Tag: naoorlogs

1953 Ziekerstraat 2/Molenstraat 5-7

In september 1953 opent Kreymborg haar nieuwe nieuwe winkel op de hoek van de Ziekerstraat en Molenstraat. Deze is herbouwd op de plek waar haar gebouw stond dat tijdens het bombardement van februari 1944 is verwoest. Dit is de laatst gevulde hoek van de 4 hoeken van de belangrijke kruising Molenstraat/Broerstaat en Ziekerstraat/Plein1944. Opvallend daarbij is, dat alle 4 ontwerpen een plat dak hebben.

Historie pand Kreymborg

Kreymborg zit sinds 1930 in Nijmegen.

Op de bovenstaande foto staat links op de hoek met rond uithangbord de oude Kreymborg winkel. Vergelijkend met de bovenste foto staat de nieuwe Kreymborg tevens op de plek van een kapper en ’t Jagershuis. Het portaaltje heeft het bombardement wel overleefd en is een restant van de verwoeste Petrus Canisiuskerk. Deze is gesloopt bij de bouw van de nieuwe Petrus Canisiuskerk oftewel Molenstraatkerk.

Nadat haar pand was verwoest, zat ze op tijdelijke plekken.

Naoorlogs gebouw door architect Kramer

Het nieuwe gebouw is ontworpen door F. Kramer van het Architectenbureau Kramer en Balabrega uit Haarlem. De aannemer was (de heer Konings van) Aann. Mij Nederland te Nijmegen.

Bij de opening schrijft De Gelderlander 25/9/1953:

“Nadat de aanwezigen in de gelegenheid waren gesteld om de directie geluk te wensen sprak de wethouder M. Duives een woord van felicitatie namens de gemeente Nijmegen. Spr. uitte zijn grote voldoening over het resultaat hetwelk op dit punt van de Stad is bereikt. Vier jaar geleden toen de fa. Voss haar gebouw tot stand had gebracht vroegen we ons af: hoe lang zal het nog duren voordat de vier hoeken compleet zijn, aldus spr. Veel besprekingen zijn aan de bouw vooraf gegaan. Spr. was zeer verheugd dat dit mooie pand thans behoorlijk aansluit aan het entree van de nieuwe stad.

De architect, de heer Kramer sprak hierna een woord van gelukwens en bood de directie een raampje aan in een van de paskamers. Het stelt de Phoenix als symbool van eeuwige verjonging.”

Kreymborg is op een later tijdstip naar de Burchtstraat verhuisd. Momenteel zit ING in het pand.

Architect F. Kramer

Zoals gezegd was F. Kramer de architect. Hij ontwierp voor Kreymborg meerdere panden: Over de architect Kramer is nog weinig te vinden, daarom wordt op deze plaats hier wat uitgebreider bij stil gestaan.

Leven

Frederik Marinus Kramer is  geboren 18-5-1902 te Amsterdam en overleden na 1977. Kramer verhuisde na zijn huwelijk in 1928 naar Haarlem, Koninginneweg 46. Kramer was in de jaren 50 aanvankelijk geassocieerd met achtereenvolgens de architecten C. den Heyer en later met J.M. Balabrega. De bureau’s waren gevestigd op Kenaupark 1 en Nieuwe Gracht 76 in Haarlem.

Gevonden werken

Hieronder staan de gevonden werken weergegeven:

Voor Kreymborg:

• Verbouwing hoek Barteljorisstraat-Grote Markt, Haarlem, 1955 (Nieuwe Haarlemsche courant, 12-01-1955)
• Verbouwing met uitbreiding, Venlo, 1959 (Dagblad voor Noord-Limburg,19-03-1959)

• Grote Markt 10 Den Haag, samen met C. den Heijer, 1965- 1966; Monumentenzorg Den Haag: “Op geraffineerde wijze markeert dit gebouw de hoek van twee winkelstraten in het centrum van Den Haag: de Grote Markt en de Boekhorststraat. In de behandeling van de gevels komt de hiërarchie tussen beide straten duidelijk tot uiting: open en transparant naar de belangrijkste straat, de Grote Markt en meer gesloten naar de zijstraat. Opvallend is het fraaie spel van de volumes waaruit het pand is opgebouwd: de insnijdingen en de verspringingen maken het zeer levendig waardoor het zich uitstekend voegt in de bonte rij van historische gebouwen. Het vormt een voorbode van de diversiteit van de jaren zeventig architectuur”. Tevens een afbeelding van het pand.

• Schapenmarkt 9-15 Den Bosch, samen met C. den Heijer, 1968: “In de jaren na de Tweede Wereldoorlog werd steeds minder teruggegrepen op de historisch gegroeide waarden en kwam een vernieuwingsdrang in de architectuur tot uitdrukking.
  Op het eerste oog is bij dit pand sprake van grootschaligheid. Door de invulling van de gevel en de toegepaste kleuren en materialen is hier echter een storende massaliteit voorkomen. De zichtbare gevelhoogte sluit goed aan bij de naastgelegen gebouwen. Ook de wijze waarop het dak door haar verdraaiing ten opzichte van de gevel is gerealiseerd, maakt dat dit gebouw ondanks de forse omvang toch past in de omgeving.” Architectuurgids ‘s-Hertogenbosch

Amsterdam

• winkelpui van banketbakkerij Holtkamp, Vijzelgracht 15, 1928
• schoenenzaak van de firma Huf aan de Burgemeester De Vlugtlaan 143 (ontwerp: 1957)
• schoenenzaak van de firma Hoogenbosch, Osdorpplein 41 (ontwerp ca. 1964)

Overig

• Kleiweg 22 Gouda: bouw trap naar verkoopruimte op 2e verdieping. Opdrachtgever: J.C. Raming N.V. Kramer & Balabréga 1949/1950
• In Archief van Architectenbureau G. Husslage zitten “Ontwerptekeningen in lichtdruk voor de filialen van de firma s Hoogenbosch, Kreymborg, Meyjes & Höweler, Modemagazijn Witteveen en Mundheim aan het Osdorpplein, in samenwerking met de architecten F.M. Kramer, C. den Heijer en C.J.G. van Gestel”, waarbij het op dit moment onduidelijk is (en niet verder uitgezocht) of het ontwerp van Kramer (en dan waarschijnlijk in samenwerking met den Heijer) alleen de firma Hoogenbosch betreft of ook de overige panden (waaronder een Kreymborg).

Bronnen

Cuypersbulletin: Nieuwsbrief van het Cuypersgenootschap, Vereniging en Stichting tot behoud van negentiende‐ en twintigste‐eeuws cultuurgoed in Nederland. jaargang 20 ‐ 2015 ‐ nummer 1 (Pdf)

Het Nieuwe Instituut

Post 65 architectuur in Den Haag 1965-1995, Monumentenzorg Den Haag (Pdf)

https://www.bossche-encyclopedie.nl/panden/schapenmarkt%207.htm

Archief van Architectenbureau G. Husslage en rechtsvoorganger

1955 Broerstraat 53 Centrum

In 1955 vond de herbouw plaats van juwelier en horloger van Baal, op de hoek van de Molenstraat en Pauwelstraat. Het gebouw is ontworpen door architect ten Have.

Bij de opening in 1955:

“Juwelierszaak van Eug. van Baal in Korte Molenstraat fraai herbouwd

In de Korte Molenstraat, op de hoek van de Pauwelstraat, is vanmorgen onder grote belangstelling de nieuwe zaak geopend van de juwelier en horloger Eugène van Baal, een bekend Nijmeegs bedrijf, dat in de Septemberdagen van ’44 in de Korte Molenstraat in vlammen opging en daarna jarenlang in een noodpand was gevestid, laatstelijk in de Bisschop Hamerstraat. Wethouder M. Duives verrichtte de opening en bood namens het gemeentebestuur aan de eigenaar, de heer Th. Van Baal en aan mevrouw van Baal zijn gelukwensen aan met dit fraaie pand, dat een juweel betekent voor de binnenstad.

Het welkomstwoord sprak de architect de heer J. ten Have uit Nijmegen, die de wethouder begroette en dank bracht aan allen, in het bijzonder aan Moolenaar’s Aann. bedrijf, aan de fa. B. Lommerse, die voor de betimmering zorgde en aan allen, technici en onderaannemers, die de bouw hebben tot stand gebracht. Op prettige wijze hadden zij aan deze bouw gewerkt en het resultaat stemde tot grote tevredenheid. Spreker wenste de heer en mevrouw van Baal geluk bij de opening van de nieuwe zaak.

Wethouder Duives herinnerde dan de lijdensweg, die ook de heer Th. van Baal, evenals alle getroffenen in de binnenstad, heeft moeten bewandelen, voordat hij zijn mooie nieuwe zaak kon openen. Het bombardement van Febr. En daarna nog eens een bombardement hadden hem getroffen, jarenlang noodwinkelen volgde en gedurende deze tijd werden de voorbereidingen getroffen voor de herbouw van de zaak in de oude vertrouwde omgeving. Spr. sprak er zijn voldoening over uit dat drie juweliers in de binnenstad elkaar weer hadden opgezocht, zodat de stadgenoot en de vreemdeling gelegenheid krijgen in kort bestek hun keuze te maken. Hij noemde het frappant hoe deze juweliers op zulk een voortreffelijke wijze, zowel extern als inwendig hun zaken hebben herbouwd. Ze toonden daarbij een breed inzicht te bezitten: ze lieten panden zetten die er zijn mogen. Nijmegen verheugt zich over het voorrecht middenstanders te bezitten, die kosten noch moeite sparen om hun zaken een eerste-rangs cachet te geven, zodat niet alleen de stadgenoot, maar ook de vreemdeling, die zijn eisen stelt, wordt aangetrokken. De stad moet iets te bieden hebben; door een zaak als die van de heer van Baal wordt de aantrekkelijkheid van de city verhoogd.

De wethouder had lof voor de heer van Baal, wiens naam een vertrouwde klank heeft in de juwelierswereld en bij de kopers.

Spr. had ook grote waardering voor de architect de heer J. ten Have, die dit pand op een interessante wijze heeft ontworpen en voor de aannemer die het op solide wijze heeft uitgevoerd. Hierna opende de wethouder de deur van het nieuwe pand, waarbij het alarm- en vreugdesein tegelijk, in werking trad. De heer Th. van Baal sprak een woord van herinnering aan de dag waarop de oude zaak werd verwoest, – een dag waarop de familie door de dood van zijn moeder in rouw werd gedompeld. Spr. herdacht ook zijn vader, die de grondslag had gelegd van het bedrijf. Hij wijdde waarderende woorden aan wethouder Duives en de gemeente-instanties, aan de architect en zijn assistent, aan de aannemer en zijn medewerkers en aan allen, die tot het welslagen van bouw en inrichting hun bijdrage hebben geleverd.” (De Gelderlander 30/6/1955)

1951 Broerstraat 51 Centrum

Jarenlang heeft op de hoek van de Broerstraat en Pauwelstraat het filiaal van schoenenwinkel van Haren gezeten. Begin September 1950 heropent van Haren haar winkel, vlakbij haar voormalige winkel. Het ontwerp is van de architecten Deur en Pouderoyen.

Oorlog

Daarvoor had de firma een winkel gehad op de hoek van de Korte Molenstraat  en de Pauwelstraat. Deze ging in de oorlog in vlammen op. Van Haren had in de tussenliggende jaren als noodwinkel bij de familie Käller ingewinkeld.

Blommestein

De Gelderlander 17/12/1949 meldt dat eerdaags de bouw zal beginnen, waar het schoenenmagazijn van de firma van Haren zal worden gevestigd. “Eigenaren van dit pand zijn de dames Blommestein”. Blommestein had meer dan 40 jaar zijn apotheek op de hoek van de Broerstraat en Pauwelstraat gehad (De Gelderlander 25/6/1954), dus waarschijnlijk op de locatie waar nu van Haren komt. Aangezien Blommestein “op leeftijd” is, gaat hij samen met de apotheek van Bijleveld in de Jorisstraat. Deze apotheek gaat echter in september 1944 in vlammen op. De apotheek Blommestein-Bijleveld wordt in 1954 in de Burchtstraat herbouwd, eveneens volgens ontwerp van Deur en Pouderoyen.

Nieuw filiaal van Haren

Het ontwerp van de winkel is afkomstig van het architectenbureau Deur en Pouderoyen. Boven de winkel zijn er vijf bovenhuizen. De aannemer was H. van Oosterhout.

Bij de opening in september 1950 schrijft de Gelderlander:

“Schoenenpaleis van Haren in binnenstad herrezen

Op de hoek van de Broerstraat en de Pauwelstraat is een imposant nieuw gebouw verrezen. Het is het schoenenpaleis van de firma van Haren, die binnenkort het vijf en zeventigste van haar, over ons hele land verspreide filialen, zal gaan openen.

In Nijmegen betreft het evenwel geen nieuwe zaak; reeds tal van jaren had de firma hier een filiaal, dat op de hoek van de Korte Molenstraat en de Pauwelstraat was gevestigd. In de oorlogsdagen het door brand ten gronde.

Naar ontwerp van het architectenbureau Deur en Pouderoyen kwam een nieuw gebouw tot stand dat onze binnenstad siert en dankzij de vijf bovenhuizen, die er zijn opgenomen, het woningtekort helpt bestrijden.

In een korte plechtigheid, welke gistermiddag in de ruime winkel met zijn uitmuntende verlichting en zijn fraaie betimmering plaats vond, bracht de verkoopleider van Van Haren’s schoenmagazijnen, de heer H. Haak, dank aan allen, die dit werk in zo korte tijd hebben tot stand gebracht. De aannemer, H. van Oosterhout, de architecten, de onderaannemers, de familie van Hooren, die het filiaal beheert, de staf van toegewijd personeel, de étaleurs, allen kregen grote lof voor hun goede zorgen die na de verwoesting weer tot de glorieuze herbouw hebben geleid.

Bijzondere dank bracht spr. aan de familie Käller, bij wie van Haren al die jaren had ingewinkeld en die de grootst mogelijke gastvrijheid verleende.

Nadat hij zich nog eens bijzonderlijk tot het echtpaar van Hooren had gericht, welks trouw, werkzaamheid en oprechtheid in de moeilijke jaren erkenning vonden, voldeden de filiaalhouders aan het verzoek van de heer Haak om aan de kooplust van het publiek, dat buiten stond te dringen, tegemoet te komen.

De brillante, overzichtelijke zaak, met zijn prachtige étalages aan Broer- en Pauwelstraat werd geopend.” (De Gelderlander 9/9/1950)

Geschiedenis van Haren

In 1924 verhuisde Ivo’s leerhandel naar de Groote Markt in Waalwijk, waarbij het voormalig postkantoor als magazijn werd ingericht. In 1929 werd de fabriek onderdeel van “N.V. Ivo van Haren’s Schoenfabrieken”.  Hij was daarmee een van de eersten die in de schoenenbranche de gehele kolom van leerlooierij tot winkel beheerste. Daarna ging het snel: zowel in de uitbreiding van de productie en haar fabriek als de uitbreiding van het aantal winkels. Afgaande op de advertentie was Nijmegen de 13^e plaats met een Van Haren filiaal; in 1937 opent van Haren haar 50^ste filiaal.

Ook van Haren had te maken met de neergang van de Nederlandse/Europese schoenenindustrie. In 1977 werd de montage-afdeling in Den Bosch en de looierij in Waalwijk gesloten. Het bedrijf werd nu een winkelketen met eigen productiebedrijf. In 1985 nam het Duitse Deichmann de onderneming over. In 1989 stopte ook het productiebedrijf: van Haren vanaf dat moment alleen nog een winkelketen. In 2010 telde het 126 winkels, 1 meer dan in 1989.

Huidig

Tegenwoordig (maart 2024) heeft van Haren haar winkel op de Burchtstraat 35 en daarnaast een winkel op Zwanenveld 9051-9053.

Sinds 2022 zit op Broerstraat 51 ( augustus 2023) een vestiging van Pink Gellac. Hiervoor zat een vestiging van Rituals. Zij is verhuist naar iets verderop, Broerstraat 52.

Deur en Pouderoyen: Architectuur in de Bossche School Stijl

Architectenbureau Deur en Pouderoyen zullen wij vaak gaan tegenkomen bij de bouw katholieke instellingen

19 maart 20245 mei 2026

Geschiedenis, wederopbouw en architectuur van de Broerstraat

De Broerstraat is de belangrijkste winkelstraat van Nijmegen. Het dankt haar naam aan de middeleeuwse Dominicuskerk, oftewel de Broer- of…

16 november 202531 juli 2026

Boekhandel Kloosterman Broerstraat architect Lelieveldt

Een van de eerste gebouwen dat herbouwd is, is dat van boekhandel Kloosterman. Architect Lelieveldt zorgde voor het ontwerp. Deze…

17 december 2025