Nijmegen – Pagina 8 – Wonen in Nijmegen

#Nijmegen, Centrum, Marienburg

Mariënburg

11 november 20252 januari 2026 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Marienburgkapel en begin Marikenstraat (november 2025)

Met een slingerende straat én tevens een soort van plein is de Mariënburg misschien wel een van de straten met de meeste grillige loop. Grofweg zijn er vijf ontwikkelingen geweest, die nu nog zijn terug te vinden

Klooster Mariënburg, met de Mariënburgkapel
Tussenliggende eeuwen, onder andere in gebruik als opslagplaats, kazerne en ruimte voor opvoeringen. Het Arsenaal herinnert aan de kazernetijd
De Mariënburg als het “bankenkwartier” van Nijmegen
De naoorlogse periode met politiebureau en Dienst Sociale Zaken
Mariënburg als locatie voor diensten en horeca

Deze verzamelt de reeds verzamelde berichten over de Mariënburg.

Mariënburg en de Mariënburgkapel

Middelpunt van het Mariënburg is de Mariënburgkapel, tevens een Rijksmonument.

De kapel is rond 1431 gebouwd als onderdeel van het klooster Mons Mariae. Oftewel Mariaberg, de heuvel waarnaar het klooster is vernoemd.

Dit klooster lag op dat moment nog buiten de stadsmuren. Op dat moment was er op die plaats sinds ongeveer 1412 al een begijnhuis van de zusters van het Gemene Leven en de beweging van de Moderne Devotie. De kloosterorde sloot zich in 1453 aan bij het kapittel van Windeshim. Het klooster bestond verder uit een kerkhof, een boomgaard, een moestuin en een bleekveld.

Door uitbreiding van de stad kwam het klooster in 1467 binnen de stadsmuren. Nadat Maurits in 1591 de stad had ingenomen, werd het katholieke geloof verboden. Het klooster werd een kazerne en militair ziekenhuis. De laatste zuster overleed in 1626.

In 1618 werd de klooster als kazerne gesloten. Daarna kwam het in gebruik als opslagplaats en voor opvoeringen. Tussen ongeveer 1655 en 1781 was het een opslagplaats voor turf. Tijdens de Franse bezetting (1672 – 1678) was het echter een militaire gevangenis. Bij de Vrede van Nijmegen werd het gebruikt voor opvoeringen als Franse Comédie. Daarbij was intussen het gebouw verbouwd en in 3 verdiepingen verdeeld. In 1781 werd het pand het stedelijk concertgebouw.

Ook wanneer de Fransen Nijmegen voor de tweede keer bezetten (van 1774 tot ongeveer 1813), wordt de kapel gebruikt als kazerne en militair ziekenhuis. Daarna kwam er tot 1843 een garen- en katoenspinnerij in.

Intussen bouwde het Rijk een kazerne rondom de kapel, met onder andere het Arsenaal. Ook de kapel ging onderdeel uitmaken van de Mariënburgkazerne, welke tot 1905 in gebruik was.

Vanwege de vervallen toestand van de kapel had de gemeente het plan om haar te slopen. Op advies van Pierre Cuypers, rijksbouwmeester, werd dit echter voorkomen. Jan Jacob Weve voerde vervolgens onder zijn toezicht een restauratie uit. Daarna werd het gebouw in gebruik genomen als gemeentemuseum en in 1941 kwam ook het gemeentearchief hier in.

Wanneer Gemeente Nijmegen het voornemen heeft de Mariakerk (de Mariënburgkapel) en de Boddelpoort te slopen, vraagt het Ministerie van Binnenlandsche Zaken Cuypers om advies, waarop hij Niijmegen bezoekt. Cuypers, en daarna het Ministerie, is van mening dat zowel de kapel als de poort behouden moeten blijven vanwege in het belang van de nationale architectuur en dat van Nijmegen in het bijzonder. Wat de kapel bijzonder maakt, is de tussenverdieping die als koor voor de kloostervrouwen diende, zonder dat zij in aanraking kwamen met het publiek op de benedenverdieping. (Van de Boddelpoort wordt vermoed dat deze uit de 13^e stamt, waarmee het een van de oudste gebouwen van Nederland zal zijn) (Dagblad van Zuidholland en ’s Gravenhage, 5-3-1900)

Van Schevichaven schrijft in maart 1900 een artikel over de kapel, waarbij hij de kapel beschrijft en vervolgens ingaat op het verslag van Cuypers:

“Daar weinig lezers van dit blad ooit met de Mariënbursche kerk zullen hebben kennis gemaakt, laat ik hier de beschrijving van dit gebouw volgen, zooals die onlangs door dr. Cuypers, architect der Rijksmuseumgebouwen werd gegeven, in zijn verslag aan den Minister van Binnenlandschen Zaken:

“De kapel van het klooster Mariënburg is een langwerpig gebouw, met eene lengte van ruim 30 M. op een breedte van nagenoeg 9 M. en bestaat uit zes travées of boogvakken, in de lengte afgesloten door een vijfhoekig koor. Het geheele gebouw, dat met kruisgewelven overdekt is, heeft een hoogte, onder de gewelfkappen, van nagenoeg 15 M. Het werkelijk gedeelte der kapel is, ter lengte van 4 boogstellingen en ter geheele breedte, door eene benedenverdieping (emporen) in 3 beuken verdeeld door 2 rijen ronde kolommen in bergsteen, welke de kruisgewelven, die 4 M. hoog zijn, dragen.

Dit gedeelte, dat met vloeren van het vroegere klooster overeenstemde, diende tot choor van de kloostervrouwen. Een gemetselde trap, gesloten in een vierkante traptoren, gaf uit de kapel toegang tot de verdieping of gelarij-choor der zusters en leidde verder tot boven de gewelven onder de kap der kapel.”

Het was dus wat men noemt, een dubbele kerk. Beneden, in het presbyterium, ter rechter- en linkerzijde van het altaar, stonden de koorstoelen, waarin de kanonikessen plaats namen, terwijl de zusters, novices en andere, op de bovenverdieping de diensten bijwoonden. Het achterste gedeelte der benedenkerk, westwaarts, was toegangelijk voor het publiek.

Zooals dr. Cuypers in zijn verslag opmerkt, is deze kerkbouw hoogst zeldzaam, in Nederland nagenoeg unique: alleen de Waalsche kerk te Haarlem, geeft er een tweede voorbeeld van, doch op veel kleinere schaal. Naar ik verneem moet er een derde te vinden zijn in een nonnenklooster te Oosterhout, in Noord-Brabant. Ook in het buitenland is deze constructie zeldzaam. In Duitsche landen, waar zij hoofdzakelijk wordt aangetroffen, is de kapel van Schwartz-Rheindorf bij Bonn, een der meest typische gebouwen van deze aard.” Vervolgens gaat van Schevichaven in op een aantal andere voorbeelden in Duitsland. (PGNC 11/3/1900)

Bij het bombardement van 1944 bleef het gebouw ongeschonden. Het gebouw was weer tijdelijk in gebruik als kapel voor de Waalse en Hervormde gemeente. In 1974 verhuisde het museum naar de Commanderie van Sint-Jan. En in 1975 werd het archief gevestigd in het arsenaal. Daarop werd tijdelijk de gemeentelijke drukkerij gevestigd, totdat het weer door het archief in 1983 in gebruik kwam als hulpdepot.

Vernieuwing Mariënburg

Tussen 1998 en 2000 kwamen er grote veranderingen voor de Mariënburg in het kader van het Centrum2000 plan. Het politiebureau en de Dienst Sociale Zaken verdwenen. Het eerste werd drastisch verbouwd, het tweede pand gesloopt. De Marikenstraat werd aangelegd en op de Mariënburg verscheen de Lux en de bibliotheek.

Soeters en van Eldonk maakten een masterplan voor de Marikenstraat en haar omgeving. (https://molenaarenco.nl/projecten/101/marienburg-nijmegen/)

“De gemeente Nijmegen besloot het gebied rond de Mariënburgkapel een nieuwe impuls te geven nadat begin jaren negentig de sociale en economische positie van de binnenstad sterk was achteruitgegaan. Mariënburg was een gebied waar amper mensen kwamen. Het fijnmazige weefsel van de binnenstad veranderde hier in een structuur van losse blokken, waardoor het leek alsof de binnenstad op deze plek ophield.

