Categorie: Geen categorie

Estel (oktober 2024)
#Nijmegen, Geen categorie

Hunnerberg

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Estel (oktober 2024)
Estel (oktober 2024)

De Hunnerberg is een wijk en stuwwal aan de oever van de Waal in Nijmegen. Deze positie van een lage heuvel aan de Waal maakt de ligging zeer strategisch, net als het Kops Plateau. Daarvan getuigen vondsten van twee Romeinse legerkampen (zogenaamde castra). Het Fort Sterreschans bleek gebouwd te zijn op resten van het legerkamp van het Tiende Legioen. Bovendien is er een Romeins aquaduct gevonden. Ook zijn er archeologische vondsten uit andere tijden: het late neolithicum, de bronstijd en midden en late ijzertijd.

De Kopsehof : "Gesigt aan de Kopsenbouwhof boven Ubbergen bij Nijmegen", tekening , penseel in grijs door Hendrik Hoogers (1747-1814), 1774 (GN10244 RAN)
De Kopsehof : “Gesigt aan de Kopsenbouwhof boven Ubbergen bij Nijmegen”, tekening , penseel in grijs door Hendrik Hoogers (1747-1814), 1774 (GN10244 RAN)

Een aantal belangrijik gebouwen zijn onder andere de Rijksmonumenten:

  • Canisius College
  • Maria Geboortekerk
  • Voormalige Museum Kam

Deze pagina verzamelt reeds verschenen artikelen over de wijk de Hunnerberg.

Een tekening van Hendrik Hoogers (1747-1814) van de Hunnerberg, gezien richting het westen met op de achtergrond de Valkhofburcht en de Belvédère, 1774 (Collectie dr. Jan Brinkhoff D278 RAN CC0)
Een tekening van Hendrik Hoogers (1747-1814) van de Hunnerberg, gezien richting het westen met op de achtergrond de Valkhofburcht en de Belvédère, 1774 (Collectie dr. Jan Brinkhoff D278 RAN CC0)
De St. Stephanuskerk met rechts de pastorie : ontworpen in 1922 door Pierre Cuypers Jr. ; 1e steenlegging op 29-11-1922 ; consecratie door Mgr. A.F. Diepen op 19-11-1923, Berrg en Dalseweg 205 Hunnerberg, 25/8/1987 (Ber van Haren via ZN35770 – C RAN CC0 Auteursrechthouder: Gemeente Nijmegen)

Sint-Stephanuskerk, architect Pierre Cuypers Jr.

In 1922 werd begonnen met de bouw en de kerk werd op 19-11-1923 ingewijd.

Lees verder
Keizer Karel-flat, Sterreschansweg, 1950 (F33591 RAN)

Keizer Karelflat “oudste flatgebouw” van Nijmegen

In 1939 wordt begonnen met de bouw van luxueuze en dure appartementen op deze plek van de heuvelrug: een prachtig uitzicht op de Ooypolder, vlakbij het centrum, maar ook de rust en de natuur dichtbij. De architect is L.D. Kuipers.

Lees verder
Oude Mariaschool/ de Buut in 1994, 10/9/1994, Hans Giesbertz via D1724_18_04-24 RAN CC0)

Geschiedenis van de Mariaschool: Van 1955 tot De Buut

In 1956 opent de katholieke Mariaschool op de Hugo de Grootstraaat, naar een ontwerp van architect Goddijn. Na een naamswijziging in Trajanusschool en bovendien een aantal fusies, werd het basisschool de Buut. Na sloop werd in 2016 een nieuw gebouw op deze locatie in gebruik genomen.

Lees verder
3 lindes, oorspronkelijk 4, op heuveltje bij uitzichtspunt Kops Plateau Kopse Hof Nijmegen

Kops Plateau/Kopse hof

Het Kops Plateau wordt ook wel Kopse Hof genoemd en is onderdeel van de stuwwal. Bijzonder zijn de “4 Apostelen” lindes en het lindelaantje. De Romeinen hadden hier een legerkamp, waardoor hier veel archeologische vondsten zijn gedaan.

Lees verder

Maria Geboortekerk: Geschiedenis en Architectuur

De Maria Geboortekerk is in opdracht van de Dominicanen gebouwd. Dit gebeurde in 3 fases. Zowel van het hulpkerkje als de vergroting van 1900-1901 was Johannes Kaijser (1842-1917) de architect. De derde fase werd gebouwd door zijn zoon. Voor de kerk bevindt zich een Mariabeeld van beeldhouwer Meertens.

Lees verder
Estel (oktober 2024)

Estelgebouw

Niet alleen een van de qua uiterlijk markanste gebouwen van Nijmegen, maar ook qua ligging: het Estel gebouw.

Lees verder
Op 25 juni 1932 opende de heer F.B. Brands Hotel Café Restaurant Hundisburg (12 kamers) in een door hem kort daarvoor aangekochte villa. De rond 1888 gebouwde villa kreeg de naam Hunerberg, daarna (1897) villa Slido (naar Simon Rijnbende en zijn vrouw Theodora), vervolgens kocht A.B.A. Quack de villa en veranderde de naam in Hundisburg; na zijn dood woonde er het echtpaar Reitsma-van Maasdijk de ouders van de verzetsheld Guus Reitsma. De villa op de hoek van de Batavierenweg werd op het eind van de oorlog verwoest, Beatrixstraat 1 Hunnerberg, 1932-1940 (GN11119 RAN)

Hotel-Pension-Café-Restaurant Hundisburg

Op 25 juni 1932 opende de heer F.B. Brands Hotel Café Restaurant Hundisburg (12 kamers) in een door hem kort daarvoor aangekochte villa. De rond 1888 gebouwde villa kreeg de naam Hunerberg, daarna (1897) villa Slido (naar Simon Rijnbende en zijn vrouw Theodora), vervolgens kocht A.B.A. Quack de villa en veranderde de naam in Hundisburg

Lees verder
Hotel-Restaurant Pays Bas , op de hoek met de Canisiussingel, Berg en Dalseweg 1, 1937-1940 (F12442 RAN)

Geschiedenis van Hotel-Restaurant Pays Bas

In 1934 opende A.J. Mermans zijn Hotel-restaurant “Pays-Bas” aan de Batavierenweg, wat een bekende gelegenheid voor bijeenkomsten werd. Tijdens Market Garden raakte het beschadigd. In 1951 volgde nieuwbouw. In 1989 is het pand gesloopt, om plaats te maken voor appartementen.

Lees verder
Basisschool de Klokkenberg, september 2022 (Google Streetview)

Architectuur Basisschool Klokkenberg: zelf de wereld ontdekken in een veilige omgeving

Toen de oude Basisschool de Klokkenberg niet meer voldeed, werd Architectenbureau Brique gevraagd voor het ontwerp van een nieuw schoolgebouw. Het was daarbij belangrijk dat het een gebouw compact was. Maar vooral: dat kinderen de mogelijkheid hebben zelfstandig te kunnen werken, in een veilige, vertrouwde omgeving.

Lees verder
Internaat kweekschool , later schippersinternaat. Nu appartementencomplex voor ouderen Domus Magus Ubbergseveldweg architect Pothoven 202304

Internaat Kweekschool Klokkenberg architect Pothoven

De meeste Nijmegenaren kennen dit gebouw als Schippersinternaat de Sterrenschans. Het is echter gebouwd als internaat voor de kweekschool de Klokkenberg. Anno 2023 is het gebouw in gebruik als luxe appartementen voor ouderenzorg Domus Magus.

Lees verder

Fort Sterreschans

Een uitgebreid verhaal over Fort Sterreschans is al te vinden op in Numaga.

Fort Sterreschans: Een pentekening van Jan Willem van Druijnen (16-5-1790 - 21-4-1854), 1842 (F55019 RAN)
Fort Sterreschans: Een pentekening van Jan Willem van Druijnen (16-5-1790 – 21-4-1854), 1842 (F55019 RAN)

De boom van Lücker en de Veldhof

Woning Lücker, Ubbergseveldweg (mei 2025)
Woning Lücker, Ubbergseveldweg (mei 2025)

Lücker ontwierp in 1922 zijn huis aan de Ubbergseveldweg, de “Veldhof”. Het was lange tijd het enige huis: “De eerste huizen van de Sterreschansweg zijn gebouwd aan de noordkant ervan dus op het terrein van het voormalige fort mogelijk vanwege het prachtige uitzicht dat men van daar heeft. De overkant van de weg bestond uit lager gelegen weiland.” (Numaga)

Op de onderstaande afbeelding is de tamme kastanje te zien (zie hieronder) met uitzicht over de weilanden.

Tamme kastanjeboom aan de Ubbergseveldweg, de 'boom van Lücker', Eugène Lücker, rond 1925 (Collectie Valkhof Museum)
Tamme kastanjeboom aan de Ubbergseveldweg, de ‘boom van Lücker’, Eugène Lücker, rond 1925 (Collectie Valkhof Museum)

De herdenkingssteen, die op foto links op de gevel is te zien, werd in 1993 aangebracht. In dat jaar werd ook een straat naar hem vernoemd: In dat jaar werd er ook een straat naar hem vernoemd, de Eugène Lückerstraat.

Eugène Lücker

Eugène Joseph Frans Lücker (Roermond, 9 juli 1876 – Nijmegen, 30 mei 1943), was een kunstschilder en etser

Lücker werd op 9-7-1876 in Roermond geboren. Zijn ouders waren Peter Joseph Lücker en Juliana Merbecks. Zowel zijn vader als grootvader Joseph Lücker werkten op het atelier van architect Pierre Cuypers. Door zijn grootvader, een bekend schilder, wilde Lücker al op jonge leeftijd schilder worden.  Als 10-jarige kreeg hij zijn eerste lessen van zijn opa.

Hij werd echter in 1889 door zijn ouders naar Rolduc gestuurd om leraar te worden. Lücker schreef zich echter tussen 1895 en 1899 in op de Teekenschool. En daarnva volgde hij de opleiding aan de academie van Antwerpen en Amsterdam, tot hij in 1903 wordt aangesteld als tekenleraar aan het Canisius College in Nijmegen. Daar zal hij tot 1937 in dienst blijven.

In 1904 trouwt hij met Anna Maria Kerkchoffs (1878-1953). Zij zullen 5 kinderen krijgen.

Lücker speelde een belangrijke rol in het culturele leven van Nijmegen, onder andere door zijn contacten met stadsarchitect Jan Jacob Weve, Henri en Oscar Leeuw, Joris Ivens en Jan Toorop.

De boom van Lücker

Tamme kastanjeboom, de ' boom van Lücker', aan de Ubbergseveldweg in Nijmegen, Eugène Lücker, 1925 (Collectie Valkhof Museum CC0)
Tamme kastanjeboom, de ‘ boom van Lücker’, aan de Ubbergseveldweg in Nijmegen, Eugène Lücker, 1925 (Collectie Valkhof Museum CC0)

Eugène Lücker maakte in 1925 een grote prent van de 130-jarige boom vlakbij zijn huis. Op dat moment waren er plannen om deze boom te vellen. Samen met Jonkheer van der Goes van Naters wist hij de kap te voorkomen.

