933) — Advertentie Joh. Puijn & Zn.: “Zomerprijzen” (De Gelderlander 9/5/1933)

Er is nog niet nagegaan wanneer de naam van het bedrijf precies veranderd is: in PGNC 28/1/1935 is het nog Joh. Puijn & Zn. In PGNC 21/11/1935 is het echter A. Puijn.

Antonius Puijn overlijdt op 21 november 1954 op 49-jarige leeftijd. A.M. Puijn – van Druten laat de rouwadvertentie plaatsen “mijn inniggeliefde Echtgenoot”. Dan is het adres nog steeds Voorstadslaan 20. (De Gelderlander 22/11/1954)

In De Gelderlander 23/10/1956 wordt nog een personeelsadvertentie gevonden voor een “flinke kracht” bij A. Puijn. In het Adresboek 1971 komt het nog steeds voor als brandstoffenbedrijf van de weduwe A.M. Puijn van Druten.

Voorstadslaan 18 en 20, maart 2025 (Google Streetview)

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

3 juli 202322 november 2025

Voorstadslaan: van Romeinse tijd tot nu

De Voorstadslaan is een zeer lange straat die tegenwoordig loopt vanaf de spoorbrug tot aan de Tweede Oude Heselaan. En…

10 augustus 202410 januari 2026

Voorstadslaan 175 tm 207 J. Th. Weisscher

Aan de Voorstadslaan 175 t/m 207 staat een rij woningen, allen gebouwd door J. Th. Weisscher. Behalve 175 zijn zij…

24 september 2025

#Nijmegen

Biezenstraat

10 augustus 202511 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Deze verzamelt reeds verschenen artikelen over de Biezenstraat

Een mooie foto van de Biezenstraat op het kruispunt Voorstadslaan uit 1970-1975 is te zien op F63194 RAN. Op dat moment zit Dynamo Rijwielen op het hoekpand.

Daarachter, op nummer 3, zit

Biezenstraat 57, voormalige borstelfabriek Benda

Biezenstraat 57 is in 1917 gebouwd als voor de Firma F.H. Benda & Zonen, een “borstel- en zeeftenfabriek”. In ieder geval was het tot 1955 nog in gebruik bij Benda.

Lees verder

27 december 202527 december 2025

Voorstadslaan 18 en 20

Voorstadslaan 18 en 29. Pand uit 1912 in Art Deco stijl. Vooral de blauwe tegels zijn prachtig.

Lees verder

11 augustus 202512 augustus 2025

Voormalige Verenigde Borstelfabriek

Op de hoek van de Voorstadslaan met de Biezenstraat ligt de voormalige Verenigde borstelfabriek. Deze was in 1919 begonnen, met electrisch aangedreven machines. De fabriek was daarvoor in de Broerstraat gevestigd geweest en maakt borstels en kwasten.

Lees verder

10 augustus 202510 augustus 2025

H. Theresiakerk

De H. Theresiakerk is in 1928 ontworpen door Dom Bellot (Dom Paul Louis Denis Bellot, 7-6-1876 Parijs – 5-7-1944 Montreal) in samenwerking met Hendrik Christiaan v.d. Leur (12-8-1898 Velsen – 8-1-1994 Nijmegen). Dom Bellot was een Benedictijner monnik en architect.

Lees verder

10 augustus 202510 augustus 2025

Woning met kantoor N.V. Bouwmateriaalhandel voorheen van de Venne en van der Sluis, Biezenstraat 59

Vooraf De N.V. was al eigenaar van het perceel. Hierop is rond 1918 de loods voor bouwmaterialen gebouwd, die nog steeds bestaat (de witte loods op nummer 75 (D12.385363). De architect van deze loods is J.C. Hermans. In november 1918 vond aanbesteding plaats, waarbij Van Kessel met f26.447 de laagste inschrijving had. (PGNC 25/11/1918) Woning…

Lees verder

18 juni 202310 augustus 2025

Biezenstraat 46 (oud)

Jarenlang zat de Distilleerderij Onstenk aan de Biezenstraat 46.