Er is in het gebied opnieuw een fijnmazige structuur van gebogen straten gecreëerd, met besloten ruimtes en pleinen in plaats van grote gebouwen die verloren in de open ruimte staan. De nieuwe winkelroute die rondom de Mariënburgkapel is ontstaan, sluit harmonisch aan op de bestaande historische stad.” (Website PP HP) https://pphp.nl/project/marienburg-nijmegen/

De Marikenstraat werd op twee niveau’s aangelegd, gebruik makend van het natuurlijk hoogteverschil. Daarbij kwam de kapel in een opgehoogd plein te liggen, waarbij het gebouw wat werd verzonken.

Aanvankelijk kreeg de kapel de functie als tijdelijke expositieruimte, maar vanaf 2020 zit hier het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Mari%C3%ABnburgkapel

https://nl.wikipedia.org/wiki/Mari%C3%ABnburgkapel

https://www.openmonumentendag.nl/monument/marienburgkapel-huis-van-de-nijmeegse-geschiedenis

Reeds verschenen artikelen over de Mariënburg

Mariënburg: Geldersche Credietvereeniging en een eeuw bank-locatie

Jarenlang zat op de Mariënburg de NMB/ING Bank. Op deze locatie zat een eeuw lang een bank, te beginnen met de Geldersche Credietvereeniging. Het gebouw was een ontwerp van architect Jo Limburg.

Lees verder

27 december 2025

Het Arsenaal en de sluitsteen herinnering aan Willem I

Het Arsenaal op de Mariënburg is gebouwd tussen 1820 en 1824 als artillerie- of tuighuis. Daarna heeft het meerdere functies gehad, waaronder het gemeentearchief van Nijmegen. Tegenwoordig heeft een functie voor horeca en cultuur. Opvallend is de sluitsteen: een herinnering aan het bezoek van Willem I.

Lees verder

21 november 202524 november 2025

Rotterdamsche Bankvereeniging architect Deur

Rond het begin van de 20ste eeuw ontstond bij de Mariënburg het financiële centrum van Nijmegen. Een van de banken die zich er vestigden was de Rotterdamsche Bankvereening. Het huidige beeld van de voorgevel van het gebouw is voornamelijk afkomstig van de verbouwing tot bank van de Rotterdamsche Bankvereeniging door architect Deur.

Lees verder

21 november 202521 november 2025

Mariënburg

Met een slingerende straat én tevens een soort van plein is de Mariënburg misschien wel een van de straten met de meeste grillige loop. Klooster Mariënburg, met de Mariënburgkapel; Kazerne met Arsenaal; “bankenkwartier”, de naoorlogse periode met politiebureau en Dienst Sociale Zaken en tegenwoordig als locatie voor diensten en horeca

Lees verder

11 november 20252 januari 2026

Bijkantoor Nederlandsche Bank architect Zwiers

Nadat het kantoor tijdens de gevechten van september 1944 was afgebrand en Gelderse Spaarbank het pand wilde kopen, besloot de Nederlandsche Bank een nieuw pand voor haar agentschap te laten bouwen aan de Mariënburg. Architect Zwiers ontwierp een sober, solide gebouw, waarbij Hammes met een aantal kunstwerken zorgde voor de nodige frivoliteit.

Lees verder

16 april 202428 oktober 2024

Vereniging Eigen Hulp Marienburg architect Verburgh

In 1908 liet de Vereeniging Eigen Hulp een pand bouwen aan de Staringstraat, tegenwoordig Mariënburg en op de hoeken van de Van Broeckhuysenstraat en Tweede Walstraat. De architect was Coenraad Verburgh. Het bestond uit winkels, 3 bovenwoningen, kantoor en bestuurskamer en in de kelder een drank- en bierbottelarij met flessen- en pottenspoeler. Wat was deze…

Lees verder

11 april 202411 april 2025

Postgiro

Het gezicht vanuit het zuid-oosten op de oostelijke gevel van de Mariënburgkapel, vóór de verbouwing in 1910; de originele foto in chamois, 1885 (F30147 RAN)

Het gezicht vanuit het zuid-westen, op de westelijke gevel van de Mariënburgkapel, en het later verdwenen zuidelijk gedeelte van het Gemeente Archief, voor de verbouwing in 1910; de originele foto in chamois, 1885 (F30148 RAN)

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Lourdeskerk

9 november 202510 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Ontstaan Lourdeskerk

De Lourdeskerk, of eigenlijk de O.L. Vrouwe van Lourdes kerk, is gebouwd in 1924/1925. De omgeving was intussen “een van de meest volkrijke oostelijke delen van de stad”. De parochie van de St. Antoniuskerk (Groenestraatkerk) had bij haar oprichting in 1910 1.000 katholieke leden gehad. Intussen waren dit er 7.000 geworden. De parochie was te groot geworden om door 1 pastoor en 2 kapelaans nog langer bediend te kunnen worden. (De Gelderlander 15/9/1924)

Een tekening van de Lourdeskerk zoals deze had moeten worden; een reproductie ; in 1924/1925 is enkel de koepel (rechts) en het achterste deel van de kerk gebouwd ; in 1948/1949 volgde het schip en de definitieve voorgevel ; de twee torens (links) zullen nooit worden gerealiseerd, Hatertseweg 113 St. Anna, 1920-1923 (F13724 RAN)

Bij de consecratie van de Lourdeskerk in 1925 schrijft pastoor van Mulukom in de Gelderlander over het ontstaan van de nieuwe parochie:

“Hoe de Parochie van O.L. Vrouw van Lourdes ontstond.

De zeereerw. heer J.L. van Mulukom schrijft:

Op den blijden dag, waarop de Consecratie plaats heeft van de nieuwe parochiekerk, toegewijd aan O.L. van Lourdes, is het mij een aangename taak iets te mogen mededeelen omtrent de voorgeschiedenis van deze veelbelovende parochie.

Het was in het jaar 1908, dat de ZeerEerw. heer G. Verhoeven, pastoor te Hatert, aan Zijne Doorl. Hoogwaardigheid Monseigneur W. van de Ven het voorstel deed, de parochie Hatert te verdeelen en een nieuwe parochie te stichten in de wijk genaamd St. Anna.

De stichting van een nieuwe parochie was noodzakelijk geworden, omdat de Katholieke bevolking van St. Anna meer en meer was toegenomen, zoodat het voor den pastoor van Hatert moeilijk werd, zoo niet onmogelijk, vooral ook om den verren afstand, de geestelijke belangen van deze parochianen naar wensch te behartigen.

Het strekt pastoor Verhoeven tot niet geringe eer, dat hij omwille van het zielenheil zijner parochianen, een zoo groot financieel offer wist te brengen. Immers, het liet zich aanzien, dat juist de nieuwe parochie St. Anna, in de naaste toekomst den grootsten bloei, ook onder stoffelijk opzicht, zou te gemoet gaan.

Na den dood van dezen edelmoedigen priester, heeft zijn opvolger, de Z.E. heer C. Couwenberg, de tegenwoordige pastoor van Hatert, met evenveel edelmoedigheid de wenschen van zijn voorganger uitgevoerd. Dank aan zijn loyale medewerking, was het mogelijk reeds in April 1909 over te gaan tot de aanbesteding der prachtige kerk met pastorie in de Groenestraat. Beiden waren een vorstelijk geschenk van den grooten gever te Rotterdam, die alleen aan Onzen Lieven Heer wenschte bekend te zijn en aan den Bisschop van ’s Hertogenbosch.

Den 5den(?) Juli 1910 werd als pastoor der Groenestraatsche parochie officieel benoemd de Z.E. heer N. van Erp, reeds in 1908 met de oprichting der nieuwe parochie door Mgr. W. van de Ven, belast.

Op den 8en Zondag na Pinksteren werd de parochie St. Anna van de parochie Hatert afgescheide en tot een zelfstandige parochie verheven. Het aantal zielen bedroeg toen ongeveer 1500, het aantal communicanten circa 1000.