Hij maakte deze prent, zodat de “Nijmeegsche Vereeniging voor Natuurschoon” deze kon verloten. Met de verloting van deze en andere prenten onder de leden kon de grond met de boom worden aangekocht. Daarna zou deze linoleumsnede 75 jaar lang als logo van deze vereniging dienen. (Valkhof Museum)

In 1996 bleek de boom echter niet meer te redden. Daarop werd een nieuwe kastanje aangeplant, waarbij Diane Dyckhoff een kunstwerk om de nieuwe boom maakte.

"De Boom van Lucker" : Een oude kastanjeboom bovenaan de Beekmansdalseweg, bij de Ubbergseveldweg ; in het bezit van de Nijmeegse Vereniging voor Natuurschoon, Beekmandalseweg, 1950-1951 (GN5081 RAN) Hunnerberg
“De Boom van Lucker” : Een oude kastanjeboom bovenaan de Beekmansdalseweg, bij de Ubbergseveldweg ; in het bezit van de Nijmeegse Vereniging voor Natuurschoon, Beekmandalseweg, 1950-1951 (GN5081 RAN)
De boom van Lücker in de lente op de hoek met de Beekmansdalseweg, 1980-1983 (Albert de Valk via F22954 RAN tevens Auteursrechthouder) Hunnerberg
De boom van Lücker in de lente op de hoek met de Beekmansdalseweg, 1980-1983 (Albert de Valk via F22954 RAN tevens Auteursrechthouder)

Zie voor een mooi verhaal: https://nijmegen-oost.nl/berichten/een-historische-buurtwandeling-door-nijmegen-oost-21-eugene-lucker

Overige bron: wikipedia

Café "Rust", later Café Jacobs en "De Keizerskroon", Berg en Dalseweg 200, 1899-1900 (F12660 RAN) Hunnerberg
Café “Rust”, later Café Jacobs en “De Keizerskroon”, Berg en Dalseweg 200, 1899-1900 (F12660 RAN)
De Barbarossastraat, diverse vrouwen op straat, 1900-1906 (F12397 RAN)
De Barbarossastraat, diverse vrouwen op straat, 1900-1906 (F12397 RAN)
De Batavierenweg, 1900 (GN45008 RAN) Hunnerberg
De Batavierenweg, 1900 (GN45008 RAN)
Vanuit de Graadt van Roggenstraat in de richting van de Barbarossastraat, 1900 (F32303 RAN) Hunnerberg
Vanuit de Graadt van Roggenstraat in de richting van de Barbarossastraat, 1900 (F32303 RAN)
Vanuit de Graadt van Roggenstraat in de richting van de Barbarossastraat, 1900 (F32303 RAN) Hunnerberg, Berg en Dalseweg 287, 1910-1915 (F12603 RAN)
Vanuit de Graadt van Roggenstraat in de richting van de Barbarossastraat, 1900 (F32303 RAN) Hunnerberg, Berg en Dalseweg 287, 1910-1915 (F12603 RAN)

Overige foto’s Hunnerberg

Grasveld Barbarossastraat (mei 2025)
Grasveld Barbarossastraat (mei 2025)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Hunnerberg

https://nijmegen-oost.nl/over-nijmegen-oost2/over-de-wijken/hunnerberg

Oranjesingel, gezien vanaf het Keizer Karelplein richting St. Canisiussingel, circa 1900 (Vivat Amsterdam via F2892 RAN)
#Nijmegen, Centrum, Geen categorie

Oranjesingel

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Oranjesingel, gezien vanaf het Keizer Karelplein richting St. Canisiussingel, circa 1900 (Vivat Amsterdam via F2892 RAN)
Oranjesingel, gezien vanaf het Keizer Karelplein richting St. Canisiussingel, circa 1900 (Vivat Amsterdam via F2892 RAN)

Deze pagina verzamelt artikelen die over de Oranjesingel zijn verschenen.

De Oranjesingel is vernoemd naar het Bolwerk Oranje, dat aan het eind van de Molenstraat lag. De aanleg van deze straat begon in 1880, na de sloop van de vestingwerken.

Het bolwerk Oranje, 1875 (Gerard Korfmacher via F68578 RAN)
Het bolwerk Oranje, 1875 (Gerard Korfmacher via F68578 RAN)

Lommerijke singel

De Oranjesingel had bij de aanleg een ander karakter dan wij tegenwoordig kennen: aanvankelijk was het een brede, lommerijke straat, waartussen Nijmegenaren in het midden van de straat konden flaneren. Aan weerszijden lag daarnaast een weg. Op dat moment bestond de Waalbrug nog niet.

Lindes

Oorspronkelijk waren er kastanjes aangeplant. Omdat deze niet groeien wilden, werden ze vervangen door lindebomen. (PGNC 2/11/1890). In 2007 waren veel lindes intussen al verdwenen: “Deze singel oogt in eerste aanblik als een coherent straatdeel zeer verschillend en de oorspronkelijke beplanting met linden is deels verdwenen. Er zijn aan het eind van de vorige eeuw zelfs ook populieren aan de singel toegevoegd. In 1990 is de binnenste rij linden vervangen door moeraseiken. De visie uit die tijd was dat deze bomen beter bestand waren tegen verontreiniging zoals uitlaatgassen en strooizout. Het probleem van deze bomen is dat de moeraseik breder uitgroeit dan de linde waardoor de rij linden naast de eiken in de verdrukking komt.” (Groene allure)

Bebouwing

De Renbaan liep langs de Oranjesingel tot aan de Berg en Dalseweg (Berg en Dalsche straat), Detail plattegrond Nijmegen in 1888 (RAN KPD-16)
De Renbaan liep langs de Oranjesingel tot aan de Berg en Dalseweg (Berg en Dalsche straat), Detail plattegrond Nijmegen in 1888 (RAN KPD-16)

Als bebouwing kwamen er aan de centrumkant grote herenhuizen, die tegenwoordig veelal zijn verbouwd tot kantoorpanden. Aan de andere zijde kwam Sociëteit de Vereeniging en de renbaan de Wedren. “Langs de straten en singels die tot de schil behoren verschenen royale huizen, kantoren en winkels in de stijl van eclecticisme, neo-renaissance en art nouveau/jugendstil.” (Bijschrift KN10984-14 RAN, een foto uit 1902)

In de omgeving van de Ziekerstraat was een terrein gereserveerd voor militaire doeleinden. Hierop kwam later onder andere het Stedelijk Gymnasium en de Rechtbank te staan.

Oranjesingel 3, 5, 7 en 9 (oktober 2024)

Oranjesingel 3-9 en 1

In 1890 ontwerpt architect Maurits dit complex van 4 woningen: Oranjesingel 3, 5, 7 en 9. En wat is dat kleine gebouwtje van Oranjesingel 1 nu eigenlijk?

Lees verder
Oranjesingel 8 en 10, september 2022 (Google Streetview)

Oranjesingel 8 en 10, architect G. Buskens

Oranjesingel 8 en 10 Gemeentelijk Monument Het pand is een Gemeentelijk Monument. De tekst bij aanwijzing: “Complex van twee elkaars spiegelbeeld vormende woonhuizen.Bakstenen pand van tweebouwlagen met souterrain, plat dak en schild aan de voorzijde. Links en rechts vooruitspringende bouwmassa van een as breed,die een rondbogig portiek met trappen en deuren bevat; op de etage…

Lees verder
Oranjesingel 2c, 4, 6 en 6a (oktober 2024)

Oranjesingel 2c, 4, 6 en 6a

Het linker hoekpand was voorheen in gebruik door De Kerk van de Nazarener, welke huisnummer 2a had. Tegenwoordig zit Manna op nummer 2c.

Lees verder

Villa voor N. Dreesmann

rond 1909, Oranjesingel 41 (huidig)

Ontwerp villa voor den Weled. Heer N. Dreesmann a/d Oranjesingel, Oranjesingel 41, architect W.G. Welsing, datum bouwtekening: November 1909 (D12.381522)
Ontwerp villa voor den Weled. Heer N. Dreesmann a/d Oranjesingel, Oranjesingel 41, architect W.G. Welsing, datum bouwtekening: November 1909 (D12.381522)

In november 1909 ontwerpt architect W.G. Welsing de villa aan de Oranjesingel voor N. Dreesmann.

Ontwerp villa voor den Weled. Heer N. Dreesmann a/d Oranjesingel, datum op bouwtekening D12.381520: November 1909 (D12.381522)
Ontwerp villa voor den Weled. Heer N. Dreesmann a/d Oranjesingel, datum op bouwtekening D12.381520: November 1909 (D12.381522)

Gevonden gebruikers

Oranjesingel 41, 1951 (GN5561 RAN)
Oranjesingel 41, 1951 (GN5561 RAN)

Net als bij de andere panden dient hier een slag om de arm te worden gehouden, aangezien er een hernummering kan hebben plaats gevonden.

Dr. Ch.A.L. Zegers is een keel-, neus- en oorarts. In april 1912 plaatst hij een advertentie dat hij verhuist is naar Oranjesingel 41, “bij de Schevichavenstraat” (PGNC 19/4/1912).

De volgende gevonden gebruiker is B. Zikel, koopman. In PGNC 4/3/1919 vraagt mevr. Zickel per 1 mei een keukenmeisje. Daarbij valt op dat in PGNC 19/5/1919 staat dat B. Zikel in mei is vertrokken naar Indië. Het is nog onbekend of mevrouw Zickel is meegegaan en of het een permanent vertrek was.

In 1926 woont A.J. v. Noordwijk in het pand, waarbij J.W. Ginsheumer waarschijnlijk een inwonend “huisbewaarder” is. in 1928 wordt mr. K.J. Weve gevonden op dit adres.

Dan staat in de Adresboeken 1932 t/m 1938 N.R.A. Dreesmann op dit adres. Het is nog onbekend of dit te maken heeft met een hernummering, waarbij de voorgaande bewoners een ander adres betreft. Of dat Dreesmann de woning heeft laten bouwen en er vervolgens rond 1932 of eerder er zelf in is gaan wonen. Mevrouw Dreesmann, Oranjesingel 41, vraagt in De Gelderlander 7/7/1931 een “net R.K. 2e meisje” voor mevrouw Vroom-Dreesmann in Amsterdam.

Nicolaas Rudolph Alexander Dreesmann is getrouwd met Elisabeth Maria Josephine von Hülst en weduwnaar van zijn eerste vrouw Antoinette Clara Johanna Velthuys (PGNC 4/8/1939)

Bij zijn overlijden op 2-8-1939 is hij 72 jaar (overlijdensadvertentie PGNC 4/8/1939)

N. Dreesmann blijkt overigens ook een fokker van vogels te zijn. Op de internationale tentoonstelling wint hij een aantal prijzen: “De heer N. Dreesmann, Oranjesingel 41, is altijd een gevreesde concurrent op onze beste shows”. (De Gelderlander 17/12/1932)

Na de oorlog volgen een aantal weduwen en “mejuffrouws”.

In Adresboek 1948 komt Jacoba Arnolda Catharina van Wijck, weduwe van Petrus Alphonsus Terwindt voor. Zij overlijdt op 2-7-1949. (De Gelderlander 5/7/1949). Mej. M.E.A. Terwindt komt voor in het Adresboek van 1951.

