Het interieur in de Chicago Bioscoop, Broerstraat, 1932 (F15285)
#Nijmegen, Broerstraat, Centrum, Gebouw van de dag

Chicago Bioscoop

1912 Broerstraat 40 (bij opening), verwoest in de Tweede Wereldoorlog

Het interieur in de Chicago Bioscoop, Broerstraat, 1932 (F15285)
Het interieur in de Chicago Bioscoop, Broerstraat, 1932 (F15285)

In 1912 opent de Chicago-Bioscope aan de Broerstraat. Het werd tijdens het bombardement in februari 1944 verwoest.

De Chicago-Bioscope.

In het perceel Broerstraat 40 is sinds Zaterdag de Chicago-Bioscope geopend. Nijmegen is hiermede een grootsteedsche inrichting rijker geworden, welke een sieraad voor stad en straat genoemd mag worden. Zooals de naam dezer kinematograaf reeds aanduidt, hebben de exploitanten der Chicago-Bioscope hun schitterende wijze van werken in Amerika, de nieuwe wereld, opgedaan, en, aangepast aan de gebruiken van Europa, mag men deze inrichting de eer niet onthouden, welke haar ten volle toekomt. Hier heeft men nu inderdaad een bioscooptheater in den waren zin des woords, uit ruime beurs gebouwd, schitterend uitwendig en met een luxueus interieur, kortom een inrichting, welke volkomen aan de eischen des tijds beantwoordt.

Boven den ingang trekken een viertal booglampen, welke een enorm lichtkwantum produceeren, de aandacht. Na de ruime vestibule met de coquette bureaux en de tochtdeuren, waartusschen de toiletten, gepasseerd zijn, komt men in een fraaie wachtsalon met groote banken langs de wanden. Van daar geven drie breede deuren toegang tot het theater, dat werkelijk op één lijn te stellen is met de beste inrichtingen van ons land. Alle zetels, ook die van den derden, -laagsten- rang, zijn gemakkelijke klap-fauteuils, die van den eersten en tweeden rang met pluche, die van den derden rang met leer bekleed. Ruim 500 personen kan de fraai verlichte zaal bevatten; tijdens de voorstellingen werpen een zestal lampjes aan de zijwanden een rossen gloed over de bezoekers, zoodat deze nooit geheel in het donker zitten, ten spijt van de liedjeszangers die juist de duisternis van de bioscoop menigmaal tot voorwerp van hun grappen gemaakt hebben.

Het doek, waarop de beelden geprojecteerd worden, is hoog aangebracht, zoodat alle toeschouwers de voorstelling gemakkelijk kunnen volgen. Bovendien zijn de rangen amphiteatersgewijze gebouwd. Onder het projectiedoek staat een fraaie vleugel, keurig gemaskeerd door planten. De pianist ziet in een spiegel de projectie en kan hiermede bij zijn begeleiding rekening houden.

De films worden geprojecteerd in een ruim lokaal boven de wachtsalon gelegen. Er zijn twee toestellen, zoodat, wanneer zich aan het eene storing mocht voordoen, het tweede er altijd is om stagnatie in het bedrijf te verhoeden. De wisselstroom, welke van de Gemeentelijke Centrale wordt betrokken, wordt in een lager gelegen vertrek omgezet in gelijkstroom, door de kracht van twee groote motoren. De Chicago-bioscoop kan 60 Amère lichtsterkte produceeren, hetgeen wel buitengewoon genoemd mag worden.

Het geheele gebouw is van centrale verwarming voorzien. In het voorgedeelte boven liggen de kantoren van directie en personeel. Aan de achterzijde heeft het gebouw groote nooduitgangen, correspondenderend op de Scheidemakersgas.

Met genoegen hebben wij gisterenavond een voorstelling bijgewoond en daarbij ondervonden hoezeer men reeds in een behaaglijke stemming gebracht wordt alleen door het gerief dat een theater biedt. Het doorloopend programma, dat twee uren in beslag neemt, bevatte vele mooie nummers, waarvan wij in het bijzonder de natuuropname “Op de Caspische Zee”, De Paardendieven -Cow-boy-film uit the far West-, “De Samenzwering tegen Napoleon” en verscheidende hoogst koomische nummers.

Een bezoek aan de Chicago-Bioscope kan een ieder worden aanbevolen.” (PGNC 16/5/1912)

Verbouwing 1913?

Afgaande op het bericht van PGNC is er al in 1913 een verbouwing:

Chicago-Bioscope.

Wij hebben wederom niets dan goeds te melden over de filmseries welke den bezoekers van de steeds gezellig gevulde zaal der Chicago-Bioscope worden geboden. “De Voddenraper van Parijs” was het driedeelig hoofdnummer van het programma van Vrijdag en Zaterdag. Spel, enscenering en opname waren perfect.

Een kleurenopname van Eclair van de bekende Willy was allerleukst terwijl de extra van Selig “de Stuurman der Bessie Harder” een prachtfilm was. Ook de overige nummers “deden” het goed.

Zondag en gisteren zagen we “Tersicore” een drie-acter, waarin de Spaansche danseres Tersicore eerst de liefde verstoort eener prinses doch later de verloofden weer tot elkaar brengt. Een tweedeelige Engelsch-Indische opname “de Wijze Olifant” gaf bewonderenswaardig werk te zien. “Tuilerieën van Parijs”, “Jong-Italië”, “Léonce” enz. waren verder alle uitstekende beelden.

Heden gaat ook een nieuw programma tot en met Dinsdag. Als hoofdnummer “Zigeuner’s Minnestrijd”, een film in meerdere deelen en waarin een groot stierengevecht moet voorkomen: De roep over deze film is uitmuntend, zoodat we iets moois verwachten mogen. Ook het overige programma pakt door aantrekkelijke titels.

De verbouwing nadert haar voltooiing. Men heeft reeds het bijzondere projectiedoek van de schutting verwijdert om het op het tooneel te monteeren en behelpt zich thans op een soort wit doek. Het beeld is wel iets minder helder voor een nauwkeurig opmerker, doch Vrijdag a.s. zal reeds de geheele schutting verdwenen zijn. Het euvel is dus van voorbijgaanden aard, als het al een euvel zijn mocht. Op de verbouwing komen wij nader terug.” (PGNC 24/9/1913)

1944 Verwoesting tijdens bombardement

Voor de oorlog had Nijmegen 4 bioscopen. De Chicago bioscoop, waarvan de Carolus bioscoop de vervanger was, en City gingen verloren tijdens het bombardement op 22 februari 1944. Olympia en Luxor werden tijdens Market Garden (17 tot met 21 september 1944) in brand gestoken. Alleen de Vereeniging bleef als bioscoop, sinds 1927 was zij ook films gaan vertonen. De Trust was eigenaar geweest van de Chicago bioscoop. In 1948 gaf zij aan H. van Vreeswijk opdracht tot het ontwerp van de nieuwe bioscoop.

Lees hier verder over de Carolus Bioscoop:

Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN). De architecten waren Semmelink en Hofkamp
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Nutsschool architect Semmelink en Hofkamp

1889, Hertogplein

Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN). De architecten waren Semmelink en Hofkamp
Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN)

Nadat de school aan de Kaaskorversgas te klein geworden was, richtte de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een school aan het Hertogplein op. In 1889 ging deze Nutsschool open. Hiervan waren Semmelink en Hofkamp de architecten. De school is rond 1968 gesloopt.

Vooraf: Kaaskorvergas

In 1821 begon de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een school in een gehuurd pand aan de Jodengas. Vanaf december 1823 werd les gegeven in een gebouw, “een lokaal” op de hoek van de Broederstraat en de Kaaskorvergas, een gekocht pand. Daar bleef de school 65 jaar lang. Omdat het aantal leerlingen was gegroeid en afgaande op het onderstaande artikelen, in de loop der jaren weinig was aangepast, voldeed het gebouw niet meer . Daarop werd een nieuwe school gebouwd naar ontwerp van de architecten Semmelink en Hofkamp.

Bij de Opening

Bij de opening schrijft het PGNC onder andere:

“Nadat in het jaar 1816 ook hier ten stede een Departement van die Maatschappij was opgericht, hadden zijne leden weldra begrepen, dat de bedoelingen van den stichter niet konden verwezenlijkt worden, zonder verbeterd onderwijs, al het beste middel tot volksbeschaving en volksontwikkeling. Den 22en October 1821 werd de “Nutsschool” door den toenmaligen voorzitter van het Dep., dr. A. Moll, geopend in een lokaal in de Jodengas, hetwelk thans tot openbare verkoopingen dient. In de maand December 1823 werd de school verplaatst naar het lokaal, waar zij tot den dag van heden, dan ruim 65 jaren lang, gehuisvest was, in de Kaaskorversgas bij de Broerstraat. Jaren lang bleven de schoolgebouwen onveranderd en bleef het getal leerlingen op dezelfde hoogte, verdeeld over twee lokalen, die nog heden, schier in denzelfden staat, aanwezig zijn en waarvan nog menig Nijmegenaar de herinnering trouw bewaart.

Ten jare 1865 deed zich evenwel behoefte aan verandering en uitbreiding gevoelen. De onderwijzerswoning verdween en maakte plaats voor drie schoollokalen en eene gymnastiekzaal. Nu nam onder den hoofonderwijzer Japikse de school aanhoundend in bloei toe. De ontmanteling der vesting werkte mede om het aantal der leerlingen steeds te doen aangroeien, totdat de oprichting der aan de Rijkskweekschool voor onderwijzers verbonden leerschool, in dezen aanwas een zekeren stilstand bracht. Dit duurde evenwel niet lang. Weldra vermenigvuldigden de aanvragen om plaatsing zich zoozeer, dat de bestuurskamer, de koffiekamer en een bergkamer op de bovenverdieping in schoollokalen herschapen worden.

Thans drong zich aan het Bestuur en aan de leden van het Departement meer en meer de overtuiging op, dat een nieuw, naar de eischen des tijds ingericht schoolgebouw eene behoefte voor het Departement, ja voor onze stad mocht heeten. Na een enkelen misgreep slaagde men in het vinden van een geschikt terrein. De heeren Semmelink en Hofkamp namen de taak op zich om een plan te ontwerpen, dat aan alle eischen voldeed en dat, nu het verwezenlijkt voor onze oogen staat, den bouwmeesters zoowel wat praktische inrichting als wat sierlijkheid van vormen betreft grootelijks tot eer verstrekt. De nette, ruime lokalen, de luchtige gangen, de fraaie gymnastiekzaal en de inrichtingen tot luchtverversching en tot verwarming, volgens de wenken van deskundigen tot stand gebracht overeenkomstig de voorschriften der hygiëne, maken een allerbehagelijksten indruk. Zoo is hier voortgezet wat het voortgeslacht begon. “Zal ook deze school,” vroeg de spreker, “evenvele jaren als de vorige aan haar doel beantwoorden? Zal ook hier geslacht na geslacht zijne eerste opleiding en vorming ontvangen? Wie, die het zeggen zal? Maar laat ons ten minste tevreden zijn met de gedachte, dat wij iets voor het levend geslacht hebben gedaan en laat ons leven in het vertrouwen, dat, ook waar wij dwaalden, ons werk door hen, die na ons komen, nog beter zal worden voortgezet. Wij hebben, dat is zeker, eene daad verricht op op onzen tijd.”…” (PGNC 7/3/1889)

De Wilhelminaboom; op de achtergrond de Nutsschool, 31/3/1966 (Foto J.F.M. Trum via F20537 RAN CC-BY-SA)
De Wilhelminaboom; op de achtergrond de Nutsschool, 31/3/1966 (Foto J.F.M. Trum via F20537 RAN CC-BY-SA)

Verhuizing Palembangstraat

In 1950 keurt de onderwijsinspectie het pand af. Door een moeizaam verlopen bouwprocedure werd de nieuwbouw pas in 1959 geopend. Lees hier het artikel over de nieuwbouw:

De Nutsschool, gezien vanuit de Archipelstraat, architect F.M. Oswald, 1991 (Ton Opsteegh via F28255 RAN CC-BY-SA)

Nutsschool architect Oswald

Het oude gebouw van de Nutsschool voldeed niet meer. Daarop besluit de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen tot de bouw van een nieuwe school. In 1957 wordt begonnen met de bouw. Het ontwerp is van F.M. Oswald.

Lees verder

Vervolg en Sloop

In 1968 is het gebouw gesloopt. Daarvoor was er een aantal jaren de Nijmeegse Muziekschool gehuisvest.

Na de sloop zou eerst van 1969 tot 1981 de Fiat Garage Egbers, later Theo Lang gevestigd zijn. Daarna werd het wit/rode gebouw van Leo van Schaijk / Osnabrugge gebouwd. Deze werd in 2006 verkozen tot lelijkste gebouw van Nijmegen. In december 2010 vond de eerste steenlegging plaats voor de nieuwbouw van Hertogtaete, waarna in de maanden daarna de sloop van Leo van Schaijk/Osnabrugge plaatsvond.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Maatschappij_tot_Nut_van_%27t_Algemeen,_departement_Nijmegen

Contexten met Romeins aardeweOp de grens van Oppidum Batavorum. Archeologisch onderzoek aan het Nijmeegse Hertogplein, Nijmegen (Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 70), C. Harmsen & H. van Enckevort (red.),, 2017: het verslag van de opgravingen aldaar

Derk Semmelink, architect

Architect Semmelink begon als leerling bij de Arnhemse architecten van Gendt en Nieraad. Een aantal werken van hem zijn Hotel-café Bellevue, villa Maris, het Luthers Kerkje, het Wilhelminaziekenhuis, Bahlmann en schoolgebouw van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen

Wilhelminaboom: herinnering aan kroning Wilhelmina op het Hertogplein

Op 6-9-1898 wordt Wilhelmina gehuldigd tot Koningin der Nederlanden. Ter gelegenheid daarvan viert Nijmegen de Kroningsfeesten, waarbij het planten van de Wilhelminaboom op 1 september een belangrijk onderdeel is. Deze boom staat nog steeds op het Hertogplein.

Hertogstraat

De Hertogstraat is afgeleid van een heerstraat, een Romeinse legerweg. In ieder geval was de straat en omgeving in de Romeinse tijd in gebruik. Wikipedia: “De Hertogstraat is een van de oudste straten van Nederland. De straat wordt al in de 14e eeuw vermeld”. Volgens het Straatnamenregister in 1322 als Hyrtstege (door Gorissen in 1956)…

De winkel van de fa. Roghmans, handelaar in azijn en zuren, 1935 (F21633 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

De verbouwing van Fa. Roghmans aan de Zeigelbaan

Zeigelbaan 55-57, verwoest in WO II

De winkel van de fa. Roghmans, handelaar in azijn en zuren, 1935 (F21633 RAN)
De winkel van de fa. Roghmans, handelaar in azijn en zuren, Zeigelbaan 55, 1935 (F21633 RAN)

Architect van Eldik ontwierp de verbouwing van het winkelhuis voor de firma Roghmans, Zeigelbaan 55-57. De winkel was een zaak in mosterd, azijn en kruidenierswaren.

Op 2-3-1934 vindt aanbesteding plaats van het amoveeren en weder opbouwen van het winkel- en woonhuis van de firma Roghmans, Zeigelbaan 55-57 plaats. Wezen had de laagste inschrijving met f6157, maar de gunning werd echter aangehouden.

Bij de opening schrijft de Gelderlander (De Gelderlander 23/7/1934):

De verbouwing bij de fa. Roghmans.

De Zeigelbaan is weer een mooi winkelhuis rijker geworden door de verbouwing van de bekende zaak in mosterd en azijn, annex kruidenierswaren van de fa. Roghmans.

Deze zaak bestaat al vanaf het jaar 1859, een van de oudste zaken dus in deze oude, drukke winkelstraat. Het valt dan ook niet te verwonderen, dat de oude winkel om hernieuwing vroeg.

Een winkel met trapjes is wel aardig als aandenken aan vervlogen tijden, maar de nieuwe tijd vraagt een ander voorkomen van de winkels. Weg ging de oude pui en een moderne, met een keurige ruimte voor étaleeren, waarin de azijn en mosterd de hoofdrol vervullen, is er voor in de plaats gekomen. Het geheel is werkelijk frisch, fleurig en up to date. De Zeigelbaan gaat er weer mee op vooruit!

De architect van den nieuwen winkel was de heer J.H. van Eldik. De aannemers de heeren Weeren en Willems uit Heumen.

Het schilderwerk werd uitgevoerd door G. van Eldik en het terrazzowerk door L.S. d’Agnolo.” (De Gelderlander 23/7/1934)

Het pand werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest. 

Familie Roghmans

De tot nu eerstgevonden vermelding van J.M. Roghmans op Zeigelbaan 55 is in PGNC 2/3/1916.

Roghmans is echter nog ouder. En daarnaast is voor 1916 ook al sprake de Zeigelbaan; het is echter nog niet bekend wanneer het om een daadwerkelijke verplaatsing van het bedrijf gaat, of dat er sprak is van een hernummering.

In ieder geval komen ze voor in het Bevolkingsregister 1840 van Boxmeer: Johannes Mathias is dan 20 en de oudste zoon van Jacomina Jurgens , winkelierster. Hij is dan al kuiper.

In het Bevolkingsregister van 1860 komt de familie Roghmans aanvankelijk voor op Bloemerstraat B N 238. Johannes Matthijs Roghmans (Boxmeer, 8-6-1819) is dan “kuiper” van beroep. Hij is getrouwd met Johanna Wijsmann (Wijler, 1825). Zij krijgen 3 kinderen:

  • Maria Antonia Roghmans (Nijmegen, 10-5-1862)
  • Johannes Mathias Roghmans (Nijmegen, 5-12-1863)
  • Elisabeth Roghmans (Nijmegen, 23-3-1867(?)): Zij komt nog niet op de kaart van het Bevolkingsregister van 1860 op de Bloemenstraat voor, maar wel op dat van de Zeigelbaan. In het Bevolkingsregister 1870 staat er 1865. In het Bevolkingsregister 1880 verhuist tijdelijk zij een aantal malen. Bovendien lijkt haar geboortejaar lastig: er staat 1 keer 1865 en 2 keer 1866, waarvan de laatste door het “blauwe potlood” is vervangen door 1867.

Zij verhuizen naar Wijk B No 515.

Bovendien woont zijn broer, Hendrikus Roghmans, smid, dan in de Molenstraat. In het overzicht hieronder lijken de vermeldingen van H. Roghmans en zijn familie uitgesloten te zijn, maar dat is niet volledig zeker.

In 1868 komt M. Roghmans voor op Bloemerstraat, B 240 (Adresboek 1868).

In het Bevolkingsregister van 1870 komt het gezin Roghmans voor op Zeigelbaan Wijk B N 515, waarbij er op een later tijdstip “14” bij is geschreven. Ook komen in het Bevolkingsregister 1870 nog een paar tijdelijke bewoners voor. In het Bevolkingsregister 1880 komt de familie Roghmans voor op Zeigelbaan Wijk B. nr 14. Het “blauwe potlood” heeft er later bij de Aantekeningen “47” bijgeschreven.

Johannes Matthijs Roghmans overlijdt op 28 april 1882.

Op 27 juli vraagt M. Roghmans vergunning tot het plaats van luchttralies voor “den kelder van zijn huis aan de Zeigelbaan Wijk B No 515.” (Gemeenteverslag 1877)

In het Adresboek 1878-1881 is het J.M. Roghmans, Winkelier, Zeigelbaan B 515.

In 1887 komt Wed. Roghmans, geboren J. Wijsmann, Winkelierster, Zeigelbaan, 14. De Wed. J.M. Roghmans komt op die manier ook voor in een advertentie van PGNC 14/6/1889. En de Wed J.M. Roghmans en Kinderen doen in De Gelderlander 1/1/1896 een Nieuwjaarsgroet (zonder vermelding van adres).

In het Adresboek 1899 is het nog Wed. J.M. Roghmans, geboren J. Wijsman, Zeigelbaan 49.

Johanna Wijsmann, winkelierster in kruidenierswaren) overlijdt op 5 oktober 1900 (Bevolkingsregister 1890). Johannes is doorgestreept, met een verwijzing naar “blz 148”. Het lijkt dat hij doorgestreept hij zijn eigen bladzijde gekregen heeft (zie hieronder).

Elisabeth trouwt en verhuist (naar “blz 97 van dit boek”). En Maria? Haar naam is niet doorgestreept, wat zou betekenen dat ze hier is blijven wonen. Wel wordt bij de Aantekeningen verwezen wordt naar het Dienstbodenregister.

In het Bevolkingsregister 1900 komen Johanna, Johannes en Maria (weer/nog steeds) op 1 bladzijde voor: Zeigelbaan, waarbij de 47 is doorgestreept en vervangen door 21. Bij aantekeningen staat bij Johannes nu “N Bl 362”, oftewel de volgende bladzijde). Achter Johanna staat haar overlijdensdatum: waarschijnlijk is tegelijkertijd ook op de bladzijde van 1890 de overlijdensdatum ingevuld. Maria is niet doorgestreept: zij blijft op nummer 21. (Het lijkt er op dat in het Bevolkingsregister van 1890 en 1900 een aantal dingen dubbel zijn geregistreerd).

Johannes trouwt met Berendina Petronella Tilleman (Heteren, 29-11-1870). Zij vestigt zich op 15 juni 1900 vanuit Elst. (Bevolkingsregister 1890) en blijft (of komt weer) op Zeigelbaan 47.

In het Bevolkingsregister 1900 komen 3 kinderen voor:

  • Matthias Antonius Johannes Maria (8-9-1902)
  • Antonius Johannes Canisius (15-5-1904)
  • Johannes Matthias Leo (11-4-1906)

In het Adresboek van 1901 en 1902 M.A. Roghmans, Zeigelbaan 47.

In het Adresboek 1903 is het I.M. Roghmans op Zeigelbaan 47 en M.A. Roghmans op nummer 21.

Daarna doet “Joh.M. Roghmans” een nieuwjaarsgroet. Het adres is dan Zeigelbaan 47. (De Gelderlander 1/1/1905, 1/1/1907 en 1/1/1909).

In het Adresboek 1909 staat J.M. Roghmans, kruidenier, op nummer 47, terwijl M.A. nog op nummer 21 staat. Idem voor 1912-1913. In PGNC 2/3/1916 is het J.M. Roghmans, Zeigelbaan 55.

In het Bevolkingsregister 1910 staat Johannes als “winkelier”. Daarbij is het huisnummer op een later tijdstip (1/1 ’21) vervangen van 47 naar 55. Matthias is “monteur”. Johannes vertrekt op 7-9-1917 naar “Megen c.a. gymnasium franciscanen”.

Ook in Adresboek 1926 zijn er 2 adressen:

  • Zeigelbaan 27/29: Mej. M.A.
  • Zeigelbaan 55:
    • A.J.C. Roghmans
    • J.M., winkelier
    • M.A.J.M., monteur

En in 1934 :

  • Bloemerstraat 9 : J.M., winkelier
  • Zeigelbaan 27-29 : Mej. M.A.
  • Zeigelbaan 55 :
    • Mosterd- en azijnfabr.
    • M.A.J.M., bedrijfsleider

Herbouw Gerard Noodtstraat 52-54 en Derde Walstraat 91-93

In 1951 vond de herbouw plaats op de Gerard Noodtstraat 52-54 en Derde Walstraat 91-93:

Jos. Van Eldik, architect

OVER Johannes Hendrikus of Jos. van Eldik (Zetten-Andelst, 24-2-1895  –  Nijmegen , 0-7-1973) Jos. van Eldik is architect. De meeste…

De Familie-Bioscoop, vanaf 1918 het Olympia Theater, 1913-1918 (F21629 RAN) Lange Burchtstraaat
#Nijmegen, Burchtstraat, Centrum

Bioscoop Familie-Bioskoop architect Jansz

De Familie-Bioscoop, vanaf 1918 het Olympia Theater, 1913-1918 (F21629 RAN) Lange Burchtstraaat
De Familie-Bioscoop, vanaf 1918 het Olympia Theater, Lange Burchtstraaat, 1913-1918 (F21629 RAN)

In oktober 1913 opent de Familie-Bioskoop haar deuren aan de Lange Burchtstraat. Daarvoor heeft ze een aantal aangekocht en gesloopt. Wel is in ieder geval de voorgevel van kapperszaak Scheer blijven bestaan, welke nu als ingang dient. De architect was A.W. Jansz. In 1918 werd de bioscoop hernoemd tot Olympia-Theater. Tijdens het bombardement van 1944 werd ook dit pand verwoest.

Het Bioskoop-Theater had daarvoor in de Grotestraat gezeten.

Aankoop panden

Ten aanzien van de aankoop van de panden zijn 2 artikelen gevonden:

“De “Familie-Bioskoop”.

De “Familie-Bioskoop” in de Grootestraat alhier is, naar wij vernemen, door aankoop eigenaar geworden van twee zeer uitgestrekte perceelen met ingang in de Burchtstraat. Het ligt in de bedoeling, om op dit terrein te vestigen een eerste-klas theater voor bioskoop-voorstellingen, welke volgens de meest moderne eischen en toepassingen zullen worden gegeven.

Buitendien zal de geheele bovenbouw tot een ruime vergaderzaal worden ingericht, zoodat men weldra een vergaderlokaal meer- dat tot allerlei doeleinden geschikt is- in het centrum onzer stad zal bezitten.” (PGNC 19/10/1912)

En:

PGNC 16/11/1912

Familie-Bioskoop.

Naar wij vernemen, is heden door de Familie-Bioskoop aangekocht het huis en erf van den heer Scheerder aan de Burchtstraat alhier. Met de terreinen, waarvan wij den aankoop reeds voor eenigen tijd vermeldden, is nu een uitnemende gelegenheid verkregen tot den bouw van een prachtig theater met flinke entrée enz., voor de Familie-Bioskoop.” (PGNC 16/11/1912)

Dan blijkt dat midden januari 1913 de plannen gereed zijn en dat de “gemeentelijke goedkeuring verkregen is”. Binnen enkele dagen zal kunnen worden begonnen met daadwerkelijke realisatie. (PGNC 16/1/1913)

Aanbesteding

Op 12 maart 1913 vindt de aanbesteding plaats van: “Het amooveren van de perceelen 8, 8a en 12 Lange Burchtstraat en 7-13 Lange Nieuwstraat, en het daar ter plaatse Bouwen van een Bioskoop met bijkomende werken” namens de Naamlooze Vennootschap “Familie-Bioskoop” te Nijmegen. De architect is A.W. Jansz, Stijn Buijsstraat 4. (PGNC 10/3/1913)

H. Seegers had met f36290,- de laagste inschrijving en aan hem werd het werk gegund. (PGNC 13/3/1913)

De oude Familie-Bioskoop aan de Grotestraat (Grootestraat) werd gesloten (PGNC 1/1/1914).

Advertentie laatste programma bioscoop aan de Grootestraat (PGNC 28/9/1913)
Advertentie laatste programma bioscoop aan de Grootestraat (PGNC 28/9/1913)

Kapperszaak Scheerder

Aankondiging Familie-Bioskoop (Detail F86806  RAN)
Aankondiging Familie-Bioskoop (Detail F86806 RAN)

De ingang van de Familie-Bioskoop vormt de voormalige kapperszaak van Scheerder, zie hier het artikel:

Winkelhuis Scheerder architect Weve

Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeriën en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de Lange Burchtstraat. Het is gebouwd in renaissance-stijl.

Bij de opening

Advertentie Opening nieuwe Familie-Bioskoop (PGNC 3/10/1913)
Advertentie Opening nieuwe Familie-Bioskoop (PGNC 3/10/1913)

De nieuwe Familie-Bioskoop.

Het mag zeker een gelukkige gedachte genoemd worden van de beheerders der nieuwe Familie-Bioskoop, welke aan de Burchtstraat verrezen is, om bij den bouw een zoodanige voortvarendheid aan den dag te leggen, dat de nieuwe inrichting bij het begin der kermis in exploitatie kan worden gebracht. Want terecht hebben zij ingezien dat de Nijmeegsche “jaarmarkt”, welke honderden menschen van elders in onze stad brengt, een der beste gelegenheden was om de Familie-Bioskoop bij stadgenoot en vreemdeling te introduceeren.

Coiffeur en de aankondiging voor de vestiging van de Familie bioscoop-Theater, 1913 (F86806 RAN) Lange Burchtstraat
Coiffeur en de aankondiging voor de vestiging van de Familie bioscoop-Theater, 1913 (F86806 RAN) Lange Burchtstraat

De kennismaking zal, wij twijfelen daar geen oogenblik aan, hoogst aangenaam zijn. Nijmegen toch is, dank zij het initiatief en den geldelijken steun van een van een aantal ingezetenen, in de nieuwe inrichting een gebouw rijk geworden, waarop het trotsch mag zijn en dat de bewondering van iederen bezoeker zal wegdragen. Door afbraak van vijf panden in de Burchtstraat en de Lange Nieuwstraat heeft men ruimte gekregen om een bioskoop-theater te doen verrijzen, dat wat inrichtingen en afmetingen betreft met de beste van het buitenland mag concurreeren. De geheele bouw draagt in zijn kleinste onderdeelen het stempel van degelijkheid en praktischen zin; de nieuwste vindingen op velerlei gebied zijn er bij in toepassing gebracht, firma’s met eene erkende reputatie heeft men met de uitvoering belast en zoodoende is een geheel verkregen, dat aan de allerhoogste eischen voldoet en een sieraad voor de Burchtstraat genoemd mag worden.

De ingang van de Familie-Bioskoop wordt gevormd door het pand waarin jaren lang de coiffeurszaak van den heer Scheerder gevestigd was. De gevel van dit pand, een der beste van het herboren Nijmegen, een kunstwerk van den heer Weve, werd niet meer dan noodzakelijk aangetast. Een drietal electrische booglampen aan sierlijk gesmeden armen met een lichtsterkte van 1600 normaalkaarsen, dragen er toe bij de aantrekkingskracht van het gebouw te verhoogen.

De entrée wordt gevormd door een voorhal, schitterend in een zee van licht. Een terreinspeling- die stadsterreinen zijn soms zoo wonderlijk- leidde er toe eene perspectivische werking te scheppen, die het geheel grooter doet zijn dan het werkelijk is. Fraaie marmeren wanden en sierlijke uitstalvitrines, zooals men die in de groote wereldsteden aantreft en welke zeker bij de Nijmeegsche neringdoenden in trek zullen komen, maken het geheel aantrekkelijk zonder opdringend te zijn. In ruime mate is hier gelegenheid de dikwijls zoo pakkende filmreclames te demonstreeren.

Tochtdeuren leiden naar de wachthal. Deze is rustig gehouden. De marmeren paneelen, waaronder een eenvoudige bespanning en de keurige teakhoutbetimmering, waarborgen hier een zekeren ernst. Deze hal wordt door een glazen koepel verlicht. Met de wachthal staat een mooi in stijl gehouden zaaltje in correspondentie; hieraan zal nog eene andere bestemming worden gegeven. Voor kleine kunstexposities, intieme bijeenkomsten lijkt het ons uitermate geschikt. In dit zaaltje heeft men een buffet, dat in directe verbinding met de zaal staat.

Foyer van de Familie-Bioscoop van H. Kersten, vanaf juli 1918 Olympia Theater, Lange Burchtstraat, 6/1916 (F88985 RAN)
Foyer van de Familie-Bioscoop van H. Kersten, vanaf juli 1918 Olympia Theater, Lange Burchtstraat, 6/1916 (F88985 RAN)

Om intusschen weder naar de wachthal terug te keeren- een ruime, alleen door een voorhang afgescheiden, toegang leidt van hier uit naar de zaal, terwijl ter linker kant een monumentale trap met rijkbewerkte leuning naar de tribune voert.

De zaal is werkelijk schitteren in één woord. Zij biedt plaats aan 800 personen en op alle rangen vinden de bezoekers ruime en comfortabele klap-fauteuils. De kapoverspanning van de zaal is in constructief opzicht een meesterstuk en heeft er in niet geringe mate toe bijgedragen, dat het geheel een monumentaal cachet gekregen heeft. Aansluitend aan het plafond, dat thans nog wit is doch te zijner tijd geschilderd wordt, is een centrale lichtbron aangebracht, welke in een rustig doch zeer helder licht doet baden. Bovendien zijn de meest in het oog springende architectonische gedeelten door lichtpunten verlevendigd. De wanden zijn met deftig laken bespannen. De betimmering is geheel van teak-hout. De zaal helt vrij steil, zoodat men van alle rangen af een uitstekend gezicht op het projectiedoek heeft. Het laatste verdient nog bijzondere vermelding: het heeft een afmeting van 6 bij 4.80M., zoodat, evenals die der oude bioskoop in de Grootestraat, de tableaux zeer groot zullen zijn. Luxe en comfort zal de bezoeker op elken rang in hooge mate vinden en dit zal hem den gang naar de Familie-Bioskoop steeds een aangename doen zijn.

Balkon van de bioscoopzaal van de Familie-Bioscoop van H. Kersten, vanaf juli 1918 Olympia Theater, Lange Burchtstraat, 6/1916 (F88987 RAN)
Balkon van de bioscoopzaal van de Familie-Bioscoop van H. Kersten, vanaf juli 1918 Olympia Theater, Lange Burchtstraat, 6/1916 (F88987 RAN)

De tribune is zeer ruim en biedt mede uitstekende gelegenheid om de voorstelling te volgen. De eerste rijen zullen hier zelfs de hoogste rang zijn. De tribune is vervaardigd van gewapend beton, waardoor het mogelijk was haar nagenoeg zonder ondersteuning uit te voeren, voor een bioskoop-theater, waarin men nu eenmaal dikke pilaren niet kan gebruiken, een gunstige eigenschap.

Overal zijn nooduitgangen- in de L. Nieuwstraat zelfs vijf- zoodat ook op het punt van veiligheid de nieuwe inrichting aan de hoogste eischen voldoet. Maar buitendien heeft bij den bouw de gedachte voorgezeten in alles het publiek ten gerieve ze zijn; wij wijzen b.v. op de aanwezigheid van toiletgelegenheden en op keurige garderobe in de entrée.

De cabine, van waar uit de projectie geschiedt, is natuurlijk brandvrij en de operateur heeft er alle ruimte en… een eerste-klas toestel om zijn werk, dat honderden genot verschaft, te verrichten. Noemen wij verder nog de kantoren van de directie en den technischen leider, welke zich mede in sierlijkheid en praktischen inrichting bij het vorige aansluiten.

Het geheele gebouw is voorzien van centrale verwarming, terwijl de verschillende afdeelingen alle telefonisch met elkander in verbinding staan.

De bouw werd verricht volgens het ontwerp van den heer A.W. Jansz, architect alhier, die daarmede een nieuw bewijs van zijne kundigheden heeft geleverd. Wanneer het gebouw der Familie- Bioskoop na de opening algemeen zal geroemd worden om zijn schoonheid en grootsteedsche inrichting, dan zal men ongetwijfeld met waardeering overwegen dat het de heer Jansz is, die uit het eigenaardig complex van terreinen, zonder iets van den grond prijs te geven, een gelukkig geheel schiep. Maar naast hem komt hulde toe aan onzen stadgenoot de heer W.J.H. van der Waarden, die de uitvoering geleid heeft en dezen met zoo uitstekend resultaat ten einde heeft gebracht.

Het werk is uitgevoerd door den heer H. Seegers, aannemer alhier, die er alle eer mee inlegd. Verder hebben o.a. aan den bouw medegewerkt: de heer Beuser-van Alphen voor de omvangrijke electrische installatiën, de firma L.A. Moll voor de electrische ornamenten; de heer Kaak voor het schilderwerk, de heer Nannings voor de sanitaire artikelen, de ingenieur Kuijpers te Rotterdam voor het gewapend beton, de N.V. de Klopper te Dordrecht voor de stoelen; de firma Otten voor het stucadoorswerk; de firma Maurits Drukker en de heer H.J. Tielemans voor de gordijnen e.d.; de firma Canta, werkplaats Wolfkuilsche weg, voor het marmerwerk, en de firma Stokvis te Arnhem voor de centrale verwarming en de ventilatie-inrichting; de heer Joh. Th. Van der Waarden voor de terrrazzo-vloeren, terwijl de petten der mooie uniformen voor het personeel werd geleverd door den heer Th. Hendriks, Broerstraat. En deze lijst mag niet de naam ontbreken van den timmerman Peters, die zich bij het moeilijke overkappingswerk zeer verdienstelijk heeft gemaakt. Door de samenwerking van al dezen is een gebouw tot stand gekomen, waarop iederen Nijmegenaar trotsch mag zijn en waarin ongetwijfeld honderden vele avonden op de meest aangename wijze zullen doorbrengen.

Morgenavond heeft een invitatie-voorstelling plaats en Zaterdag wordt de Familie-Bioskoop voor het publiek geopend. Wij twijfelen er niet aan of dit zal de nieuwe, zoo breed opgezette inrichting een druk bezoek doen ten deel vallen.

Het bestuur van de Familie-Bioskoop wordt gevormd door de heeren Rud. Bless, W.H.M. Schans de la Croix en J.B.L. Wildenbeest. Technisch leider is de heer H. Kersten, die op dit gebied zijn sporen alleszins verdiend heeft en als explicateur zal optreden de heer Arn. van den Donck.” (PGNC 3/10/1913)

Architect A.W. Jansz

Anthonie Wouter Jansz (19-5-1879 geboren in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude)

Veel mensen zullen onbekend zijn met de naam A.W. Jansz. Toch is hij bouwer van het meest bekende bouwwerk van Nijmegen, althans de herbouw daarvan: de toren van de Sint-Stevenskerk. Deze was bij het bombardement van februari verwoest. Onder leiding van Jansz werd deze toren opnieuw opgebouwd, waarbij hij in 1953 gereed kwam.

Een foto van hem aan het werk voor toren van de Sint-Stevenskerk is te vinden op F46429.https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?nav_id=0-1&index=14&imgid=14085191&id=329454

Gevonden werken:

  • Houten gebouw voor de elektriciteitstentoonstelling, dat van 2 juli tot en met 15 augustus 1910 op het Kelfkensbos werd gehouden (Noviomagus.nl)
  • Kunst- en sporttentoonstelling in 1912. Hiervoor ontwierp hij ook het affiche
  • Bioscooptheater, Lange Burchtstraat 8, dat in 1913 werd geopend.

Een uitgebreide beschrijving staat op de site van Rob Essers https://gaypnt.home.xs4all.nl/pdf/20171119_voorstel%20naamgeving.pdf

(welke tevens bron was van deze paragraaf)

Olympia-Theater

De grote zaal van het op 26 juli 1918 geopende Olympia Theater. In de openingsadvertentie afficheerde zich het theater als één van de grootse van Nederland met eigen orkest en intieme zaal voor cabaret voorstellingen. Op 22 februari 1944 werd het theater door het bombardement van de aardbodem weggevaagd, Lange Burchtstraat,1939-22/2/1944 (GN11012 RAN)
De grote zaal van het op 26 juli 1918 geopende Olympia Theater. In de openingsadvertentie afficheerde zich het theater als één van de grootse van Nederland met eigen orkest en intieme zaal voor cabaret voorstellingen. Op 22 februari 1944 werd het theater door het bombardement van de aardbodem weggevaagd, Lange Burchtstraat,1939-22/2/1944 (GN11012 RAN)

Burchtstraat

De Burchtstraat is al eeuwenlang een van de belangrijkste straten van Nijmegen. Eeuwenlang was deze van belang doordat het de…

Winkelhuis Scheerder architect Weve

Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeriën en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de…

Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur architect Weve (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest?
#Nijmegen, Burchtstraat, Centrum, Gebouw van de dag

Winkelhuis Scheerder architect Weve

1884-1885, Lange Burchtstraat 8

Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur architect Weve (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest?
Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest? (RAN)

Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeriën en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de Lange Burchtstraat. Het is gebouwd in renaissance-stijl.

Het PGNC bij opening in 1885:

“Blijft de bouwlust in de nieuwe wijken onverflauwd en verrijzen voortdurend in ongelooflijk korten tijd de fraaiste huizen en villa’s, ook de binnenstad gaat steeds vooruit en krijgt langzamerhand een geheel vernieuwd aanzien. Overal worden de verfraaiingen of verbeteringen aangebracht en op elk gebied is vooruitgang merkbaar. Zoo is thans weder in de Lange Burchtstraat het aantal winkelhuizen met een vermeerderd. De heer H. Scheerder heeft namelijk heden zijn magazijn van Parfumeriën aldaar geopend en tevens zijn nieuw ingerichten Salon de coifurre. Reeds vóór de opening trok het huis naar de plannen van den stads-architect den heer Weve in renaissance-stijl gebouwd, door zijn sierlijken, coquetten gevel de algemeene aandacht, doch bij de nette uitstalling komt dit thans nog te meer uit. De Salon de coiffure is met alle mogelijke comfort, geheel naar de eischen des tijds ingericht en de fraaie gesneden eikenhouten meubelen, uit de fabriek van den heer H.J. Dijkman alhier, zijn daarvan een waar sieraad. Ook de salon voor dames is in overeenstemming met het geheel. Neemt men nu hierbij in aanmerking dat de stand en der beste van de stad is, dan durft men zeker den heer Scheerder veel succes van zijn nieuwe onderneming voorspellen.” (PGNC 11/11/1885)

Architect Weve

Weve architect

Weve was een architect en ingenieur. Hij was stadsarchitect en directeur Gemeentewerken van Nijmegen. Hij ontwierp onder andere 17 scholen,…

Vervolg Familie-Bioskoop

Aankondiging Familie-Bioskoop (Detail F86806  RAN)
Aankondiging Familie-Bioskoop (Detail F86806 RAN)

Voor het verhaal van de kappersfamilie Scheerder, zie het artikel: https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/SjaakRutten/Kappers/Kappers03.htm

Het pand wordt in 1913 verbouwd als onderdeel van de “Familie-Bioskoop”.

In de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw verwoest.

Lees hier over de bioscoop:

Burchtstraat

De Burchtstraat is al eeuwenlang een van de belangrijkste straten van Nijmegen. Eeuwenlang was deze van belang doordat het de…

Weve architect

Weve was een architect en ingenieur. Hij was stadsarchitect en directeur Gemeentewerken van Nijmegen. Hij ontwierp onder andere 17 scholen,…

Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw architect Hoffmann
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Villa Rica

1904, Voorstadslaan 351

Villa Rica, Voorstadslaan, architect Hoffmann, juli 2024
Villa Rica in het zonnetje, Voorstadslaan, architect Hoffmann, juli 2024

Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond aan de Voorstadslaan. Hij laat daarop een villa ontwerpen door de architect Hoffmann: Villa Rica. Het gebouw op de hoek van de Voorstadslaan en Prinsenlaan stamt uit 1904.

Vooraf

“Het pand verrees op een kavel waar ook voorheen al bebouwing had gestaan. Uit de kadastrale kaart van 1832 blijkt namelijk dat ter hoogte van de huidige aansluiting van de Prinsenlaan op de Voorstadslaan – in het verlengde van de Bredestraat – een fors huis met erf en tuin stond. Eigenaar was de landbouwer Derk Kloosterman. Later is hier dus de Prinsenlaan aangelegd en het onderhavige pand bevindt zich direct ten zuiden van deze straat,” (Gemeentelijke monumentenlijst).

In deze buurt stonden meerdere villa’s. Zelf maakte Villa Rica onderdeel uit van het nooit volledig gerealiseerde Villapark Hees.

The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522

Villapark Hees

1902 “Villapark onder Hees. Wij hebben indertijd reeds gesproken van het villapark, dat onder leiding van den architect den heer Oscar Leeuw zal worden aangelegd tusschen den straatweg naar Hees, de oude Heesche laan en den nieuwen weg, van wege de Gemeente aan te leggen als verbinding van den Heeschen straatweg met de Krayenhofflaan. Binnen…

Lees verder

Pascal koopt van Verdonck in 1904 twee stukken grond:

Architect Willem Hoffmann

Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail) door architect Hoffmann
Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail)

Villa Rica is ontworpen door architect Willem Hoffmann. Lees hier verder over deze architect:

Willem Hoffmann, architect

Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…

Arnoldus Josephus Jacobus Pascal

Arnoldus Josephus Jacobus Pascal (17-7-1870 Doesburg) vestigt zich op 10-5-1901 in de  gemeente. Hij is dan afkomstig uit Venlo. Hij gaat wonen in de Voorstadslaan 212, wat later is doorgehaald en vervangen door 351. Bij de opmerking staat E.J. 237.: het is onduidelijk of dit een verhuizing of een hernummering is. (Bevolkingsregister 1900). In het Register van 1910 staat Voorstadslaan 351, wat op een later tijdstip (‘1-1-21’) is vervangen door Lange Hezelstraat 123. Daarop is bij beroep ‘zonder’ doorgehaald en vervangen door agent in wijnen. In de Gemeentelijke Monumentenlijst staat een verdere uitleg: “In de bekende publicatie van Dr. J.J. de Blécourt over het Schependom van Nijmegen (1912) staat het pand vermeld als de Villa Rica van de heer A.J.J. Pascal. Deze Pascal had de woning laten bouwen. Tot aan de voltooiing woonde hij aan de Voorstadslaan 212, waarna hij in 1916 naar de Lange Hezelstraat 123 verhuisd.”

Hij is getrouwd met Joséphine (later vervangen door a) Sibilla Maria Hutgens (22-8-1879 Doesburg). Ze zijn getrouwd op 10-10-1899. (Inventarisnr 102, Aktennr 66 archief Venlo) Hij is dan 29 en heeft als beroep “koopman”.

Ze hebben 5 kinderen, waarvan er 1 jong is overleden:

  • Hendrika Maria (10-4-1901 Venlo); Bij de opmerking staat I2-285. En op een gegeven moment komt ze van dit adres weer bij het gezin te wonen. Zij is dan onderwijzeres bijz. school.
  • Petrus Josephus Arnoldus (25-10-1903 Hees); hij overlijdt op 4-12-1912
  • Josephus Jacobus (2-4-1909 Hees)
  • Maria Johanna Hendrika (23-6-1911 Hees).
  • Louis Pierre Leon (7-10-1914 Hees)

Daarnaast zijn moeder Hendrika Wilhelmina ten Oever, wed. Pascal (8-2- 1837). Op 11-10-1911 overlijdt ze te ’s Gravenhage (de verhuizing daar naar toe staat niet vermeld). De laatste 3 kinderen zijn in Villa Rica geboren.

Winkel Venlo

In 1890 opent Pascal zijn winkel in “wijn, likeuren, sterke dranken, tabak en sigaren”. Daarna zullen vele advertenties in het Venloosch weekblad volgen.

Advertentie opening A.J.J. Pascal op de Grote Markt in Venlo ( Venloosch weekblad,   3-5-1890)
Advertentie opening A.J.J. Pascal op de Grote Markt in Venlo (Venloosch weekblad, 3-5-1890)
Verkoop winkelhuis in Venlo door Pascal (PGNC 6/4/1910)
Verkoop winkelhuis in Venlo door Pascal (PGNC 6/4/1910)

In de loop der jaren biedt “A. Pascal, Hees” een aantal malen een winkelhuis aan de Grote Markt aan. Gevonden zijn:

•            Winkelhuis te koop of te huur in 1903 (Venloosche courant, in ieder geval 26-9-1903 en 30-08-1903)

•            Groot Winkelhuis te koop (PGNC 6/4/1910)

Welk winkelhuis en of dit dezelfde zijn, is niet bekend: In augustus 1900 wordt het winkelhuis met erf aan de Groote Markt te Venlo geveild namens J.J. Pascal, de vader van A.J.J. Pascal. (Venloosche courant, 04-08-1900). Zijn vader overlijdt vervolgens op 22 december (Venloosche courant, 23-12-1900).

In 1890 heeft A.J.J. zijn winkel op de Grote Markt geopend. Het is nog niet bekend of het hetzelfde pand was als dat van zijn vader (of dat A.J.J. op een later tijdstip zijn eigen winkel daar naartoe heeft verplaatst), of dat er dus 2 leden van de familie Pascal een eigen winkel hadden.

Waarschijnlijk vertrekt Pascal in 1919 uit Hees: in de bestuursvergadering rond 2 april blijkt hij niet langer bestuurslid van Dorpsbelang Hees te willen zijn, wegens vertrek uit Hees. (De Gelderlander 2/4/1919)

Naam Villa Rica

Wie de villa Villa Rica heeft genoemd is niet bekend. Is de villa vernoemd naar 1 van de Hendrika’s? Of betreft het de Spaanse vertaling voor “Rijke/welvarende Villa/dorp” ?

Andere bewoners op basis Adresboeken:

Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw architect Hoffmann
Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw; architect Hoffmann
A.J.J. PascalEn wed. J Pascal (t/m boek 1910-1911)1908, 1909, 1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
   
Dr. C.J. v. Barneveldarts1920, 1922, 1926, 1928, 1932, 1936, 1938, 1940, 1948
Mej. A.C. v. Barneveld 1928, 1932
H.A. v. Barneveld 1938, 1940
J.A. JanssenOpsporingsambtenaar1951
R.O. van der Werfscheepskundige1955
R.F. Tophovenperschef1963
   

Pascal verkoopt de woning rond eind 1916/begin 1917 aan C.J. van Barneveld, een arts. Van Barneveld had op dit adres ook zijn praktijk. (Gemeentelijke monumentenlijst)

Van Barneveld laat (waarschijnlijk staat er) R. Offerman een kleine verbouwing doen en een schuurtje bouwen (datum dossier: VERBOUWEN WOONHUIS (26-01-1917). De verbouwing houdt uiterlijk in dat een balkon van de zijgevel bij de woning zelf wordt getrokken.

Plan tot het bouwen van een schuurtje een een kleine verbouwing. D12.385339

Dan koopt in 1951 de N.V. Scheepswerf Gebr. van der Werf uit Deest het pand. Zij laten door architect R. G. Rodenburg een verbouwing ontwerpen. De tekening daarvan is gedateerd op  9-9-1951. Uiterlijk betreft dit het plaatsen van 1 groot raam centraal boven de deur en het plaatsen van een nieuwe deur naast de reeds bestaande.

Oud D12.412713
Nieuw (D12.412714 detail)

In 1996 brandt de woning deels af en wordt vervolgens herbouwd.

Villa Rica was het derde en tevens laatste pand dat van de grond kwam voor het Villapark Hees. Daarna zou er pas in 1924 weer gebouwd worden.

Gemeentelijk Monument

Villa Rica is een Gemeentelijk monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide omschrijving): “

Architectuurhistorische waarde
In het authentieke karakter zowel in de hoofdvorm als de detaillering gaaf bewaard gebleven voorbeeld van villabouw uit de vroege twintigste eeuw, naar een ontwerp van de Nijmeegse architect Willem Hoffmann die onder meer bekend is van kasteel Het Slotje aan de Neerbosscheweg. Het onderhavige, uit 1904 daterende pand, voerde hij uit in een op de vernieuwende landhuisbouw stoelende stijl. Karakteristiek is onder meer de schilderachtige en asymmetrische opzet, met in elkaar grijpende dakpartijen, vensters met luiken en veelruits
bovenlichten, alsmede decoratief houtbeschot. Alhoewel de woning door brand werd aangetast geeft het bouwwerk zowel uit- als inwendig nog immer een goed herkenbare indruk van de oorspronkelijke opzet. Het rondom een hal met trappenhuis ingedeelde interieur werd in nauwe aansluiting bij de authentieke situatie gereconstrueerd.


Stedenbouwkundige waarde
Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een asymmetrische bouwmassa, ‘ingewikkeld’ in elkaar stekende dakpartijen, een hoog oprijzend dakhuis en diverse opvallende details waaronder een rijkbewerkte timpaan, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin belangrijke situationele waarde. De stedenbouwkundige waarde wordt versterkt door de ligging op de hoek van een kruispunt waar het pand alleen al door de wat forsere opzet dan de belendende panden een belangrijke blikvanger vormt. Komende vanuit de tegenoverliggende Bredestraat valt het bouwwerk mede door zijn opzet en vormgeving al op grote afstand in het oog.

Cultuurhistorische waarde
Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar de historie van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. Behalve boerderijtjes, bloemkwekerijen en religieuze instellingen werd de bebouwing van Hees en Neerbosch vooral bepaald door forse en voorname woonhuizen. Het onderhavige pand is hiervan een goed voorbeeld. Ondanks de teistering door brand weerspiegelt dit woonhuis nog immer op een heldere manier de historische ontwikkelingen in het betreffende gebied. Deze waarde wordt versterkt doordat de grote villa’s en landhuizen die zich in de onmiddellijke nabijheid bevonden voor het merendeel zijn verdwenen danwel slechts als min of meer aangetaste relicten bewaard bleven.”

Willem Hoffmann, architect

Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…

Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Emmalaan 5 en 7, architect Ebing

1932

Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)

In 1932 ontwerpt de architect C.J. Ebing Dubbel (Guido Gezellestraat 63) een dubbel woonhuis, Emmalaan 5 en 7. Dit in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen). Horstink zal zelf op nummer 5 gaan wonen. Lamers is makelaar van beroep en verkoopt nummer 7 aan B. Kistemaker.

Bij het RAN is hier een foto uit 1955.

Plan v/e dubbel landhuis a/d Emmalaan te Nijmegen Kad bek Neerbosch B3650, datum tekening 12-5-1932 (D12.398217 Detail)
Plan v/e dubbel landhuis a/d Emmalaan te Nijmegen Kad bek Neerbosch B3650, datum tekening 12-5-1932 (D12.398217 Detail)

Architect Ebing

Lees hier over architect Ebing:

Architect Ebing

Deze pagina verzamelt werken van architect Ebing en zal van tijd tot tijd worden aangevuld. Uitbreiding bij de Firma A.P. Keyser. 1932, Stikke Hezelstraat 42-44 (bij verbouwing) “Uitbreiding bij de Firma A.P. Keyser. De firma A.P. Keyser heeft haar zaak aan de Stikke hezelstraat No. 42-44, genaamd “De Bijenkorf” een belangrijke uitbreiding doen ondergaan, welke…

Lees verder

Emmalaan 5

NaamBeroepAdresboeken
W.J.M. HorstinkOnderwijzer1934, 1936, 1938, 1940
Wed. Th.E.A. Horstink geb. M. Hermsen 1936, 1938
Wed. M.W. Lamers, geb. J.J. Thijssen 1948, 1951, 1955
Horstink, wed. F.Th.J. geb. M.J.H. Lamers 1948, 1951, 1955, 1959, 1963, 1966, 1968
J.R.A. Lamers 1959
M.W.I.M. Horstink 1966
Gevonden namen en jaartallen in Adresboeken

Merk bij 1948 de weduwe Horstink-Lamers op. Mogelijk/waarschijnlijk waren de aanvragers Horstink en Lamers voor de bouwvergunning familie? Dit is nog niet verder onderzocht.

Emmalaan 7

Op 11-2-1933 plaatst Lamers de advertentie voor het in aanbouw zijnd Heerenhuis gelegen in de Emmastraat

advertentie 11/2/1933

Op 11-2-1933 plaatst Lamers de advertentie voor het in aanbouw zijnd Heerenhuis gelegen in de Emmastraat

Hieronder staan de gevonden bewoners weergegeven. Een aantal advertenties/krantenartikelen bieden daarbij verdere aanknopingspunten:

B. Kistemaker zal het huis tussen februari en juni 1933 hebben gekocht: Vanaf 3-6-1933 wordt mevrouw Kistemaker op Emmalaan 7 in advertenties van de “R.K. vereniging ter bescherming van meisjes, in Nederland”. (De Gelderlander 3/6/1933)

Diepenbroek, wed. F.B. geb. A.R.J. Vinke, oftewel Anna Regnera Joanna Vinke, weduwe van Ferdinand Bernard Diepenbroek, overlijdt op 23-7-1938 (rouwadvertentie De Gelderlander 23/7/1938)

In ieder geval is er ten aanzien van A.Th.A.K. Lange op 1-4-1939 een advertentie gevonden met Emmalaan 7 als adres (hij blijkt daarbij secretaris van de Nijmeegsche Zwemclub 1921 te zijn) (De Gelderlander 1/4/1939)

Gevonden in Adresboeken:

B. KistemakerHoofd R.K. bijz. school1934, 1936, 1938
Diepenbroek, wed. F.B. geb. A.R.J. Vinke 1934, 1936, 1938
A.Th.A.K. LangeScheik. Ing.1940
KI.D. de GrootReiziger1948
A.Ph. KrijffChemicus1951, 1955
J.P. TazelaarArb. Analist1959, 1963
Wed. P.J. van Bortel, geb. A.E. Weijkman 1959, 1963
P.J.H.M. Heijndaalpsycholoog1968


Familie Krijff

Op het terras achtertuin familie Krijff, van links naar rechts: Luco, Nienke, Jan, ma en pa, 5-8-1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)
Op het terras achtertuin familie Krijff, van links naar rechts: Luco, Nienke, Jan, ma en pa, 5-8-1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)

Jan Krijff stuurde de volgende reactie:

“Vanuit Delft komende heb ik op dit adres gewoond van 1951 tot en met 1956. Dit samen met mijn ouders , broer Luco en zusje Nienke. Mijn vader werkte bij Smit, Transfomatoren. In 1956 zijn wij vertrokken naar Bloemendaal. In Nijmegen zat ik op de freubel school bij Mej Boot op de Oranje Singel. Daarna op de3 Nutschool. In het begin met de tram naar school het laatste jaar met de fiets. Het was een rustig buurtje waar weinig op straat werd gespeeld. Erg veel kan ik mij niet herhinneren maar wel dat soldaten langs kwamen met grote melkbussen met snert. ook weet ik nog dat er geschaatst werd in de haven. Ik ben nog een paar keer teruggeweest in Nijmegen.”

En in een brief: “Wij hebben daar maar een korte periode gewoond en ik kan mij van het interieur niet veel herinneren. Volgens mij was er geen centrale verwarming en weet ik ook niet meer of er een badkamer was.

Een wandeling op de Prinsenlaan, die rechts afbuigt. Op de hoek is Prinsenlaan 18 (huidig nummer) te zien en nog een klein stukje Prinsenlaan 12 rechts daarvan. De weg links is de Patrijsstraat: daar is 1 van de nieuwbouwwoningen te zien (en vaag links daarvan een aantal andere nieuwbouwwoningen), 1955/1956; Foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright J. Krijff
Een wandeling op de Prinsenlaan, die rechts afbuigt. Op de hoek is Prinsenlaan 18 (huidig nummer) te zien en nog een klein stukje Prinsenlaan 12 rechts daarvan. De weg links is de Patrijsstraat: daar is 1 van de nieuwbouwwoningen te zien (en vaag links daarvan een aantal andere nieuwbouwwoningen), 1955/1956
(Foto beschikbaar gesteld door J. Krijff, copyright J. Krijff)

Er was nagenoeg geen contact met de buren, die naar ik herinner zeer Christelijk waren. Voor mijn vader was Nijmegen na Delft een soort thuis komen. Hij heeft zijn heel HBS tijd in Nijmegen gewoond en is daarna naar Utrecht vertrokken. Mijn moeder was een Arnhemse en vond Nijmegen maar niks. Zij was blij naar Bloemendaal te kunnen gaan.

Verder kan ik mij nog een paar namen van de Nut School (Lagere School) herinneren. Han Meijbergen van de margarine fabriek, Eric Nuver, zoon van de huisarts, Hansje Blokland die zijn vader fruitteler was (appels). De school was gelegen tegenover de winkel die Marklin treinen verkocht waar met Kerst een groot aantal mensen voor de ramen stonden. Wij hebben recent genoten van de documentaire over de Nijmeegse jongens van Lymborch in mijn tijd in Nijmegen nooit van gehoord.”

Klik op onderstaande foto’s voor een vergroting:

Achtertuin familie Krijff Emmalaan 7: grootvader Jan Joosten met kleinkinderen Krijff, 1955/1956 (ter beschikking gesteld door J. Krijff; copyright: J. Krijff)
Op het terras achtertuin familie Krijff, 5-8-1955 (ter beschikking gesteld door J. Krijff, copyright: J. Krijff)
1956: Mevr. Krijff-Joosten (links) en Mevr Bussemaker-Joosten (rechts); zussen van elkaar (ter beschikking gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
1956: Mevr. Krijff-Joosten (links) en Mevr Bussemaker-Joosten (rechts); zussen van elkaar (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 6: kinderen familie Krijff, zij woonden op Emmalaan 7. Op 6 woonde Mej. van Grondelle, akela bij Keizer Karel Padvinders, 1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 6: kinderen familie Krijff, zij woonden op Emmalaan 7. Op 6 woonde Mej. van Grondelle, akela bij Keizer Karel Padvinders, 1955 (foto beschikbaar gesteld door J. Krijff; Copyright: J. Krijff)
Emmalaan 5 en 7 (September 2022, Google Streetview) architect Ebing
Emmalaan 5 en 7 (September 2022, Google Streetview) architect Ebing
Dubbel woonhuis van architect C.J. Ebing (Guido Gezellestraat 63), gebouwd in 1932 in opdracht van M.W. Lamers (Haps) en W.J.M. Horstink (Nijmegen), Emmalaan 7, 1955 (F88069 RAN)

Herinneringen aan Emmalaan 5 en 7?

← Terug

Bedankt voor je reactie. ✨

Emmalaan

De aanleg van de Emmalaan houdt verband met de stichting van de het Villapark Hees, welke uiteindelijk nauwelijks van de…

Architect Ebing

Deze pagina verzamelt werken van architect Ebing en zal van tijd tot tijd worden aangevuld. Uitbreiding bij de Firma A.P.…

Emmalaan 9

Waarschijnlijk is de bouw van dit dubbel woonhuis de eerste bouwactiviteit nadat Villa Rica uit 1904, welke de laatste van…

Mussenhaghe Groesbeekseweg 404 (juli 2024)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Villa Mussenhaghe

Groesbeekseweg 404 Groenewoud

Mussenhaghe Groesbeekseweg 404 (juli 2024)
Mussenhaghe Groesbeekseweg 404 (juli 2024)

De villa Mussenhaghe aan de Groesbeekseweg is rond 1750 gebouwd als boerderij. Eind 19e eeuw is deze omgebouwd tot villa.

Bens

1928 komt ook Mej. W. Bens voor.

In Adresboek 1932 en 1934 zijn J. en F. nog landbouwer op de Valkenburgscheweg 1. Ook Mej. W. Bens komt dan nog op dat adres voor. En in 1934 staat ook mej.  H.M Bens op dit adres. In 1932 en 1934 staat A. Bens dan als melkhandelaar op Groesbeekseweg 404. Idem voor 1936 en 1938.

In 1926 komt J. Bens als landbouwer voor op Valkenburgscheweg 1.

A., F.  en J. Bens komen in het Adresboek 1927 en 1928 als landbouwer voor op Valkanburgscheweg 1. In

De Familie J. Bens, Valkenburgscheweg No. 1 doet in De Gelderlander 31/12/1927 een nieuwjaarstgroet.  Eind 1924 doet nog een familie J. Bens een groet in De Gelderlander 31/12/1924 met als adres Wester Meerwijk; of dit dezelfde familie is, is nog niet bekend.

Ook de jaren daarna is een nieuwjaarsgroet gevonden: De Gelderlander 31/12/1928, De Gelderlander 31/12/1930.

In 1932 is het J. Bens & Zoon: De Gelderlander 31/12/1932. Dan staat er ook expliciet “Melkhandel” bij. Zo ook de komende jaren: De Gelderlander 30/12/1933, De Gelderlander 31/12/1934, De Gelderlander 31/12/1936, De Gelderlander 31/12/1937, De Gelderlander 31/12/1938, De Gelderlander 30/12/1939, De Gelderlander 31/12/1940, De Gelderlander 31/12/1941. In een advertentie De Gelderlander 16/8/1946 voor de vakanties van melkhandelaars is het nog J. Bens.

In De Gelderlander 1/8/1947 is het A. Bens op de Groesbeekseweg 406, eveneens een advertentie van de Nijmeegse Melkhandel. En in De Gelderlander 21/8/1953 en De Gelderlander 24/8/1956 is het huisnummer 404.

In 1948 en 1951 woont Weduwe J. Bens op de Valkenburgseweg 1 (Adresboek 1948 en 1951). In 1955 woont “Bens, mej. W.”, op Valkenburgseweg 1; A. Bens, melkhandelaar heeft dan als adres Groesbeekseweg 404.

Ook in 1955 en in 1959 en 1963 (dan “mw.”) komt W. Bens voor op Valkenburgseweg 1. A. Bens komt in 1959 en 1963 voor op Groesbeekseweg 404 als “melkhandelaar”, net als H.W.J. Bens, melkhandelaar en J.H.A. Bens, rangeerder NS.. In 1963 komt daarnaast ook A.H.F., machinebankwerker en F.WH., zuivelh., voor.

In 1966 komt A. Bens nog voor onder “Zuivelhandel”. In 1968 is “Bens, geb Lamers, JM” gvonden. In het laatst beschikbare adresboek van 1971 komt A. Bens nog voor op Groesbeekseweg 404.

Gemeentelijke Monument

Villa Mussenhaghe , op de hoek met de Valkenburgseweg (rechts).
De villa werd rond 1750 gebouwd als boerderij. Eind 19de eeuw is het omgebouwd tot villa.
Karakteristiek en voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van een door verbouwing van boerenbedrijf tot landhuis geworden pand van goede verhoudingen en detaillering.
Inmiddels heeft de villa een opknapbeurt gehad, Valkenburgseweg, 1986 (Gemeente Nijmegen, afd. Reprografie via KN12864-15 RAN CC0)
Villa Mussenhaghe , op de hoek met de Valkenburgseweg (rechts). De villa werd rond 1750 gebouwd als boerderij. Eind 19de eeuw is het omgebouwd tot villa. Karakteristiek en voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van een door verbouwing van boerenbedrijf tot landhuis geworden pand van goede verhoudingen en detaillering. Inmiddels heeft de villa een opknapbeurt gehad, Valkenburgseweg, 1986 (Gemeente Nijmegen, afd. Reprografie via KN12864-15 RAN CC0)

Het gebouw is sinds 1988 een gemeentelijk monument. De tekst bij aanwijzing: “Landhuisje.
Onderdeel van een uit twee gedeelten bestaand boerderij-woonhuis samen met Valkenburgseweg 1. Geheel gepleisterd en gewit blokvormig pand van éénbouwlaag met pannengedekt schilddak. Voorgevel drie-assig met gelijkvormige brede vensters en in het midden openslaande tuindeuren, alle met de oorspronkelijke persiennes. Middendeel geflankeerd door vlakke pilasters met verdiepte vakken. Bovendorpel vensters en deur licht gewelfd. Geprofileerde stuclijsten en stucornament als bovenbekroning. Gevel gedekt door geprofileerde lijst waarboven bekroning van metselwerk: hoog middengedeelte met dakvenster van twee gekoppelde rondboogramen, geflankeerd door pilasters.
Gebogen bekroning met daarop een stucornament. Ter weerszijden lage gemetselde balustrade met hoekbekroningen. Dakkapel geflankeerd door voluutvormige ornamenten van stuc. In rechter zijgevel smalle voordeur met rechts daarvan raam met persiennes.
Bouwtijd: ontstaan door toevoeging van een voorgevel ca. 1870-1875 aan een boerderij uit de 18de of het begin van de 19de eeuw.
Karakteristiek en voor Nijmegen zeldzaam voorbeeld van een door verbouwing van boerenbedrijf tot landhuis geworden pand van goede verhoudingen en detaillering.”

Groesbeekseweg 23 architect Claase

IN 1897/1898 ontwerpt architect Claase 2 woonhuizen op de hoek Groesbeekseweg en Guyotstraat voor de heer Burgers.

Groesbeekseweg

De Groesbeekseweg is een belangrijke weg voor Nijmegen. Hieraan staan vele grote gebouwen, waaronder scholen, een kerk, twee kazernes. De…

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909
#Nijmegen, Gebouw van de dag

St.Jozefkerk, architect B.J. Claase

Keizer Karelplein 19, 1907-1909, Rijksmonument

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909
Voorgevel van de St. Jozefkerk, architect Claase (F14567RAN)

De architect B.J. Claase ontwierp de St. Josephkerk (of St. Jozefkerk). De kerk werd gebouwd in 1908-1909 in neo-romaanse stijl, met haar voorgevel naar het nieuwe Keizer Karelplein. Vanaf 1 maart 2004 heet het de Titus Brandsma Gedachteniskerk.

Noodkerk

Voor deze kerk ging een noodkerk vooraf. Oorspronkelijk had architect Nicolaas Molenaar sr. een grote neogotische kerk voor deze locatie ontworpen. Op dat moment was het Keizer Karelplein slechts een aantal jaren oud. Deze kwam er niet, wel een door hem ontworpen kleine noodkerk, gebouwd in 1888. Molenaar was ook de architect van de Igantiuskerk in de Molenstraat uit 1897 (Deze is waarschijnlijk beter bekend als Canisiuskerk, zoals deze vanaf 1925 heette). Claase was voor Molenaar opzichter geweest bij onder andere het Canisius College. In 1907 ontwierp Claase de St. Jozefkerk, welke een bijkerk was voor de St. Ignatius-parochie. De noodkerk werd in 1923 verbouwd tot parochiehuis en staat er eveneens nog steeds. Evenals de Ignatiuskerk was Jozefkerk een Jezuïetenkerk.

Bouw kerk

Jozefkerk met omliggende panden aan het Keizer Karelplantsoen, 1913 (F14443 RAN)
Jozefkerk met omliggende panden aan het Keizer Karelplantsoen, 1913 (F14443 RAN)

In tegenstelling tot veel kerken die in neogotische stijl gebouwd worden is dit een neo-Romaanse kerk. De Gelderlander refereert dan ook dat dit gebouw aan de “Romaansche bouwvormen aan het Valkhof herinnert’. (De Gelderlander 27/5/1909) . Het artikel vergelijkt de kerk met “Aan het Keizer-Karelplein beurt nu al sinds een paar maanden de nieuwe St.-Jozefkerk, bestemd om het kleine hulpkerkje te vervangen, haar trotschen, met het gulden kruis bekroonden koepel en haar beide voortorens ten hemel, als een zinnebeeld van het oude en nog steeds jeugdige geloof van Karel de Groote. Stichtte de machtige keizer op zijn Valkhof, naar het model van Akens dom de kapel, wier eerbiedwaardig overblijfsel wij nog met piëteit bewaren, thans, meer dan duizend jaren later verrees aan het plein, dat zijn grooten naam draagt, een trotsche tempel, die in zijn Romaansche bouwvormen aan het heiligdom op het Valkhof herinnert.

Gelukkige gedachte van den bouwmeester, waardoor ongezocht zoowel de onveranderlijkheid van he geloof als de machtige kampioen van het geloof wordt gehuldigd.”

Onderaan dit artikel staat een uitgebreid stuk van PGNC naar aanleiding van de opening.

 

Bezienswaardigheden

  • Glas-in-loodramen in het koor door Joep Nicolas (1926-1928).
  • Apostelvenster (1915), oostelijke transept, door Jan Toorop.  Op het bovenste venster, een rozetvenster, staat Jezus Christus zittend op een troon. Daaronder 6 vensters met elk 2 apostelen. Een mooie site hierover is die van Paul Verheijen http://www.paulverheijen.nl/toorop-apostelraam.php
  • Jezuïetenraam, tegenover het apostelvenster, Wilhelm Derix
  • Het tabernakel door de Utrechtse Edelsmidse Brom (ca. 1930).

 

Titus Brandsma Gedachteniskerk

In 1985 is Titus Brandsma zalig verklaard. Dan wordt de Titus Brandsma Gedachteniskapel uit 1960, bij het klooster Doddendaal, een centrum van verering.

Na renovatie van de Jozefkerk in 1997 wordt deze cultus overgebracht naar deze kerk. Vanaf 1998 heeft Titus Brandsma hier een kapel. Hierbij is de expositie in de rechterzijbeuk gewijd aan de nagedachtenis van Titus Brandsma en daarbij zijn levensweg en spiritualiteit onder de aandacht brengen.

In 2004 wordt de Jozefkerk hernoemd naar de Titus Brandsma Gedachteniskerk. Daarbij werd het een kerk van de (geschoeide) karmelieten is in plaats van de Jezuïeten.

Rijksmonument

De kerk is een Rijksmonument met als waardering (teven staat hier een uitgebreide beschrijving): “

  • Architectuurhistorische waarden: de St. Josephkerk is een creatie van de verder vrij onbekende architect B.J. Claase. Van hem zijn in Nijmegen slechts enkele woonhuisontwerpen bekend. In het overwegend door neogotische kerken gedomineerde hart van de stad is deze neoromaanse kerk een uitzondering. De kerk valt op door esthetische kwaliteiten, heeft gave verhoudingen en een bijzondere detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Het exterieur van de kerk is geheel gaaf. De kerk bevat bijzondere onderdelen in het interieur, dat ondanks de wijzigingen van hoge architectuur- en kunsthistorische waarde is.
  • Hoewel de stad Nijmegen in de late negentiende en vroeg twintigste eeuw een hoge concentratie aan religieuze gebouwen en complexen kende, waaronder kerken, en daar zelfs landelijke bekendheid aan ontleende, is dit aantal inmiddels sterk gedaald. Met name geldt dit de in en direct rond de binnenstad gelegen kerken als gevolg van het bombardement in de Tweede Wereldoorlog. Deze kerk vormt een van de zeer weinige, zeker voor wat betreft het exterieur, gaaf bewaarde kerken rond de binnenstad. Architectuurhistorisch is de toegepaste bouwstijl in Nijmegen eveneens een zeldzaamheid.
  • Cultuurhistorische waarden: de St. Josephkerk is van grote waarde voor de religieuze en algemene ontwikkeling van de stad Nijmegen en vormt nog een intact en functioneel onderdeel uit deze geschiedenis. Door de situering vormt de kerk een duidelijk herkenbaar en oorspronkelijk onderdeel van de 19de eeuwse stadsuitbreiding.”

– Stedenbouwkundige- en ensemblewaarden: hoewel de situering niet meer geheel gaaf is, de entree is door nieuwbouw ingeklemd en wat achteraf komen te liggen, is de aanleg nog wel aanwezig. De kerk is ondanks die wat afgelegen ligging nog steeds een van de gebouwen die het sterkst de ronde vorm van het plein ondersteunt. De kerk vormt een ensemble met de naastgelegen, tot wijkgebouw omgebouwde, voormalige kapel.

PGNC bij de opening

Luchtfoto van het Keizer Karelplein: onderin links de St. Jozefkerk, in het midden de St. Annastraat en rechts Concertgebouw De Vereeniging; bovenin links de Van Schaeck Mathonsingel, in het midden de Nassausingel en rechts de Bisschop Hamerstraat, 1920-1925 (F58045 RAN)
Luchtfoto van het Keizer Karelplein: onderin links de St. Jozefkerk, in het midden de St. Annastraat en rechts Concertgebouw De Vereeniging; bovenin links de Van Schaeck Mathonsingel, in het midden de Nassausingel en rechts de Bisschop Hamerstraat, 1920-1925 (F58045 RAN)

Het PGNC schrijft naar aanleiding van de opening:

De nieuwe St. Jozefskerk,

In tegenwoordigheid van vele belangstellengden had hedenmorgen ten 8½ uur de plechtige inzegening plaats van de nieuwe St. Jozefskerk aan ’t Keizer Karelplein, eene hulp- of bijkerk der St. Ignatius-parochie.

De inzegening geschiedde door den Z.Ew. heer G.M.

Bouw kerk Bonnike S.J., pastoor van genoemde parochie, geassisteerd door de verschillende geestelijken der vier parochiekerken. Na afloop werd een plechtige Hoogmis opgedragen door den rector der nieuwe kerk, den Z.Ew. pater P.F.H. van Hooff, geassisteerd door de Eerw. paters Verhoeven en de Greeve S.J. Na de Mis hield pater v. Hooff een treffende toespraak naar aanleiding van Psalm 121, ‘Laetate sum’ (ik ben verheugd) waarin koning David’s vreugdevolle opgang naar den nieuwen tempel van Jeruzalem vermeld wordt. Onmiddellijk hierna werd het Allerheiligste van uit het oude hulpkerkje in plechtige processie, onder het spelen der muziek van de Kath. Gezellenvereeniging, omringd van een dicht opeen gedrongen knielende menigte, naar de nieuwe kerk overgebracht.

Wij laten hier een beknopte beschrijving van de nieuwe kerk, die 1500 bezoekers kan bevatten, volgen:

De kerk is gekeerd met haar voorgevel naar het Keizer Karelplein en met haar zij- en achtergevels naar de van Triest- en Stijn Buijsstraten, terwijl aan de zijde van Trieststraat de sacristiën zijn aangebouwd; het geheel ligt op een vrij en ruim terrein, zoodat het massief bouwwerk in zijn geheel is te overzien.

Het uitwendige van dezen bouw, welke geheel in Romaansche vormen is doorgevoerd, treft door zijn eenvoud, daar zij geheel is uitgevoerd in baksteen met een spaarzame toepassing van natuursteen, waar dit noodig en wenschelijk was.

Verschillende versieringen moeten nog worden aangebracht, zooals beelden in enkele nissen en mozaïek-tableaux boven de hoofdingangen, waarin een beeld zal worden geplaatst van den kerkpatroon, geflankeerd door de Nijmeegsche geloofshelden Petrus Canisius en Bisschop Hamer.

Een forsche massieve koepel rijst vierkant uit het dak op en gaat in achtkantigen vorm over; haar spits is bekroond met een zwaar koper verguld kruis.

Aan den voorgevel bevinden zich twee traptorens, die toegang geven naar het zangkoor, naar de kapwerken en klokkenzolders; de klokken zullen binnenkort worden ingehangen.

Wanneer men de kerk, die ruim voorzien is van ingangen met voorportalen, aan den voorgevel binnentreedt, ontwaart men direct den centraalbouw aan zijn vorm: weinig kolommen, kort en breed, zoodat er in de kerk slechts zes kolommen geplaatst zijn; op vier dezer kolommen is de koepel opgetrokken. De binnenwerksche afmetingen zijn tusschen de transseptgevels 29.50 M. De hoogte der zijbeukgewelven bedraagt 8.40 M., van den hoofdbeuk 16.80 M., van het koepelgewelf 27 M. (de buitenwerksche tot aan den dwarsarm van het kruis 37.85 M.). Inwendig vindt men denzelfden eenvoud en vormen, die men buiten opmerkt, met uitzondering evenwel, dat men voor de hoofdbogen de spitsboog bemerkt; deze is berekend op de groote overspanningen en de daarop rustende zware drukking. De constructiedeelen als van pijlers, pilasters en bogen zijn alle in gelen steen gemetseld, de overige muur- en gewelfvlakken zijn gepleisterd, met het oog op later aan te brengen polychromie. Het priesterkoor is uit den aard der hooge betekenis een weinig rijker door zijn twee hooge omgangen, waarvan de benedenpijlers gepolijst graniet zijn en hier eenige afwisseling is aangebracht door beeldhouwwerken en zandsteen. Verder bevinden zich naast het priesterkoor twee halfronde altaar-kapellen, terwijl bij den voorgevel aan de zijgevels eveneens twee halfronde kapellen zijn aangebouwd, die als devotie-kapellen worden ingericht.

Inwendig blijft de koepel met zijn zacht getemperde glasramen een der attracties van dezen bouw; een aangename lichtverspreiding is verkregen. Het gewelf van dezen koepel is 29M. boven den kerkvloer gelegen.

Onder de sacristiën en de daaraangrenzende altaar-kapel bevinden zich kelders, waarin de toestellen zijn geplaatst voor centrale verwarming en electrisch licht. Deze laatste voldoen aan de hoogst gestelde eischen; de centrale verwarming is aangebracht door den heer Lafeuillade te Brussel, die van ’t electrisch licht door de Allgemeine Elektricitäts Gesellschaft.

De kerk is nog bijna ongemeubileerd, het thans aanwezige weinige meubilair is, behalve stoelen en eenige banken, uit het oude hulpkerkje afkomstig. Wanneer echter meer waardige- in overeenstemming met ’t geheel- er voor in de plaats komen, zal men eerst kunnen zien wat men ook met een eenvoudig romaansch bouwwerk verkrijgen kan.

Architecten van deze kerk- waarvan goedgeslaagde ansichtkaarten in den boekhandel van den heer De Wit te verkrijgen zijn- is de heer B.J. Claase, terwijl de aanneming is geschied door den heer N.J.H. Groenendaal te Breda.

Een woord van lof verdienen de heeren Nuijten en Van der Pluijm, welke respect. als opzichter en uitvoerder fungeerden en onder wier leiding de bouw dezer kerk- waarvan op 6 Mei 1908 door Mgr. Bronsgeest de eerste steen werd gelegd- geheel zonder stoornis of ongelukken is tot stand gebracht.” (PGNC 27/5/1909)

Bronnen en verder lezen

Wikipedia

Bedevaart en Bedevaartplaatsen in Nederland

Kerk wordt Titus Brandsma Memorial

Heilige Stefanus: 7 katholieke kerken in Nijmegen

Meer over Titus Brandsma: Oorlogsgravenstichting

Bottendaal

Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…

B.J.C. Claase, architect van de Jozefkerk

Architect Bernardus Joannes Claase (Rotterdam, 14 september 1862 – Nijmegen, 29 januari 1919). Zijn bekendste werk is de St.Jozefkerk aan…

Verpleeghuis / bejaardenhuis Huize 'Sint Anna' (Sint Annagesticht of Annastichting) van de Zusters Dochters van Maria en Jozef uit 's-Hertogenbosch (Zusters van de Choorstraat), gebouwd tussen 1925 en 1928 naar ontwerp van de Nijmeegse architect François Joseph Oscar Leeuw (Roermond, 28 juli 1866 - Nijmegen, 16 februari 1944). Het pand werd in 1972 gesloopt voor de bouw van verpleeghuis 'Joachim en Anna', 1928-1929 (G.C. Richelle via F91439 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Bejaardenoord “St. Anna”, architect Oscar Leeuw

1925-1928 Groesbeekseweg 327-329 Groenewoud, gesloopt in 1971/1972

Bejaardenoord "St. Anna", Groesbeekseweg 1934-1936 (F14215 RAN)
Bejaardenoord “St. Anna”, Groesbeekseweg 1934-1936 (F14215 RAN)

Oscar Leeuw ontwierp het Bejaardenoord “St. Anna” in 1926. Daarbij vond in juli 1926 de aanbesteding plaats namens het R.K. Parochiaal Armbestuur onder “R.K. georganiseerde aannemers”. (PGNC 23/6/1926)

De laagste inschrijver was B. van Tienen met f364.980 (met wijziging van de kapel f5.500 minder) (PGNC 7/7/1926). De werk werd echter gegund aan W. van der Wagt, die de 2 na laagste inschrijving had. (Noviomagus)

Het Bejaardenhuis St. Anna (later Joachim en Anna genoemd) is in 1928 gereed gekomen. Vanaf 1928 tot 1945 verleenden de Zusters Dochters van Maria en Jozef (de Zusters van de Choorstraat te Den Bosch) hier de zorg. Van 1946 tot 1959 werd de zorg verleend door de Zusters Franciscanessen van de Allerzaligste Maagd Maria ter Engelen. Vervolgens van 1959 tot 1971 weer de Zusters van de Choorstraat. In 1971/1972 werd het pand gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw.

Kapel van de St. Anna Stichiting; Mgr. A.F. Diepen, bisschop van 's-Hertogenbosch in de kapel van de nieuw gebouwde Sint Annastichting (het latere Joachim en Anna) tijdens de plechtige opening en inwijding van het gebouw, ontworpen door Oscar Leeuw, dat 100 bejaarden kon huisvesten. Het gebouw is inmiddels vervangen door nieuwbouw, 25/1/1928, Groesbeekseweg 329 F87257
Kapel van de St. Anna Stichiting; Mgr. A.F. Diepen, bisschop van ‘s-Hertogenbosch in de kapel van de nieuw gebouwde Sint Annastichting (het latere Joachim en Anna) tijdens de plechtige opening en inwijding van het gebouw, ontworpen door Oscar Leeuw, dat 100 bejaarden kon huisvesten. Het gebouw is inmiddels vervangen door nieuwbouw, 25/1/1928, Groesbeekseweg 329 (F87257 RAN)

Oscar Leeuw

Het ontwerp was afkomstig van architect Oscar Leeuw. Lees hier meer over deze architect:

Oscar Leeuw, architect

Oscar Leeuw is een van de belangrijkste architecten van Nijmegen. Bekende werken van hem zijn onder de synagoge, museum Kam…

Een mooie foto van dit complex is tevens te vinden op Noviomagus, waarin goed te zien is hoe de 100 meter lange gevel met zijn 4 torens een burchtachtige, maar tevens statige indruk maakt. Noviomagus noemt het een “schoolvoorbeeld van expressionisme”.

(Overige) Bronnen en verder lezen:

Bijschrift F13052

Noviomagus

Groesbeekseweg

De Groesbeekseweg is een belangrijke weg voor Nijmegen. Hieraan staan vele grote gebouwen, waaronder scholen, een kerk, twee kazernes. De…

Oscar Leeuw, architect

Oscar Leeuw is een van de belangrijkste architecten van Nijmegen. Bekende werken van hem zijn onder de synagoge, museum Kam…

Het bos Mariënbosch

Het Marïenbosch is een restant van het sterrenbos dat in het midden van de 19e is aangelegd. Toen hoorde het…