Schoolgebouw van de Nijmeegse School Vereniging, een neutrale school voor lager en uitgebreid lager onderwijs, ontworpen door de Nijmeegse architect Willem Hofmann; op 5 september 1931 geopend. Nu de Sint Joris school voor VMBO en is het adres Heijendaalseweg, Heyendaalseweg 45 Galgenveld, datering foto 1931-1955 (GN9487 RAN)
In 1931 wordt de nieuwe school van de Nijmeegsche Schoolvereeniging aan de Driehuizerweg (tegenwoordig Heyendaalseweg) 45 geopend. Het gebouw van aan de van der Brugghenstraat was te klein geworden en voldeed niet meer. De architect was Willem Hoffmann, die ook al een aantal verbouwingen aan de school in de van der Brugghenstraat had verzorgd.
“Nijmeegsche Schoolvereeniging.
Opening nieuwe school aan den Driehuizerweg.
Zaterdagmiddag is het nieuwe schoolgebouw van de Nijmeegsche Schoolvereeniging aan den Driehuizerweg No. 45 geopend.
Heden is de school in gebruik genomen.
Dat is een heele overgang uit het verouderde gebouw aan de Van den Brugghenstraat naar deze modelschool aan den rand van bebouwd Nijmegen – dit is als uit een oud stadshuis naar een riante villa.
Het schoolbestuur blijkt gelukkig te zijn in de keuze van den architect, den heer Willem Hofmann, een architect met bijzondere talenten en met kijk op wat practisch en tegelijk schoon is.
De school is rustig gelegen aan een belangrijkenmaar toch secundaire verkeersweg.
Men liet de klassen als in halven cirkel leggen om een ruime binnenplaats (…onleesbaar) open afsluting vormt tusschen straat en school.
De school rijst nu forsch en toch niet log op als aan een binnenplein en mag, wat bouw, en indeeling betreft, wedijveren met de fraaiste hier ter stede, ja, van het land.
Overal hebben licht en lucht vrijen toegang- het trappenhuis met breede verbinding tusschen het gelijkvloersche en de eerste verdieping, leidt als de zon tegemoet; vrij en frank straalt het daglicht door de hooge bordesvensters van zach getint, oolijk en flauwtjes gekleurd in glas en lood.
De schoollokalen zijn ruim en vrij gebouwd- met alle ramen naar binnen of buitenplaats.
De schilder was met den architect gelukkig in de keuze van kleuren: donkergroen en getemperd rood, niet te somber, ook niet te uitbundig.
Er werd bij de openingsredevoeringen voortdurend gesproken van sfeer- inderdaad heeft de knappe architect Willem Hoffmann hier een bouw ontworpen, welke in- en uitwendig de harmonie en kleur en lijn schiep, welke de sfeer bevordert.” Daarna volgt een beschrijving van de opening en de toespraken.
Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is een groot werk. Daarnaast komen wij hem regelmatig tegen in de nieuwbouw of verbouw van horeca en winkels. Veel van zijn ontwerpen bevatten jugendstil- en art-nouveau-elementen.
Vervolg
Een uitgebreid verhaal over de Nijmeegsche Schoolvereeniging is te lezen op:
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf ‘Saint Louis als ridder van Christus’ van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)
Augustus 1950 opent de Mariaschool aan de Bijleveldsingel. Een school voor meisjes onder leiding van de Zusters van J.M.J., vaak ook die van “Saint Louis” genoemd. Het was een vervanging van de school op de Oude Stadsgracht, welke tijdens bombardement van 1944 was verwoest. Het ontwerp van de school was de “de laatste schepping” van architect Estourgie.
Bij de Opening
“Laatste schepping van architect Estourgie: Pastoor Hanckx zegent nieuwe Mariaschool aan de Wedren in
“Zusters met oudste papieren kregen de zwaarste klappen”
“De oudste papieren, de zwaarste klappen”, zo zei de Eerw. Pastoor Hanckx van de Molenstraat-parochie het, toen hij de nieuwe school van de Zusters van J.M.J. aan de Wedren had ingezegend. Bijna honderdvijfentwintig jaar werken deze Zusters, vaak beter bekend als die van “Saint Louis”, nu reeds voor de zegenrijke opvoeding van vele, zeer vele meisjes. De oudste papieren dus en ook de zwaarste klappen. Maar waarom daarvan de tragische gedeelten nog eens opgehaald, wanneer daar weer is een schoolgebouw, dat klinkt als een klok? De vreugde daarvan werd vertolkt door Pastoor Hanckx, Wethouder Duives, Hoofdinspecteur Stoopman en vele anderen.
In lange rijen hadden de meisjes zich vanmorgen om 10 uur achter de school opgesteld, onder hen vele bruidjes. En niet te lang behoefden ze te wachten op Pastoor Hanckx om diens inzet van het “Veni creator” te vervolgen. Diepzinnig werd deze inzegening en indrukwekkend, omdat niets was nagelaten om er al de stijl aan te geven, die bij deze gelegenheid passend was. En ge had moeten zien, hoe al die meiskes daarin opgegeaan zijn, een tikkeltje onwennig met zoveel autoriteiten om zich heen, een tikkeltje nieuwsgierig naar “wat zou ons bankje nu wel worden” en méér dan een tikkeltje onder de indruk van zoveel plechtigheid.
Niet de zusters kozen…
“De Oude Stadsgracht 28 herleeft,” zei Moeder-Overste ons. Maar zij zal toch zeker met weemoed aan dat pand hebben teruggedacht en daarvan liet ook Pastoor Hanckx blijken, nu deze nieuwe Maria-school op het uiterste puntje van zijn Parochie staat. Hij releveerde het vele werk door de Zusters verzet, o.a. in de dagen, dat nog geheel zonder subsidie moest worden gewerkt. Op 22 Februari ’44 kwam er die allergrootste tegenslag en wat toen volgde, werd een lijdensweg van vijf lang jaren. ’t Liefst zouden de Zusters weer op de oude plaats zijn begonnen, maar dit bleek onmogelijk te zijn. Met nadruk wees Pastoor Hanckx er op, dat NIET de Zusters van J.M.J. de Wedren gekozen hebben, al werd deze plaats tenslotte dankbaar aanvaard. Nimmer echter wilden de Zusters de stad van de fraaie Wedren beroven.
Bij elk nieuw gebouw…
Wethouder Duives voelde zich als een kat in een vreemd pakhuis, nu hij zijn collega van Onderwijs, die met vacantie was, moest vervangen. Maar er was verheugenis voor hem. Bij elk nieuw gebouw in de stad verheugt hij zich immer. In dit geval is het initiatief van de Zusters uitgegaan en ook dat deed Wethouder Duives genoegen, mede door particulier initiatief a.h.w. gedrongen wordt de wederopbouw te stimuleren. Spreker wees er op, hoe de Zusters in allerlei hoeken en gaten moesten worden ondergebracht voor het geven van les. Op deze dag werd dat anders, al bleven er dan nog wat hoekjes en gaatjes over. Maar wat dat betreft, beloofde Wethouder Duives alle medewerking.
Hoofdinspecteur Stoopman releveerde, hoe men aanvankelijk heeft moeten zoeken naar kelders, garages en gebouwen, die op instorten stonden. En ook hij wees er op hoe de traditie de Zusters zozeer aan de Oude Stadsgracht had doen hechten. In elk geval stond er nu een school, die er in vele opzichten mocht zijn, waar bovendien Montessori-onderwijs gegeven werd op DE MEEST ORTHODOXE WIJZE!
Muurreliëf St. Louis door Ed van Teeseling, Bijleveldsingel 153 (oktober 2025)
En anderen die spraken…
Bij afwezigheid van de Hoogeerw. Deken van Dijck was het de heer Bol, die namens de Kath. Schoolvereniging de Zusters complimenteerde. In het bijzonder dankte hij de Zusters voor haar welwillendheid met “hoeken en gaten” langere tijd dan nodig was genoegen te nemen en we omwille van de Kath. Ambachtsschool. Een zoon van wijlen architect met de schepping van deze school zijn levenswerk afsloot, memoreerde de prettige verstandhouding tussen zijn vader en de Zusters bij de totstandkoming van het fraaie gebouw. De heer v. Dijk van de St. Jozefschool kwam als a.s. buurman naar voren. Hij betreurde het, dat er voor hem geen speelgelegenheid kon komen door de bouw van school en klooster, maar was er zeker van, dat de samenwerking straks prettig zou zijn, wanneer er moeilijkheden kwamen. Immers, jongens geven hun speelterrein niet zo gemakkelijk prijs, wanneer ze daar opeens meisjes op hun weg vinden. En tenslotte was daar dan de Moeder Overste zelf, die allen dankte, die bij de totstandkoming van de school hadden meegewerkt.
Een rondgang in de lokalen heeft ons ervan overtuigd, dat Nijmegen een prachtig schoolgebouw rijker is geworden, waar in het kader van de onderwijsvernieuwing veel zegenrijk werk verzet kan worden. Op 5 September zullen de meisjes er hun eerste lessen krijgen. Zij zullen hun nieuwe omgeving stellig op prijs stellen. En waar in de paedagogie geldt, dat uiterlijke factoren de innerlijke vooraf gaan, daar is door deze school reeds les gegeven voordat de Zusters catechismus, taal-, lees- of rekenboek hebben opengeslagen.”(De Gelderlander 31/8/1950)
Bijleveldsingel, architect Estourgie, maart 2025 (Google Streetview)
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf ‘Saint Louis als ridder van Christus’ van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)
Een van de opvallende kenmerken van de Bijleveldsingel is de aanwezigheid van de vele, grote scholen en kerkelijke gebouwen.
Deze pagina verzamelt artikelen over de Bijleveldsingel. Hoewel het officiëel tot het stadscentrum behoort, wordt de Bijleveldsingel op deze site (ook) onder de wijk Altrade behandeld.
St. Josephschool, later gesloopt ; op deze plek is in 1983 een appartementencomplex gebouwd, Bijleveldsingel 52-60, 9/1981 (F86325 RAN CC0)
In 1921 vindt de aanbesteding plaats van de nieuwe St. Josephschool op de hoek van de Bijleveldsingel en Hendrik Hoogersstraat. Deze wordt in 1922 ingezegend. Het ontwerp is afkomstig van architect Zoetmulder.