In De Gelderlander 3/11/1951 vraagt Mevr. v.d. Lande, Oranjesingel 41 een “Keukenmeisje In gezin van oude dame, waar meerdere hulp aanwezig is.”  Deze mevrouw v.d. Lande is nog niet gevonden in een Adresboek. In 1953 wordt een dienstmeisje gevraagd (De Gelderlander 14/8/1953).

Midden jaren 50 lijkt de laatste keer dat het pand gebruikt wordt als woning. Daarna komen er allerlei instellingen in.

“Catechetisch Centrum komt naar Nijmegen

Het Catechetisch Centrum, een stichting van de Nederlandse provincie der Paters Jezuïeten met het doel een bijdrage te leveren voor de verbetering van het godsdienstonderwijs in al zijn geledingen, sinds 1948 gevestigd in het klooster Canisianum te Maastricht, komt naar Nijmegen. Naar wij vernemen is voor de huisvesting van dit Centrum het pand Oranjesingel 41 aangekocht, de woning van de verleden jaar overleden Mevr. van de Lande. Zoals bekend worden door het Catechetisch Centrum twee periodieken uitgegeven, te weten Verbum, bestemd voor priesters en “School en Godsdienst”, bestemd voor onderwijzers en onderwijzeressen. Het ligt in de bedoeling de vestiging in onze stad in de loop van de zomer te doen plaats hebben.” (De Gelderlander 7/3/1955)

Of dit Catechetisch Centrum er daadwerkelijk is gekomen, is nog niet bekend.

In september 1955 is in ieder geval Het Gemeenschappelijk Instituut voor Toegepaste Psychologie (G.I.T.P.) afd. Research hier gevestigd, wanneer er in een personeelsadvertentie een Jongedame wordt gevraagd. (De Gelderlander 24/9/1955)

De R.K. Universiteit kondigt in De Gelderlander 28/1/1956 aan dat de Verpleegstersschool, verbonden aan de Sint Radboudklinieken van de R.K. Universiteit op 1 mei wordt geopend.  Degenen die voor verpleegster willen leren, kunnen zich schriftelijk melden bij de Directrice op de Oranjesingel. Bij het RAN zijn de nodige foto’s van deze opleiding te zien, waaronder een docerende verpleegster van de Verpleegstersschool GN44179 RAN.

In 1971 is het in gebruik als Instituut voor middeleeuwse, nieuwe en sociale en economische geschiedenis.

In 1992 en 1994 geeft het RIAGG aan de Oranjesingel 41 een cursussen aan jongeren (Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/9/1992, een dergelijke cursus ook in 1994: Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/1/1994)

NaamOmschrijvingAdresboek
C.A.L. ZegersGeneesheer, keel- neus- en oorarts1912-1913, 1913-1914, 1914-1915
B. Zikelkoopman1915-1916, 1916
J.W. GinsheumerHuisbewaarder (waarschijnlijk inwonend)1926
A.J. v. NoordwijkDirecteur marg. Fabriek1926
Mr. K.J. WeveAls penningmeester van Woningvereeniging Nijmegen1928
N.R.A. Dreesmannkoopman1932, 1934, 1936, 1938
Mej. H. Bleeck 1948
Wed. J.Ch.L. van der LandeGeb. W.E.M. Jansen1948, 1951
Mej. Th.F. Bosch 1948
Mej. J.R. Eggenhuizen 1948
Mej. H.G.M. LengletOnderwijzeres St. Maartenskliniek1948, 1951
Wed. A.P.A. TerwindtGeb. J.A.C. van Wijck1948
Mej. M.E.A. Terwindt 1951
Mej. M.A. Jansen 1951
Mej. N.R.J. Elbers 1955
Instituut voor middeleuwse, nieuwe en sociale en economische geschiedenis 1971

Oranjesingel 43

(voorheen Oranjesingel 45?)

Oranjesingel 43, augustus 2023 (Google Streetview)
Oranjesingel 43, augustus 2023 (Google Streetview)
Ontwerp v/e Heerenhuis a/d Oranjesingel Gem. Nijmegen. Kad. Sectie B 3881, bouwmeester Haspels, datum bouwtekening juli 1909 (D12.380706)
Ontwerp v/e Heerenhuis a/d Oranjesingel Gem. Nijmegen. Kad. Sectie B 3881, bouwmeester Haspels, datum bouwtekening juli 1909 (D12.380706)

Bij de bouw van een tuinhuisje is het Oranjesingel 43 (datum bouwdossier 5-4-1935, D12.401828)

Lees hier het artikel:

Gebroeders Haspels, aannemers/architecten

Prick: 43 of 45?

Rond 1953 vindt een verbouwing plaats van de 2e verdieping en het souterrain. Dit souterrain wordt daarbij verbouwd tot dokterspraktijk. Dan heeft het gebouw huisnummer 45, terwijl het huidige nummer 43 is; Kad. Bekend Gem. Nijmegen Sectie B No 3881 (Datum Bouwdossier 17-3-1953, D12.417114).

Afgaande op het huisnummer zou het dan 45 zijn, echter: de vermelding op de bouwtekeningen is het kadastrale nummer B No 3881. Deze staat zowel vermeld op die van 1909 als op die van 1953. De bouwtekening van 1953 is echter opgeslagen onder Oranjesingel 45.

Herenhuis met 16 kamers ontworpen en gebouwd door de gebroeders Haspels. In 1953 kocht de bekende neuroloog J.J.G. Prick het pand, Oranjesingel 45, foto 1910 (F29089 RAN)
Herenhuis met 16 kamers ontworpen en gebouwd door de gebroeders Haspels; op de gevel staat nog huisnummer 45. Volgens RAN kocht in 1953 kocht de bekende neuroloog J.J.G. Prick het pand, maar waarschijnlijk is het de buurman, het huidige Oranjesingel 45, foto 1910 (F29089 RAN)

Oranjesingel 45

1910

Ontwerp voor een Heerenhuis aan de Oranjesingel te Nijmegen, Kad: Sectie B No 3943, Eigenaars Gebr. Haspels, Datum Bouwtekening juni 1910 (D12.381537)
Ontwerp voor een Heerenhuis aan de Oranjesingel te Nijmegen, Kad: Sectie B No 3943, Eigenaars Gebr. Haspels, Datum Bouwtekening juni 1910 (D12.381537)

Oranjesingel 45 is in 1910 gebouwd als Heerenhuis. Hierbij staan eigenaar de Gebr. Haspels op bouwtekening (Datum Bouwtekening juni 1910, D12.381537)

Advertentie afwezigheid Prof. Dr. J.J.G. Prick, Oranjesingel 45 (De Gelderlander 16/5/1953)
Advertentie afwezigheid Prof. Dr. J.J.G. Prick, Oranjesingel 45 (De Gelderlander 16/5/1953)

In 1951 komt prof. zenuwarts J.J.G. Prick nog voor op Canisiussingel 25 (Adresboek 1951).

In 1955, 1959, 1963 en 1966 op Oranjesingel 45 (op 1 plaats ook op nummer 5, maar dit zal een zetfout zijn).

Oranjesingel 2a (nu 2c)

De Openbare Leeszaal en Boekerij; statuten en reglementen, Oranjesingel 2a, 1918 (F46570 RAN)
De Openbare Leeszaal en Boekerij; statuten en reglementen, Oranjesingel 2a, 1918 (F46570 RAN)

Lees over de verbouwing door Willem Hoffmann:

Willem Hoffmann, architect

Oranjesingel 42

De studentenvereniging Carolus Magnus betrok op 9 mei een eigen gebouw aan de Oranjesingel. Ter ere van de opening werd het gebouw versierd en een 3 dagen durend feest gevierd, 9/5/1925-9/ /1925 (F9532 RAN)
De studentenvereniging Carolus Magnus betrok op 9 mei een eigen gebouw aan de Oranjesingel. Ter ere van de opening werd het gebouw versierd en een 3 dagen durend feest gevierd, 9/5/1925-9/ /1925 (F9532 RAN)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Oranjesingel

https://nl.wikipedia.org/wiki/Oranjesingel_(Nijmegen)

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Ansichtkaarten/straten/Oranjesingel/OranjeCat.html

Brouwershuis, Steenstraat 2 (oktober 2024) Benedenstad
#Nijmegen, Benedenstad, Geen categorie

Brouwershuis Steenstraat

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Steenstraat 2 (huidig adres) Benedenstad, Rijksmonument

Brouwershuis, Steenstraat 2 (oktober 2024) Benedenstad
Brouwershuis, Steenstraat 2 (oktober 2024)

Het huis aan Steenstraat 2 staat bekend als het “Brouwershuis”. Hoewel op de voorgevel het jaar 1621 staat, is het gebouw ouder. In ieder geval bestaat uit het pand al in de 16e eeuw en mogelijk is het zelfs ouder: mogelijk stammen resten van de kelder uit de 14e eeuw. Waarschijnlijk is het jaartal 1621 aangebracht naar aanleiding van een restauratie, die de brouwer Hendrik Alberts/ Aelberts heeft laten aanbrengen. In deze tijd kreeg het huis zijn vorm, met natuursteen en veel glas. De begane grond diende daarbij als woonhuis, het bovenste gedeelte als pakhuis.

Opschriften Brouwershuis Steenstraat: Wie in den Heer neemt sinen lust, Die leeft in sinen staet gerust, Anno 1621 en merktekens (oktober 2024)
Opschriften Brouwershuis, Steenstraat: Wie in den Heer neemt sinen lust, Die leeft in sinen staet gerust, Anno 1621 en merktekens (oktober 2024)

Bovendien staan er zijn huismerken op, links en rechts boven de voordeur. Bovendien is het opschrift “‘Wie in den Heer neemt sinen lust, Die leeft in sinen staet gerust” aangebracht.

Aan de buitenkant vallen daarnaast de trapgevel, de kruiskozijnen en de muurankers op.

Ingangspartij Brouwershuis met merktekens (oktober 2024)
Ingangspartij Brouwershuis met merktekens (oktober 2024)

Na de Tweede Wereldoorlog

Steenstraat gezien vanuit de Grotestraat in oostelijke richting. Het pand met de trapgevel rechts vooraan is het Brouwershuis, 1930-1935 (dr. Jan Brinkhoff via D635 RAN)
Steenstraat gezien vanuit de Grotestraat in oostelijke richting. Het pand met de trapgevel rechts vooraan is het Brouwershuis, 1930-1935 (dr. Jan Brinkhoff via D635 RAN)
Het Brouwershuis, 1945 (F39778 RAN)
Het Brouwershuis, 1945 (F39778 RAN)
Het Brouwershuis tijdens de restauratie, 5/12/1961 (Fotopersbureau Gelderland via F20056 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Het Brouwershuis tijdens de restauratie, 5/12/1961 (Fotopersbureau Gelderland via F20056 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)

Er is nog niet uitgebreid onderzocht wat het vervolg is geweest. Het heeft de Tweede Wereldoorlog doorstaan en daarna was het een van de panden die de sloopactiviteiten van de Benedenstad heeft overleefd. De restauratie van het pand duurde 4 jaar.