Zie de voorgeschiedenis op:

Firma G.J. Onstenk Eerste Walstraat architect vd Boogaard

In januari 1949 verkrijgt firma G.J. Onstenk in januari 1949 een hinderwetvergunning “tot het oprichten van een door elektriciteit gedreven inrichting tot het vervaardigen van gedistilleerde dranken, likeuren en limonades in perceel Biezenstraat 44-46, kadastraal bekend gemeente Neerbosch, sectie A no. 1910”. (De Gelderlander 17/1/1949).

Op een later tijdstip, in ieder geval in 1963 hoort ook nummer 48 bij de “Distilleerderij & Handel Maatschappij NV Firma Onstenk”.

Een aantal foto’s:

1950-1952: Destilleerderij-likeurstokerij (en limonades) Fa. G.J. Onstenk:
F26752 RAN
1990: F62576 RAN

Openbare Bibliotheek

De opening van de Bibliotheek, Biezenstraat 149, 1955 (GN3553 RAN)

Cafetaria Biezenstraat 162

De Cafetaria van Jan en Kitty Siroen. De man rechts is Hans Mensink, hij heeft later een Café aangebouwd. Later zat hier Cafetaria 'T Bieske, daarna Cafetaria Grillroom Pizzeria 'Fama Costa' en weer later Cafetaria Grillroom Pizzeria 'Waterkwartier, Biezenstraat 162, 1965- 1970 (F86329 RAN CC0) — De Cafetaria van Jan en Kitty Siroen. De man rechts is Hans Mensink, hij heeft later een Café aangebouwd. Later zat hier Cafetaria ‘T Bieske, daarna Cafetaria Grillroom Pizzeria ‘Fama Costa’ en weer later Cafetaria Grillroom Pizzeria ‘Waterkwartier, Biezenstraat 162, 1965 -1970 (F86329 RAN CC0),

In 1966 zit Café - Biljard Ockers op Biezenstraat 162-164 (Het Nuha-Adresboek voor Nijmegen 1966) — In 1966 zit Café – Biljard Ockers op Biezenstraat 162-164 (Het Nuha-Adresboek voor Nijmegen 1966)

Automatiek Tigo

Biezenstraat 112

Magazijn de Hoek, A. Kluck

De tot nu toe eerstgevonden vermelding van Bedden-, Meubel- en Tapijten-Magazijn de Hoek van A. Kluck is gevonden in PGNC 2/5/1931.

Advertentie Magazijn de Hoek, Biezenstraat 112 (De Gelderlander 30/8/1933)

In het Adresboek 1934 komt A. Kluck, winkelier, voor.Ook in 1936, 1938 komt hij voor, als bedden-, meubel- en tapijtmagazijn.

A. Kluck blijkt getrouwd te zijn met H.A. Kluck-Speijers: in De Gelderlander 23/12/1933 plaatsen zij een een geboorteadvertentie voor Gerardus Frederik (23-12-1933)

Ook staat hij in 1932 in het Adresboek als secretaris van de Nijmeegsche Korfbal- en Athletiekvereeniging Noviomagus en tevens in De Gelderlander 9/9/1931 en PGNC 10/11/1934. In 1936 komt daar een wandelafdeling bij (PGNC 5/8/1936).

Ook Mej. C.H. Kluck komt dan voor op dit adres. Zij vertrekt rond 1 december naar Arnhem (PGNC 3/12/1938).

In 1938 en 1940 komt Weduwe F.A. Speijers, geboren A.M. v.d. Berg voor.

Advertentie Wagenaar's Cleaning Service (PGNC 25/10/1940) — Advertentie Wagenaar’s Cleaning Service (PGNC 25/10/1940)

Tigo

Tigo komt in ieder geval voor in de Adresboeken 1966 en 1968.

Verder Lezen

Een mooie pagina over de Biezenstraat is: Biezenstraat in de Wester, maart 2021

Voormalige Borstelfabriek Hoek Voorstadslaan - Biezenstraat (augustus 2024)

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Voormalige Verenigde Borstelfabriek

10 augustus 202510 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Op de hoek van de Voorstadslaan met de Biezenstraat ligt de voormalige Verenigde borstelfabriek. Deze was in 1919 begonnen, met electrisch aangedreven machines. De fabriek was daarvoor in de Broerstraat gevestigd geweest en maakt borstels en kwasten.