De nieuwe parochie begon zich echter al spoedig en sneller uit te breiden. Overal verrezen nieuwe woningen en nieuwe straten. En toen in het najaar van 1918 de Z.E. heer pastoor N. van Erp, door voortdurende ziekte genoodzaakt werd zijn eervol ontslag aan te vragen als pastoor van St. Anna en ondergeteekende, door Z.D.H. Mgr. A.F. Diepen, als opvolger van pastoor van Erp werd benoemd, telde de parochie St. Anna reeds 3 à 4 duizend zielen! Om te gemoet te komen aan den heerschenden woningnood hier ter stede, had n.l. de Woningvereeniging “Nijmegen” reeds een begin gemaakt met den bouw van een complex arbeiderswoningen, rechts en links aan den Willemsweg, terwijl door anderen werd voortgebouwd aan de Groenestraat, Hazenkampschenweg, Dobbelmannweg en andere straten. In 1922 kon men reeds veilig schatten, dat in 1925, als het complex arbeiderswoningen van 1300 zou voltooid zijn, de Katholieke bevolking van St. Anna de 9000 zou naderen, zoo niet overschrijden. Daarom besloot in 1922 het kerkbestuur aan Mgr. Diepen voor 2te stellen, een terrein te koopen, bestemd voor een nieuwe parochiekerk en gelegen aan den Hatertschen weg.

Deze plannen werden door Mgr. Goedgekeurd en reeds in 1922 werd het terrein gekocht, met de bedoeling, dit later aan de nieuwe parochie als geschenk aan te bieden. Naar schatting zou de nieuw te stichten parochie ruim 1000 communicanten tellen. Het volgend jaar werd de Z.E. heer G. de Grood door Z.D.H. den Bisschop met de oprichting van de nieuwe parochie en den bouw van kerk en pastorie belast.” (De Gelderlander 30/6/1925)

Eerste Steenlegging

“Bovenstaande foto geeft een beeld van de plechtige eersten steenlegging van de nieuwe kerk aan den Hatertschen weg. Men ziet den nieuwen pastoor den Zeereerw. heer Ger. De Grood omgeven door den Hoogeerw. heer deken C.A. van Son, den Zeereerw. heer pastoor Van Mulukom, benevens enige kerkmeesters der nieuwe parochie, de eerste steenlegging verrichte.” ( De Gelderlander 17/9/1924)

1925 Opening

“De rooms-katholieke Onze Lieve Vrouw van Lourdeskerk, gebouwd in 1924/1925 naar ontwerp van ir. H. Thunissen uit ‘s-Gravenhage. Van de kerk staat hier alleen nog maar de koepel en het achterste gedeelte, met een voorlopige voorgevel. Het schip en de huidige voorgevel zouden pas in 1948 gerealiseerd worden, de twee beoogde torens werden nooit gebouwd. (Bijschrift F91620 RAN, een foto uit de jaren 30)

Architect Thunnissen

“De architect Thunnissen ontwierp verspreid door heel Nederland velelandhuizen in overwegend traditionele landhuisstijl. Ook was hij in Duitsland actief op het gebied van de landhuisbouw. Daarnaast was de Rooms-Katholieke Kerk een groot en belangrijk opdrachtgever voor hem. De oeuvrelijst van Thunnissen omvat een lange opsomming van katholieke kerken, scholen, opvanghuizen en klinieken. In de jaren twintig van de vorige eeuw werkte hij een periode samen met de architect J.H. Hendricks, die met name het tekenwerk en de interieurontwerpen voor zijn rekening nam.” (Gemeentelijke Monumenumentenlijst)

Lourdesgrot

Bij de eerstesteenlegging van de kerk wijst Ger. De Grood “er op hoe in deze parochie hier tegelijk een Lourdesgrot zou opgericht worden en bijzonder de vereering van de Maagd Maria zou gepropageerd worden. Het oude Nijmegen, de stad van Maria van Nijmegen, zou hier haar traditie herwinnen en in het bijzonder Maria vereeren te bekeering van de protestanten van Nederland.” Voor dat laatste heeft de kerk de bisschoppelijke goedkeuring gekregen.

Een Lourdes- of Mariagrot is een kopie van de grot van Massabielle bij de Zuid-Franse stad Lourdes. daar zou op 11 februari 1858 Maria zijn verschenen aan Bernadette Soubirous. Vooral nadat het Vaticaan in 1907 11 februari in de liturgische kalender had verbonden, verschenen er veel kopieën van de ze grot, waaronder tientallen in Nederland. (wikipedia)

Waarschijnlijk zijn dan de gelden nog niet volledig bij elkaar, want de “Nijmeegsche katholieke jeugd zou door een goed georganiseerde spaarbeweging in één jaar de kosten voor den bouw van de Lourdesgrot bijeenbrengen.” (De Gelderlander 15/9/1924)

Nadat de jeugd van Nijmegen met steeds kleine bedragen voldoende geld bijeen had gebracht, kon waarschijnlijk rond 1933 begonnen worden met de bouw. In de grot is een rotsfragment van de echte grot van Lourdes ingemetsteld. Ook van deze grot heeft Thunnissen het ontwerp gemaakt. Piet Gerrits ontwierp het Mariabeeld.

Een mooie foto van een bijeenkomst, mogelijk de opening van de Lourdesgrot, uit 1933 is tevens te zien op F50248 RAN.

(Overige) bron: gemeentelijke monumentenlijst

1948-1950

De R.K. O.L. Vrouw van Lourdeskerk aan de Hatertseweg 113, 1950 (GN5618 RAN)

In juni 1948 is Berntsen en Braam begonnen met de uitbreiding van de kerk (De Gelderlander 26/8/1948). Deze komt in 1950 gereed; de 2 torens zullen echter nooit gebouwd worden.

Vervolg

Sinds 2012 behoorde de kerk tot de parochie van de Heilige Drie-eenheid (https://nl.wikipedia.org/wiki/Lourdeskerk_(Nijmegen))

Door de jaarlijks structurele exploitatietekorten, afnemende kerkbijdragen, teruglopend aantal kerkbezoekers, hoge onderhouds- en energiekosten en een afnemend vrijwilligersbestand” (Bijschrift F91620 RAN, een foto uit de jaren 30) werd in 2022 besloten om de kerk aan de eredienst te onttrekken: per 1 januari 2023 zou er nog slechts 1 mis per maand zijn, waarbij de laatste eucharistieviering op 29 juni 2025 zal zijn: de dag waarop de kerk haar eeuwfeest viert.

Op 29 juni 2025 werd “Met een eerbiedige en ontroerende mis is op zondag de Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk aan de Hatertseweg officieel aan de eredienst onttrokken. Een week na het feestelijke 100-jarig jubileum van het kerkgebouw namen parochianen afscheid van een plek waar generaties lang belangrijke levensmomenten zijn gevierd.” (https://h3eenheid.nl/meedoen/nieuws/afscheid-van-de-lourdeskerk)

Het interieur van de R.K. O.L. Vrouw van Lourdeskerk : het schip en het priesterkoor, Hatertseweg 113, 1950 (F17749 RAN)

Hof van Eden

Bij de kerk staat de voedseltuin “Het Hof van Eden”. Vrijwilligers werken in de tuin en daarnaast worden er activiteiten georganiseerd. Buurtbewoners komen daarnaast langs om biologische groenten uit de tuin te kopen. Het Hof van Eden is een initiatief uit 2017 van diaken Paul Menting en een aantal buurtbewoners.

In september 2025 is onduidelijk wat er met de tuin gaat gebeuren, nu de kerk sinds juni gesloten is. In een interview in de Nijmeegse Stadskrant: “De Quay: “In zijn besluit tot sluiting was de bisschop duidelijk: ‘Er moet bij de verkoop rekening worden gehouden met de sociaal-maatschappelijke functie, zowel van de kerk als van de tuin.’”

Gemeentelijk Monument

De kerk en pastorie zijn een gemeentelijk monument met als waardering:

“De kerk en pastorie zijn van architectuurhistorische waarde als een bijzondere uiting van traditionalistische architectuur uit de eerste jaren van het Interbellum. Er is sprake van hoogwaardige esthetische kwaliteiten en een grote herkenbaarheid door steeds terugkerende architectonische elementen, die hun herhaling in het interieur van beide gebouwen vinden. In het interieur van de kerk en de pastorie bevinden zich daarnaast nog verschillende beschermingswaardige afwerkingen en kunstuitingen uit verschillende tijdsperiodes (bouwtijd en wederopbouwperiode). Tevens zijn de gebouwen van belang als onderdeel van het oeuvre van de architect H.J.W. Thunnissen.