Afgaande op het RAN vond de renovatie in 1961 plaats; Noviomagus noemt 1969 als jaar. “Het dak en de vensters werden vervangen en de witte pleisterlaag, die het pand bedekte, werd verwijderd.” Na de restauratie was het in gebruik als brouwerij (Noviomagus; in mijn eigen herinnering heeft bovendien(?) Brouwerij de Hemel enige tijd in het gebouw gezeten, voordat ze naar de Commanderie is verhuisd). Bij het schrijven van haar artikel noemt Noviomagus dat het “sinds kort” (waarschijnlijk rond 2005) een architectenbureau in het gebouw zit.

Tot 1 september 2024 zat Bureau Wijland in het pand, welke is verhuisd naar Prins Hendrikstraat 7.

Rijksmonument

Het gebouw is een Rijksmonument met als waardering:

“Brouwershuis”. Pand onder zadeldak en met trapgevel, voorzien van geprofileerde dekplaten op de trappen, ontlastingsbogen met blokken en sierankers, tweede helft 16e eeuw. Onderpui met geprofileerde, natuurstenen waterlijst, vensters met oude roedenverdeling en natuurstenen poortje met gebeeldhouwde latei met opschrift, wapen en jaartal 1621, gedragen door consoles. In restauratie 1966.

(Overige) Bronnen en verder lezen

Brouwershuis

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Brouwershuis

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Vrij/Brouwershuis/BrouwershuisCat.html, met foto’s

Villa 'Severen', gebouwd in 1898 door de Nijmeegse architect Derk Semmelink (IJzevoorde, 04/08/1855 - Nijmegen, 11/03/1899). Robert van Gulik, schrijver van de detectives over de Chinsese rechter Tie, groeide op in dit huis, Bosweg 31 Beek, 8/1905 (F25660 RAN) architect Semmelink
Geen categorie

Villa Severen: Geschiedenis en Architectuur

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1898 Bosweg 31 (huidig adres) Beek Gemeentelijk Monument

Villa 'Severen', gebouwd in 1898 door de Nijmeegse architect Derk Semmelink (IJzevoorde, 04/08/1855 - Nijmegen, 11/03/1899). Robert van Gulik, schrijver van de detectives over de Chinsese rechter Tie, groeide op in dit huis, Bosweg 31 Beek, 8/1905 (F25660 RAN) architect Semmelink
Villa ‘Severen’, gebouwd in 1898 door de Nijmeegse architect Derk Semmelink (IJzevoorde, 04/08/1855 – Nijmegen, 11/03/1899). Robert van Gulik, schrijver van de detectives over de Chinsese rechter Tie, groeide op in dit huis, Bosweg 31 Beek, 8/1905 (F25660 RAN)

Architect Semmelink bouwde deze villa in de stijl van de Nieuwe Kunst. De eerste bewoner was een gepensioneerd kolonel, Rollin Couquerque. Mogelijk is deze kolonel de bedenker van de naam Villa Severen. Daarnaast bracht Robert van Gulik hier zijn jeugd door.

Gemeente Berg en Dal (met foto, tevens bron van deze paragraaf): “Kenmerken: vrijstaande villa op samengestelde grondslag van twee bouwlagen. Zadel- en schilddaken zijn bedekt met in motief gelegde rode en donkere pannen. Op de rechterhoek van de voorgevel een overhoekse erker op gesneden consoles.”

Louis Marie Corneille Rollin Couquerque

De eerst gevonden vermelding van Huize Severen is in het Adresboek 1899: L.M.C. Rollin Couqueque, gep. kol. der artillerie te Beek, Nieuwe Holleweg 70 huize Severen. Oftewel: Louis Marie Corneile Rollin Couquerque, gepensioneerd kolonel der artillerie.

Jeugd

Hij is geboren op Bandong (Nederlands Oost-Indië) op 10-4-1839, zijn ouders zijn Louis Marie Rollin Couquerque en Johanna Frederika Pichot. De volgende tot nut toe gevonden vermelding is wanneer het gezin in 6-8(?)-1852 naar Maastricht verhuist. Ze zijn dan afkomstig van Amby (wat bij Maastricht ligt). Vader Rollin Couquerque is dan “gepensioneerd Hoofd ambtenaar in Nederlands Oost-Indië”; op 16-2-1855 overlijdt vader Rollin Couquerque. Zij moeder is “rentenierster”. Louis zelf is een “schoolleerling”. (archieven.nl) Daarna vertrekt Louis, er lijkt “d Bosch” te staan. (archieven.nl). In ieder geval wordt hij halverwege 1855 als kadet aangenomen op de militaire academie van Breda “voor het wapen der artillerie” (PGNC 28/7/1855). Op 1-11-1859 verblijft hij (waarschijnlijk tijdelijk) in Nijmegen, waarbij hij 2e luitenant Artillerie is. Hij is dan afkomstig uit Maastricht. De volgende vondst is het Bevolkingsregister 1860: dan is hij inmiddels weer teruggekeerd in Maastricht, maar vertrekt op 9-5-1864 naar Arnhem (archieven.nl).

Huwelijk

Hij trouwt op 13-8-1868 in Arnhem met Christina/Christine Gerarda Elisabeth Everts (11-8-1846 Arnhem – 23-11-1919 Velp). Hij is dan “militair” (openarchieven.nl)

Volgens Genealogieonline krijgen ze 2 kinderen:

Vervolg militaire carriere

  • In maart 1887 krijgt hij de rang van majoor (PGNC 25/3/1887). In maart 1891 wordt hij “voorzitter der commissie van proefneming” (PGNC 28/3/1891).
  • april 1892: benoeming tot luitenant-kolonel (PGNC 8/4/1892)
  • augustus 1895: benoeming tot kolonel, commandant van het korps 2e regiment vesting-artillerie (De Gelderlander 24/8/1895)
  • Op 20-8-1897 gaat hij met pensioen (PGNC 24/8/1897)

Overlijden

Hij overlijdt in april 1922 te Velp. In ieder geval is hij dan ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (PGNC 28/4/1922).

Koop Bouwland

Koopcontract Rollin Couquerque voor bouwland (Invnr 372, archiefnr 440, actenr 9725)
Koopcontract Rollin Couquerque voor bouwland
(Invnr 372, archiefnr 440, actenr 9725)

Op 25-4-1898 koopt Rollin Couquerque “Twee perceelen Bouwland gelegen onder Beek nabij den Hollenweg, Kadastraal bekend gemeente Ubbergen Sectie B. nummers 1048, groot tien aren twee en veertig centiaren en 1053 groot vier en dertig centiaren, samen groot tien aren zes en zeventig centiaren.” (Invnr 372, archiefnr 440, actenr 9725)

Hernummeringen

Hij komt vervolgens in de Adresboeken tot en met 1909 op de Nieuwe Holleweg voor, hoewel de huisnummers verschillen:

HuisnummerAdresboek
841901, 1902, 1903, 1905, 1907
951908, 1909

Het huidige adres Bosweg 31 lijkt te gaan om een hernummering: de villa staat vlak bij de splitsing van de Nieuwe Holleweg en de Bosweg.

Naam Villa Severen: vernoemd naar ouder gebouw of villa bij Maastricht?

Omgeving van de (Nieuwe) Holleweg, richting Beek, ter hoogte van de splitsing met de Boschweg. Op de voorgrond Tramlijn 2 van het Bergspoor Nijmegen-Berg en Dal langs de Westerbergweg, rechts, nog net zichtbaar, villa 'Severen'. Op de achtergrond de Ooijpolder, 1922-1926 (F89446 RAN)
Omgeving van de (Nieuwe) Holleweg, richting Beek, ter hoogte van de splitsing met de Boschweg. Op de voorgrond Tramlijn 2 van het Bergspoor Nijmegen-Berg en Dal langs de Westerbergweg, rechts, nog net zichtbaar, villa ‘Severen’. Op de achtergrond de Ooijpolder, 1922-1926 (F89446 RAN)

Severen: vernoemd naar oudere villa?

“Monument & Landschap in de Gemeente Ubbergen” (Marc Wingens): “Het huis is gebouwd in de tuin van een oudere villa die de naam Severen droeg”.

Dit kan juist zijn, maar mogelijk is er in de loop der tijd spraakverwarring met de Hanenberg ontstaan. Ook in het Juryrapport 2000-2002 van Monument en Landschap noemen de bewoners het huis liever Severen dan Hanenberg.

Severen: vernoemd naar een landhuis bij Maastricht?

Het lijkt echter ook goed mogelijk dat Rollin Couquerque de villa zelf Severen heeft genoemd, naar de villa/plaats Severen bij Amby/Maastricht:

  • Hoewel nog niet volledig onderzocht, heeft het gezin Rollin Couquerque in ieder geval een tijd in Amby/Maastricht doorgebracht
  • Huis Severen is een 18e eeuws buitenhuis in Amby
  • Dit huis staat niet alleen in Amby, het was tevens het buitenhuis van Moïse Pain et Vin, een kolonel in het dienst van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Wikipedia: “Een geschilderd portret van Moïse Pain et Vin berustte in 1905 nog bij mw. Rollin Couquerque-Pichot te Meerssen.” Mevrouw Rollin Couquerque-Pichot was de moeder van Rollin Couquerque.

Abonneren

Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.

Volgende gevonden bewoners

Verhuizing A.L.G.W. van Kregten naar Villa Severen (PGNC 4/9/1917)
Verhuizing A.L.G.W. van Kregten naar Villa Severen (PGNC 4/9/1917)

Hoewel nog niet uitputtend onderzocht, zijn de volgende bewoners gevonden:

NaamOmschrijvingOpmerkingBron
P.H.J.G. ManenRijksontvangerVan Adresboeken 1912 t/m 1915-1916 heeft hij zijn kantoor aan Straatweg 179 Beek1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
A.G.L.W. van Kregtendirecteur Handelsschool  Vanaf 8-9-1917 woont hij op Villa Severen, Holleweg B 93, nette dienstbode gevraagd in 19201920, PGNC 4/9/1917, De Gelderlander 27/9/1920    
D. Barneveld  1922
G.Th. LeendersTimmerman 1926

In de jaren 20 is het beeld wat onduidelijk. In 1922 staat Villa Severen te koop (zie afbeelding). De koper is Th. Ottes uit Den Haag (PGNC 12/5/1922). In juni verschijnt vervolgens een advertentie waarin Mejuffrouw J.C.W.M. Mooyman haar inboedel gaat verkopen (PGNC 3/6/1922).

Beiden lijken echter niet voor te komen in de Adresboeken 1922 en 1926, maar mogelijk hebben de personen elkaar gekruist.

Villa Severen te koop in 1922 (PGNC 15/4/1922)
Villa Severen te koop in 1922 (PGNC 15/4/1922)
Inboedel van Mej. Mooyman uit Villa Severen te koop (PGNC 3/6/1922 geknipt, deel 1)
Inboedel van Mej. Mooyman uit Villa Severen te koop (PGNC 3/6/1922 geknipt, deel 1)
Inboedel van Mej. Mooyman uit Villa Severen te koop (PGNC 3/6/1922 geknipt, deel 2)
Inboedel van Mej. Mooyman uit Villa Severen te koop (PGNC 3/6/1922 geknipt, deel 2)

Robert van Gulik

Villa Severen heeft een bekende bewoner gehad: Robert van Gulik, de schrijver van Rechter Tie boeken, heeft hier in zijn jeugd gewoond.

Een leuk artikel met tevens een aantal oude foto’s van Villa Severen is te vinden op de site rechtertie.nl.