De Gelderlander van 1919:

“Ver. Borstelfabriek Voorstadslaan 10

Achter het viaduct, aan de westzijde onzer stad, ontwikkelt zich een nijverheidswijk! Daar zal over ettelijke jaren de polsslag slaan van het nijvere Nijmegen, dat langen tijd alleen luxestad heeft willen zijn, maar welke vroede vaderen gelukkig bijtijds hebben ingezien dat luxe alleen geen gemeenschap staande houdt.

Daar aan de zijde van Hees, daar waar binnenkort “vloeibare” Maas en Waalkanaal zijn wateren zal loozen in onze statige Waal, daar in de onmiddelijke omgeving van water-, spoor- en tramwegen, komt de eene nijverheidsvorm naast den anderen naar voren, om nu al een klein complex van fabrieken te doen ontstaan.

En onder die vele veelbelovende eerstelingen neemt de vereen. Borstelfabriek der Industrieele Handelsonderneming G.F.A. Driessen een waardige plaats in.

Zoo op het eerste oog lijkt een borstelfabriek, waaraan touwslagerij verbonden is, niet veel te beteekenen.

Maar weldra komt de buitenstaander tot heel andere gedachten, wanneer hij een borstelfabriek betreedt, welke in handen is van jonge, energieke vaklieden als de heeren A.A.J. Driessen en R. Hermsen, die de nieuwste machines op hun werkplaatsen in gebruik nemen en er het electrisch bedrijf invoeren.

De fabriek, gelegen op den lommerrijken hoek: Voorstadslaan-Biezen leent zich uitstekend voor dit bedrijf, waar de werklieden- voorloopig een kleine dertig man- weinig merken van den onaangenamen, soms stoffigen kant van hun werkkring, door de luchtige, ruime lokalen, waar zij hun dagelijkschen arbeid verrichten.

Beneden heeft de fabriek haar wachtruimte, expeditiezalen en bergruimte.

De eerste verdieping zal de electrische snij-, stans-, meng- en afsnijmachines bevatten.

Hier zijn ook de werkplaatsen voor de jeugdige “trekkers”, die de eenvoudigste borstels, voor ruw huiswerk bestemd, vervaardigen: in de andere afdeeling zitten de bankwerkers en kwastenmakers, de mannen van het vak, die met groote vingervaardigheid het betere borstelwerk in elkaar zetten.

Komt men in de afdeeling pikkers, dan aanschouwt men de vlugge vaklieden, die de stoffers, handvegers enz met een zekerheid klaar maken, welke alleen de routine kan geven.

Maar dit alles is nog slechts ’t handwerk. Zijn eenmaal de machines in werking, welke tengevolge van den Europeeschen “overgangstoestand” niet zoo vlug ter beschikking van de bedrijfsleiders kwamen als deze gaarne wilden, dan zal de productie vertien-, vertwintigdubbeld worden.

Naast de flink ingerichte werkplaatsen is er ook voldoende ruimte overgehouden voor kantoor en ontvangkamer, welke een gezelligen induk maken.

Een lift verbindt de verschillende verdiepingen.

De zolderverdieping is “voorraadschuur”. Daar liggen de grondstoffen, welke gelukkig weer geïmporteerd worden, opgeslagen. Het houtwerk voor de borstels, vegers enz. is allemaal Nederlandsch fabricaat. Een deel van het benoodigde varkenshaar is van Nederlandsche knorren, maar komt men in de bijzondere grondstoffen als fiber, cokos, chiendert (rijstewortel), bassine dan is de fabrikant op het buitenland aangewezen en zijn daarvoor Mexico, de Indiën enz. de uitvoerlanden; zelfs de ietwat langere varkenshaar, dat bovendien zwart gekleurd is, moet nog van buitenlandsche “spekdragers” geraspt worden.

Alle deze grondstoffen ondergaan in de fabriek alle bewerkingen, welke ze geschikt moeten maken voor het borstelgerei en zulks geschiedt natuurlijk ook machinaal.