De gebouwen zijn van stedenbouwkundige waarde als beeldbepalende panden aan de Hatertseweg die een ensemblewaarde hebben samen met de Lourdesgrot, alsook het schoolgebouw en het gemeenschapshuis dat aan de Akkerlaan in respectievelijk 1927 en 1936 met gelden van de parochie werd gebouwd. Daarnaast vertegenwoordigen de kerk, pastorie en Lourdesgrot cultuurhistorische waarde als gebouwd erfgoed dat in verband staat met de geschiedenis van de Rooms-Katholieke gemeenschap te Nijmegen in het algemeen en die van de O.L.V van Lourdesparochie die in 1927 door pastoor G.M. de Grood werd opgericht, in het bijzonder.”

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gastredactie/Poulussen/Cat/cwdata/012-OLVvanLourdeskerk.html

https://www.brugnijmegen.nl/agenda/2025/6/21/100-jaar-lourdeskerk-200726

https://www.brugnijmegen.nl/nieuws/algemeen/151686/kogel-door-de-kerk-sluiting-lourdeskerk

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/besluit-over-sluiting-van-de-lourdeskerk-galmt-lang-na-mensen-vierden-hier-de-belangrijkste-momenten-van-hun-leven~a12f98c6/

De Bouw en Inwijding van de Groenestraatkerk in 1910

Op het moment dat de Groenestraatkerk in 1909-1910 gebouwd werd, lag het in vrijwel landelijk gebied. Hij was dan ook…

27 november 202527 november 2025

#Nijmegen, Kunstwerken

Beeld Thomas van Aquino

7 november 20257 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

August Falise maakte het standbeeld van Thomas van Aquino, een geschenk van de Dominicaanse orde: De viering dat het 600 jaar geleden was dat Aquino heilig werd verklaard viel vanwege de opening van de universiteit. Het heeft verschillende locaties gekend: aanvankelijk aan het Keizer Karelplein, daarna de Wilhelminasingel en tegenwoordig de Comeniuslaan.

Het standbeeld van Thomas van Aquino is gemaakt door August Falise. Het was een geschenk van de Dominicaanse orde aan de universiteit bij de opening van de universiteit in 1923; het beeld was op dat moment nog niet gereed. Vanaf 1 juni 1926 stond het beeld voor het hoofdgebouw van de R.K. Universiteit aan het Keizer Karelplein.

1946: Bij de onthulling bij het beeld van Thomas van Aquino

“Dies Natalis der R.K. Universiteit.

Overdracht Standbeeld van St. Thomas.

Nadat in de St. Augustinuskerk de tweede Dies Natalis van de R.K. Universiteit kerkelijk was herdacht, heeft voor het Universiteitsgebouw de overdracht aan de St. Radboudstichting plaats gehad van een standbeeld van St. Thomas van Aquino, dat haar is geschonken door de Nederlandsche provincie der Dominicanen. De schenkers wenschten met de oprichting van het standbeeld de herinnering te bewaren aan het zesde eeuwfeest van de Heiligverklaring van Thomas, welke samenviel met de stichting van de R.K. Universiteit.

Bij de plechtigheid waren o.m. aanwezig het bestuur der St. Radboudstichting, de Vicaris-Provincialis der Dominicanen, Pater Jurrius en de prior van het St. Dominicuscollege Pater Kolkman, de deken van Nijmegen, Mgr. van Son, het Curatorium en de Senaat van de R.K. Universiteit, vele hoogleeraren, de Senaat van het R.K. Studentencorps en de vervaardiger van het monument, de beeldhouwer Aug. Falise uit Wageningen.

In verband met het slechte weer werden de redevoeringen gehouden in de vestibule van het Universiteitsgebouw, met gezicht op het nog niet onthulde monument.

De Vicaris-Provincialis Pater Jurrius, schetste in het kort de voorgeschiedenis van de oprichting van het standbeeld. Hij wees op het gezaghebbend woord van vele opeenvolgende Pausen, die de studie van St. Thomas als grondslag der ware wetenschap hebben aanbevolen. Paus Leo XIII verklaarde hem tot patroon van alle katholieke scholen. Hij wordt beschouwd als doctor communis, wiens leer de Kerk tot de hare heeft gemaakt.

Spreker wees er verder op, dat het nimmer de beteekenis eener R.K. hoogeschool zal kunnen zijn hare leerlingen enkel technisch te vormen. Haar streven is de synthese der wetenschap, welke alleen wordt verkregen door een volledige Roomsche cultuur. Daarom is St. Thomas de natuurlijke beschermer en patroon van het katholieke hooger onderwijs; daarom hield het samenvallen van het St. Thomas-jubileum met de stichting der Roomsch-Katholieke Universiteit zulk een gelukkig voorteeken in en wilde de Nederl. Provincie der Dominicanen die gelukkige coïncidentie herdenken door de schenking aan de St. Radboudstichting van dit standbeeld. Het is, aldus besloot spr. bestemd eenmaal te prijken voor het grooter en waardiger Universiteitsgebouw, dat naar wij hopen binnen afzienbaren tijd deze stad zal sieren. Daarom was het voor spr. een groote eer thans het beeld aan het curatorium der R.-K. Universiteit te mogen overdragen.

Namens het college van Curatoren, zeide de heer mr. Dr. J. Lubbers, dat het voor de R.K. Universiteit stellig een oorzaak van groote vreugde is, dat dit standbeeld is opgericht van den Heilige, die een haast bovenmenschelijk intellectueel en tegelijkertijd zoo diep en innig geloovige is geweest. Als vertegenwoordiger van het Curatorium dankte spr. hartelijk voor deze schenking en sprak hij de bede uit, dat de geest van den H. Thomas beschermend blijve zweven boven onze Universitas Carolina.

Daarna werd het standbeeld -dat is uitgevoerd in brons op een granieten voetstuk- onthuld en door de aanwezigen bezichtigd. Het stelt den H. Thomas in zittende houding voor, een vertoog houdend met de linkerhand rustend op een terzijde gelegen boek en het bovenlichaam, waarop de denkerskop, voorovergebogen. De heer Falise mocht na afloop van de plechtigheid vele gelukwenschen in ontvangst nemen met zijn welgeslaagden arbeid.” ( PGNC 31/5/1926)

Vervolg: locaties Wilhelminasingel en Comeniuslaan

Bij de gevechten rondom Market Garden werd het hoofdgebouw verwoest (het beeld bleef ongeschonden). Daarom werd gekozen voor een nieuwe locatie: in 1946 werd het beeld aan de Wilhelminasingel geplaatst, bij de aula van de universiteit.

Vanaf 1988 staat het bij de aula aan de Comeniuslaan.

Een mooie film van bijna 5 minuten is te vinden op:

https://www.ru.nl/services/recharge/overzicht/erfgoed-op-de-campus-thomas-van-aquino (tevens bron).

August Falise

Augustinus Franciscus Henri Falise (Wageningen, 26 januari 1875 – aldaar, 7 januari 1936) was een Nederlands beeldhouwer en medailleur. Hij volgde zijn opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam. Daarnaast kreeg hij les van prof. Albermann in Keulen in marmerhakken.

Als zelfstandig kunstenaar had Falise aanvankelijk medaillons en penningen gemaakt. Zijn eerste beeld, de Jonge Slaaf, uit 1901 is in het bezit van museum het Valkhof. Later maakte hij monumenten en standbeelden in opdracht. Hij was bevriend met Titus Brandsma, die hem meerdere opdrachten bezorgde.

Naast beeldhouwer was Falise leraar: in tekenen aan de Rijks H.B.S. in Wageningen en was hij leraar aan de Nijverheidsschool in Nijmegen. Bij zijn overlijden was hij leraar boetseren en anatomie aan de Middelbare Technische School van ’s-Hertogenbosch.

Naast het beeld van Aquino worden de volgende beelden bij zijn overlijden als “belangrijke werken” genoemd:

Beeld van Prins Hendrik
Jeronimus Bosch, ’s-Hertogenbosch
Kardinaal van Rossum, ’s-Hertogenbosch
Mgr. Schaepman, Ootmarsum
“De Zaaier”, Landbouwhogeschool Wageningen
Mgr. Dr. Ariëns, Enschede
Pastoor Verburgh, Monster
Monument voor Meindert van der Thijnen, Coevorden
Maria-monument, Monster
Buste van Prof. Snellen, Utrecht

(Overige) Bronnen en verder lezen

De beeldhouwer August Falise overleden, De Gelderlander 8/1/1936

wikipedia

https://www.noviomagus.nl/Vrij/Aquino/AquinoCat.html

Geschiedenis van de Aula aan de Wilhelminasingel

De Aula van de Universiteit aan de Wilhelminasingel is ontworpen door de architect Van Ooijen in 1931. Bij oplevering is de kritiek niet mals: “Ramp van Nijmegen”, “Pisbak”

7 juli 202329 oktober 2025

Hoek Bijleveldsingel - Wilhelminasingel, Biijleveldsingel zijde (oktober 2025)

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Hoek Wilhelminasingel Bijleveldsingel

5 november 202510 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Op de hoek van de Wilhelminasingel en Bijleveldsingel wordt in 1926 een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd. De architect is “Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag”. Uiteindelijk zullen de 2 winkels in 1984 worden samengevoegd.