Huis Severen, Bosweg 31 architect Semmelink, augustus 2023 (Google Streetview)
Huis Severen, Bosweg 31 architect Semmelink, augustus 2023 (Google Streetview)

Derk Semmelink, architect

Architect Semmelink begon als leerling bij de Arnhemse architecten van Gendt en Nieraad. Een aantal werken van hem zijn Hotel-café…

Stuwwal Beek Berg en Dal

De Stuwwal bij Beek en Berg en Dal is een van de redenen dat het Rijk van Nijmegen zich ook wel “het binnenste buitenland” noemt. Er zijn weinig gebieden in Nederland die zo heuvelachtig zijn als de stuwwal. Het is een prachtig bosgebied, met daarnaast mooie open stukken als de Elyzeese velden en het Dal…

Villa Dennenheuvel architect Leeuw

1900 Rijksstraatweg 46 Ubbergen, Rijksmonument De Rotterdammer Suermondt liet in 1900 zijn villa bouwen aan de Rijksstraatweg in Ubbergen. Het…

De Castella toren gezien vanaf de Graafseweg (oktober 2024)
#Nijmegen, Gebouw van de dag, Geen categorie

Castellatoren: een eye-catcher als entree naar de stad

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

2013, De Ruyterstraat Bottendaal

De Castella toren gezien vanaf de Graafseweg (oktober 2024)
De Castella toren gezien vanaf de Graafseweg (oktober 2024)

De Castella toren naar een ontwerp van Architect Ludo Grooteman is de afronding van de nieuwbouw op het voormalige Dobbelman terrein. De uitdaging was om een echte eye-catcher te bouwen als entree naar de stad, in een omgeving met veel verkeersdrukte van auto’s en spoor. Het kreeg de Architectuurprijs Nijmegen in 2013.

Aanleiding

Nadat Zeepfabriek het Anker in 1895 was afgebrand, begon Franciscus Dobbelmann zijn zeepfabriek in een margarinefabriek aan de Graafseweg. Het einde van de fabriek kwam nadat in 1999 werd overgebracht naar Denemarken.

De Castella toren is de afronding van de nieuwbouw op het voormalige Dobbelman terrein.

Zeepfabriek Dobbelman: Zicht vanaf de Graafseweg op de voorzijde van de fabriek, 9/1977 (Foto Rozeboom via F82244 RAN CCBYSA)
Zeepfabriek Dobbelman: Zicht vanaf de Graafseweg op de voorzijde van de fabriek, 9/1977 (Foto Rozeboom via F82244 RAN CCBYSA)

Een eye-catcher als entree naar de stad

In maart 2011 begint Woningbouwcorporatie Talis met de bouw van de woontoren. Deze telt 13 verdieping en is 42 meter hoog. Op de onderste 3 lagen komen kantoren van in totaal 1200 m2. Daarboven 60 sociale huurwoningen, waarvan er 6 bestemd zijn voor mensen met een lichamelijke beperking. Onder de grond is een tweelaagse parkeerkelder gebouwd.

Oplevering

Castella toren, zijde De Ruyterstraat met balkons (oktober 2024)
Castella toren, zijde De Ruyterstraat met balkons (oktober 2024)

Daarmee is dit project de afsluiting om het voormalige Dobbelmanterrein te vernieuwen. Het gebouw krijgt de naam Castellatoren, vernoemd naar een zeepmerk van Dobbelman. In januari 2013 krijgen de eerste bewoners de sleutel, de officiële opening is op 5 april. Daarbij is de kantoorruimte verhuurd aan 3 Nijmeegse welzijnsorganisaties. (Omroep Gelderland).

Het gebouw is bedoeld als eye-catcher. Allereerst als herkenningspunt voor het Dobbelmanterrein. En daarbij als entree naar de stad: het gebouw ligt op het kruispunt van twee ingangen naar het centrum van de stad: de spoorlijn en de Graafseweg. Vlak nadat de toren is gepasseerd vanaf de Graafseweg, begint het centrum met het Keizer Karelplein. Architect Ludo Grooteman van DOK-architecten ontwierp het gebouw in 2009 (sinds 2012 is Ludo Grooteman samen met Gianni Cito Moke-architecten begonnen).

Waar de eerste nieuwbouw Berghege: “De hoogte en vormgeving zijn bewust in contrast met de industriële uitstraling van de eerdere nieuwbouw op De Dobbelman.”

De constructeur ABT Velp, de aannemer Bouwbedrijf Berghege uit Oss en de aannemer voor de gevel Vosselmans uit Loenhout (Belgë). De bouwkosten waren €9.100.000,- (ex BTW).

Doorstart

Overigens is dit gebouw het tweede ontwerp voor een toren op deze plek. Het eerste ontwerp, nadrukkelijk in de vorm van een “Wybertje” leek uiteindelijk te duur te zijn. “De architect presenteerde het ontwerp voor wat toen nog de Talistoren heette al in 2004 en kreeg toen veel lof van gemeente, bewoners en opdrachtgever. Sindsdien heeft het alleen stof liggen verzamelen.“ In hetzelfde artikel uit 2008 kondigt Talis een doorstart aan.  (De Gelderlander met tevens een impressie van het aanvankelijke ontwerp)

Verticaal reliëf tegen geluidsoverlast

De Castellatoren op een kruispunt van Graafseweg en het spoor (oktober 2024)
De Castella toren op een kruispunt van Graafseweg en het spoor (oktober 2024)

De ligging aan dit kruispunt stelde de ontwerpers voor de uitdaging om de geluidsoverlast van het verkeer op te vangen. Daarom hebben 3 gevels door een verticaal relëf een extra schil gekregen. Dit reliëf bestaat uit vlakke, halfdiepe en meer dan een halve meter diepe cassettes. Dit verticale “landschap” wordt extra benadrukt door verschillende soorten glas te gebruiken.

Vosselmans: “In totaal hebben we 476 cassettes (aluminium kaders) geprefabriceerd, van 1,86 m breed tot wel 3,90 m hoog, met drie verschillende diepten (150, 350 en 500 mm). De verschillende diepten creëren een opvallend reliëf, wat de gevel uniek maakt. De cassettes zijn opgebouwd uit specifieke profielen, die speciaal voor de Castellatoren zijn gemodificeerd. Naar gelang de diepte van de cassette, werd een andere kleur zonnenwerend glas gebruikt: clear, green of dark blue. De diepste cassettes zijn ontworpen om bankjes in te plaatsen.”

Balkons

Balkons Castella toren (oktober 2024)
Balkons Castella toren (oktober 2024)

Aan de kant van de De Ruyterstraat, de “niet geluidbelaste zijde” zijn balkons geplaatst, gelijk aan de breedte van de woonkamer. Doordat de balkons verspringens zijn geplaattst, ontstaat er een levendig uitziende gevel.

De tussenruimte: huiskamer van alle woningen

Castella toren: de galerijen met zitjes (oktober 2024)
Castella toren: de galerijen met zitjes (oktober 2024)

Tussen deze schil en de woningen ligt de galerijontsluiting. DOK architecten “Ontsloten via de tien meter hoge entreelobby, wordt deze tussenruimte de meest bijzondere ruimte van het gebouw: een huiskamer van alle woningen. De diepe cassettes bevatten bankjes, twee stoelen met een tafel of ruimte voor planten. De in verschillende gedekte kleuren gecoate binnenmuren, verlichting die op de zitjes kan worden gericht en ‘vloermatten’ met het logo van Castella, gegoten in de prefab betonnen vloerplaat, vervolmaken het geheel. Hiermee wordt deze tussenruimte een hoogwaardige verblijfsruimte. …

Zo schittert het gebouw van buiten als een in facetten geslepen diamant en toont het van binnen een verrassend warme kant, waar alle aandacht uitgaat naar de gebruiker.”

De projectpagina van DOK – architecten was een belangrijke bron voor deze paragraaf. Op hun site staan bovendien veel foto’s.

Castella toren: de ingang (oktober 2024)
Castella toren: de ingang (oktober 2024)
Castella toren: de ingang met hal (oktober 2024)
Castella toren: de ingang met hal (oktober 2024)

Castella

Advertentie Castella zeep van Dobbelman (PGNC 5/3/1934)
Advertentie Castella zeep van Dobbelman (PGNC 5/3/1934)

Door de concurrentie met grote bedrijven als Unilever en de crisis in de jaren 30, werd marketing een belangrijk middel in de strijd om de gunst van de koper.

Dobbelman introduceerde haar merk Castella in 1934. De naam “Castella” is een fantasienaam. Dit moest een Spaanse sfeer oproepen,  een verwijzing naar de toevoeging van olijfolie in haar zeep. Het gezicht van een Spaans uitziende dame werd het logo van de zeep. Dit logo kwam ook terug op de zegeltjes die konden worden gespaard.

Zoals op de advertentie uit 1934 is te zien, verandert Dobbelmann in 1934 ook haar naam door een “n” te laten vallen. Naast zeep werd ook scheerzeep verkocht. (In Spanje bestaat de regio Castilië, maar dat is in het Spaans “Castilla”. Mij zelf doet “castella” ook denken aan “kasteel”, maar dat is in het Spaans “castillo”).

In 1968 koopt de Koninklijk Zout Organon Dobbelman. Daarop wordt in 1969 Biotex geïntroduceerd, waarbij het merk Castella in 1969 verdwijnt.

Castella logo op panelen (oktober 2024)
Het Castella logo komt ook terug op de ramen aan het gebouw (oktober 2024)

Kunstwerk “To B.”

to B 's avonds (oktober 2024)
to B ’s avonds (oktober 2024)
to B (oktober 2024)
to B (oktober 2024)

Bovenop het gebouw staat een kunstwerk met de letters “to B i ex”. Het is een werk van Nijmeegse kunstenaar Gerard Koek, waarbij hij het werk op zijn site vermeldt als “To B”. 

Het werk is een hergebruik van de letters van de Biotex-lichtreclame, herschikt op “een industrieel ogend grid”. “”To B” is ’s avonds verlicht te zien, terwijl geleidelijk ofwel “i”, dan wel “ex” oplichten. Een “Shakespereaanse wending” van betekenissen, waarbij een permanente wisseling van identiteit en relationaliteit centraal staat”.

Architectuurprijs Nijmegen 2013: “een architectonische parel”

De Castellatoren won de Architectuurprijs Nijmegen 2013. De jury was “van mening dat dit project, een zorgvuldig vormgeven, gedetailleerd en uitgevoerd woon/werkgebouw is dat in architectonisch opzicht een voorbeeldfunctie heeft. De toren bevindt zich op het voormalige Dobbelmanterrein, is sterk integraal vormgegeven en een echte eyecatcher”. Ook looft de jury het onderhoudsarme karakter van het gebouw en de omgeving. Bovendien vindt ze dat de 3 glazen lagen, bedoeld om het geluid te weren, een goede uitstraling aan het pand geeft. Ten slotte noemt ze de aandacht voor een aantal details: het interieur, de wandbekleding, het kleurgebruik en de toepassing van zitjes. En de aandacht die aan het Dobbelmanlogo op de vloer is gegeven. “De jury is van mening dat architect en opdrachtgever een icoon hebben gerealiseerd, een architectonische parel”.

Trots medewerker

In 2013 interviewt Vox mensen die betrokken zijn bij Grotius, het nieuwe gebouw voor de rechtenfactulteit. Een van degenen is timmerman Michael Noorman, die ook heeft meegewerkt aan de Castellatoren: “steeds als hij er langs komt, gaat er iets van trots door hem heen. Omdat hij door de huid van het gebouw kan kijken, ziet hij alle kleine stappen in het karkas die uiteindelijk naar het bouwsel leiden. ‘Het blijft me verassen: het rijzen van zo’n toren en dat die blijft staan. En dat ik bij veel van die stapjes betrokken ben geweest. Dat ik kan zeggen ”Kijk, dit is ook míjn gebouw.”’ Zonder trots gaat het niet, zegt Noorman. ‘Als je geen passie hebt, kun je net zo goed stoppen.’” (Vox)

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.architectuur.nl/nieuws/architectuurprijs-nijmegen-voor-de-castelelatoren/

, Petra Starink op Architectuur.nl, 24-6-2023

https://rozet.nl/catalogus/833620/crc32/

https://www.mokearchitecten.nl/portfolio/castellatoren/

https://www.architectuur.org/nieuwsitem/2568/Cito_en_Grooteman_verlaten_Dok_architecten.html

https://www.gld.nl/nieuws/1994532/sleutels-voor-eerste-castella-bewoners

https://www.gld.nl/nieuws/1921461/kunstwerk-op-biotex-terrein

Lees ook: https://www.dorsoduro.nl/de-castellatoren-wel-of-geen-zeperd/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Dobbelmann

Buurt Natuurtuin

De Buurt Natuurtuin is een klein parkje tussen de Dr. Jan Berendsstraat en het spoor in. Hier stond aanvankelijk Cartonnagefabriek…

Thiemepark

Het Thiemepark is voor veel mensen uit Bottendaal hun tuin: wanneer het zonnetje schijnt is dit een van dé ontmoetingsplekken.…

Afsluitpaal Habakuk, beeld Klaus van de Locht (september 2024)
Benedenstad, Geen categorie

Afsluitpaal Habakuk beeldhouwer Klaus van de Locht

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein
Afsluitpaal Habakuk, beeld Klaus van de Locht (september 2024)
Afsluitpaal Habakuk, beeld Klaus van de Locht (september 2024)

In 1987 maakte de beeldhouwer Klaus van de Locht de afsluitpaal “Habakuk” als grenswachter die is opgesteld tussen de sacrale ruimte van het hooggelegen kerkhof en de profane wereld daaronder.

In de jaren 70 had de gemeente Nijmegen in navolging van Maastricht een aantal kunstenaars gevraagd om een afsluitpaal te maken: een kunstvoorwerp is immers mooier dan een standaard, kale betonpaal. In die jaren werden er 5 afsluitpalen geplaatst. In 1987, 10 jaar later, volgden 3 andere. Habakuk van Klaus van de Locht was daar een van.

Grenswachter

Kunst op Straat: “Habakuk is een bijbels geschrift dat onderdeel uitmaakt van het Oude Testament. De betekenis van Habakuks naam is niet met zekerheid te zeggen. Misschien betekent zijn naam ‘de zeer geliefde’. Anderen denken dat zijn naam ‘omarmer’ of ‘omhelzer’ betekent. Het boek is waarschijnlijk geschreven door Habakuk rond 650-627 (of enkele jaren later) voor de gangbare jaartelling. De kunstenaar ziet in de vorm van Habakuk een grenswachter die is opgesteld tussen de sacrale ruimte van het hooggelegen kerkhof en de profane wereld daaronder. Voor de vormgeving van het beeld is hij geïnspireerd door de beelden op Paaseiland.”

Noorderkerktrappen

Zoals Dorsoduro al opmerkt: “Habakuk staat onder aan de Noorderkerktrappen, enigszins verdekt opgesteld en eigenlijk ook zinloos. Geen automobilist zou het ooit in zijn hersens halen dit smaller wordende steegje met zijn steile trap in te rijden.”

Abonneren

Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.

De profeet Habakuk

Een mooie uitleg over de profeet en het boek Habakuk is te vinden bij het Nederlands Bijbel Genootschap en de KRO-NRCV. Om kort te gaan: Habakuk ziet de dreigingg van de Chaldeeën of Babyloniërs met hun wreedheden als een straf van God voor Juda. Habakuk heeft zijn twijfels: Juda verdient bestraft te worden, maar waarom heeft God, die goed is, voor zo’n wreed instrument gekozen? Habakuk wacht op antwoord.

Dat antwoord komt er twee maal: God zal de rechtvaardigen niet in de steek laten. Daarna volgt een loflief van Habakuk op God.

In (vrijwel) alle gevallen richten profeten zich tot andere mensen. Opvallend aan Habakuk is, dat hij zich tot God richt en het grootste deel een dialoog is tussen hem en God.

Hoewel ik geen theoloog of kunsthistoricus ben, valt mij in het licht van bovenstaande, de (bekende) eerste regels uit het tweede boek op:

“Ik ga staan op mijn wachttoren

betrek mijn post op het bolwerk,

kijk uit om te zien wat de Heer mij zal zeggen,

wat Hij mij antwoordt op mijn verwijt”. (vertaling volgens NBG)

Overigens: voordat Klaus van de Locht net als zijn broer Peter voor de kunst koos, was hij drie jaar lang student theologie geweest (wikipedia).

Labyrint en zadelhoofd

Labyrint op Habakuk (september 2024)
Labyrint op Habakuk (september 2024)

Zoals hierboven staat weergegeven, is het beeld geïnspireerd op de beelden van Paaseiland.

Opvallend zijn bovendien dat het hoofd bovenop eindigt als een soort zadel.

En onderaan Habakuk is een labyrint gebeeldhouwd; Van de Locht is ook de maker van het grote labyrint op de Waalkade.

Afsluitpaal Oscar Goedhart

De gemeente Nijmegen gaf in 1973 een aantal kunstenaars de opdracht om een verkeerspaaltje te ontwerpen. Oscar Goedhart was met…

Waterstraat (augustus 2024)
Geen categorie

Waterstraat: Romeinse vondsten, arbeiderswoningen en (historische) voorzieningen

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Biezen

Waterstraat (augustus 2024)
Waterstraat (augustus 2024)

De Waterstraat is een van de belangrijkste straten van het Waterkwartier/de Biezen. Deze straat lag er al enkele jaren voor Christus, dus nog vóór de Romeinen kwamen (wikipedia).

Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Waterstraat. Deze pagina en de artikelen geven nog geen volledig overzicht. Deze zal van tijd tot worden aangevuld.

Zie voor de Waterstraat ook het artikel in de Wester en de beschrijving in het Ommetje.

Romeinse resten

Reconstructietekening van 2 Romeinse tempeltjes uit Noviomagus Romeins Nijmegen, nagelaten geschriften van M.P.M. Daniëls in leven archivaris van Nijmegen. De resten van de tempels werden gevonden in het gebied begrensd door Waterstraat, Biezenstraat en Weurtseweg, tekening rond 1955 (GN11317 - B RAN)
Reconstructietekening van 2 Romeinse tempeltjes uit Noviomagus Romeins Nijmegen, nagelaten geschriften van M.P.M. Daniëls in leven archivaris van Nijmegen. De resten van de tempels werden gevonden in het gebied begrensd door Waterstraat, Biezenstraat en Weurtseweg, tekening rond 1955 (GN11317 – B RAN)

Op de hoek van de Waterstraat en Kanaalstraat zijn in 2008 opgravingen gevonden van een Romeinse stadsmuur van ongeveer een met dik, een wachttoren en een ongeveer tien meter brede gracht. Deze stammen uit 160-170 na Christus. Ze dienden als verdediging van Noviomagus en werden aangelegd ter verdediging van de Romeinse stad. Waarschijnlijk stonden de wachttorens in de buurt van de vier toegangspoorten. Daarnaast werd een villa gevonden. Een artikel met mooie foto’s van deze opgraving zijn te vinden op Historiek (tevens bron).

Groen op de hoek van Weurtseweg en Waterstraat (augustus 2024)
Groen op de hoek van Weurtseweg en Waterstraat (augustus 2024)

Slagerij Keller

Waterstraat 201-203, hoek Kanaalstraat

Slagerij Keller, Waterstraat (augustus 2024)
Slagerij Keller, Waterstraat (augustus 2024)

Op de hoek Waterstraat- Kanaalstraat zit al jarenlang Slagerij Keller (website).

In augustus 1922 opent W.C.J. Rappard zijn slagerij in “een der nieuwe woningcomplexen nabij den Weurtschen weg.. Deze winkel heeft de bekoring van het gloednieuwe; hij ziet er keurig uit en is goed en hygiënisch ingericht, zoodat de cliëntѐle in deze zich steeds meer uitbreidende stadwijk wel niet op zich zal laten wachten”. (HPGNC 31/8/1922)

Hoewel nog niet verder onderzocht, bestaat de winkel in ieder geval nog in december 1939, wanneer Rappard een nieuwjaarsgroet doet. Hij heeft dan tevens een winkel op Van ’t Santstraat 123-125 (PGNC 30/12/1939).

Een mooie foto van deze slagerij, dan Slagerij van Bartje Cornelissen, uit 1984 is te vinden op F21049 RAN.

Woningen

Waterstraat met gezellig zitje op de stoep (augustus 2024)
Waterstraat met gezellig zitje op de stoep (augustus 2024)
Waterstraat (augustus 2024)
Waterstraat (augustus 2024)
Waterstraat (augustus 2024)
Waterstraat (augustus 2024)

De R.K. H. Theresiakerk, Waterstraat 148-150,(ontworpen in 1928/1929 door de Benedictijner Monnik-Architect Dom Paul Louis Denis Bellot (7-6-1876 – 5-7-1944) en Hendrik Christiaan v.d. Leur (12-8-1898 – 8-1-1994), 1930 (bewerking van F1557 RAN)

H. Theresiakerk

De H. Theresiakerk is in 1928 ontworpen door Dom Bellot (Dom Paul Louis Denis Bellot, 7-6-1876 Parijs – 5-7-1944 Montreal) in samenwerking met Hendrik Christiaan v.d. Leur (12-8-1898 Velsen – 8-1-1994 Nijmegen). Dom Bellot was een Benedictijner monnik en architect.

Lees verder

St. Joseph Jongensschool

De rooms-katholieke jeugdbewegingen 'De Jonge Wacht' (in het wit) en 'De Jonge Werkman' op het schoolplein van de lagere St. Joseph Jongensschool in de Biezen. 'De Jonge Wacht' en 'De Jonge Werkman', voortgekomen uit de Patronaten met elementen ontleend aan de padvinderij, gingen samen met andere jeugdbewegingen na de oorlog op in één 'Katholieke Jeugdbeweging', Waterstraat 146, 25/8/1931 (F26546 RAN Publiek Domein auteursrechthouder G. Dibbets)
De rooms-katholieke jeugdbewegingen ‘De Jonge Wacht’ (in het wit) en ‘De Jonge Werkman’ op het schoolplein van de lagere St. Joseph Jongensschool in de Biezen. ‘De Jonge Wacht’ en ‘De Jonge Werkman’, voortgekomen uit de Patronaten met elementen ontleend aan de padvinderij, gingen samen met andere jeugdbewegingen na de oorlog op in één ‘Katholieke Jeugdbeweging’, Waterstraat 146, 25/8/1931 (F26546 RAN Publiek Domein auteursrechthouder G. Dibbets)

De school is ontworpen door Hendrik Christiaan v.d. Leur in 1928. Deze St. Joseph Jongensschool is in 1976 gefuseerd met de St. Joseph Jongensschool aan de Rivierstraat 138. In 1983 is de school opgeheven. (Bijschrift bij een foto uit 1982 F1539 RAN)

Zie ook de pagina op Noviomagus.