Zoo ligt er dus onder de schaduw der hooge eiken een levendig bedrijf verscholen aan de Voorstadslaan, een jong bedrijf, dat zich steeds verder ontwikkelend, een steen bijdraagt aan den bouw der Nijmeegsche Nijverheid in ons fabriekskwartier.

De vroegere kantoren der heeren A. Driessen en E. Hermsen zijn nu tevens verplaatst van Broerstraat 19-21 en Grootestraat 38 naar Voorstadslaan 10.” (De Gelderlander 28/5/1919)

Advertentie Borstelfabriek (De Gelderlander 24/5/1919)

Een foto uit 1985 is te zien op F48387 RAN

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

3 juli 202322 november 2025

Voorstadslaan: van Romeinse tijd tot nu

De Voorstadslaan is een zeer lange straat die tegenwoordig loopt vanaf de spoorbrug tot aan de Tweede Oude Heselaan. En…

10 augustus 202410 januari 2026

Woning met kantoor N.V. Bouwmateriaalhandel voorheen van de Venne en van der Sluis, Biezenstraat 59

Vooraf De N.V. was al eigenaar van het perceel. Hierop is rond 1918 de loods voor bouwmaterialen gebouwd, die nog…

18 juni 202310 augustus 2025

#Nijmegen, Gebouw van de dag

H. Theresiakerk

10 augustus 202510 augustus 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1928/1929, gesloopt 1993

De H. Theresiakerk is in 1928 ontworpen door Dom Bellot (Dom Paul Louis Denis Bellot, 7-6-1876 Parijs – 5-7-1944 Montreal) in samenwerking met Hendrik Christiaan v.d. Leur (12-8-1898 Velsen – 8-1-1994 Nijmegen). Dom Bellot was een Benedictijner monnik en architect. (Bijschriften F1557 en F87266).

Interieur St. Theresiakerk, 1928-1929 (F26549 RAN Publiek Domein Auteursrechthouder G. Dibbets)

Het is de enige kerk in Nederland van Bellot met een betonskelet als draagconstructie. De inwijding van de kerk vond plaats op 14 juli 1929. In de herfst van 1993 werd de kerk echter afgebroken. Op deze plaats staat nu Fortuna complex.

Een groeiende arbeiderswijk

Met de groeiende arbeiderswijk was er in de jaren 20 behoefte gekomen aan een nieuwe kerk: ““in het zich snel ontwikkelende West-Nijmegen, aan de Waal en nabij het Maas en Waalkanaal waarlangs de groot industrie zich reeds uitbreide en de arbeiders bevolking met den dag toeneemnt en een heele voorstad gegroeid is, ontbrak een nieuwe parochie.

De parchies van Krayenhofflaan van Hees-Neerbosch en Weurt voorzagen wel in de toenemende zielszorg, maar op den duur kon in het centrum van industrieel West-Nijmegen geen nieuwe Kerk gemist worden.” (De Gelderlander 15/7/1929)

Bij de eerste steenlegging

Op 7 juni 1928, Sacramentsdag, vindt de “eerste steen” legging plaats. Een grootse plechtigheid met veel hoogwaardigheidsbekleders en een lange stoet van bruidjes.

De bouw gaat gepaard met geldzorgen: “De parochianen werken zelf naar vermogen mee, doch niemand zal het hun kwalijk nemen, dat zij de oogen gericht houden op geheel Katholiek Nijmegen; meer in het bijzonder op de vereerders (-sters) van de H. Theresia.”, zo schrijft het comité in De Gelderlander bij de aankondiging van deze eerste steenlegging (De Gelderlander 4/6/1928).

De bouwpastoor is J.M.P. Litjens, “herder der nieuw volksrijke parochie”. Naast de kerk zal het complex bestaan uit een R.-K. Bijzondere School voor jongens en meisjes, een klooster en een R.K. Verenigingsgebouw.

De kerk zal gebouwd worden door “Albouw” uit Breda. De vrijstaande toren in het ontwerp wordt “voorloopig” niet opgetrokken (De Gelderlander 8/6/1928); deze toren zal er uiteindelijk ook nooit meer komen.