Woon- en winkelhuizen Wilhelminasingel Hoek Bijleveldsingel te Nijmegen, Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag, datum tekening september 1925 (D12.389306)

Thunnissen ontwerpt op de hoek van de Bijleveldsingel en Wilhelminasingel 2 winkelhuizen en 2 woningen. De 2 woningen liggen op de hoek, met een ronde erker. Deze woningen zijn gespiegeld ten opzichte van elkaar. Daarbij bestaat een groot deel van de begane grond uit een salon met daarachter een kamer.

Op de hoek van de Bijleveldsingel en de Wilhelminasingel bevinden zich de 2 winkels: de grootste heeft de voorgevel aan de Bijleveldsingel met op de hoek een portiek. Naast deze winkel staat in de Wilhelminasingel de tweede winkel. Elk van deze winkels heeft een bovenwoning. De ronde uitbouw aan de kant van de Bijleveldsingel is een raam van de salon van een van deze 2 woningen.

Hendricus Johannes Wilhelmus Thunnissen (?)

Op de bouwtekening staat “Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag”. Wanneer de winkel van Wilhelminasingel 11 open gaat, staat “Aan den Wilhelminasingel hoek Bijleveldsingel heeft de heer Th. Thunnissen, aannemer alhier, naar het ontwerp van zijn broeder, Ir. W. Thunnissen, een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd.” (PGNC 21/9/1926).

“Henri J. W. Thunnissen werd op 19 juni 1890 te Nijmegen geboren, volgde de H.B.S. en studeerde in 1914 af als bouwkundig ingenieur aan de Technische Hogeschool te Delft. Thunnissen begon zijn architectenbureau in Den Haag rond 1916, in een door hem ontworpen en inmiddels verdwenen woonhuis aan de Carel van Bylandtlaan 6. In de jaren 1920 was Thunnissen vooral in Den Haag actief en werkte hij samen met J.H. Hendricks, die in de meeste gevallen als tekenaar en interieurontwerper optrad.” (het Nieuwe Instituut, met een uitgebreid artikel). Zijn bekendste werk is waarschijnlijk de Peek & Cloppenburg in Den Haag.

In Nijmegen ontwierp hij tevens de Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk uit 1926. Dit was zijn eerste kerkontwerp: “een typische exponent van de katholieke interbellumkerkbouw, voorzien van een breed schip met gemetseld gewelf en korte koorpartij.”

Wilhelminsingel 11

Curiosa

De eerste winkel op Wilhelminasingel 11 is Curiosa, een combinatie van sigarenwinkel en winkel voor oosterse artikelen. Het PGNC schrijft dan over de winkel en het gebouw zelf:

Magazijn “Curiosa”.

Advertentie Curiosa, Wilhelminasingel 11 (PGNC 1/10/1926)

Aan den Wilhelminasingel hoek Bijleveldsingel heeft de heer Th. Thunnissen, aannemer alhier, naar het ontwerp van zijn broeder, Ir. W. Thunnissen, een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd, waarop wij de aandacht van onze lezers vestigen. Daarvoor is te meer aanleiding nu in een dier winkels is geopend het Magazijn “Curiosa”. Dit is in hoofdzaak een sigaren- en sigarettenhandel, waarin vrijwel alle bekende merken- Karel I, Willem II, Huifkar enz.- voorradig zijn. Maar men vindt meer in “Curiosa” en wel een kleine maar uitgezochte collectie Oostersche artikelen, waaraan het magazijn zijn naam ontleent. Zeer mooi Indisch, Japansch en Chineesch goed, kostbaar porcelein, koperwerk, wanddoeken, kortom al datgene wat tot verfraaiing onzer woningen kan dienen. Voorts is aan dezen winkel verbonden een verkoopafdeeling van den Ned. Spoorwegboekhandel, zodat men voor de voornaamste dagbladen en tijdschriften in “Curiosa” terecht kan. Een Toko derhalve op Nijmeegschen bodem, een combinatie die doet denken aan sommige winkels op de boulevards der groote steden.

Niet onvermeld mag blijven de prachtige bouw en uitvoering v.d. winkel. Deze is geschied in de kleuren paars, steenrood en zwart, die het oog aangenaam aandoet en ’s avonds bij warme verlichting uitstekend werkt. De firma J.H. Kaak heef het schilderwerk op bijzonder geslaagde wijze verricht. De pui van het magazijn met zijn gebrand-glazen bovenruiten en de artistieke opvatting van het geheel dient geroemd, terwijl het interieur van den winkel zóó gezellig is, dat de koopers wel niet op zich zullen laten wachten.” (PGNC 21/9/1926)

Al in maart 1927 opent Leo Potjes Jr. een nieuwe winkel op dit adres: “Juwelen Goud en Zilver”. Een jaar later stopt deze winkel: in PGNC 19/4/1928 verschijnt de advertentie dat “De laatste Juwelen worden tegen Spotprijzen Opgeruimd!!”

N.V. Maatschappij voor Klein-Krediet””Verstrekt Credieten aan Particulieren – Kleinhandel en Klein-Industrie”, Wilhelminasingel 11 (PGNC 13/4/1929)

Een volgende gevonden vermelding is die van “N.V. Maatschappij voor Klein-Krediet””Verstrekt Credieten aan Particulieren – Kleinhandel en Klein-Industrie” (PGNC 13/4/1929) Uit een briefhoofd blijkt dat het bedrijf in maart 1928 is opgericht.

In 1934 staat Wilhelminasingel 11 te huur als “Winkel of Kantoor”. De huurprijs bedraagt f 500 per jaar. Inlichtingen zijn te verkrijgen bij Th. Thunissen. (Dit is de bouwer van het pand; het is nog niet bekend of het gebouw al die jaren door hem is verhuurd)

Somers

In ieder geval is dameskapper J.F. Somers in juli 1934 gevestigd in deze winkel (PGNC 28/7/1934). In De Gelderlander 20/6/1945 heeft Somers een advertentie geplaatst dat hij weer geopend is.

Hij komt nog voor in het Adresboek 1966. Hoe lang hij daarna zijn kapperszaak nog heeft gehad, is nog niet bekend.

Bijleveldsingel 84

De grootste winkel ligt op de hoek van de Bijleveldsingel met de Wilhelminasingel. Of de Fa. H. van Hulsteijn, “Zaak van koloniale waren en comestibles” de allereerste winkel in dit pand is, is nog niet bekend. Deze firma plaatst haar winkel op 30 augustus 1928 over van de Lange Hezelstraat 45-47. Firma H. van Hulsteijn komt voor in de Adresboeken 1932, 1934, 1936, 1938, 1940. In PGNC 22/8/1942 wordt er nog een “Flinke Loopjongen, goed kunnende fietsen” gevraagd.

Uit de afwezigheid-/vervangingsberichten blijkt in 1949 (De Gelderlander 9/3/1949) J.M.A. van Seggelen hier zijn praktijk te hebben en in 1954 (De Gelderlander 15/5/1954) C.J. Hoek.

Het laatst beschikbare Adresboek bij het RAN is momenteel dat van 1971. Dan staat Kunsthandel Brock op dit adres.

1984: Samenvoeging winkels

Hoek Bijleveldsingel - Wilhelminasingel, Wilhelminasingel zijde (oktober 2025) — Hoek Bijleveldsingel – Wilhelminasingel, Wilhelminasingel zijde (oktober 2025)

In 1984 worden de twee winkels (Bijleveldsingel 84 en Wilhelminasingel 11) bij elkaar gevoegd door de tussenmuur te slopen (D12.545587). De aanvrager voor de bouwvergunning is J.B.H.M. Ditters, de architect G.C.H. van Kesteren.

Huidig

Momenteel (oktober 2025) is ASA Uitzendbureau op de begane grond gevestigd.