Het zusterwoonhuis Saint Louis van de zusters van Jezus, Maria en Jozef. In 1948 ontworpen door Charles Estourgie met in het ingangsgebouw enige leslokalen, in de zijvleugel de refter en studiezaal; de kapel bevindt zich op de eerste verdieping. In de gevel aan de voorzijde rechts bevindt zich het reliëf ‘Saint Louis als ridder van Christus’ van de beeldhouwer Ed van Teeseling. Het gebouw is een rijksmonument en nu in gebruik als kinderdagverblijf en kamerverhuurbedrijf. Bijleveldsingel 153, 1952 (GN9712 RAN)
Augustus 1950 opent de Mariaschool aan de Bijleveldsingel. Een school voor meisjes onder leiding van de Zusters van J.M.J., vaak ook die van “Saint Louis” genoemd. De oude school was tijdens het bombardement van 1944 verwoest. Het ontwerp van de school was de “de laatste schepping” van architect Estourgie.
Het pand op Prins Hendrikstraat 7 is in 1905-1906 gebouwd als openbare school voor Uitgebreid Lager Onderwijs (U.L.O.) door stadsarchitect Weve. Rijksmonumenten omschrijft het gebouw als “de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau in de ornamentering.” Het is een van de laatste van de 17 scholen die Weve heeft gebouwd.
Op de hoek van de Wilhelminasingel en Bijleveldsingel wordt in 1926 een blok van twee winkelhuizen met bovenwoningen gebouwd. De architect is “Arch. Bureau Thunnissen-Hendricks B.N.A. Den Haag”. Uiteindelijk zullen de 2 winkels in 1984 worden samengevoegd.
Veel Nijmegenaren zullen dit gebouw kennen als de plaats waar ze hun eerste danspassen hebben geoefend bij Dansschool Vermeulen. Daarvoor was het gebouw in gebruik bij het Jongerenwerk als de Wedren. Oorspronkelijk is het pand echter gebouwd als “Kerkzaal” van de Nederlandse Hervormde Kerk.
De gereformeerde Noorderkerk, gebouwd in 1911/1912 naar ontwerp van architect Tjeerd Kuipers (21/12/1857 – 13/11/1942), Bijleveldsingel 1914 (F88885 RAN)
In 1911-1912 liet de Gereformeerde Kerk een nieuwe kerk bouwen op de hoek van de Bijleveldsingel en Staringstraat. Het gebouw aan de Begijnenstraat was inmiddels te klein geworden. Het initiatief was afkomstig van Ds. R. Smeding, die sinds 1910 hier predikant was. De kerk werd gebouwd als de Noorderkerk naar ontwerp van Tjeerd Kuipers. In…
De Wedren is oorspronkelijk aangelegd als renbaan voor paardenraces, waar het ook haar naam aan dankt. In 1881 was deze aanmerkelijk groter dan wat tegenwoordig de Wedren heet. Tegenwoordig is het een parkeerplaats. Bij de Vierdaagse is het in gebruik als start- en finishplaats.
De Aula van de Universiteit aan de Wilhelminasingel is ontworpen door de architect Van Ooijen in 1931. Bij oplevering is de kritiek niet mals: “Ramp van Nijmegen”, “Pisbak”
Kap en wieken, boven de bomen uit, van de Looimolen. Links van de molen de kap van het Klooster van de Congregatie Broeders van de H. Aloysius van Gonzaga, gevestigd in de voormalige Villa de Wolfskuyl (van 1932 tot 1942 het klooster van de Zusters Kanunnikessen van het Heilig Graf), Graafseweg 232, 1935 (GN1903 RAN)
Het pand is in 1913 gebouwd als Villa de Wolfskuyl. Hiervan was C. de Groot uit Hilversum de architect. “De Groot liet zich bij dit ontwerp inspireren door invloeden uit de Engelse en Duitse landhuisarchitectuur.” (Rijksmonumenten) De eerste steen werd op 17 april 1913 gelegd door W.H. Hoijer.
Woning papierfabrikant Hoijer
Bevolkingsregister 1910 familie Hoijer Graafseweg (Archiefnummer 679, Inventarisnummer 33411)
Carel Wiillem Jan Hoijer (’s Hertogenbosch, 26-5-1878, Nijmegen 12-3-1929) is op 23-8-1906 te Renkum getrouwd met Anna Wierdsma (Rotterdam, 19-3-1881). Zijn vader is Theodoor Hoijer, bij het trouwen van Carel “postdirecteur” en zijn moeder Cornelia Saint Martin. (openarchieven).
Als datum vestiging in de gemeente staat 2-5-1908, waarbij het gezin vanuit Rotterdam afkomstig is. Hij begon in 1908 samen met de heren Selleger en Kortschilgen de Papierfabriek Gelderland en dit zal de reden geweest zijn dat hij naar Nijmegen is gekomen. Als beroep staat in het Bevolkingsregister van 1910 “Papierfabriek Bestuurder”. In het Bevolkingsregister 1900 staat aanvankelijk “scheikundig ingenieur”, welke later vervangen is door “Papierfabrikant”.
Als adres staat in het Bevolkingsregister 1900 en 1910 Wolfskuil 193, op een later tijdstip (1-1-21) is dit in het Bevolkingsregister van 1910 vervangen door Graafsche weg 232: dit betreft een hernoeming/hernummering.
Hun kinderen zijn:
Anna, 23-6-1907 te Rotterdam
Willem Hubertus, 27-10-1908 te Nijmegen
Carel, 11-9-1910 Nijmegen; hij overlijdt echter al op 28-12-1910
Cato, 28-12-1911 Hees
Cornelie?, 28-4-1915 Hees
Neef Theodoor Boudewijn Franciscus verblijft in 1917 korte tijd bij het gezin.
Personeelsadvertentie van mevrouw Hoijer (PGNC 14/9/1916)
In 1908 besloten de studievrienden Selleger en Hoyer samen met Kortschilgen een papierfabriek te beginnen. Ze kozen daarbij voor Nijmegen vanwege de goede spoor-, water- en scheepvaartverbindingen. De fabriek kwam op de hoek van de Voorstadslaan en Krayenhofflaan. Uiteindelijk zou het gebouw in 1976 in vlammen opgaan.
Cornelis de Groot Jzn, vaak Cor genoemd, was een architect die vooral in Hilversum zijn sporen heeft nagelaten. Hij is geboren in 1875 of 1876 (Dudok noemt 1875, Wendingen noemt 14-2-1876). Hij was getrouwd met Geertje Werner (Leiden, ongeveer 1873). In 1924 hadden zij 4 kinderen:
Hendrik Pieter, bijna? 20 jaar
Abraham Jan Werner ,18
Gerda Maria, 15
Jan Cornelis, 13
Hij was zoon van Jan de Groot (Jzn is Janszoon) en Gerretje van Dompselaar. Jan was samen met zijn broers Hendrik en Cornelis eigenaar van de Bouwmaatschappij Hilversum. Deze bouwmaatschappij ontwikkelden daar onder andere de omgeving van de Torenlaan, waarbij de ontwerpen van villa’s vooral afkomstig waren van Jan en Cornelis (dus de oom van Cor).
Loopbaan
Cor was van 1902 tot 1936 architect. Hij won aan het begin van zijn loopbaan de zilveren medaille en 50 gulden voor zijn ontwerp ‘Plan Arbeiderswoningen’. Deze prijsvraag was uitgeschreven door de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst te Amsterdam.
Een van zijn ontwerpen was Villa Zonnehof, ’s-Gravenlandseweg 145 in Hilversum, zijn eigen woning. Hij zou hier tot mei 1931 blijven wonen, waarna hij verhuisde naar de Albertus Perkstraat.
Inzegening van de kapel van Villa De Wolfskuyl door de bisschop van Den-Bosch, Mgr. A.F. Diepen. De kapel is ontworpen door Charles Estourgie en bevindt zich naast het klooster van de Zusters Kanunnikessen van het Heilig Graf, Graafseweg 232, 16/10/1933 (F65305 RAN)
Tussen 1933 en 1941 was het gebouw in gebruik door de Kanunnikessen van het Heilig Graf. Architect Charles Estourgie ontwierp rond 1935 een kapel tegen de linker zijgevel.
De Zusters Kanunnikessen van het H. Graf waren in 1923, het jaar waarin de universiteit in Nijmegen was gesticht, naar Casa Nova in de Heilig Landstichting gekomen vanuit Turnhout.
In 1933 kwamen zij naar “de Wolfskuyl”. Dit werd een tehuis voor studie en gebed. Daarnaast konden jonge meisjes hier “hoogere vorming” krijgen. Het huis kreeg de naam ‘Huize Maria Immaculata’. Een uitgebreid artikel over deze orde staat op https://www.titusbrandsmateksten.nl/kanunnikessen-van-het-h-graf/, tevens bron.
Artikel inzegening 1933
“Hooger Instituut voor Meisjes “Maria Immaculata”.
Bij gelegenheid van het tweede lustrum der R.K. Universiteit heeft gistermiddag de opening en plechtige inzeging plaats gehad van het Hooger Instituut voor Meisjes “Maria Immaculata” te Nijmegen, dat door de dames-kanunnikessen van het H. Graf in nauw verband met de universiteit is opgericht. Het instituut, dat een internaat voor meisjes uit de betere standen bedoelt te zijn, heeft een zelfstandig karakter, maar zijn opleiding sluit nauw aan bij het universitaire milieu, in het bijzonder met de theologisch-maatschappelijke afdeeling der R.K. Universiteit. Het wil daardoor voor meisjes, die een algemeen oriënteerende geestesontwikkeling, verdieping van levensbeschouwing en innerlijke gemoedsvorming zoeken, zonder zich voor een bepaald beroep te willen voorbereiden, de mogelijkheid scheppen van een opleiding, die tegelijk universitair is en tegemoet kom aan de eischen van vrouwelijkheid en gemoedsbevrediging. De cursus van het instituut, welker lessen deels aan de universiteit, deels in het gebouw zelf worden gegeven, duurt 3 jaren en valt samen met die van het universiteitsjaar. Het instituut is geïnstalleerd in de groote, moderne villa “De Wolfskuill” aan den Graafscheweg.