Ook gedurende de bouw blijkt dat er geldzorgen zijn: “De bouw der St. Theresiakerk met scholen, klooster, enz. vordert. – langzaam maar zeker nadert de voltooiing. En daamede nemen de zorgen toe van den man op wiens schouders de last voor de financiering gelegd werd voor deze noodzakelijke bouwwerken in deze volksrijken woonwijk.” Bij de aanbesteding van de electrische lichtvoorziening blijkt dan de laagste inschrijving 1.000 gulden hoger dan het budget te zijn, voorlopig kan het werk niet gegund worden. (De Gelderlander 13/11/1928)

Dom Bellot

Bellot werd geboren in een architectenfamilie. Zelf behaalde hij in 1900 zijn diploma architectuur aan de École des Beaux Arts in Parijs. Hij bouwde zijn eerste kerk samen met Paul Hulot in Flers in 1901. Hij besloot in 1902 echter om monnik te worden en hij trad in bij de benedictijnen van Solesmes. Deze orde verbleef in ballingschap op het eiland Wight. Omdat er in Oosterhout een nieuwe abdij voor de benedictijnen, de Paulusabdij, moest worden gebouwd en er geen geld was om een Nederlandse architect in te huren, werd Bellot voor deze opdracht gevraagd. Daarop zal hij vanaf 1906 tot 1909 in Oosterhout verblijven. In deze periode leerde Bellot met baksteen te werken; hij was van mening dat hij zich als architect moest aansluiten bij de nationale stijl van een land.

Vanaf 1914 vestigt hij zich in Oosterhout, waarbij hij in de Paulusabdij zijn architectenbureau heeft. Tot 1922 werkt hij samen met Pierre Cuypers en Maurice Storez. Vanaf dat moment gaat hij zelfstandig verder.

Hij neemt Hendrik van de Leur aanvankelijk als een jonge architect in dienst. Bellot zal tot 1928 in Nederland blijven: hij ondervindt als buitenlander te veel concurrentie en gaat naar Wisques, waar een deel van de Benedictijner orde inmiddels is teruggekeerd. Daarna zal Van der Leur, die partner van Bellot wordt, de lopende projecten voltooien en zelf nieuwe projecten oppakken in de stijl van Bellot.

De R.K. H. Theresiakerk (uit 1928/1929 en gesloopt in de herfst van 1993), Waterstraat 148-150, 9/6/1977 (Jan Cloosterman via F1554 RAN CCBYSA)

De religieuze werken van Bellot in Nederland zijn:

Paulusabdij, Oosterhout (1906-1920)
St. Jozefkerk, Noordhoek (1921-1923)
Kapel voor de paters Augustijnen, Eindhoven (1922-1925)
Adalbertkapel, Bloemendaal (1922-1924)
St. Gertrudiskerk, Heerlen (1923-1924)
OLV Onbevlekt Ontvangen, Waalwijk (1925-1927)
Mariakerk, Leerdam (1928-1929)
Heilig Hartkerk, Eindhoven (1929-1930)

Hendrik Christiaan van de Leur (12-8-1898 Velsen – 8-1-1994 Nijmegen)

Na zijn studie waterbouwkunde komt hij in contact met Bellot, bij wie hij in dienst gaat. Bellot maakt de schetsontwerpen, van de Leur werkt ze uit in bestektekeningen. Daarnaast regelt van de Leur de administratieve taken, waaronder de bouwvergunningen. Wanneer Bellot naar Frankrijk vertrekt, zet van de Leur het architectenbureau voort. Tot 1940 ontwerpt Van de Leur vooral in de stijl van Bellot. Na de Tweede Wereldoorlog is er in de wederopbouw geen geld en middelen voor kunstig ontworpen en arbeidsintensief metselwerk, zoals in de stijl van Bellot. Daarop zoekt Van de Leur zijn eigen stijl. Hij overlijdt in 1995 in Nijmegen.

Tot nu toe gevonden bouwwerken in Nijmegen in omgeving: