Tag: Biezen

De Voorstadslaan is een zeer lange straat die tegenwoordig loopt vanaf de spoorbrug tot aan de Tweede Oude Heselaan. En het is een laan vol geschiedenis: van de Romeinse tijd naar het moment dat het in de 19^e eeuw een van de eerste industriegebieden van Nijmegen werd en tevens villa’s werden neergezet. Bovendien kwamen er voor de oorlog andere woningen: veel zijn er gebouwd in rijtje van enkele woningen met op de hoek van de straat oorspronkelijk een winkel. De laatste jaren wordt er volop gebouwd in de omgevind van de Voorstadslaan, onder andere de nieuwbouw op het terrein van de voormalige Batava fabriek/ de gebouwen van de Technische Unie.

En: een van de mooiste momenten is het moment waarop de zon ondergaat, waarbij de zon loodrecht op laan staat en zorgt voor prachtige, lange schaduwen.

Deze pagina verzamelt artikelen die reeds over de Voorstadslaan geschreven zijn. Zowel deze pagina als de artikelen zullen in de loop der tijd worden aangevuld.

Romeinse Tijd

Bij de Voorstadslaan zijn vondsten uit de Romeinse tijd opgegraven, zoals de inventaris op de bovenstaande afbeelding. Collectie Gelderland: “Inhoud van een Romeins crematiegraf uit het begin van de 2e eeuw na Chr. Het crematiegraf is gevonden op het terrein tussen de Voorstadslaan en de Sperwerstraat in Nijmegen; het Romeinse grafveld behorende bij de stad Ulpia Noviomagus. Het graf (graf 30) bestond uit een rechthoekige grafkuil met daarin een grote beker van geverfde waar waar de crematieresten in waren geborgen. Rondom deze beker waren de overige grafgiften geplaatst: een tera sigillatat bord, een kleinere beker, een kleine kookpot, een kruik en een glazen kom.”

Wandeling Craandijk

De wandelende schrijver en predikant Jacobus Craandijk geeft een mooi tijdsbeeld van de Voorstadslaan eind 19e eeuw. Uit zijn Wandelingen door Nederland met pen en potlood Deel 6 uit1882:

“Dat de stad niet meer als vesting ten oorlog bereid behoeft te zijn, laat alom in den omtrek zijn’ invloed gevoelen. Nu kan zij den gordel harer huizen uitbreiden, zoover zij wil; nu kon in de onmiddellijke nabijheid van dit stuksken eener oude lunet een parkje worden aangelegd; nu kon die industriële wijk daar nevens den weg verrijzen; en de fabriekschoorsteenen mogen onbelemmerd hun rookwolken uitzenden, en vriendelijke villa’s worden gebouwd aan de laan van iepen, aan wier voet niet meer de sappeursbijl ligt.

Meer dan één weg leidt naar Hees en dwalen kunnen wij niet, als wij ons maar niet laten afleiden door den grintweg naar Weurt, die ter regterzijde afbuigt. Wij houden de Voorstadslaan beneden den Hunerberg, wiens zacht glooijende helling met bouwlanden zijn bedekt. Thans wisselt het zachte, frissche groen van het winterkoren af met de donkere vakken, waarin het zaad nog pas is uitgestrooid. Eerst later prijkt hier het landschap in zijn volle schoonheid, maar ook nu reeds ziet het er vrolijk en opwekkend uit. Aan den anderen kant ontbreken ook de akkers niet geheel, maar ’t zijn daar toch meer weilanden en boschjes, die wij in de uitgestrekte vlakte overzien.

Die groote bloemisterij en de daaraan grenzende villa liggen en de daaraan grenzende villa liggen nog binnen den voormaligen ‘verboden kring’ en zijn dus nog gansch nieuw, terwijl de volgende huizen en buitenverblijven ten deele reeds van tamelijk oude dagteekening zijn. Reeds sedert jaren was Hees vermaard om zijn talrijke lustplaatsen, deels door deftige ingezetenen bewoond, deels in den zomer door Nijmeegsche families betrokken, deels aan vreemdelingen verhuurd, en het gansche dorp heeft daardoor een vrolijk en welvarend voorkomen, gelijk het er een niet onbelangrijke uitgestrektheid aan dankt.

Langs den grooten weg vinden wij de tuinen en plantsoenen van Vredeburg, Leeuwenstein, Scotia Villa, Gerda, Rust en Vrede en nog eenige andere zomerhuizen en optrekjes, en aan de zijlanen en dwarswegen bespeuren wij nog meer boomgroepen en bloeijende heesters, die de plaats van heerenhuizingen aanwijzen, afgewisseld door akkers en moesgronden, burgerwoningen en boerenhofsteden. En dit alles behoort nog maar tot wat wij het eerste gedeelte van het dorp zouden kunnen noemen. Bij die prachtige zware linde, waar verschillende wegen zich splitsen, staan wij een oogenblik stil. Wij hebben er een fraai gezigt op de stad met haar spoorwegbrug. …”

(Wandelingen door Nederland met pen en potlood Deel 6, 1882)

Autoverhuurbedrijf Heijmans

Heijmans Autoverhuur zat vanaf 1955 in de Voorstadslaan. Rond 2009 verhuist zij naar de Cargadoorweg: de gemeente heeft het pand gekocht om op deze plaats een parkeergarage en woontoren te realiseren. Anderhalf jaar daarvoor had de gemeente een aantal woningen op de hoek Eerste Oude “Heselaan-Voorstadslaan) gekocht en vervolgens gesloopt. Ook zal de weg aangepast gaan worden (De Gelderlander, 31-7-2009/update 30-3-2017)

Op de foto zie ik personenauto’s staan; zo lang ik mij kan herinneren (eind jaren 80) en ook -afgaande op haar site– is het bedrijf bekend van haar verhuur van personen- en bestelbussen.

Merk op de foto bovendien het industriespoor naar de Noord- en Oostkanaalhaven op, dat er in ieder geval nog in 2006 (F88657 RAN) nog lag. Tegenwoordig is hier een snelfietspad aangelegd. Op de Facebookpagina NijmegenToen blijkt, dat in 2013 het snelfietspad er inmiddels al ligt.

Woontoren Duet

Op deze plaats zal de woontoren Duet komen. November/december 2024 is de verwachting dat de bouw in 2026 zal beginnen. Met 120 meter zal het het hoogste gebouw van Nijmegen worden. Het telt 383 woningen, een combinatie van studenten, sociale huur en duurdere appartementen en tevens een parkeergarage. (De Gelderlander).

In oktober/november 2024 vonden voorbereidingen plaats, waaronder archeologisch onderzoek en het zoeken naar eventuele munitie uit de Tweede Wereldoorlog. Daarbij is er opvallend genoeg niets gevonden; waarschijnlijk is er in de 19e eeuw al veel gegraven.

Bronnen:

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/start-bouw-hoogste-woontoren-van-nijmegen-vertraagd-in-2026-moet-eerste-schop-de-grond-in~a39739b0/

https://www.destentor.nl/nijmegen/deel-voorstadslaan-gaat-dicht-parkeerterrein-oude-stad-blijft-bereikbaar-maar-is-wel-kleiner-geworden~a5af4d31/?cb=b883fe29-e71e-494d-b697-30abe80e4d5e&auth_rd=1

Papierfabriek Gelderland

Licht Gewelf

Villa L.J. ten Horn

Voorstadslaan 47-49, 1908-1909

Willem Hoffmann ontwierp tussen 1908-1909 voor Laurens Jan ten Horn de eigenaar van de Patria Kinderwagenfabriek het dubbele woonhuis op de hoek van de Voorstadslaan en de Krayenhofflaan.

Ten Horn had in 1907 de kinderwagenfabriek overgenomen van zijn zwager Carel van Rosendael, welke aan de Nieuwe Haven stond. Daarvoor had ten Horn een winkel in ijzerwaren en huishoudelijke artikel in Wageningen gehad (Bijschrift F87831).

Gemeentelijk Monument

Dit is een Gemeentelijk Monument: “Twee villa’s onder één dak.
Blokvormig gebouw van twee bouwlagen op onregelmatig grondplan dat aan de straatzijde de grondvorm suggereert van twee rechthoeken met een wigvormig verbindingsdeel.
Uitgevoerd in kalkzandsteen met een band van gekleurde baksteen op de begane grond en een breed fries van hetzelfde materiaal langs de bovenzijde; pannengedekt. Beide blokken hebben aan de straatzijde een eigen tentdak van geringe diepte, dat verloopt in een breed dak over het achtergedeelte, met de nok parallel aan de straat. Beide panden hebben op de straat- en achterhoek twee erkers, afwisselend driezijdig en halfrond. Alle vensters met bovenlichten van acht ruiten, bij het rechter pand nog met persiennes. De voordeur van het linker pand rechts in de gevel; die van het rechter pand in het wigvormige tussengedeelte, dus links, iets terugliggend ten opzichte van een houten
etage-erker in het gevelvlak.
Bouwjaar: ca. 1920.
Boeiend complex van forse verhoudingen, karakteristiek gelegen in een flauwe bocht op de hoek van twee straten en daardoor zeer beeldbepalend.”

Bron:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_Hoffmann

Nieuwe Haven

Krayenhoffpark

Batava fabriek

Op Noviomagus staat een uitgebreid artikel over de Batava fabriek.

Technische Unie

Nieuwbouw

De Technische Unie is inmiddels afgebroken. Op deze plaats wordt momenteel de nieuwbouw gerealiseerd van appartementen als het project Boterfabriek (zie haar eigen site).

Krayenhofflaan 14

Is momenteel een Aandachtspand

Voorstadslaan 51-53

De woningen van Voorstadslaan 51-53 zijn momenteel Aandachtspanden op de Gemeentelijke Monumentenlijst.

Een foto uit 1980 is te vinden op F10067. Dan staan de voortuinen nog niet vol met planten, maar eigenlijk zijn de tuinen een van de grote charmes van deze huizen.

Voorstadslaan 55: oa café de Voorstad

Een leuk artikel over dit voormalige café de Voorstad is te lezen in de Wester uit 2018 (een herpublicatie van 2013).

Prima Villa

Voorstadslaan 57

“Prima Villa” betekent eerste villa, verwijzend naar de eerste bebouwing buiten de voormalige vestigingwerken van Nijmegen die men tegenkwam als men van Nijmegen naar Hees ging. Het is gebouwd in 1878. Over dit Rijksmonument is al het nodige geschreven op Noviomagus: https://www.noviomagus.nl/Monumenten/monument_0188.html

Rijksmonument

De woning is een Rijksmonument met als waardering:

” VILLA uit 1878 met rijk uitgevoerd INTERIEUR en HEK.

– Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een wit gepleisterde blokvormige villa met stijlinvloeden van het neoclassicisme. Het exterieur is qua hoofdvorm en gevelindeling goed bewaard gebleven. Op onderdelen zijn er ook wijzigingen doorgevoerd, zoals de sloop van het balkon aan de voorzijde en de vernieuwing van de serre aan de achterzijde. Bijzonder waardevol is het goeddeels intact gebleven interieur. Zeldzaamheidswaarde hebben de geschilderde plafonds in de vertrekken op de verdieping. – Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van een historisch gegroeid stedelijk gebied tussen het centrum van Nijmegen en het voormalige dorp Hees. Getuige de naam “prima villa” maakte onderhavig pand onderdeel uit van de eerste bebouwing buiten de voormalige vestingwerken van Nijmegen in de richting van Hees ten tijde van de ontmanteling.”

Voorstadslaan 220

De architect van dit woonhuis was Jos. van Eldik:

Voorstadslaan 238

Voorstadslaan 238 is een Gemeentelijk Monument: “Villa.
Blokvormig pand van twee bouwlagen met pannengedekt tentdak.
De gevels zijn gepleisterd, op een brede ornamentale baksteenfries langs de gootrand na.
Gootlijst kwartcirkelvormig uitgekraagd.
Voorgevel verdeeld in twee assen: de rechter helft bestaande uit een houten erker met balkon en dubbele balkondeuren; in de linker helft twee dicht naast elkaar geplaatste ramen, op de begane grond gekoppeld onder een vlakke ontlastingsboog. Alle ramen met glas-in-lood in de bovenlichten. De voordeur in de linker zijgevel.
Zeer opvallende dakkapel met drie ramen, waarvan het pannendak een verlenging vormt van de nok van het hoofddak.
Bouwtijd: ca. 1900-1915.
Eenvoudig buitenhuis van fraaie verhoudigen, van belang als voorbeeld van de overgang van historiserende naar meer functionele, sobere villabouw.”

Nijmeegsche Machinefabriek

Vooraf: overname door de N.T.M.

De Nijmeegse Tramweg Maatschappij (N.T.M.) had in 1897 de machinefabriek van de erven van van Westrheenen overgenomen. welke op het Waalplein stond. Inmiddels had dit bedrijf al 40 jaar bestaan. Vanaf dat moment heet het bedrijf de NTM Nijmeegsche Machinefabriek, IJzer en Metaalgieterij.

In de zomer van 1899 bouwt N.T.M. een nieuwe fabriek aan de Voorstadslaan. Deze bestaat uit een ijzergieterij, kantoren, magazijnen en een aansluiting aan de tramlijn naar Neerbosch. Daarbij heeft de fabriek een herstelplaats voor rollend materieel. Niet alleen voor het materieel van de NTM zelf, maar ook voor de Stoomtram Maas & Waal. Daarnaast maakte ze zelf tramrijtuigen, goederenwagons en wissels voor meerdere tramwegmaatschappijen in Nederland (gemeentetramnijmegen.nl).

In de eerste jaren behaalt het bedrijf goede resultaten.

De gemeente had overigens het oude gebouw op het Waalplein voor f 11.456 op de openbare veiling gekocht op 15 april 1899 en sloopt het pand in november. Restanten van de Boddelpoort, die in fabriek waren gemetseld, bleven gespaard van sloop. (https://www.noviomagus.nl/Kroniek/Kroniek19eeuw.htm)

1918 Verkoop tot opheffing 1939

Op 15 juli 1918 wordt de fabriek verkocht aan Wed. J. Numan’s blikfabrieken. De machinefabriek en ijzergieterij wordt daarin een aparte N.V.: N.V. Nijmeegsche IJzergieterij en Machinefabriek. Tot 1933 vonden er uitbreidingen plaats. “De N.V. Nijmeegsche IJzergieterij en Machinefabriek wordt als gevolg van de beurskrach ambtelijk opgeheven.” (Nijg).

1947: Hernieuwde inschrijving

In 1947 vindt er een hernieuwde inschrijving van de Nijmeegsche IJzergieterij N.V. in de Kamer van Koophandel plaats. Hierbij staat H.G.Th. Salemink ingeschreven als eigenaar en toekomstig directeur en D.A. Salemink als procuratiehouder. De laatste wordt in 1962 benoemd tot mede-directeur. In 1968 treedt J. Thoonsen in dienst bij de Nijmeegsche IJzergieterij N.V.. Hij is op het moment dat de NIJG haar site heeft geschreven de huidige directeur, dus in ieder geval al jarenlang werkzaam bij het bedrijf. In 1972 wordt de N.V. omgezet in een B.V..

In 1981 neemt de ijzergieterij haar nieuwe fabriek aan de Lindenhoutseweg in gebruik: “Na verschillende uitbreidingen bleek voortzetten van het bedrijf daar (aan de Voorstadslaan) niet meer houdbaar, mede wegens overlast” (Numaga)

1981 Sloop gieterij Voorstadslaan

In 1981 werd begonnen met de sloop van de ijzergieterij. De Wester: “‘In 1981 begonnen ze met de sloop van die ijzergieterij,’ gaat Bernard verder. ‘Dat ging niet zo vlot. Het gaf veel stof- en lawaaioverlast. De grond was sterk verontreinigd met allerlei stoffen en zware metalen zoals lood. De schoonmaak heeft een vermogen gekost, miljoenen. Daarna lag het terrein braak en zijn er opgravingen geweest. Dat vond ik toentertijd erg interessant om te volgen. Er was begreep ik niet genoeg tijd en geld om het écht goed te doen.’” (De Wester). Vanaf 1984 werd begonnen met de nieuwbouw, de huidige Boomvalk-, Torenuil- en Scholeksterstraat (noviomagus).

Vervolg NIJG

In 1989 neemt J. Thoonsen de aandelen van de heer D. Salemink en de Fam. Martens over. In 1990 en 1991 volgen er uitbreidingen. Ook koopt NIJG in 1997 een 2e gieterij in Frankrijk aan, welke in 2007 weer wordt afgestoten. Momenteel (augustus 2024) bestaat NIJG nog steeds, zie haar site.

Modderlaantje

Aan beide kanten van de ijzergieterij liep vroeger een laantje. Het waren naamloze straten, waarbij de linker het Modderlaantje werd genoemd. Ze hoorden bij de Voorstadslaan en hadden huisnummers 73 t/m 113 en 149 t/m 161, vandaar dat deze ontbreken in de huidige nummering van de straat. Aan de Modderlaantje stonden kleine arbeidswoningen, waarvan de meeste bewoners bij de ijzergieterij werkten. Tegenwoordig is hier de Scholeksterstraat (De Wester).

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.nijg.com/historie/

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Nijmeegse_Machinefabriek_en_IJzergieterij

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gemeentearchief/Cat01/cwdata/09.html: pagina onder andere over de Ijzergieterij met herinneringen en foto’s

Voorstadslaan Biezenstraat

Bredero’s Bouwbedrijf bouwde begin jaren 30 de woningen en winkel op de hoek Voorstadslaan – Biezenstraat, zie hier het artikel:

Bredero’s Bouwbedrijf: een Utrechtse innovatieve bouwer in Nijmegen in de jaren 30

Voorstadslaan 18 en 20

Voorstadslaan 175 t/m 207 architect J.Th. Weisscher

Voorstadslaan 62 en 64

De twee beneden- en bovenwoningen zijn gebouwd door Carel Frederik Ronday/Rondaij.

Carel Frederik Ronday/Rondaij

In het Gemeenteverslag 1912 blijkt, dat hij de bouwvergunning heeft aangevraagd. Dat jaar komt hij ook nog voor met de aanvraag voor een vergunning voor een woonhuis op de St. Annastraat, mogelijk zijn eigen woning?

Carel Frederik Ronday/Rondaij is op 23 juni 1867 geboren in Amsterdam. Hij is getrouwd met Alida Catharina van Raam (Amsterdam, 24 december 1863). In het Bevolkingsregister van 1910 is zijn adres Sweersstraat 32. Hij was hier op 28 november 1911 komen wonen en was afkomstig uit Johannesburg, Zuid-Afrika. Op 16 februari 1917 vertrekt hij naar Amsterdam (Leliestraat 126).

In de Adresboeken 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916 komt hij voor op St. Annastraat 476 met als beroep “timmerman”.

Hij overlijdt op 20 juli 1922 in Amsterdam. (rouwadvertentie De Gelderlander 21/7/1922)

Oa Voorstadslaan 68: voormalige bakkerij

Op 16 oktober 1925 krijgt F.C. Middendorp een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven bakkerij in het perceel Voorstadslaan No. 68, kad. bekend gemeente Neerbosch, Sectie A, Nos. 1244 en 1326”. (PGNC 20/10/1925)

Links en rechts van het gebouw zijn de opgangen naar de bovenwoningen. In het midden is de winkel, met daar achter het woongedeelte en daar weer achter de bakkerij. Op de bouwtekening staat F.C. Middendorp als eigenaar en W.F. Middendorp als bouwkundige vermeld.

Bij de opening in november schrijft het PGNC:

“Een nieuwe zaak.

Bij de steeds toenemende uitbreiding van de stad neemt ook het aantal winkels in de buitenwijken gestadig toe. Een geen wonder, want sommige dier wijken hebben een zoodanigen omvang gekregen- denkt maar eens aan het Willemswegkwartier met zijn 18000 bewoners- dat zij als het ware een stadje op zichzelf vormen met eigen kerken, winkels en café’s.

Nu is er weer in de Voorstadslaan een nieuwe winkel en bakkerij geopend en wel door den heer F.C. Middendorp die in het perceel no. 68 in genoemde laan een naar de laatste eischen, d.w.z. keurige zaak heeft doen inrichten. Voor nadere bijzonderheden dienaangaande zie men achterstaande advertentie.” (PGNC 13/11/1925)

Oa Voorstadslaan 80

Hoek Voorstadslaan Biezendwarsstraat, oa voormalige de Gruyter

Op de hoek tussen de Voorstadslaan en de Biezendwarsstraat zit het huidige (augustus 2024) café de Wijck. Voorheen zat hier de Gruyter, welke in de jaren 70 failliet ging.

Op 26 september 1928 geeft de gemeenteraad goedkeuring op de verkoop van 815 c. A. bouwterrein aan de Voorstadslaan hoek z.g Biezendwarsstraat, gemeente Neerbosch, Sectie A, oud No. 1268 aan J.W. Princen en M. Kropman. Onder ander met voorwaarde, “dat het verkochte bebouwd worde met een winkelhuis met pakhuis en bovenwoning en twee onder- en bovenwoningen van een huurwaarde, respectievelijk van tenminste f700, f450, f400, 400 ’s jaars en dat die woningen vóór 1 Augustus 1929 ter bewoning gereed zijn.” (PGNC 26/9/1928). Princen heeft als aannemer en uitvoerder de bouwtekening ondertekend.

De Wester: “Sylvia kan nog moeiteloos de vele winkels in de straat voor de geest halen. ‘Waar nu Wijck zit, had je eerst de Gruyter. Een winkel met veel koper. Het rook er altijd naar versgemalen koffie en er stonden veel koekjestrommels.” (https://dewester.info/voorstadslaan/)

Daarna zat er even een groenteboer. Daarna kwamen er café’s, waaronder de Badmuts en het Waterkwartiertje. (https://dewester.info/vroeger-en-nu-voorstadslaan/)

Bakkerij

Niersstraat 2

Koetshuis Park Leeuwenstein

Park Leeuwenstein

De Rijks Tuinbouw & Winterschool

Villa Welgelegen/Villa Carré

Rond 1860 werd in de buurt van de hoek Voorstadslaan en Schependomlaan de Villa Welgelegen gebouwd (Bron: Noviomagus). Op 21/9/1870 koopt Conraad van Erpers Rooijaards de villa Welgegelen van Cornelis van Sonsbeek: ““Het buitenverblijf, genaamd “Welgelegen” te Hees, gemeente Nijmegen gelegen, bestaande ene(?) heerenhuis, koetshuis en stal, erf en tuin, voorkomende op den perceelsgewijze kadastralen legger van Neerbosch in Sectie B Nommers 58(?) huis en erf, groot vier aren drie en dertig centiaren/43 tuin, groot een hectare negen aren zeven en zestig centiaren.” Hij betaalt hiervoor 16.000 gulden. Van Erpers Rooijaard is dan “zonder beroep”.

Het jaar daarvoor, op 1 september 1869, had de verkoper Cornelis van Sonsbeek de villa gekocht. (Actenr 1386, Archiefnr 440, Inventarisnr 67).

De familie Rooyaards woonde hier 40 jaar (Noviomagus. Daarna woonde er een gepensioneerd kolonel Roloff (Noviomagus en Hees bij Nijmegen.).

Villa Carré

Daarna kocht de beroemde circusdirecteur Oscar Carré het landgoed. Hij zou er zijn laatste levensjaren doorbrengen, om in 1911 te overlijden. Daarna bleef zijn vrouw Elisa Maud Adams samen met zijn dochter Wilhelmina tot 1919 in de villa wonen. De bronnen zijn niet tot nu toe niet eenduidig of Carré zelf of zijn nabestaanden de Villa “Carré” hebben genoemd.

Huize Insulinde

In 1918 was de ‘Stichting Verblijf van de Oud-Indische Militairen’ de villa aan. De stichting had als doel het “oprichten en het exploiteeren van een verblijf voor den Oud-Indische Militair, tevens een Doorgangs- tevens Kosthuis, waarin gevestigd een Arbeidsbeurs en een Voorschotbank, daarmede hoofdzakelijk beoogde van een algemeen maatschappelijk belang.” De oprichter was Arie van Boxtel (1876-1954). Hij was als 13-jarige het Indische ingegaan en was op dat moment onderluitenant. (IndischHistorisch.nl). Aanvankelijk opende de Stichting het voormalige Hotel de Doelen op de Varkensmarkt. Er was voor Nijmegen gekozen, omdat hier het opleidingscentrum van de KNIL was. Daarbij was de Varkensmarkt geschikt, omdat deze niet al te ver van de kazerne af lag. Hier ving de stichting gerepatrieerde en gepensioneerde KNIL-militairen en hun gezinnen op. Veel oud-soldaten en lagere officieren hadden slechts een beperkt pensioen opgebouwd. Voor vrijgezellen of degenen die invalide waren geraakt was Huize Bronbeek opgericht. Deze bood echter plaats voor militairen met hun gezin.

In 1931 werd Huize Insulinde na een verbouwing geopend. Daarbij kreeg de villa de naam Huize Insulinde. Er was plaats voor vijfenvijftig inwoners. Duizenden bewoners hebben hier kortere of langere tijd gewoond.

Na de oorlog en de Indonesische onafhankelijkheid kwamen ook burgers in Insulinde terecht. In de loop der jaren kwamen steeds meer “gewone” burgers in het Huis terecht: er kwamen immers geen repatrianten meer en er was sprake van vergrijzing. In 1969 ging Insulinde op in de Stichting bejaardenhuizen Nijmegen.

1970: Bejaardencomplex

In 1970 werd de gesloopt en op deze plek kwam het bejaardencomplex Insulinde. Daarbij waren de laatste bewoners van Insulinde ondergebracht in Nieuw Maldenborgh in Hatert.  Het hek rond de tuin bleef echter behouden en hier is ook de naam Insulinde te lezen.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.noviomagus.nl/vrijkun27.htm

https://www.dorpsbelanghees.nl/wp-content/uploads/2020/10/2011-Hees-bij-Nijmegen-22x22_compressed.pdf

https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB24:061931000:pdf

Indische Sporen in Nijmegen en Hees, scriptie

Villa Rica

Dikke Boom van Hees

Een aantal villa’s:

Villa Gerda

Villa Scotia

In het Adresboek 1895 wonen

• Weduwe C.H d Villeneuve geboren M.L. Pringle, zonder beroep
• V.H. de Villeneuve, zonder beroep

In Villa Scotia, welke dan het adres Voorstadslaan 100 heeft. Daarnaast woont Weduwe V.W. de Villeneuve, geboren C.L. Serres in Villa “Rust en vrede”, Voorstadslaan 93.

Villa Vredenburg

Rob Essers heeft al een uitgebreid artikel geschreven, vanaf pagina 5.

Villa Rust en Vrede

Herinneringen

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Marialaan

Ampullenfabriek

“Nieuwe fabriek van de NAF N.V.

Aan de Marialaan bij de groenteveiling

Nijmegen 13 Juli -Architect J. Coumans te Nijmegen heeft gistermiddag de bouw aanbesteed van een nieuwe fabriek aan de Marialaan naast de groentenveiling. De N.V. Nederlandse Ampullenfabriek, de NAF N.V., thans gevestigd aan de Weurtseweg te Nijmegen, zal daar voor de nieuwe gebouwen en kantoren over een terrein van ongeveer 1500 vierkante meter kunnen beschikken.

De heer H. van Stokkum, die het initiatief nam tot de oprichting van de Ned. Ampullenfabriek wordt sedert 2 December 1950 door de heer J.H. Ijkenboom als mede-directeur geassisteeerd; laatstgenoemde heeft de volledige technische leiding van het bedrijf in handen.

De ampullen, die vroeger meestal uit het buitenland moesten worden ingevoerd, zijn uitsluitend bestemd voor laboratoria zowel in het binnenland als voor de export.”

De laagste inschrijving voor de nieuwe fabriek met kantoren en woning was van A.J. van Alfen te Boxel en zonder kantoren en woning, grondvlak ongeveer 1345 vierkante meter N.V. Bouwonderneming v.h. van Amerongen uit Arnhem voor f228.475. De gunning moet dan plaats vinden. (De Gelderlander 13/7/1951)

Architect Coumans

Lees hier over achitect Coumans:

Architect J. Coumans

Marialaan 4 t/m 14

De huidige Marialaan 12 en 14 zijn rond 1905 gebouwd als onderdeel van 3 beneden- en bovenwoningen. Hiervan was A. Koster de “eigenaar en uitvoerder”. Waarschijnlijk heeft onderstaande advertentie voor de prijsopgave van arbeidsloon betrekking op deze woningen. Daarbij is de advertentie ondertekend met A. Koster, Ziekenstraat (Ziekerstraat).

Marialaan 16 t/m 22

Op de bouwtekening van Marialaan 32 t/m 38 staat de locatie van de huidige Marialaan 16 t/m 30 nog ingetekend als “Erf van Elk”.

Of timmerman/aannemer W.A. Kellendonk de koper van dit kavel is, is nog niet bekend. Wel zal hij er twee keer twee beneden- en bovenwoningen neerzetten.

De tekening van Marialaan 16 t/m 22 is afkomstig uit het bouwdossier van augustus 1910. Daarbij is W.A. Kellendonk de “Eigenaar en Uivoerder”. Kadastraal wordt daarbij de helft gebruikt van de open ruimte. In 1911 volgt dan Marialaan 24 t/m 30.

Hierbij heeft hij zo te zien de bouwtekening letterlijk gekopieerd, waarbij de “ie” in de Marialaan is doorgehaald. En daarnaast ondertekent hij nu met W. Kellendonk.

W.A. Kellendonk

In De Gelderlander 31/12/1911 doet W.A. Kellendonk een nieuwjaarsgroet. Daarbij is hij Timmerman en Aannemer, Marialaan 5-7. Eveneens op PGNC 1/1/1913.

W.A. Kellendonk komt in de adresboeken 1912-1913, 1913-1914 voor als “metselaar” op Marialaan 7.

(Marialaan 5 is een werkplaats.) In het Adresboek 1922 W.A. Kellendonk, aannemer, voor op Breedestraat 21. In 1932 is het aannemer en timmerman op Breedestraat 29. Bij een gevonden brievenhoofd uit 1929 is het “W.A. Kellendonk & Zn., Aannemers, Machinale Timmerfabriek, Hees bij Nijmegen. Dan is bij Breedestraat de bedrukte 21 met pen doorgehaald en met pen 29-31-35 geschreven. (Inventarisnummer 1187)

Marialaan 24 t/m 30

Zie hierboven.

Flats Marialaan

“Eerste steen Flats Marialaan

Vanmiddag tussen 12 uur en half één heeft mejuffrouw Mien van Erp, dochter van het Pensioenfonds van het Vliegend Personeel van de K.L.M., de eerste steen gelegd voor het grote complex woningen, winkels en garages, dat aan de Marialaan wordt gebouwd door het aannemersbedrijf firma Penders en Gerritsen. Het betreft hier een complex van 48 woningen, tien winkels en drie garages, die door de makelaars A. Strijbosch en Th. Thunnissen aan het Pensioenfonds van het Vliegend Personeel van de K.L.M. zijn verkocht. Het plan voor het complex is ontworpen door architect J.H. ten Have.

De voorzitter van genoemd pensioenfonds, de heer van Erp, heeft in een korte toespraak vóór de eerste steenlegging dank gebracht aan allen, die aan de totstandkoming van deze bouw hebben medegewerkt, in het bijzonder het gemeentebestuur van Nijmegen, dat een grote activiteit aan de dag legde voor deze bouw. In het K.L.M. pensioenfonds is thans een bedrag van 100 miljoen gulden belegd en het spreekt vanzelf, aldus de heer Van Erp dat het bestuur in hoge mate bezorg is voor de  belegging van de bedragen en de rente welke deze opbrengsten. Nadat jhr. de Graaff, directeur van het pensioenfonds de tekst van de ooorkonde had voorgelezen en deze door verschillende bij de plechtige aanwezige genodigden was getekend metselde Mien van Erp de “eerste steen” in, waarna zij uit handen van de heer Gerritsen een mooi zilveren vaasje als aandenken aan dit plechtige ogenblik in ontvangst mocht nemen. Door het bestuur van het pensioenfonds werden alle werkers van deze bouw met een extraatje hoera’s op de K.L.M. uitgebracht. Bij de plechtigheid waren o.m. tegenwoordig de loco-burgemeester van Nijmegen, wethouder W. Beukema en drs. v.d. Borg van de Stedebouwkundige Dienst, bestuurders van het K.L.M. Pensioenfonds, de makelaars Strijbosch en Thunnissen, alsmede de opzichters de Rooy en Mulder.

De tekst op de steen luidt: “Eerste steen gelegd op 7 mei 1956 door Mien van Erp, namens het pensioenfonds van het Vliegend Personeel der K.L.M.” (De Gelderlander 7/5/1956)

Architect ten Have

Lees hier over architect ten Have:

Architect ten Have