De plechtige inwijding van het instituut geschiedde gisteren door mgr. Diepen, bisschop van ‘s -Hertogenbosch.” (PGNC 17/10/1933)
Broeders van Oudenbosch
Achterkant villa Wolfskuyl, Florapark (februari 2023)
In 1948 kwamen de broeders van Oudenbosch. Voordat ze de Wolfskuil betrekken, wordt er eerst verbouwd. Daarbij lijken de broeders ondergebracht te zijn bij andere kloosters. Het huisorgaan van de congregatie in 1949: “Eindelijk is men begonnen aan de verbouwing van ’de Wolfskuil. Overste Marcus hoopt binnenkort een kamer in het huis te betrekken. Dan is hij tenminste dichter bij zijn onderdanen als thans het geval is. Br. Bosco en Br Bertinus vierden op 10 October hun tweejarig bestaan als Karolingers en als gast der Augustijnen. Als ooit een feit in stilte herdacht werd, was het dit wel.” (Ons leven; mededelingen voor de Broeders van de Congregatie van de H. Aloysius, jrg 3, 1949, no. 7, 01-11-1949).
De architect van de verbouwing was de heer Sturm, de aannemer de heer Bakx.
Op 19 maart 1950 vond de inzegening plaats. “Ons huis staat onder bescherming van Moeder Maria onder de titel: ,,Sedes Sapientiae ”. De roepnaam blijft: „De Wolfskuil”, vanwege de traditie en de lugubere charme die om dit woord hangt.” (Ons leven; mededelingen voor de Broeders van de Congregatie van de H. Aloysius, jrg 3, 1950, no. 12, 01-04-1950)
De broeders zouden er tot 1989 blijven.
De Broeders van Oudenbosch
De Broeders van Oudenbosch worden ook wel de Broeders van de H. Aloysius Gonzaga of de Broeders van Saint-Louis genoemd. Deze congregatie was in 1840 opgericht, , waarbij in 1866 het jongensinternaat Saint-Louis in Oudenbosch in gebruik was genomen.
Historische Kring Laren: “De werkzaamheden van de congregatie zijn altijd voornamelijk gericht geweest op het geven van onderwijs aan de jeugd. De katholieke beweging zag het onderwijs als een middel waaraan veel geestelijke en maatschappelijke invloed kon worden ontleend. Bovendien was het niet een taak van de kerk en een opdracht van Christus om alle volkeren te onderwijzen?”
Vervolg
Er is nog niet uitgebreid onderzocht wat het vervolg is geweest.
Tegenwoodig is de villa in gebruik als praktijkruimte voor De MondzorgVilla. Op haar site staan een aantal foto’s van moderne behandelkamers in het oude interieur. Een leuk interview is te lezen op: NijmegenBusiness
Een deel van de tuin is onderdeel van het Florapark.
Het Kloosterpark in de jaren dertig toen in villa De Wolfskuyl het Instituut Maria Immaculata gevestigd was (van 1932 tot 1942 het klooster van de Zusters Kanunnikessen van het Heilig Graf); links de Looimolen, Graafseweg 232, 1935 (F65307 RAN)
Het gebouw is een Rijksmonument met als waardering:
VILLA uit 1913, ontworpen door architect C. de Groot onder invloed van de Engelse en Duitse landhuisarchitectuur en rond 1935 voorzien van een KAPEL door Ch. Estourgie.
– Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een grote villa, ontworpen aan één van de uitvalswegen van Nijmegen. De villa is zowel wat betreft exterieur als wat betreft het interieur gaaf bewaard gebleven en is gebouwd in een bouwstijl die onder invloed stond van de landhuisarchitectuur in Engeland en Duitsland. Opvallend is het zeer rijk gedetailleerde baksteenwerk en de forse kap met overstek. Het gaaf bewaard gebleven interieur versterkt de architectuurhistorische waarde. De in stijl aangebouwde kapel geeft tevens een cultuurhistorische meerwaarde. Zowel het woonhuis als de kapel vertolken een representatieve rol binnen het oeuvre van architecten C. de Groot en Ch. Estourgie.
– Van stedenbouwkundige waarde als oorspronkelijk onderdeel van de bebouwing aan deze uitvalsweg van Nijmegen en vanwege de opvallende situering in een parkachtige open omgeving, bekend onder de naam Wolfskuyl.
– Van cultuurhistorische waarde vanwege de aan het pand zichtbare functiewisseling die rond 1935 heeft plaats gevonden toen het in gebruik werd genomen als kloostergebouw voor de Kanunnikessen van het Heilig Graf. Hiermee verwijst het gebouw naar het rijke kloosterleven dat Nijmegen in die tijd kenmerkte. Tevens cultuurhistorische waarde als oorspronkelijke huisvesting voor een nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen in nieuw aangelegde straten rond de oude stad.”
Plaquette in reliëf op de voorgevel van Villa de Wolfskuyl, Graafseweg 232a, 2010 (Henk van Gaal via DF946 RAN CC0)
Een luchtfoto van de Papierfabriek “Gelderland” ; P.S. op dit terrein tussen de Oude Weurtseweg (boven) , de Krayenhofflaan (rechtsboven) , de Voorstadslaan (rechts onderin) en de Eerste Oude Heselaan (links onderin) worden in 1985 woningen gebouwd aan de Aalscholverplaats , de Meerkoetplaats , de Reigerplaats , de Uiverplaats en de Waterhoenplaats. Geheel rechts onderin woningen aan de Kop van de Weurtseweg, Voorstadslaan, 1932 (F58411 RAN)
In 1908 besloten de studievrienden Selleger en Hoyer samen met Kortschilgen een papierfabriek te beginnen. Ze kozen daarbij voor Nijmegen vanwege de goede spoor-, water- en scheepvaartverbindingen. De fabriek kwam op de hoek van de Voorstadslaan en Krayenhofflaan. Deze was tot 1963 in gebruik, waarna het zich in een nieuwe fabriek aan de Ambachtsweg vestigde. Nadat het gebouw 13 jaar leeg had gestaan, ging het gebouw in 1976 in vlammen op.
Oprichting Papierfabriek Gelderland
Ernst Selleger, Carol Hoyer en J.P. Kortschilgen richtten de Papierfabriek Gelderland aan de Voorstadslaan op, welke in 1908 in productie ging. Het idee was echter ontstaan in Maastricht: Selleger en Hoyer waren twee oude studievrienden die elkaar toevallig in 1907 bij de kapper tegenkwamen. Daar ontstond het idee om samen met Kortschilgen een papierfabriek te beginnen. Selleger was een Zwitser die in Delft had gestudeerd. Hij is erg belangrijk geweest voor de Nederlandse papierindustrie vanwege zijn onderzoek naar papiervezels.
Ze kozen voor Nijmegen vanwege de goede spoor-, water- en scheepvaartverbindingen. Hun merk was de Ibis, omdat deze vogel tussen het papyrusriet leeft. Het logo komt overigens terug in de muurschildering die onlangs op de doorgang naar de Uiverplaats is aangebracht. In 1910, 1922 en 1929 kwam er in die jaren een extra papiermachine. Kortschilgen overleed in 1921, waarna zijn zoon Heinrich H.L. Kortschilgen hem zou opvolgen. Heinrich zou tot 1948 aan de fabriek verbonden blijven.
Daarna kwamen er moeilijke jaren vanwege de crisis in de jaren 30 en de Tweede Wereldoorlog.
Fabriek aan Maas-Waalkanaal
In 1955 werd een tweede fabriek geopend aan de Ambachtsweg, aan het Maas-Waalkanaal; in 1956 en 1962 nam de fabriek een 5e en 6e machine in gebruik. Daarnaast begon Gelderland in 1958 twee fabrieken in Indonesië, welke in 1963 echter werden genationaliseerd.
Einde Papierfabriek Voorstadslaan
Papierfabriek Gelderland fuseerde in 1963 met Papierfabriek Tielens: de nieuwe naam werd Gelderland-Tielens Papierfabrieken. In 1971 kwam een 7e papiermachine. Daarbij werd de productie met de 4 oude machines aan de Voorstadslaan stopgezet. Er werd in 1976 3 keer brand gesticht; de 3e brand zorgde ervoor dat de fabriek tot de grond toe afbrandde.
Meer over deze fabriek met een foto van de brand in 1976 is te lezen in de Gelderlander.
Vervolg
In 1970 was er sprake van een groot verlies:
De markt was verslechterd: internationaal was er sprake van een structurele overproductie
Voor de bouw van de nieuwe fabriek was een grote lening op de kapitaalmarkt nodig geweest
De papiermachine werd te laat geleverd en had in het begin veel problemen
Gebreken in de bedrijfsorganisatie en de leiding
Er volgde een reorganisatie. Dit leverde echter te weinig resultaat op en daarop werd het bedrijf overgenomen door Koninklijke Nederlandsche Papierfabriek N.V. uit Maastricht. In 1978 werd de naam veranderd in Koninklijke Nederlandsche Papierfabrieken N.V., vestiging Nijmegen en weer later KNP Nijmegen B.V.. De productie nam wel weer toe; echter niet genoeg zodat de 6e machine moest worden stopgezet.
Doordat ze in 1993 een belang had genomen in het Oostenrijkse bedrijf Leykam-Murztaler ontstond KNP-Leykam. Een nieuwe fusie volgde, met Bührmann-Tetterode en handelshuis VRG (Van Reekum-Gepacy Papier. De nieuwe naam was KNP-BT. Dit bedrijf werd in 1997 overgenomen door Sappi, waarbij Papierfabriek Gelderland verder ging als Sappi Nijmegen. Op haar beurt werd Sappi in 2008 overgenomen door het Amerikaanse Innoviopapers. In 2015 ging het bedrijf failliet.
Nieuwbouw
Op het terrein van de Papierfabriek kwam nieuwbouw. Wel is de directeurswoning op de hoek van de Voorstadslaan-Krayenhofflaan blijven staan (zie hieronder).
Een mooie luchtfoto van de nieuwbouw is te vinden op F58423 RAN.
Mural Uiverplaats
Muurschildering Uiverplaats
Dosa (Sander Dolstra) en Moris (Maurice Broekhoff, 1971 Amsterdam) maakten in maart 2024 in de doorgang tussen de Voorstadslaan en Uiverplaats 2 murals: een met een ooievaar (uiver) en aan de andere kant een reiger. De laatste verwijst naar de Reigerplaats. De papierblaadjes verwijzen naar de papierfabriek. Op deze blaadjes is een ibis te zien: een verwijzing naar het logo van de betreffende fabriek. (Bronnen: instagram en LinkedIn).
Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Krayenhofflaan. Villa Salomonski 1883 (Hoek Krayenhofflaan Voorstadslaan) gesloopt rond 1974 Op 15-5-1883…
Stoomwasserij Bartels, Oude Graafseweg (november 2024)
Op Oude Graafseweg is al meer dan 100 jaar lang een wasserij gevestigd. Het grootste deel daarvan door wasserij Bartels, tegenwoordig de Waal. De opvallende gevelschildering herinnert aan de tijd dat het Stoomwasscherij Frans Bartels heette.
Vooraf: Volharding
Advertentie de Volharding (PGNC 21/6/1922)
Directeur J. Bartels van Wasserij Rentex De Waal op Noviomagus.nl: “Ons pand is in 1893 gebouwd als koetshuis voor stalling van paarden en koetsen. Begin 1900 startte hierin een wasserij.”
In 1922 wordt Oude Graafsche weg 11-13 een wasserij: dan verplaatst de N.V. Electr. Wasch- en Strijkinrichting “De Volharding” haar bedrijf vanaf de Merwedestraat 7 naar dit adres.
Advertentie Electrische Wasscherij de Wolfskuil (PGNC 6/3/1930)
In 1929 verandert dit in Electrische Wasscherij ‘de Wolfskuil’. Op de muurschildering is de slogan nog te lezen: “STOOMWASSCHERIJ DE WOLFSKUIL * BETER DAN DE BESTE *” (Noviomagus).
Wasserij Bartels
Oprichting G.J. Bartels in Arnhem
Zijn vader G.J. Bartels was in ongeveer 1889 een kleine wasserij begonnen op de Schaapsdrift in Arnhem, waar helder water volop aanwezig was. Een van de belangrijkste klanten was het Arnhemse ziekenhuis St. Elisabeth. Op haar eigen site: “Wasserij De Waal mag zich met trots één van de oudste wasserijen van Nederland noemen”. In 1903 schaft Bartels als eerste wasserij een automobiel aan.
Stoomwasscherij Fr. Bartels
Advertentie overname de Volharding door Bartels (PGNC 4/8/1930)
“Op 29 juli 1930 neemt Frans Bartels de zaak over en verandert het wasproces, zodat hij op 29 januari 1931 de klanten per advertentie kan laten weten dat vanaf heden zijn zaak met stoom is ingericht.” (Numaga).
Als kop staat er “Stoomwasscherij ..De Wolfskuil .. Frans W. Bartels”. Daarnaast is het opvallend dat “De Volharding” zich electrisch ingericht noemt, terwijl Bartels zijn bedrijf heeft ingericht op stroom: waarom gebruikt het bedrijf een andere energiebron? Mogelijk/waarschijnlijk betreft het een uitbreiding van werkzaamheden: het nat laten reinigen (door middel van stoom) van kleding.
Fabriekofiel legt uit over Stoomwasserij ‘De Duif’ in Leersum: “In vergelijking met de andere wasserijen in deze rubriek is ze van vrij recente datum, want het was al 1930 toen ondernemer Van Veer uit Utrecht deze stoom-, was-, glans- en strijkinrichting met woonhuis liet bouwen. Op het eerste gezicht wekt het wellicht verbazing dat er destijds nog een stoommachine werd geplaatst, maar aangezien deze via een dynamo elektriciteit opwekte voor de machines en de stoomketel eveneens proceswarmte leverde, betrof het een opzet die toen zeker geen uitzondering was.”
Advertentie Stoomwasscherij ..De Wolfskuil .. Frans W. Bartels (PGNC 27/1/1931)
In de advertentie PGNC 11/8/1931 noemt hij zich Frans Bartels Stoomwasscherij en Strijkinrichting. In de Gelderlander staat: “Vader Frans kocht in 1933 het pand aan de Oude Graafseweg”. De bekende slogan wordt: “”Bartels strijkt, Bartels wast, Bartels brengt u vreugd in plaats van last.”
In ieder geval komt Stoomwasscherij Fr. Bartels voor in het Adresboek 1936 op Oude Graafscheweg 11-13; “Nette bediening – Billijke prijzen”.
Op haar eigen site noemt de Waal het jaartal 1937: “Een tweede wasserijbedrijf. Zoon Frans opent een tweede wasserij in Nijmegen aan de Oude Graafseweg”.
Het is nog onbekend wat er tussen 1931, 1933 en 1937 is gebeurd: mogelijk betreft het specifieke stadia in het bedrijf. Ook kan het mogelijk een vergissing betreffen.
Daarbij betreft het een 2e vestiging – naast die van Arnhem: op de site van de Waal noemt ze het bedrijf 2e vestiging. Daarbij sluit in 1953 de locatie van Arnhem, waarbij het gehele bedrijf naar Nijmegen wordt overgebracht.
1972 De Waal
De Waal: “De volgende generatie koopt Wasserij De Waal in Druten en zet onder deze naam de bedrijfsvoering voort” in 1972. Om in 1982: “De wasserij keert vanuit Druten terug naar de Oude Graafseweg in Nijmegen.”
Vervolg
In 1992 wordt een nieuw pand achter het oude gebouwd. Vanaf dat moment wonen er in het oude pand studenten.
Tegenwoordig, bij het schrijven van het artikel in de Gelderlander in 2009, heet het bedrijf De Waal. Dan is de 3e generatie, Sjef Bartels, de eigenaar. De Gelderlander schrijft tevens dat het bedrijf zich beperkt tot het ophalen, sorteren, merken en vervolgens het terugbrengen van de was bij hun klanten. Dat zijn vooral bejaardentehuizen. Het wassen gebeurt tegenwoordig in een grote wasserij in Ooij.
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de Bredestraat, een van de bekendste en mooiste straten van de wijk Hees.
De Naam Bredestraat
De Bredestraat, toen geschreven als Breestraat, in Hees, 1900 (F46085 RAN)
In ieder geval komt de Bredestraat in 1822 voor als “De breede Straat” (kadastrale gemeente Neerbosch, Sectie A en B).
“”Breedestraat : Loopende van af den (zoogenaamde dikkenboom) in de Heesschelaan tot aan het huis van Van Eikelen, met twee zijtakken langs de Veldwachterswoning naar de Biezen, en eene naar de Heessche Kerk” (Legger B 1859, nr. 7) Het huis van Van Eijkelen stond op de hoek van deDorpsstraat (Korte Bredestraat) en werd Vreugderijk genoemd. De veldwachterswoning stond ter hoogte van Bredestraat 138.” (Straatnamenregister)
In de loop der tijd zijn hier een aantal varianten op. Juli 1924 besluit de Gemeenteraad officiëel tot “Breedestraat”, welke in de loop van 1947 stilzwijgend wordt gewijzigd in “Bredestraat”.
Links het Klooster uit 1914 (ontworpen door architect J. Klompers), rechts pension Villa Sancta Maria (voorheen Villa Madeleine) uit 1860 , vanaf 1912 gerund door de Zusters van Barmhartigheid (de Zusters van Ronse), Bredestraat 168-170, 1918 (F12910 RAN)
Bredestraat Er is al een zeer mooie site over Sancta Maria: WonenBijMaria.nl. Als aanvulling: De priester Modestus Stephanus Glorieux stichtte in 1845 de congregatie van de Zusters van Barmhartigheid in Ronse, België. Sinds 1853 (wikipedia) of 1854 (175 jaar) waren de Zusters van Ronse gevestigd in Nederland in ’s-Hertogenbosch. In dat jaar was hun hulp…
Naast Ubbergen en Beek kende en kent Nijmegen zelf een aantal wasserijen. Een daarvan was de Stoomwasscherij en Strijkinrichting de Zon. Begonnen op de Bredestraat, werd in 1919 het bedrijf gevestigd in de nieuwbouw op de Graafseweg. Uiteindelijk is het pand in 2008 gesloopt.
Jarenlang was de “onbewoonbaar verklaarde” boerderij aan de Bredestraat in gebruik als paardenstal. Daarbij had ze een opvallende, vaal paarse kleur. Sinds 2021 de het gebouw prachtig gerenoveerd.
Charles Pieter Hammes (Hees, 9 augustus 1915 – aldaar, 16 april 1991) was een Nederlandse beeldhouwer. Veel van zijn beelden zijn te vinden in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij een kerstgroep, welke uit 80 onderdelen bestaat.
Tussen het sportpark en Yuverta door laveert het Park West. Een parkje waar veel mensen wandelen of hun hond uitlaten. Het park is erg afwisselend, onder andere aantal poelen, een rij oude perenbomen, een voedselbos, ecoruïne en tiny forest
Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. Kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen vroeg architect W.S. Ibes voor het ontwerp. Op 18-8-1936 besteedt W.S. Ibes het bouwen van een landhuis met schuur aan de Breedestraat aan (De Gelderlander 13/8/1936). De aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge.
De Stenen Bank is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees. Het is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees. De bank is ontworpen door Jhr. J. van Rijckevorsel en J. van Vucht Tijssen.
De “Stichting Overal”, Bredestraat 52, 1987 (Bertus van As via F13827 RAN CCBYSA)
Vooraf
In 1975 besluiten woonbootbewoners bij de Vlietberg om met tweedehands spullen te gaan verkopen: zo worden spullen gered van de vuilnis en kan met de opbrengst projecten voor het milieu en mensenrechten steunen. Nadat het een tijdlang aan de Koningstraat heeft gezeten, komt Overal in het pand aan de Karregas. Er is echter behoefte aan meer ruimte: in 1981 is er sprake van grote werkeloosheid. Overal probeert daarom zelf werk te creëren, onder andere door fietsreparatie.
Bredestraat
In 1981 besluit Stichting Overal de oude wasserij Edelweiss op Bredestraat 52-54 te kopen. Wel is er discussie: hun pand aan de Karregas is een fijne plek en heeft een goede aanloop. Ligt de Bredestraat niet te ver weg? En daarnaast had Overal onvoldoende geld om het pand zomaar te kunnen aankopen. Wél had de locatie aan de Bredestraat de nodige voordelen: het zou mogelijk worden om een plek te realiseren voor wonen én werken. De oppervlakte was groter. En de vruchtbare grond bood mogelijkheden om biologisch te gaan boeren.
Er moest veel aan het pand gebeuren, vooral omdat het pand slecht was onderhouden en er na Edelweiss een aantal huurders het gebouw hadden uitgewoond. Na veel herstelwerk, kon Overal in 1983 open. In de woning gingen 5 “Overallers” wonen.
Vervuiling en sloop
Rond 1991 bleek de grond echter ernstig vervuild te zijn, door een voormalige onderhuurder die een chemisch wasserette had gehad en clandestien oplosmiddelen had gedumpt. Voor de sanering van de grond moest het gebouw worden afgebroken. In de tussentijd ging Overal verder op de Weurtseweg.
Door de schadevergoeding die Overal (uiteindelijk) van de provincie krijgt, een tweede hypotheek en een gemeentegarantie wordt nieuwbouw mogelijk.
Revolutionaire en milieuvriendelijke nieuwbouw
Overal wilde een revolutionair en vooral milieuvriendelijk pand. Het koos voor het ontwerp van architecten Tjeerd Deelstra en Jan Nijland van het International Institute for the Urban Environment. Maart 1993 begint de nieuwbouw en opent op 4 september.
Brand en herbouw
In 1996 breekt er echter brand uit. Tijdens de herbouw verkast Overal tijdelijk naar de Molenweg.In 1981 besluit Stichting Overal de oude wasserij Edelweiss op Bredestraat 52-54 te kopen. Wel is er discussie: hun pand aan de Karregas is een fijne plek en heeft een goede aanloop. Ligt de Bredestraat niet te ver weg? En daarnaast had Overal onvoldoende geld om het pand zomaar te kunnen aankopen. Wél had de locatie aan de Bredestraat de nodige voordelen: het zou mogelijk worden om een plek te realiseren voor wonen én werken. De oppervlakte was groter. En de vruchtbare grond bood mogelijkheden om biologisch te gaan boeren.
Er moest veel aan het pand gebeuren, vooral omdat het pand slecht was onderhouden en er na Edelweiss een aantal huurders het gebouw hadden uitgewoond. Na veel herstelwerk, kon Overal in 1983 open. In de woning gingen 5 “Overallers” wonen.
Rond 1991 bleek de grond echter ernstig vervuild te zijn, door een voormalige onderhuurder die een chemisch wasserette had gehad en clandestien oplosmiddelen had gedumpt. Het gebouw moest worden afgebroken. In de tussentijd ging Overal verder op de Weurtseweg.
Door de schadevergoeding die Overal (uiteindelijk) van de provincie krijgt, een tweede hypotheek en een gemeentegarantie wordt nieuwbouw mogelijk.
Overal wilde een revolutionair en vooral milieuvriendelijk pand. Het koos voor het ontwerp van architecten Tjeerd Deelstra en Jan Nijland van het International Institute for the Urban Environment. Maart 1993 begint de nieuwbouw en opent op 4 september.
In 1996 breekt er echter brand uit. Tijdens de herbouw verkast Overal tijdelijk naar de Molenweg.
Een uitgebreid artikel is te lezen op “40 jaar Overal“, tevens bron van deze paragraaf.
De dierenweide staat bekend als “het landje van Lap”. Eigenaar Jan Lap wilde niet dat de gemeente de dierenweide zou bebouwen. Daarop beloofde de gemeente dat niet te doen tijdens zijn leven. Lap zou meer dan 100 jaar worden. Tegenwoordig (mei 2026) bestaat de dierenweide nog steeds.
In 1925 was Johannes Martinus Lap (het RAN noemt hem Jan, waarschijnlijk was dit zijn roepnaam) met zijn vrouw naar Nijmegen gekomen.
In 1935 wordt een woning aan de Bredestraat gebouwd. De Stenen Bank noemt de naam van zijn vader Petrus Paulus, maar uit het artikel blijkt nergens dat deze Petrus vanuit Rotterdam óók naar Nijmegen was gekomen. Waarschijnlijk betreft het een vergissing. Het ene deel van de woning gaat Johannes zelf bewonen, het andere deel wordt verhuurd. Later zal een van de zonen van Johannes, Harry, dit deel gaan bewonen.
Naast de woning lag tuinbouwgrond van de broers Geurtjes. In de jaren 60 besloten zij het rustiger aan te gaan doen. De gemeente leek interesse om het te gebruiken als bouwgrond; Lap vreesde dat het terrein als vuilstort zou worden gebruikt.
Lap en zijn 6 zonen besluiten er “voor de zekerheid” een dierenwei van te maken: met bouwstaal wordt een afrastering gemaakt en uit Beuningen, waar vierwekelijks een dierenmarkt was, wordt kleinvee gehaald.
De gemeente besloot om de dierenweide in ieder geval te gedogen tot het overlijden van Lap. De Stenen Bank noemt in haar artikel van 1997 dat zijn zoon Harry wel door wil gaan met de dierenweide, wanneer Johannes zou komen te overlijden.
In ieder geval bestaat anno mei 2026 de dierenweide nog steeds.
Een foto uit 1989 van de 90-jarige Jan Lap in de dierenweide is te zien op F55594 RAN.
Het vernieuwde volkstuinencomplex ’t Achterveld werd op 4 mei 2005 heropend. Het is mij nog niet bekend vanaf wanneer hier volkstuinen waren. Voor de naam van de volkstuinen had men ideeën kunnen inzenden. Daarbij koos de jury voor de naam “Achterveld”, “omdat het hier vroeger ook zo heette”. (De Stenen Bank, juni 2005, met een verslag van de opening)
In ieder geval komt deze naam al voor in 1822. In 1933 noemt Teunissen het: “Terrein onder Heesch tussen de Breedestraat en de Dorpsstraat.” (Straatnamenregister)
Huize Diemerkamp is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing (hier staat tevens een uitgebreide beschrijving):
“Goed bewaard voorbeeld van villabouw uit het midden van de negentiende eeuw, van groot belang door de goed bewaarde situering met vijver en toegangsbrug.”
Bredestraat 90-92
Gemeentelijk Monument
Bredestraat 90-92 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Landhuis. Blokvormig geheel gepleisterd pand van twee bouwlagen met pannen schilddak. Vanwege de ligging op een hoek zijn twee der vier gevels rijker geornamenteerd. De voorgevel heeft drie assen. Evenals de zijgevel is deze horizontaal ingedeeld door drie smalle vlakke banden tussen de etages, en één dergelijke band bij wijze van kroonlijst. De hoeken en de middenpartij, die de dieper liggende voordeur bevat zijn vertikaal geaccentueerd door vlakke pilasters met smalle verdiepte vakken. In de zijgevel is deze indeling herhaald. De middenpartij, tussen vlakke pilasters is hier echter blind. Alleen de zijvlakken bevatten hier elk één venster, behalve links beneden waar zich een kamer met twee vensters bevindt. Het betrekkelijk vlakke, licht gebroken dak kraagt over op een rij ver uitstekende balken. Alle vensterindelingen zijn gewijzigd; een rechts van de voorgevel aangebouwde tuinkamer of erker is door verbouwing van alle ornamentiek ontdaan. Bouwjaar: ca. 1870-1875. Monumentaal pand van harmonische verhoudingen, karakteristiek voor de villabebouwing in de omgeving van de stad.”
Bredestraat 114 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Gepleisterd voorhuis van een T-boerderij van een bouwlaag, met een gevel van vier assen. Voordeur in derde as; de vierde as bevat een opkamer. De eerste, meest linkse as bevat een gewijzigd smal venster; de tweede as heeft een zesruiter. In de gevel twee hooiluiken. Het achterhuis, dat waarschijnlijk asymmetrisch aansloot en links tot aan de voorgevel doorliep is recent vernieuwd. Voorhuis met schilddak met pannen, verlopend in het haaks daarop staande dak van het bedrijfsgedeelte. bouwjaar: 1762 (muurankers) Ondanks ernstige ingrepen in essentie nog goed herkenbare kleine boerderij.”
Bredestraat 148
Gemeentelijk Monument
Bredestraat 148 is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving opgenomen:
“Architectuurhistorische waarde Zowel in de hoofdvorm als de detaillering in een vrij gave staat behouden gebleven voorbeeld van een ruime dorpswoning uit de late negentiende eeuw. In zijn vormgeving is de woning karakteristiek voor de Neorenaissance, met speklagen, van diamantkoppen voorziene sluitstenen en een hoofdgestel. Karakteristiek is bovendien de symmetrische opzet, met in het verlengde van de hoofdingang een Vlaamse gevel. In deze opzet sluit de woning aan bij een vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw geliefd dorpswoningtype. Door het vrij gave karakter weerspiegelt het pand dan ook op een goed herkenbare manier de contemporaine ontwikkelingen op het gebied van de villabouw.
Stedenbouwkundige waarde Het pand heeft door zijn markante verschijningsvorm met een dominant aanwezige en roodgedekte kap met een dakhuis met balkon, en een symmetrische bouwmassa met een ingangsportiek en gepleisterde detaillering, alsmede door zijn prominente vrijstaande ligging in een bocht van de Bredestraat belangrijke situationele waarde. Hier maakt het object tezamen met het vergelijkbaar vormgegeven buurpand op nr. 152 deel uit van een waardevol ensemble dat karakteristiek is voor de historische bebouwing in het vroegere dorp Hees. De situeringswaarde wordt versterkt doordat zich langs het betreffende deel van de Bredestraat nog een aantal historische panden bevindt, waaronder het uitgebreide complex van Sancta Maria.
Cultuurhistorische waarde Er is bijzondere cultuurhistorische waarde door de verwijzing naar het groei- en ontwikkelingsproces van de vroegere dorpen Hees en Neerbosch. In de loop van de tijd werden deze plaatsjes niet alleen gekenmerkt door een agrarisch karakter – met boerderijtjes, kwekerijen en bloemisterijen – maar ook door een groot aantal villa’s, landhuisjes en buitens. Als onderdeel van de onder meer door enkele historische villa’s en het voormalige rusthuis Sancta Maria bepaalde bebouwing aan dit deel van de Bredestraat weerspiegelt de onderhavige woning dan ook de historische ontwikkelingen in het betreffende gedeelte van de gemeente Nijmegen.”
Huize ‘De Laarhoek’ van de familie C.A. Wagner; Het toenmalige adres van de woning was Breedestraat 217, vanaf 1912 wordt het huis bewoond door de familie Hammes-Wagner, Bredestraat 160 Hees, 1907-1908 (F88886 RAN)
Charles Pieter Hammes (Hees, 9 augustus 1915 – aldaar, 16 april 1991) was een Nederlandse beeldhouwer. Veel van zijn beelden zijn te vinden in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij een kerstgroep, welke uit 80 onderdelen bestaat.
Gemeentelijk Monument
Bredestraat 158-160 is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Geheel gepleisterd bakstenen pand met symmetrische opbouw, bestaande uit een vlakgedekt drieassig middengedeelte en daarop aansluitende eenassige zijvleugels van één bouwlaag met schilddaken en een centrale dakkapel. Het middengedeelte heeft een centrale deur met daarboven een klein balkon, waarboven een kleine torenvormige bekroning die boven het platte dak uitsteekt. Deze toren heeft vier lage leiengedekte dak- schilden; het vlakke bovengedeelte wordt omgrensd door een smeedijzeren hekje. Alle vensters op de begane grond zijn zesruiters en hebben houten luiken. De ramen op de etage van het middengedeelte zijn klapvensters met een tweedelig bovenlicht. Tegen de linker-zijgevel is een aanbouwtje met aan de straatzijde een venster en in de zijgevel een deur: de toegang tot de linkerwoning. Bouwtijd: ca. 1880 Aantrekkelijk gelegen en gaaf bewaard gebleven pand dat als één van de zeer weinige kleine buitens in Hees bewaard gebleven is. Voor Nijmegen een vroeg voorbeeld van een op de vorm van de boerderij teruggaand type landhuis -van één etage met verhoogde ingangspartij- dat tot in het begin van de 20ste eeuw in de omgeving van de stad in zwang bleef.”
Bredestraat 201/Korte Bredestraat 62
Rechts de Dorpsstraat (de latere Korte Bredestraat) en links de Bredestraat ; in het midden het huis Beau Lieu, 1875-1880 (F19102 RAN)
Gemeentelijk Monument
Het pand is een Gemeentelijk Monument met als tekst bij aanwijzing:
“Landhuis bestaande uit twee woningen; “Beaulieu”. Blokvormig, op een straathoek gelegen bakstenen pand van twee bouwlagen met pannen gedekt schilddak. Vlakke geprofileerde gootlijst. Muren oorspronkelijk aan drie zijden baksteen; aan de vierde zijde, aan de Korte Bredestraat, gepleisterd. Voorgevel aan de Bredestraat later gewit. T-vensters. Voorgevel Bredestraat met zes assen, waarvan de middelste als risaliet. Op de begane grond voor de risaliet een latere serre met twee deuren. Zijgevel aan Korte Bredestraat beneden drie, boven vijf vensters, waarvan de bij nr.62 behorende vensters nog met de oorspronkelijke persiennes. De voorgevel van nr.62 in baksteen, met vijf assen met in het midden de voordeur met houten pilasterkozijn. Links van de voordeur, over twee assen, een brede houten serre. Alle ramen met persiennes. Bouwjaar: midden 19de eeuw. Ondanks de sobere modernisering van nr.201 in hoofdvorm goed bewaard landhuis van uitzonderlijke opzet, met voor- en achterhuis. Door de ligging beeldbepalend voor het karakter van de 18de en 19de eeuwse hoofdstraat van het villadorp Hees”
Bredestraat 206-208 is een Gemeentelijk Monument met als waardering (tevens staat hier een uitgebreide beschrijving):
“Architectuurhistorische criteria Het pand is voor Nijmegen een goed voorbeeld van een hallehuisboerderij uit 1900 in het voormalige buurtschap Hees. De boerderij is redelijk gaaf bewaard gebleven. Ook het interieur bezit meerdere waardevolle elementen, waaronder paneeldeuren, een kelder met opkamer, schouwen en de brandmuur. Om deze redenen heeft het plan architectuurhistorische waarde. Dit betreft zowel het exterieur als de indeling van het interieur en de waardevolle onderdelen daarin.
Stedenbouwkundige criteria De hallehuisboerderij is onderdeel van een historisch gegroeide reeks van woonhuizen, boerderijen en villa’s aan de Bredestraat. Bovendien verwijst de boerderij naar het oorspronkelijke agrarische grondgebruik in en rondom Hees. Derhalve heeft het gebouw stedenbouwkundige waarde.
Cultuurhistorische criteria De boerderij herinnert aan de geschiedenis van het dorp Hees, waarin de land- en tuinbouw een belangrijke rol heeft gespeeld. Bovendien geeft het een goed beeld van het bestaan op een boerderij in.”
De Nimbus is met haar hoogte van 76 meter de hoogste woontoren van Nijmegen. Alleen de Erasmustoren en de FiftyTwoDegrees zijn nog hoger. Het gebouw heeft 23 verdiepingen.
Starters en Tijdelijke contracten
Woningcorporatie Talis is hiervan de opdrachtgever en eigenaar. Het gebouw bestaat uit 116 appartementen.
Daarbij was de woontoren vooral ingegeven om starters woonruimte te kunnen bieden: starters die moeilijk een passende en betaalbare woonruimte kunnen vinden, omdat zij onvoldoende jaren staan ingeschreven. Ook sluit de ligging tussen het station en centrum en de indeling van 1 of 2 slaapkamers goed aan bij deze doelgroep.
Huurders van 76 appartementen kregen alleen tijdelijke contracten van 5 jaar aangeboden. Deze woningen waren bedoeld voor jongeren tot en met 27 jaar.
De “Wet Doorstroming Huurmarkt”, die op 22-12-20215 werd voorgesteld in de Tweede Kamer, maakte het mogelijk om jongeren van 18 tot en met 27 jaar een tijdelijk contract aan te bieden voor maximaal 5 jaar. Met deze beoogde wetgeving was Talis vanaf november 2015 begonnen met de verhuur.
Daarmee was Talis de eerste woningcorporatie die in Nijmegen experimenteerde met dergelijke tijdelijke contracten.
Daarbij was de gedachte van Talis dat iemand na die 5 jaar vaak toe is aan een andere woning, doordat zijn leefsituatie of woonbehoefte inmiddels is veranderd; veel jongeren zullen in die 5 jaar meer zijn gaan verdienen, zodat zij in staat zijn buiten de sociale sector een woning te vinden. Hierdoor blijft het aanbod flexibel en komen er vakere woningen vrij voor starters.
Bij de plannen zou de huurprijs onder de 600 euro moeten komen te liggen. November 2015 “Woensdag werd echter bekend dat de minimum huurprijs 600 euro zal zijn, exclusief servicekosten, met een inkomensgrens van 22 duizend euro.” (https://ans-online.nl/nieuws/nijmegen/huur-nimbus-duurder-dan-aangekondigd/)
Spoedgevallen
Daarnaast is er bij 20 appartementen sprake van tijdelijke contracten van 1 jaar voor spoedgevallen: deze woningen worden verloot aan spoedzoekers die onvoldoende wachttijd hebben. Aanvankelijk was het idee van Talis de termijn van 2 jaar te hanteren; de hierboven genoemde “Wet Doorstroming Huurmarkt” zou echter uitgaan van maximaal 1 jaar.
Eind 2016 maakten een 15 bewoners bezwaar tegen de termijn van 1 jaar: “Volgens hen zou de nieuwe wet Doorstroming Huurmarkt namelijk alleen een huurcontract toestaan van minimaal twee jaar.” (https://www.gelderlander.nl/nijmegen/huurders-nimbus-mogen-toch-blijven~a503b2d8/). Daarop zette Talis de contracten om naar een periode van 5 jaar.
Zorg
Tot slot zijn er 20 zorgwoningen, die verhuurd worden aan zorgpartijen. Bekijk hier de site van Talis voor de Nimbus via Archiveweb.
Radar en financiële crisis
Nimbus staat op de locatie van het GBA (het Gewestelijk Arbeidsbureau Nijmegen). Dit gebouw was in 1968 geopend. In 2004 kocht Talis het op dat moment leegstaande pand, sloop volgde het jaar daarop.
Daarna lag het terrein 10 jaar braak. Voor deze plek werden vanaf 2004 verschillende plannen voor hoogbouw ontwikkeld en Hoogte Twee Architecten, die het uiteindelijke ontwerp leverde, was vanaf 2007 betrokken.
Eerdere plannen werden echter afgewezen, omdat het hoge gebouw de radar van vliegbasis Volkel zou hinderen. In 2012 was de radartechniek verbeterd, zodat van deze belemmering geen sprake meer hoefde te zijn.
Daarbij was er economische crisis, waardoor de plannen een aantal jaren werden uitgesteld. Uiteindelijk is het gebouw met een derde minder budget gerealiseerd. In 2014 begon de bouw. Op 1 december vond de eerste steenlegging plaats. Voor foto’s hiervan zie NieuwsuitNijmegen.
Ontwerp
De woontoren is een ontwerp van Hoogte Twee Architecten (H²A). Martin Paul Neys, de architect, wilde een gebouw vormgeven van een slanke toren die de skyline versterkt. En aan de andere kant juist de straatwand versterkt.
Stationsdistrict en stadssilhouet
De toren maakt onderdeel uit van het Stationsdistrict: een gebied waar gemeente Nijmegen op dat moment de komende jaren hoogbouw wil (en zal) realiseren. Bij het ontwerp voor hoogbouw is ook van belang, dat de Stevenskerk de blikvanger van de binnenstad en Nijmegen in het algemeen is. Hoogbouw moet op dusdanige afstand staan, dat dit beeld niet wordt verstoord. En aan de andere kant, dat het gebouw de skyline van Nijmegen juist versterkt. Daarbij verwijst Architectenweb dat architect Martin-Paul Neys is uitgegaan van het ‘Antwerpse model’.
H²A: “Onze uitgebreide studie van het stadssilhouet resulteerde in een fiere, slanke toren met vier woningen per etage, waarbij de toren naar boven toe verjongt. De top van de toren is afgeschuind, wat hem tot een karakteristieke aanwinst voor de skyline van Nijmegen maakt.”
En in een artikel op Architectenweb: “Hoogte Twee onderzocht op dertig plaatsen in en om de stad hoe het silhouet van de stad uitpakt en hoe Nimbus hier in zou passen. “We kwamen tot de slotsom dat de woontoren ver genoeg van de Stevenstoren komt om flink de hoogte in te kunnen. Dat moet ook, anders krijg je in het stationskwartier teveel gebouwen van ongeveer gelijke hoogte. Dan slibt het beeld dicht, van een afstand gezien is dynamiek veel interessanter”, zegt Neys.”
Omgeving
Daarnaast was juist de relatie van het gebouw tot haar directe omgeving een belangrijk uitgangspunt: hoe is het gebouw van dichtbij en welke relatie heeft het met Stationsplein en de naastgelegen gebouwen? Aan de Spoorstraat is er een groene, begroeid veranda.
Daarnaast speelt het licht een belangrijke rol. “De baksteen heeft een textuur en sortering die maakt dat bij elke lichtval een andere nuance naar voren komt. Het plaatmateriaal op de oost en westgevel kleurt mee met de lucht en zal zacht-glanzend het licht van de opkomende en ondergaande zon opvangen.” (https://h2a.studio/archief/nimbus/)
Voor de bouw zijn rode en antraciet gekleurde bakstenen gebruikt. De antraciete bakstenen, in waalformaat, zijn afkomstig van een originele vlamoven uit Bemmel bij Nijmegen. De basis van deze baksteen is onder andere klei uit de Waal.
Duurzaamheid
Nimbus is duurzaam en energiezuinig gebouwd. Zo wekken 155 zonnepanelen van het gebouw de energie op voor de liften en de verlichting. Ook zijn er hergebruikte materialen verwerkt.
De woontoren werd op 1-4-2016 officieel in gebruik genomen, waarbij de toren vanaf half maart al werd bewoond.
Verpaupering
Juli 2020 kopt de Gelderlander: “Nijmeegse ‘startersflat’ Nimbus verpaupert, Talis overweegt oudere huurders” … Afvaldumping in de gangen, vernielingen, vervuilde liften en daklozen die in de hal slapen. Verhuurder Talis zegt er alles aan te doen. Maar gaat ook onderzoeken of de samenstelling van de huurders aangepast moet worden.” Daarnaast hebben bewoners op sommige verdiepingen last van geluidsoverlast en is vervuiling van de gemeenschappelijke ruimtes en bij vuilcontainers.
Talis neemt extra maatregelen voor beheerd, zoals extra controles door de wijkbeheerder. Daarbij overweegt ze om ook andere groepen toe te laten. Talis in hetzelfde artikel “Waarmee niet gezegd is dat overlast alleen van jonge mensen komt.” Vanaf september 2020 verviel voor de onderste 5 verdiepingen de leeftijdsgrens en de maximale woonduur.
Deze pagina verzamelt artikelen over de Vondelstraat.
De Vondelstraat
Uitleg van de stad: Nijmegen in 1888 ( KPD-16 detail Bottendaal)
Ligging
Op de kaart uit 1888 is de Vondelstraat al ingetekend, dan nog zonder naam. Daarbij loopt deze straat nog door toot aan de Van Schaeck Mathonsingel (dan Stationsweg). Het gedeelte tussen deze straat en de van Oldenbarneveltstraat (dan Bottendaal). De noordkant (het blok Vondelstraat, Stationsweg, Graafsche straat en Bottendaal) is dan bebouwd, de rest nog niet.
Naam Vondelstraat
De gemeenteraad bespreekt op 22 februari 1896 een dertigtal namen voor straten. Zij gaan niet akkoord met de door B&W voorgestelde naam Van den Havestraat, maar volgen het advies van de Commissie Berends op. Aan de zuidzijde van Bottendaal (de huidige van Oldenbarneveltstraat) krijgt het de naam Vondelstraat. Aan de noordzijde van Bottendaal, richting de huidige van Schaeck Mathonsingel, de naam van Oldenbarneveldstraat.
Op 27 oktober 1906 krijgt ook de zuidzijde de naam Vondelstraat.
Op de kaart is tevens te zien dat de (huidige) Vondelstraat oorspronkelijk doorliep tot de (huidige) van Schaeck Mathonsingel. Deze verbinding werd verbroken bij de wederopbouw, toen de appartementen werden gebouwd.
De ruïne van het Psychologisch Instituut van de universiteit op de hoek met de Van Schaeck Mathonsingel dat tijdens de periode dat Nijmegen frontstad was, totaal werd verwoest, 9/1944-3/1945 (Anna Huybers via F52144 RAN)
Zoals gezegd liep de Vondelstraat oorspronkelijk tot aan de Van Schaeck Mathonsingel. Ook het pand op de hoek van de Van Schaeck Mathonsingel en de Vondelstraat werd tijdens het bombardement van 1944 verwoest. Bij de wederopbouw werd verbinding met de Vondelstraat verbroken.
Vondelstraat 9-11
Rengers
Een foto van Limonadefabriek Rengers uit begin jaren 70 is te zien op F44476 RAN.
Een foto waarop de heer Rengers op 2 september 1977 het koopcontract ondertekend voor de verkoop is te zien op F44481 RAN.
Moskee
Moskee Vondelstraat (mei 2026)
Op 1 december 1976 schrijft de Gelderlander dat de kans groot is dat de oude limonadefabriek door het Moskee-comité gehuurd of gekocht zal worden om te dienen als moskee. “Het pand is voor dit doel uitermate geschikt.”
Op dat moment zijn er 1600/”naar schatting 2.000” moslims in Nijmegen. Tot dan toe vonden religieuze bijeenkomsten steeds op een andere huurlocatie plaats. Vaak moest uitgeweken worden naar de ontmoetingsruimte van de Stichting Bijstand Buitenlandse Werknemers, die voor een religieus samenkomen niet geschikt was.
De fabriek is dusdanig gemakkelijk geschikt te maken, dat dan aanstaande donderdag al het Schapenfeest in de toekomstige moskee kan worden gevierd.
Alle collectes in de Boskapel tijdens de Advent en Kerstnacht zullen voor de moskee bestemd worden. Pater van den Berg “riep alle christen-gemeenten van de stad op in de Kerstnacht een grote inzameling voor datzelfde doel te houden onder het motto “Er was geen plaats voor hem…” Zoals bekend staat de nijmeegse Raad van Kerken volledig achter de werkzaamheden van de Moskee-werkgroep.” (01/12/1976)
Een goede week later gaat de huur van de fabriek als proefperiode voor een half jaar in. Daarna zal worden besloten of het gebouw definitief wordt aangekocht. (10/12/1976)
De moskee krijgt naast de eigenlijke limonadefabriek ook de beschikking over de bijbehorende administratieruimte en woonhuis.
Vondelstraat 22-26
Vondelstraat 22, 24 en 26, augustus 2023 (Google Streetview)
Op de bouwtekening van Vondelstraat 22-26 staat “De uitvoerder A. Koster Ziekenstraat 61” (de huidige Ziekerstraat). Bij de handtekening van de burgemeester en secretaris staat de datum van 4-10-1901. In ieder geval komt A. Koster op de Ziekenstraat 61 voor als “timmerman” in de Adresboeken 1896 tot en met 1903.
Bouwtekening Vondelstraat 22-26, bij de handtekening van de burgemeester staat 4-10-1901 (D12.378252)
Kokke
Chris Kokke was voor 1900 al begonnen met het produceren van kaarsen. In 1897 of 1898 is hij verhuisd naar de Bottendaal nr. 13 (nu: van Oldenbarneveltstraat 13). Vervolgens is hij in 1902 gaan wonen op Vondelstraat 22, 24 en 26.
Op 16 mei 1903 bevalt Hendrina M.A. Kokke-Koster van een dochter. Dan is het “Kaarsenfabriek “St. Antonius””. (De Gelderlander 17/5/1903)
“Nummer 22 was een klein fabriekspand gelegen achter de boven en benedenwoning genummerd 24 en 26. Met regelmaat werd personeel gevraagd, de zaak floreerde. De Chemische Fabriek “De Bijenraat” is door Chris Kokke opgericht in juli 1914 en was op het zelfde adres gevestigd als Kerkwaskaarsenfabriek St. Antonius aan de Vondelstraat 22. Later is voor De Bijenraat ook het woonhuis Vondelstraat 24 in gebruik genomen, de familie Kokke zelf woonde toen op Vondelstraat 26, het bovenhuis. In 1918 of begin 1919 is de productie van Chemische Fabriek “De Bijenraat” zowel als Kerkwaskaarsenfabriek St. Antonius verhuisd naar de Graafseweg 59.” (Noviomagus)
Advertentie schoenreparaties F. Verschuur Vondelstraat 22-26 (De Gelderlander 1/3/1919)
Op nummer 22 zal Francincus Verschuur zijn schoenenfabriek beginnen, die uiteindelijk zal uitgroeien tot de bekende Robinson schoenfabrieken.
November 1919 krijgt F. Verschuur een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven inrichting tot het vervaardigen van schoenen en laarzen in de perceelen Vondelstraat 22 en 34, kad bekend gemeente Nijmegen, sectie B. no. 3094 (ged.) en 3227 (ged.)” (PGNC 15/11/1919)] Deze vergunning was in augustus al aangevraagd, maar in oktober nog verdaagd omdat het benodigde onderzoek nog niet is afgerond. (De Gelderlander 29/8/1919 en PGNC 11/10/1919)
In 1921 wordt op de schoenfabriek twee meisjes van 15 of 16 jaar gevraagd. (De Gelderlander 28/6/1921).
Franciscus Verschuur (1885 Heesch (bij Oss)) was in 1916 naar Nijmegen gekomen. Zijn vader had een schoenmakerij in Heesch. Voordat Verschuur zich met zijn familie in Nijmegen 1916 was hij arbeider geweest bij schoenfabriek Hoffmann in Kleef. In Nijmegen was hij thuis begonnen met het maken van kinderenschoenen. Het is mij nog niet bekend of dit al de Vondelstraat was of niet.
In juni 1922 krijgt Verschuur nog een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door elektriciteit gedreven inrichting voor het vervaardigen van schoenen en laarzen”. (PGNC 13/6/1922) Het is nog niet duidelijk hoe deze vergunning zich verhoudt tot de reeds bestaande vergunning.
Frans Verschuur zelf komt in het Adresboek 1920 nog voor op Vondelstraat 26 als schoenfabrikant.
In Adresboek 1924 komt hij nog voor op nummer 26, waarbij nummer 24 nog “Schoenenfabriek” is. Verschuur is dan “schoenfabrikant”.
In het Adresboek 1932 komt F. Verschuur, schoenfabrikant voor op Groesbeekscheweg 249a.
Vervolg nummer 22: aantal bedrijven
Daarna lijken er een aantal bedrijven op Vondelstraat 22 te zijn gekomen, die langere of kortere daar gezeten hebben. Hoewel nog niet gestreefd naar volledigheid, zijn de volgende namen gevonden:
Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens
Advertentie Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens (De Gelderlander 17/7/1924)
In juli 1924 is het Electrische Meubelfabriek Theunissen & Hermens. (De Gelderlander 17/7/1924)
De advertentie De Gelderlander 25/10/1924 schrijft daarbij dat Vondelstraat 22 de (ingang poort) is.
In ieder geval is er nog een advertentie in PGNC 22/5/1926 gevonden.
Een aantal andere meldingen
Firma Piebenga & Schekman, electro-technisch installatie bureau en reparatie inrichting komt op dit adres voor in 1928.
Februari 1935 krijgt J.D. van Ingen telefoonaansluiting op Vondelstraat 22 (PGNC 23/2/1935)
Oktober 1942 heeft W.H.A. Verwey & Zn. “Groothandel in alle soorten kaas” zijn pakhuis en kantoor verhuisd van Driehuizerweg 336 naar Vondelstraat 22 (PGNC 31/10/1942).
Drukkerij van Breda
In augustus 1945 vraagt Drukkerij van Breda een “bekwaam 2e klas Drukker”. (De Gelderlander 22/8/1945) Ook in het Adresboek 1966 komt deze drukkerij nog voor.
Vondelstraat 34
Tasche
Op 21 maart 1902 krijgt H.A. Tasche een hinderwetvergunning voor “het oprichten van eene door gaskrachtwerktuig gedreven inrichting voor galvanische metaalbedekking in het perceel aan de Vondelstraat, kadaster Nijmegen, Sectie B, No. 2951 (PGNC 27/3/1902).
1904 bouwkundige Joh vd Akker Afgaande op het bouwdossier, is de Vondelstraat 37 tot en met 43 gebouwd in 1904. Het is niet duidelijk hoe de bouwtekening precies moet worden gelezen. Er staat “eigenaars G. v.d. Akker en daaronder Joh. v.d. Akker bouwkundige”. Waarschijnlijk betreft dan G. v.d. Akker als eigenaar en Joh. v.d. Akker…
“HERENHUIS met TUINHEK, gebouwd in 1904 in Overgangsarchitectuur door de bouwkundige H.G. Burgers (*1875) in opdracht van papierfabrikant Schut. Het pand bezit invloeden van het Rationalisme door de in hardsteen uitgevoerde detailleringen als zuilen en aanzetstenen en ter plaatse van de verdiepingsvloer van de bel-etage, in een verder in baksteen opgetrokken gevel. Genoemde onderdelen geven in natuursteen hun belang in de constructie weer. In het interieur bepalen diverse Art Nouveau-elementen de vormgeving. De achtergevel is louter als sluitende gevel uitgevoerd en toont aan dat de voorgevel het aanzien naar buiten was.” (Rijksmonumenten)
Noviomagus noemt daarbij, dat de bouwkundige Hermanus Gradus Burgers ontwierp onder toezicht van het architectenbureau van Van der Pluijm en Gielen. Het werd gebouwd door aannemer Thunissen. (https://www.noviomagus.nl/Monumenten/monument_0187.html, met een uitgebreide beschrijving)
– Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een goed en gaaf bewaard woonhuis in Overgangsarchitectuur waarbij vernieuwende elementen vanuit het Rationalisme duidelijk herkenbaar zijn. Het interieur vertoont Art Nouveau-invloeden en heeft unieke onderdelen als een fraai vormgegeven haardnis. Het tuinhek legt in materiaalgebruik (baksteen en hardsteen) en boogvormen een relatie met de voorgevel van het pand.
– Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van de aaneengesloten oostelijke gevelwand van de Vondelstraat in de laat 19de-eeuwse en vroeg 20ste-eeuwse stadsuitleg die na de afbraak van de vestingwerken tot stand is gekomen.
– Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een directeurswoning uitgevoerd in een stijl die verschillende, voor die tijd moderne invloeden vanuit de bouwkunst toont.”
Rond 1911-1912: Klinkum Meulenberg’s Parapluiefabriek
Op 21 juli 1911 krijgt N.V. Klinkum-Meulenberg’s Parapluiefabriek een bouwvergunning” voor het bouwen van een dubbel woonhuis en een daarachter gelegen fabrieksgebouw. Het adres van het dubbele woonhuis was Graafscheweg 106-108 (sinds 26 juni 1923: nummer 100-102). Het adres van de fabriek is Vondelstraat 79.” Op 1 oktober 1912 wordt van Klinkum failliet verklaard.
In het adresboek 1914-1915 komt M. Gerritzen met privé adres voor op Graafsche weg 108, fabriek Vondelstraat 79.
(Bijna) Gemeentelijk monument
Vondelstraat 79 staat op de lijst om gemeentelijk monument te worden. Daarbij is de planning om vanaf 2024 het proces daartoe te starten. (Planning bescherming nieuwe monumenten)
Linssen
In PGNC 22/10/1901 staat de aanbesteding van “Het bouwen van een beneden- en bovenhuis aan de Vondelstraat, voor rekening Ger. Linssen” door Wijnandus Johannes Hermanus van der Waarden. Het is nog onduidelijk welk adres dit betreft.
Afgaande op het bouwdossier, is de Vondelstraat 37 tot en met 43 gebouwd in 1904. Het is niet duidelijk hoe de bouwtekening precies moet worden gelezen. Er staat “eigenaars G. v.d. Akker en daaronder Joh. v.d. Akker bouwkundige”. Waarschijnlijk betreft dan G. v.d. Akker als eigenaar en Joh. v.d. Akker als bouwkundige.
Ontwerp van twee Onder en Boven Woningen Gelegen aan de Vondelstraat, De eigenaars G. v.d. Akker, Joh v.d. Akker bouwkundige, datum bouwdossier 10-1-1904 (D12.378809)
Hieronder staat een tabel weergegeven van de gevonden bewoners in de eerste jaren.
Vondelstraat 37, 39 en 41 komen al voor in het Adresboek 1903, waarbij M. v.d. Akker op nummer 41 woont. Het is nog onbekend in hoeverre er een relatie is met G. of Joh.
Daarnaast gaat het mogelijk om gebouwen die gesloopt of ingrijpend verbouwd zijn, omdat geen van de namen in het Adresboek 1905 terugkomt.
Joh. v.d. Akker, aannemer/bouwkundige
Joh. v.d. Akker lijkt een aannemer/bouwkundige te zijn: In de tot nu toe gevonden advertenties wordt hij de ene keer aannemer en de andere keer bouwkundige genoemd. In de Adresboeken komt hij voor als “bouwkundig opzichter”, maar mogelijk is dit een slordigheid: waarschijnlijk het beroep dat hij aanvankelijk uitoefende voordat hij zich aannemer of bouwkundige ging no
Bij de verbouwing van het Muziek- en instrumentenmagazijn van de heer Polak is de Joh. van den Akker (Molenstraat 126) de aannemer. Overigens is G. van den Akker de leverancier van de etalage- en verlichtingsartikelen. Of het dezelfde G. van den Akker betreft ten aanzien van het Vondelstraat pand is nog niet bekend.
In PGNC 1/1/1905 is er een nieuwjaarsadvertentie van Joh. van den Akker, Aannemer – Vondelstraat 43. Ook schijft hij zich bijvoorbeeld als aannemer in bij de bouw van een school op de Daalschen weg (De Gelderlander 2/7/1905). Daarbij heeft hij de laagste inschrijving, maar wordt het werk gegund aan H. Bartels (PGNC 2/7/1905).
Daarnaast is advertentie voor de aanbesteding van “Het amooveren en weder opbouwen etc. van ’t bovengedeelte van perceel No. 126, Molenstraat, Nijmegen” gevonden. Joh. van den Akker is dan de bouwkundige. Hij kwam daarbij zelf op dit adres voor in het Adresboek 1903.
G. W. v.d. Akker, bouwkundige
In de Adresboeken 1905, 1907, 1908 komt G.W. v.d. Akker, bouwkundige voor op huisnummer 37.
Gevonden Bewoners
Naam
Omschrijving
Straat
Adresboek
Th.A. Cramer
Vondelstraat 37
1903
A.E. Maters
Vondelstraat 39
1903
A.P.J. Berends
Vondelstraat 39
1903
W. v.d. Goes
Vondelstraat 39
1903
Jhr. J.R. Rengers
Vondelstraat 39
1903
Hora Siccema
Vondelstraat 39
1903
M. v.d. Akker
Vondelstraat 41
1903
J.W. Robbijns
Vondelstraat 41
1903
J.P.H. v.d. Akker
Bouwkundig opzichter
Vondelstraat 41
In 1903 Molenstraat 126; 1905, 1907; In 1908 Broerstraat 21
Deze Pagina verzamelt artikelen die reeds over Bottendaal zijn gepubliceerd. Lunet Bottendaal: afvalplaats voor botten? Bottendaal is vernoemd naar een…
Deze pagina verzamelt artikelen over de Van Oldenbarneveltstraat. Waarschijnlijk is het bekendste gebouw het voormalige Klooster van de Zusters Franciscanessen…
Wonen in Nijmegen 