Wilhelminasingel 14

Rond 1897 laat W.L.F. Mähler de villa bouwen van Wilhelminasingel 14. Op basis van de aanbesteding en dat Semmelink helpt…

28 oktober 202510 november 2025

Geschiedenis van de Aula aan de Wilhelminasingel

De Aula van de Universiteit aan de Wilhelminasingel is ontworpen door de architect Van Ooijen in 1931. Bij oplevering is…

7 juli 202329 oktober 2025

Geschiedenis Wedren: van Paardenraces tot Vierdaagse

De Wedren is oorspronkelijk aangelegd als renbaan voor paardenraces, waar het ook haar naam aan dankt. In 1881 was deze…

15 juni 2025

#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag, Ziekerstraat

Ziekerstraat 39-43

2 november 20253 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Waarschijnlijk is de Ziekerstraat 39-43 vanaf 1931 een winkel geworden, van Continentale. Daarvóór komt het voor als pakhuis en lijkt het ook in gebruik als boerderij te zijn geweest.

Dit artikel geeft de tot nu toe gevonden gebruikers van Ziekerstraat 39-43 weer.

Pakhuis Bielen

Steenkolenhandel Bielen met pakhuis Ziekerstraat 39 (PGNC 25/10/1885)

De door mij eerst gevonden vermelding van Ziekerstraat 39 is een advertentie van Steenkolenhandel P.M. Bielen, Muchterstraat 26 waarbij hij zijn pakhuis in Ziekerstraat 39 heeft. (PGNC 25/10/1885).

Plet

In 1887 komt Th. Plet voor als handel in brandstoffen en bouwmaterialen. Dan verschijnen er ook advertenties dat goederen “vrij uit het schip” of uit het pakhuis kunnen worden aangeleverd. Zonder naar volledigheid te streven een aantal advertenties: Ruhr kolen (PGNC 13/9/1887), Kachelkolen, die in het schip Broedertrouw in de Nieuwe Haven ligt (PGNC 28/12/1887)

Ook is er rond december 1887 een tweede adres waar bestellingen kunnen worden aangenomen: Broerstraat 25 (PGNC 16/12/1887).

In PGNC 17/10/1888 staat de aankondiging dat het kantoor en pakhuizen van Th. Plet per 1 november verplaatst wordt naar de “overzijde” Ziekenstraat No. 16 (PGNC 17/10/1888)

Derksen

Bij de aanleg van de riolering in 1914 is G. Derksen de eigenaar. De architect is onleesbaar. In de Adresboeken 1926 en 1928 komt G. Derksen voor als “landbouwer”. Op de bouwtekening is te zien dat een groot deel van het perceel bestaat uit stallen, een inrit en deel en een open plaats.

In juli 1930 staat Ziekerstraat 39,41,43 te koop, bestaande uit: woonhuis met bovenwoning en stalling. Het pand is ingezet op f14900, strijkgeld f300 (PGNC 26/7/1930)

Continentale

In 1931 wordt er een vergunning afgegeven voor het ‘veranderen van het perceel’, bedrijfsnaam is Continentale Maatschappij van Handel en Industie, architect is A. v.d. Kloot (Inv nr 15722).

Afgaande op de tekening van de aanvraag van de riolering is de inrit nu ingericht als showroom en een ruimte voor bedienden. Links is de winkel, met een opgang naar boven. De deel, stallen en de open ruimte zijn “magazijnen” geworden.

Advertentie nieuwe magazijnen Ziekerstraat 39-43 (PGNC 12/9/1931)

Adressen Continentale Mij. v. Handel en Industrie N.V. in schoenm. fourn. (of: schoenmachines en schoenfournituren en gros):

Adresboek
1928	Jan van Galenstraat 2-4
1932	Jan van Galenstraat 2 en Ziekerstraat 39-43
1934	Ziekerstraat 39-43
1936	Ziekerstraat 39 en 41
1938	Ziekerstraat 39 en 41
1940	Ziekerstraat 39 en 41

Gevonden gebruikers Ziekerstraat 39

Gevonden meldingen van Ziekerstraat 39 in de adresboeken:

Naam	Beroep	Adresboek
J. Vroom	Timmerman en winkelier	1899, 1901
G.A. v. Gemert		1901, 1902, 1903, 1905, 1907
J. Peerenboom	tapper	1903, 1905, 1907
wed J. Peerenboom	geb. A.M. Reijntjes	1908, 1909
Mej. C.P. Derksen		1926, 1928
G. Derksen	landbouwer	1926, 1928
Continentale		1934, 1936, 1938, 1940
G.Th. Becker	Monteur	1938
H. Bourgonje	fabrieksarbeider	1940
G.A. van der Wagen	vleeswarenfabrikant	1948, 1951, 1955
Mej. E.M.G. Stinnisssen		1948
J.M.J.W. van Dam	kruidenier	1959, 1963

In De Gelderlander 24/9/1954 is een advertentie gevonden van Jos. van Dam voor “fijne vleeswaren”.

Juli 2019 (Google Streetview): Different is intussen gesloten en had als adres nummer 43. Nummer 41 is de opgang naar boven.

Momenteel (juni 2023) is Erica Kruiderijen op nummer 43 gevestigd.

Ziekerstraat

De Ziekerstraat is al in gebruik in de Romeinse tijd. Sommige panden zijn nog duidelijk te herkennen als vooroorlogs; hier…

15 november 202515 november 2025

Ziekerstraat 124 nu Strik architect van Berck

Waar nu alweer jarenlang Strik haar patisserie heeft, begon C. Jaket in 1925 zijn winkel in comestibles, suikerwerken, chocolaterie en…

26 januari 202426 januari 2024

Opschrift De Papaver: herinnering aan drogisterij 1927-2000 Ziekerstraat

Op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat heeft meer dan 70 jaar de Drogisterij de Papaver gezeten. Zij…

15 juni 202415 juni 2025

#Nijmegen, Kunstwerken

Gezonde Vis, Carla Dijs

1 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

2008, Huidige locatie: Westerpark Biezen

De Gezonde Vis is een beeld van Carla Dijs. Tegenwoordig staat het in het Westerpark. Aanvankelijk stond het op het schoolplein van OWS Auquamarijn (Biezendwarsstraat).

In juli 2008 werd de Gezonde Vis onthuld op het schoolplein van de OWS Aquamarijn (Biezendwarsstraat). Op de website van Carla Dijs staat dat op de kop en staart 400 bronzen penningen zaten. Deze zijn vervangen door wit geverfde cirkels. Het beeld kwam tot stand als samenwerking tussen kunstenaars, school, wijkbewoners en bronsgieterij De olifant.

Zie ook een artikel over Carla Dijs in de Wester, september 2016

Westerpark

Een van de meest levendige parken van Nijmegen is het Westerpark. Hier is dan ook van alles te doen, zoals:…

1 juli 202314 maart 2025

Ontdek de Kubus met Uitslag: Kunst in Westerpark Nijmegen

Deze Kubus met Uitslag is een van de werken van Gerard van Walraeven in het Westerpark. Een van de andere…

13 november 2025

Wereldpoort Michiel de Ruyterschool, Carla Dijs

De wereldpoort bij de Michiel de Ruyterschool is een werk van Carla Dijs.

19 november 202519 november 2025

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Bakkerij Niersstraat 2

1 november 20251 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

architect W.Th. Reynen (Jr.), 1929-1930 Biezen

In 1930 opent de bakkerij van J.H. Francissen op Niersstraat 2, op de hoek van de Biezendwarsstraat en Voorstadslaan. Het pand is een ontwerp van architect W. Th. Reynen. Vanaf dat moment is het altijd een bakkerij gebleven.

Eind 1929 ontwerpt W. Th. Reynen (Jr.) “een woonhuis, winkelhuis met bakkerij en bovenhuis”. De bakkerij is voor J.H. Francissen, die op 6 juni 1930 zijn hinderwetvergunning krijgt voor “het oprichten van een door elektriciteit gedreven brood- en banketbakkerij”. (PGNC 11/6/1930).

Ontwerp voor het bouwen v/e woonhuis, winkelhuis met bakkerij en bovenhuis op een terrein hoek Niersstraat en Beizendwarsstraat, tekening december 1929,(D12.395994 detail).

In april 1930 tekent Reynen het ontwerp voor 85 woningen in de Niersstraat.

advertentie Francissen bij opening (De Gelderlander 4/7/1930)

De Gelderlander schrijft over de opening van deze nieuwe bakkerij:

“Nieuwe zaak.

Heden opent de heer J.H. Francissen aan de Niersstraat 2, een nieuwe brood-, koek- en banketbakkerij. In dit nieuwe stadsgedeelte van de Voorstadslaan, dat zich in den laatsten tijd geweldig uitbreidt is de vestiging van een dergelijke zaak zeker op z’n plaats tot gerief van de vele omwonenden in deze volkrijke buurt.

Aan de zaak is verbonden een chocelaterie-afdeeling, waar de meest bekende soorten in voorraad worden gehouden.

De bakkerij is modern en hygiënisch ingericht door de aanwezigheid van de nieuwste machines, o.a. een heetwateroven volgens het nieuwste systeem firma Werner en Pfleiderer.

De schilder, de heer Veltman, verzorgde het uit- en inwendige schilderwerk, terwijl de heeren Bach en Friebel zorgden resp. voor de electrische installatie en het sanitair.” (De Gelderlander 5/7/1930)

Vervolg: Niersstraat 2 altijd bakkerij geweest

Het RAN heeft nog een mooie foto gedateerd op 1960. Op deze foto is het linkerpand op de foto Niersstraat 2.

In de onderstaande tabel staan de gevonden gebruikers van Niersstraat 2 weergegeven: vanaf de bouw is het altijd een bakkerij gebleven.

Naam	Beroep	Adresboek	Opmerkingen
J.H. Francissen		1932
F.J. Willems	Bakker	1934
L.H.A. de Bruijn	Banketbakker	1936
J.G.M. Brouwer	Vanaf 1948: bakker	1940, 1948, 1951, 1955, 1959
T. Herfkens	Bakker	1963	Onder “bakkerijen” als “De Niers”- Th Herfkens

In de Wester van 2018 vertelt een bewoonster van de Voorstadslaan: “Aan de overkant op de hoek met de Niersstraat heeft altijd een bakker gezeten. Eerst Brouwer, daarna Herfkens, toen bakkerij Niers met Angelina en nu dan het Kraayennest.’” https://dewester.info/voorstadslaan/

Het is mij nog niet bekend waarom Herfkens aanvankelijk als “Herfkens” lijkt te staan, terwijl het op een later tijdstip, in ieder geval 1963 (ook) De Niers heet, afgaande op de Adresboeken. En waarom de bewoonster deze 2 namen afzonderlijk noemt. Mogelijk is Herfkens (of een familielid) later overgegaan op De Niers, waarbij deze als afzonderlijke is blijven hangen.

In ieder geval heeft nog jarenlang De Niers op de hoek gezeten; het artikel van De Wester dateert uit 2018. Enige jaren geleden is de bakkerij een van de panden van Bakkerij ’t Kraayennest geworden.

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

3 juli 202322 november 2025

W. Th. Reynen, architect van verbouw en nieuwbouw in Nijmegen

W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…

26 januari 20232 september 2025

Niersstraat Blok B Reynen

In 1930 bouwde de Woningvereeniging “Nijmegen”een groep van 85 woningen aan de Niersstraat en Waterproject.

20 juni 202310 augustus 2025

De R.K. Christus Koningkerk door Architect Zwanikken. Rechts een gedeelte van de bouw van de Montessori-kleuterschool aan de Hengstdalseweg hoek Elzenstraat, 1933 (GN5602 RAN) Dommer van Poldersveldtweg 269

#Nijmegen, Gebouw van de dag

Christus-Koningkerk architect Zwanikken

31 oktober 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1933, Dommer van Poldersveldtweg 269 (gesloopt, met uitzondering van de toren) Hengstdal

De bouw van deze rooms-katholieke kerk is in 1932 begonnen. Architect Zwanikken ontwierp deze kerk in expressionistische stijl. De kerk is opgetrokken uit gewapend beton en vervolgens met bakstenen aan de buitenkant bekleed. Na stormschade is de spits in 1990 verwijderd, waarna de spits in 2005 weer is herbouwd.

Op de locatie van de kerk staat nu een appartementencomplex met winkels daaronder.

Nieuwbouw van appartementencomplex De Koningshof met winkels aan de Van 't Santstraat op de hoek met de Dommer van Poldersveldtweg , rondom de bakstenen kerktoren (in de steigers en hier nog zonder spits) van de voormalige Christus Koningkerk, 18/3/1996 Van 't Santstraat 300-374 (Ger Loeffen CC-BY-SA via F37282 RAN) — Nieuwbouw van appartementencomplex De Koningshof met winkels aan de Van ’t Santstraat op de hoek met de Dommer van Poldersveldtweg , rondom de bakstenen kerktoren (in de steigers en hier nog zonder spits) van de voormalige Christus Koningkerk, 18/3/1996 Van ’t Santstraat 300-374 (Ger Loeffen CC-BY-SA via F37282 RAN)

De Gelderlander bij opening in 1933:

“De Christus-Koningkerk in Nijmegen

Plechtige consecratie.- In Zuid-Oost Nijmegen.

Middelpunt van Katholiek sociaal leven in nieuwe woonwijk.

—

Het nieuwe Godshuis.

Al is de nieuwe kerk nog niet geheel in gebruik genomen, en al kennen wij nog niet geheel de sfeer, die in het gebouw hangt, toch heeft een slechts zeer vluchtige beschouwing ons ervan overtuigd, dat met dit kerkgebouw een eerste en meest eigenaardige, en meest opvallende kerken is gebouwd, die wij in onze stad kennen. Het hoog terrein, waarop de kerk ligt, maakt, dat men deze reeds van verre aanschouwen kan. Voor wie fietst op en dijk, die van Oosterbeek, en Altena naar Lent leidt steekt de ijle toren reeds ver boven het landschap uit. De oorzaak hiervan is, dat de kerk hoewel in een dal gelegen ten opzichte van den onmiddellijke omgeving, toch vrij hoog ligt ten opzichte van de lager gelegen Betuwe. De toren van de kerk schijnt vanuit de verte zelfs uit te komen boven de uitzichttoren op den Kwakkenberg. Tot dusver lag daar in de buurt geen ander groot gebouw dan het complex van de kazernes. Met name de koloniale kazerne beheerschte de geheele omgeving. Dat is nu veranderd. De kerk domineert op dit ogenblik de omgeving, ook de kazerne. Zij staat daar als het middelpunt van een zich reed verder uitbreidende buurt. Zij zal eerlangs worden het ahart van die buurt, waar het meest inwendige en meest innige leven klopt van al degenen, die er komen wonen. Zoowel het uiterlijk als het innerlijk van de kerk stemmen tot gebed en devotie, en werken daardoor spontaan mede aan het doel, waarvoor zij gebouwd werd.

De Christus Koningkerk tijdens de bouw van het dak van het middenschip en het koor. De pastorie links is al gereed, gezien op de zijkant van de Kerk en het priesterkoor en sacristie, 1933 (F16279 RAN)

Het uiterlijk van de kerk die ontworpen werd door architect Zwanikken, heeft een statig vorkomen. Het is een rustig gebouw met voornamelijk horizontale en verticale lijnen, zonder overbodige versierselen. Boven het priesterkoor is een hoog gewelfde toren opgetrokken, die direct steunt op de muren. Door de stevigen bouw van deze muren heeft de architect steunberen kunnen ontberen, waardoor hij een gaaf uiterlijk schiep. Het dak van het middenschip ligt laag op de kleine zijmuren, die door tal van raampjes zijn onderbroken, wat aan de zijkanten een levendiger voorkomen geeft. Twee uitbouwsels voor kapellen zijn zoo gemaakt, dat zij aan de harmonie van het exterieur niet storen.

Opmerkenswaard in verband met de rustige constructie van het geheele dak is het zeer onrustige beeld van den toren. Het is alsof de architect hiermede heeft willen uitdrukken, dat de muren van dit gebouw op de eerste plaats een taak hebben als ondersteuners van de gewelven, terwijl het doel van den toren eerder een decoratief is. Het onderdeel van den toren is vrij sober. Eenige meters boven het dak zijn echter de eerste versiersels aangebracht. Daar steken kleine decoratieve stompen steen op vier plaatsen naar buiten. De rand van den toren begint gekarteld te worden, daarboven wederom vier hardsteenen sierstukken. Daarna volgt een tusschenblok, waarop de trans, en een achthoekig uitbouwsel voor de klokken die wij helaas op dit oogenblik nog moeten missen. Een dubbel telkens breeder uitloopend dakje omlijst het geheel bovenbouwtje. Dit is met bollen rechtstaande pinnen versierd, als om het oog te wennen aan den plotselingen opgang van den naaldspits, die door een dubbelen kogel en een hoog kruis wordt afgekroond. De vier balken van het kruis zijn door een ragfijne cirkelvormige versiering getooid. Het Angelusklokje is van veel bescheidener hoogte. Het mist den rijkdom van den groote toren. De fijne spitsheid van dit torentje is hier evenzeer opvallend als bij zijn grooteren klokkedrager. Ook dit torentje si met bol en kruis gekroond. Daarboven staat er nog een klein kruis op den dakhoek boven den hoofdingang. De sacristie ligt laag achter den overbouw van het priesterkoor. De pastorie staat iets voor den ingang van de kerk, zoodat er als het ware een klein plein gevormd is door de ligging van de gebouwen zelf.

Doordat de muren zo laag zijn, en het dak zich zoo hoog verheft, heeft het interieur een imposant voorkomen. De gewelfbogen verheffen zich hoog in de lucht, en schijnen de geloovigen als het ware te omvatten, en hun gebeden te willen doen opstuwen naar omhoog. Dit hoog gewelf geeft een stemming van verhevenheid, zooals die in de kerk thuis hoort. Het geeft een beeld van de ontzagwekkende Majesteit van Dengene, te wiens eer het kerkgebouw is opgericht, en van de handeling die er wordt verricht, de offerende namelijk van Gods Zoon aan Zijn Vader ter bemiddeling voor onze schulden, en ter verheelijking van Hem, wien wij de diepste aanbidding en vereering brengen moeten. Zoo is zoowel het rustig exterieur van het kerkgebouw, als het verheven interieur een stoffelijk symbool van geestelijke dingen, dingen namelijk, die voor ons meer waard zijn dan het stoffelijk symbool van de kerk zelf.

De kerk ligt daar tevens in de omgeving als een voortdurende vermaning. Juist daarom is het zulk een verblijdend verschijnseld, dat men haar overal kan aanschouwen, en dat er geen plaats is in de parochie zelf, waar men niet gemakkelijk en dikwijls het gebouw moet zien. Want het zien van de sierlijk gebouwde steenmassa, en van de fraaie lijnen zijn al een opwekking op zich. Zie dienen om den geest omhoog te heffen naar het hoogere. Zij dienen zichzelf in zekeren zin te doen vergeten. Zooals volgens een bekend woord, de opvoeding de kunst is om den opvoeder overbodig te maken, zoo is ook het doel van de kerkelijke kunst om den geest op te voeren tot iets, dat hoog boven haar uitgaat. Want de mooiste kerkelijke kunst is en blijft iets van den tijd. Zelfs, als zou deze kerk blijven staan in den loop van vele eeuwen, en er is geen enkele reden, om te denken, dat dit niet het geval is, er zal toch een dag komen, waarop zij weer zal verdwijnen. Maar wat dan niet zal verdwijnen, zijn de geestelijke dingen, die door middel van de stoffelijke en materiële kerk, en door middel van de dingen, die in het kerkgebouw gebeuren, zijn tot stand gebracht. Blijven zal in alle eeuwigheid de geestelijke vrucht van alles, wat er in de kerk is geschied, van de missen, die er zullen worden gegeven, van de biechten, die er zullen worden gesproken, van de gewijde toespraken, die er zullen worden gehouden, van het catechismus-onderricht, dat er zal worden gegeven, en van de lofzangen, die er zullen opstijgen in den loop van vele jaren. Ook als de kerk allang weer is weggevaagd, van de aarde zal blijven de zaligheid der zielen, die in deze kerk zich den weg gewezen zagen, die leidt naar het hemelsch vaderland. Blijven zal de geestelijke verkwikking, die priesterhanden en den priesteromgang zal brengen aan de katholieken, die de kerk weten te gebruiken voor het doel, waarvoor zij is gebouwd. Blijven zullen ook lang nog, misschien wel tot het einde der wereld de goede en vroome gewoonten, en gedachten, die vanuiten deze kerk zijn binnengedrongen, bij die in de kerk krachten energie hebben gezocht en gevonden in de moeilijkheden des levens.

De Christus Koningkerk, 1992 (F6160 RAN)

Zoo is de bouw van die kerk een voorname gebeurtenis, zoo is de kerk zelf een monument, dat door daar te staan in ’t gewoel van den tijd de les preekt, die opklinkt it alle waar geestelijk leven namelijk, dat het kruis staan blijft, ook als de wereld zich voortwentelt naar wij zij haar ontwikkeling noemt.” De Gelderlander 25/11/1933

Bekijk de pagina over architect Zwanikken:

Johannes Zwanikken, architect

Bron:

Wikipedia https://nl.wikipedia.org/wiki/Christus_Koningkerk_(Nijmegen)

Een mooie fotoreportage over de bouw van de kerk staat op Noviomagus.nl https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/Lourens/CKKerk/CKKerkCat.html

Hengstdal

De wijk Hengstdal is grotendeels gebouwd tussen de jaren 20 en 50. Daarvóór was er al sprake van enige lintbebouwing.…

20 augustus 202524 augustus 2025

Johannes Zwanikken, architect

Het bekendste werk van architect Johannes (Jos) Zwanikken is waarschijnlijk zijn ontwerp van de Christus Koning kerk. Veel gevonden ontwerpen…

6 februari 202312 oktober 2025

#Nijmegen, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Dorpspark Hees

31 oktober 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Vooraf

Omgeving van 'Park Hees' ('Planetenpark'), voor de aanleg, eerste helft jaren zestig, gezien vanaf de Planetenstraat, met de etagewoningen uit 1958/1960 aan de Venusstraat, de Plutostraat en de Neptunusstraat, gebouwd in opdracht van Bouwmaatschappij Penders en Gerritsen NV naar ontwerp van de architecten H. Reuser en R.G. Rodenburg, 9/1964 (Gemeentepolitie Nijmegen via F88642 RAN) — Omgeving van ‘Park Hees’ (‘Planetenpark’), voor de aanleg, eerste helft jaren zestig, gezien vanaf de Planetenstraat, met de etagewoningen uit 1958/1960 aan de Venusstraat, de Plutostraat en de Neptunusstraat, gebouwd in opdracht van Bouwmaatschappij Penders en Gerritsen NV naar ontwerp van de architecten H. Reuser en R.G. Rodenburg, 9/1964 (Gemeentepolitie Nijmegen via F88642 RAN)

Aanvankelijk bestond een groot stuk groen uit 360 bij 110 meter. Later werd er nog een stuk bijgevoegd tot het huidige Dorpspark Hees. Dit groen moest de grens tussen het oude, landelijke Hees en de nieuwe flats en laagbouw van Heseveld benadrukken. (Bron: Dorpsbelang Hees)

Hierboven staat een foto op het moment dat de flats al wel zijn gebouwd, maar het park nog uit landbouwgrond bestaat. Een mooie foto van het park in ontwikkeling eind jaren 60 is te vinden op F88649.

Volleybalveldje Dorpspark Hees. Het net kan worden opgehaald (adres geblurd vanwege privacy) (mei 2024)

#Nijmegen, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Augustijnenbosje

30 oktober 202529 november 2025 ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

ingangen bij Oude Graafseweg ter hoogte Ligusterlaan en bij de Verbindingsweg, Heseveld

Het bos is vernoemd naar de orde der Augustijnen. Zij kochten in 1923 het terrein tussen de Geldersche roomboterfabriek en de Verbindingsweg. Daarbij bouwden ze een klooster aan de Graafseweg.

Villa Dennendaal

In het westelijke gedeelte van dit terrein stond Villa Dennendaal. Dit was sinds 1959 een opvangtehuis voor daklozen. In 1990 werd Villa Dennendaal gesloopt en vervangen door de huidige appartementencomplexen met puntdaken.

1990 Eigendom Gemeente

Daarbij verkreeg de gemeente Nijmegen in 1990 het bos. Dit bos toegankelijk via twee ingangen, 1 aan de Oude Graafseweg en 1 aan de Verbindingsweg. Beide ingangen hebben een poort zoals op bovenstaande foto weergegeven.

Ruth die de vruchten van de aarde haalt

In een open gedeelte staat het beeld van Ruth die de vruchten van de aarde haalt. Dit is een werk van Theo Mulder uit 1964. Het beeld stond oorspronkelijk voor de vroegere IVO-Mavo aan de Archipelstraat.