Slagerij Tesser

Slagerij Tesser en Woningen Waterstraat (nr's 129-151), 7/1950 (J.F.M. Trum via F92244 RAN CCBYSA)
Slagerij Tesser en Woningen Waterstraat (nr’s 129-151), 7/1950 (J.F.M. Trum via F92244 RAN CCBYSA)

“Slagerij Tesser in Waterstraat

In 1945 door vliegende bom vernield, nu glorievol herrezen door nieuwbouw

Onder zeer grote belangstelling vond gistermiddag de opening plaats van de herbouwde slagerij van de heer R.A.H. Tesser, in de Waterstraat 139.

Tegenover de Sint Theresiakerk is hier een complex van een tweetal winkels verrezen. Een daarvan is door Slagerij Tesser in gebruik genomen, de andere door een nieuwe zaak, een groenten-en  fruitwinkel van de heer Gerrits.

Slagerij Tesser werd in deze omgeving in Februari 1945 door een vliegende bom, welke veel schade aanrichtte, vernield. Meer dan zeven jaar moest ‘Dollie’, zoals de heer Tesser zich graag door zijn vele klanten in deze dichtbevolkte stadswijk wordt genoemd, het maar zien te vinden in een noodpand, zonder bewoning. Hij heeft zijn tanden op elkaar gezet en niet alleen zijn zaak in standen gehouden, maar de zorgen en lasten gedragen welke aan herbouw vastzitten.

Gisteren kon hij de vlag uitsteken. De mijlpaal in zijn leven was bereikt, en daarmede was ook de tweede zaak welke zijn vader indertijd had gesticht, weer in oude doen hersteld. In de Korte Bloemerstraat ging het andere bedrijf verloren, dat daar zoveel jaren was gevestigd. Dit werd door een broer van de heer Tesser aan de Hengstdalseweg voortgezet.

Levensmiddelenbedrijf NVG van dhr. Gerrits links (nr 137), rechts slagerij (nr 139), 1961 (RAN)
Levensmiddelenbedrijf NVG van dhr. Gerrits links (nr 137), rechts slagerij (nr 139), 1961 (RAN)

De modern en uiterst hygiënisch ingerichte slagerij aan de Waterstraat werd gistermiddag door wethouder W. Beukema namens ons gemeentebestuur met enige plechtigheid geopend. De heer J. van Lindert, zwager van de heer R. Tesser, heette de aanwezigen welkom en dankte architect van der Kloot en aannemer J. Hendriks uit Nijmegen voor de wijze waarop zij de bouw tot stand hadden gebracht. Spr. memoreerde verder de onderaannemers… en allen, die de inrichting hebben verzorgd. Hij sprak een woord van erkentelijkheid tot de gemeentediensten voor de medewerking bij de bouw verleend.

Wethouder Beukema sprak zijn vreugde uit over de nieuwbouw in de drukke omgeving van de Waterstraat. Door deze fraaie slagerij is een mijlpaal bereikt en wordt herbouw van onze stad weer een eind verder gebracht.

Een zwager van de heer Tesser, de heer Wim Kokke, releveerde de lotgevallen van de twee slagerijen van Tesser, het levenswerk van de vader van de heer R. Tesser. De oorlog maakte er op een wrede wijze een einde aan, maar thans is de dag van glorie bereikt. Spr. dankte allen, die hiertoe hadden bijgedragen, met name de heer J. Van der Lindert.” (De Gelderlander 13/11/1953)

Voormalig Levensmiddelenbedrijf NVG van dhr. Gerrits links, rechts slagerij Tesser (augustus 2024)
Voormalig Levensmiddelenbedrijf NVG van dhr. Gerrits links, rechts slagerij Tesser (augustus 2024)

Clarissenklooster de Bron

Waterstraat 141

Klooster De Bron van de zusters Clarissen, op de hoek met de Biezenstraat, 2010 (Jan Eichelsheim via DF360 RAN CCBYSA)
Klooster De Bron van de zusters Clarissen, op de hoek met de Biezenstraat, 2010 (Jan Eichelsheim via DF360 RAN CCBYSA)

Het Clarissenklooster de Bron, op de hoek van de Biezenstraat en Waterstraat is in 1959 ontworpen door architect J.P.G. Renders. Een foto uit 1966 is te zien op F1564 RAN (tevens bron).

augustus 2023 (Google Streetview)
augustus 2023 (Google Streetview)

V1 bom

Dhr. J. van den Broek en mevr. B. Plones onthullen een plaquette aan de zijmuur van het Clarissenklooster ter herinnering aan de V1 die op 18 februari 1945 neerstortte in de Biezen, 18/2/2010 (Leo Ijsvelt via F23225 RAN CCBYSA)
Dhr. J. van den Broek en mevr. B. Plones onthullen een plaquette aan de zijmuur van het Clarissenklooster ter herinnering aan de V1 die op 18 februari 1945 neerstortte in de Biezen, 18/2/2010 (Leo Ijsvelt via F23225 RAN CCBYSA)
Plaquette herinnering slachtoffers V1-bom (augustus 2024)
Plaquette herinnering slachtoffers V1-bom (augustus 2024)

Op 18 februari 1945 sloeg een V1-bom 1. Ter nagedachtenis aan de slachtoffers van werd aan de zijde van de Biezenstraat een plaquette geplaatst, met de tekst ‘Als de Heer het huis niet bouwt, arbeiden de werklieden vergeefs’ (Bron: DF361 RAN)

Voormalige Petrus School

De Niersstraat tussen de Waterstraat en de Rivierstraat; op achtergrond de Protestantse PetrusSchool aan de Waterstraat, 1950 (Joh. Grijpink via F66505 RAN CCBYSA)
De Niersstraat tussen de Waterstraat en de Rivierstraat; op achtergrond de Protestantse PetrusSchool aan de Waterstraat, 1950 (Joh. Grijpink via F66505 RAN CCBYSA)

Een afbeelding van de voormalige Petrus School uit 1973 is te vinden op F66335 RAN.

Op de locatie aan de Waterstraat, tussen Niersstraat en Berkelstraat, staat nu een appartementencomplex.

Hoek Waterstraat - Berkelstraat (augustus 2024)
Hoek Waterstraat – Berkelstraat (augustus 2024)

Aquamarijn

De Aquarmarijn (augustus 2024)
De Aquarmarijn (augustus 2024)

De recreatieruimte in het Internaat voor Schipperskinderen, 16/8/1974 (Jan Cloosterman via F45919 RAN CCBYSA)
Geen categorie

Schippersinternaat St Nicolaas, school en klooster architect Siebers

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1953/-1956 Antoinette van Pinxterenlaan 4

De recreatieruimte in het Internaat voor Schipperskinderen, 16/8/1974 (Jan Cloosterman via F45919 RAN CCBYSA)
De recreatieruimte in het Internaat voor Schipperskinderen, 16/8/1974 (Jan Cloosterman via F45919 RAN CCBYSA)

Schippersinternaat

In mei/juni 1955 wordt het nieuwe schippersinternaat aan de Mollenhutseweg in gebruik genomen. De kinderen zijn afkomstig van het internaat voor schipperskinderen St. Nicolaas aan de Babberichseweg in Zevenaar. Het internaat in Zevenaar werd bestuurd door de Broeders van Maastricht (officieel: Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis van de H. Maagd). Het internaat in Zevenaar zal dan weer eigenlíjke functie van juvenaat (een school voor jongens die uiteindelijk frater willen worden) krijgen, omdat het juvenaat in Maastricht intussen aan haar capaciteit was geraakt.

Een aantal mooie foto’s zijn onder andere te vinden op:

  • De speelzalen in het St. Nicolaas Schippersinternaat voor Schipperskinderen, 1960, F45921 RAN
  • De slaapzaal in het internaat voor Schipperkinderen, 16/8/1974, F45922 RAN

Vooraf: oorsprong in Arnhem, vervolgens rondreis

Oorspronkelijk had het schippersinternaat vanaf 1939 in Arnhem gestaan: Daar hadden de Broeders aan de Roosendaalseweg “Insula Dei” geopend. Tijdens de oorlog hieven de Duitsers een jaar later het internaat in juni 1940 op, waarop het juvenaat in Zevenaar werd voortgezet. De Duitsers namen dit gebouw in 1942 echter ook in beslag. Daarop werden de jongens in het oude domicanenklooster in Rijkholt, in Zuid-Limburg, geplaatst. In augustus 1949 kwamen de jongens voorlopig weer terug in Zevenaar, waarbij gezocht werd naar een nieuwe locatie. De broeders hadden daarvoor Nijmegen gekozen, vanwege de gunstige locatie ten opzichte van de grote rivieren.

Het nieuwe gebouw van architect Siebers

De architect van het schippersinternaat was Alphons Siebers, op dat moment “uit Breda”, samen met van Dael. De bouwer fa. de Goede uit Soesterberg. De gebouwen bestaan uit een school, internaat, een broederklooster en een kapel. De inwijding vindt op 16 juli 1955 plaats. Vanaf juni zullen 22 broeders zich in Nijmegen vestigen, waarbij ze les zullen gaan geven aan 170 jongens; de capaciteit is 30 broeders en 200 jongens.

Het complex is gebouwd in een traditionele stijl, waarbij het interieur van de kapel ontworpen is in een zogenaamde basiliekstijl (Nijmeegsch dagblad 10-8-1954).

Het Nijmeegsch Dagblad neemt op 28-5-1955 een kijkje, wanneer het complex bijna gereed is: “Wij hebben het gebouw eens bekeken en allereerst zagen wij links voor het eigentijdse schoolgebouw met in zijn rechte hoek daarop aansluitend het gymnastieklokaal. Een verbindingsgang, waardoor de jongens van de school naar het internaat kunnen, is geprojecteerd. Op de gymzaal sluit het internaat aan met speelzalen, slaapzalen, etc. Dit geheel is onder een rechte hoek aaneengezet.

Centraal gelegen volgt dan de kapel, waarmede men op het ogenblik nog zeer druk bezig is, doch die nog niet gereed zal zijn wanneer de jongens komen. Voorlopig heeft men echter van de broeders van het pensionaat Jonkerbos toestemming gekregen om, zolang dit nodig is, van de kapel van dit pensionaat gebruik te maken.

De rechtervleugel, aansluitend op de kapel, wordt gevormd door het broederhuis, waar men thans ook nog met man en macht doend is alles klaar te krijgen. Hierin bevinden zich ook, aansluitend op de keuken, de refters der jongens.” (Nijmeegsch dagblad, 28-5-1955)

Lestijden

Er wordt lesgegeven aan jongens van 8 tot 12 jaar. Opvallend zijn de schooltijden: ook ’s avonds wordt er lesgegeven. Aangezien het de bedoeling is om de kinderen zo kort mogelijk van hun ouders weg te laten blijven, is het lesrooster aangepast. De kinderen krijgen daarom gedurende 8 maanden 3 keer per dag les: naast de reguliere ochtend en middag ook ’s avonds. Daardoor doen de jongens 4 jaar over de school, waar er normaal 6 jaar voor staan. “Het is er dus aanpakken geblazen, maar daarnaast wordt de pupillen voldoende vrijheid toegestaan opdat zij de vrijheid en zelfstandigheid van het water, die hen straks wacht, niet ontwennen” (De Tijd : godsdienstig-staatkundig dagblad, 18-7-1955).

Architect Siebers

Alphons  (voluit Peter Alphonsus Maria)Siebers (Amsterdam, 15 september 1893 – Ulvenhout, 15 mei 1978) was een architect en stedenbouwkundige. Hij vond zelf het uitbreidingsplan van Nijmegen (1930-1933) zijn belangrijkste werk. Dit was tevens zijn eerste grote stedenbouwkundige opdracht. Daardoor behoorde hij tot de (kleine) groep personen die zowel architect als stedenbouwkundige waren met de kennis en kunde om dergelijke omvangrijke plannen uit te werken.

Wikipedia: “Zijn werk wordt gekarakteriseerd door zowel traditionalisme als modernisme, terwijl zijn religieuze bouwwerken sterk zijn beïnvloed door de Bossche school”.

Daarnaast kennen wij Siebers in Nijmegen vooral van zijn wederopbouwplan en van de architectuur van:

  • RK Kweekschool, Groenewoudseweg 1, Nijmegen (1958-1960)
  • Molenstraatstraatkerk
  • Schippersinternaat ‘Sint Nicolaas’ (1953-1954)
  • UTS/MTS school Nijmegen (1960-1967)

Vervolg

Augustus 2017 (Google Streetview)

Het vervolg is nog niet uitgebreid onderzocht. Hieronder staat in grote lijnen het vervolg weergegeven.

Vervolg Schippersinternaat

(Huidig adres: Burgemeester Daleslaan 23)

In juni 2010 sluit het internaat. Het was het laatste overgebleven internaat in Nijmegen (Omroep Gelderland). Het aantal kinderen was gedaald van 280 in de jaren 70 naar 51 in 2009. De kinderen verhuisden naar 10 woningen in Oosterhout, waar zoveel als mogelijk een thuissituatie is gecreëeerd (de Gelderlander).

Het klooster en internaat is tegenwoordig in gebruik als vergader- en trainingscentrum. In 1976 is het pand verbouwd door W.HW. Bijl (Noviomagus).

Vervolg school

Antoinette van Pinxterenlaan 4, augustus 2017 (Google Streetview)
Antoinette van Pinxterenlaan 4, augustus 2017 (Google Streetview)

De Waardestellende Quickscan Schoolgebouwen 1945-1968: “Samengesteld L-vormig gebouw met bakstenen gevels, kunststof en stalen ramen, betonnen fries en flauw
hellend zadel- en schilddak met gesmoorde pannen. De langgerekte éénlaags onderwijsvleugel heeft een gang aan de noordzijde (in 1979 ingebouwd door nieuwbouw) en zeven leslokalen op het zuiden (na brand in 2002 iets uitgebouwd). Op de kop een tweelaags gedeelte met voormalige hoofdentree en personeelsvertrekken (bg) en een handenarbeidlokaal (verd.). Daarachter een (vernieuwd) tussenlid met kleedruimtes en een gymzaal met spaarvelden en muizetandlijst.”

De Sint Nicolaasschool laat op hun site 2 leerlingen zelf vertellen hoe hun school er uit ziet: https://www.sint-nicolaasschool.nl/onze-school/hoe-ziet-onze-school-eruit/

Aandachtspand

De school is sinds 2015 een “Aandachtspand” met als waardering:

“Van groot cultuurhistorisch belang vanwege de belevings- en herinneringswaarde voor grote groepen (schippers) kinderen die hier zijn gevormd en onderwijs hebben genoten; als herinnering aan de verzuilde vroeg-naoorlogse samenleving en het werk van de broeders van het naastgelegen (voormalige) klooster; als toonbeeld van de verzorgingsstaat in opbouw waarin voorzieningen voor basisonderwijs gelijke tred moesten houden met de ongekende groei van de bevolking.

Van beperkt architectuurhistorisch belang als typologisch gangbaar voorbeeld van een gangschool, uitgevoerd in een sobere maar goed verzorgde traditionalistische architectuur van de gerenommeerde architect Siebers, die echter sterk is aangetast door (forse) uitbouwen aan beide flanken en door kunststof ramen.

Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van een voormalig klooster in dezelfde architectuur, enigszins verscholen in de groene bosrijke zoom van het Goffertpark.”

(Klik om toegang te krijgen tot b_NL.IMRO.0268.BP7006-ON01_tb15.pdf)

(Overige) Bronnen en verder lezen

De Gelderlander 21/5/1955

De Tijd : godsdienstig-staatkundig dagblad, 18-7-1955

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gevels/Gevelstenen/BurgemeesterDaleslaan23/BurgemeesterDaleslaan23.html

Kanunnikenhuisjes St Stevenskerkhof (juni 2024)
Geen categorie

Kanunnikenhuizen St Stevenskerkhof: Geschiedenis, Restauratie en Betekenis

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

St Stevenskerkhof

Kanunnikenhuisjes St Stevenskerkhof (juni 2024)
Kanunnikenhuisjes St Stevenskerkhof (juni 2024)

Hertogin Catharina van Bourbon liet bij haar overlijden in 1469 een grote som geld in de vorm van tienden na. Dit was bestemd om Sint Stevenskerk te verheffen tot kapittelkerk. Daarbij werd een college van ongeveer dertig kanunniken gevormd, die in een rij woningen ten noorden van de Sint Steven kwamen wonen in de kanunnikenhuizen.

Eerdere poging

In 1461 was door pastoor Johannes Vijgh al een poging gedaan: tussen 1429 en 1456 was er een grote verbouwing geweest, waarbij de kerk tevens was uitgebreid. Dit was mede gedaan om de status ervan te verhogen: men hoopte om een kapittelkerk te mogen worden. Hij stuurde een brief naar de paus, aangezien de paus degene is die als enig kan beslissen of een kerk een kapittelkerk mag worden. Het antwoord op dat moment was echter negatief.

De schenking van Catharina van Bourbon, bidden voor het zielenheil

Grafkeleder Catharina van Bourbon Stevenskerk (september 2023)
Grafkeleder Catharina van Bourbon Stevenskerk; de kist is nagemaakt (september 2023)

In 1475 gaf Paus Sixtus IV goedkeuring. Pastoor Vijgh werd daarbij de eerste deken van het kapittel. Het was niet ongebruikelijk dat edelen bij hun testament een som geld nalieten in de vorm van geld, maar vaak door middel van de schenking van tienden. Daarbij werd dan vaak bepaald dat er een altaar wordt opgericht, er gebeden wordt voor hun zielenheil of beide. Tienden zijn terugkerende belastingopbrengsten, bijvoorbeeld uit landerijen. Catharina werd op een ereplaats begraven: in het koor, recht voor het hoofdaltaar. In 1512 liet haar zoon Karel het praalgraf plaatsen, recht boven haar tombe. Dit praalgraf staat nog steeds in de kerk.

Wat is een kapittelkerk?

Een kapittelkerk is een kerk waaraan een kapittel oftewel “college” van kanunniken verbonden is, zonder dat het een bisschopszetel heeft. Een kanunnik heeft géén priesterwijiding ondergaan. “Een kanunnik is een kapittelheer, een van de leden van een kapittel. Een kapittel is een gemeenschap van clerici verbonden aan een kathedraal of een kapittelkerk. Hun voornaamste taak is het publiekelijk en waardig vieren van de liturgie van de Kerk.” (KRO NCRV). Daarnaast verrichten ze adminstratieve taken.

Naast het zingen van de Hoogmis is een andere belangrijke activiteit het lezen van de “canonieke getijden” (horae canonicae):

  • De lauden (‘lofzangen’) of de metten (laudes matutinae) : oorspronkelij middernacht, maar deze verschoven geleidelijk naar de vroege ochtend
  • De prieme het eerste uur (hora prima, ook primetijd) van de dag.
  • De terts (ook tierce, tiercetijd of tertstijd) vond op het derde uur (hora tertia) van de dag.
  • De sexten: oorspronkelijk het zesde (hora sexta, ook sextijd) van de dag gelezen, maar deze verschoof vanwege de vervroeging van het middagmaal in de middeleeuwen geleidelijk naar het vierde uur
  • Het “negende uur” (hora nona): oorspronkelijk eindigde het middagmaal (het noenmaal) halverwege de middag. Geleidelijk verschoof dit maal naar het begin van de middag van de dag (vandaar dat noen of het Engelse noon 12 uur betekent)
  • De vesper (ook vespertijd): oorspronkelijk vond deze plaat in het laatste uur van de dag en vóór het eerste uur van de schemer (hora vespera). Geleidelijk verschoof deze naar het midden van de middag.
  • De compli (ook completorium, complete, complie of complietijd): het eerste uur van de nacht

(Deze opsomming is ontleend aan https://webspace.science.uu.nl/~gent0113/wettijd/wt_text2c.htm en https://uitdebijbel.info/cultuur-uit-de-bijbel/meer-over-kerkgebouwen/soorten-kerken/).

Seculiere kanunnieken

De bewoners van de huisjes waren daarbij zogenaamde seculiere kanunniken: in tegenstelling tot de “reguliere kanunniken” leefden zijn niet in kloosters. Meestal leefden zij, net als in Nijmegen, in de directe omgeving van de kerk waaraan zij verbonden waren.

Willem van Berchen

Een van de beroemdste kanunniken van de Sint Steven was overigens Willem van Berchen (ca. 1417-ca. 1481), schrijver van de Gelderse Kroniek.

Na de reductie van Nijmegen in 1591

De noordzijde van de St. Stevenskerk met daar tegenover de kanunnikenhuisjes vóór de restauratie, 1925, Uitg. Weenenk & Snel via F27425 RAN)
De noordzijde van de St. Stevenskerk met daar tegenover de kanunnikenhuisjes vóór de restauratie, 1925, Uitg. Weenenk & Snel via F27425 RAN)

Vanaf 1591 kwam Nijmegen in protestante handen en werd de Sint Stevenskerk protestants. De kanunniken werden meestal verbannen, omdat zij doorgingen met het openlijk uitdragen van de verboden katholieke godsdienst.

Daarmee begonnen de huizen te vervallen. In de loop der tijd werden veel huizen verbouwd, waarbij ze vaak in gebruik waren als pakhuis. In twee huizen waren in het begin van de twintigste eeuw een paardenstal gevestigd.

Hoe sterk deze vóór de restauratie verbouwd waren, is tevens te zien op F39783 uit 1955.

Sloop en herbouw

De kanunniken huizen hadden het bombardement van 1944 overleefd. Eind jaren 60 werd besloten tot restauratie. Het was echter niet meer hoe de huizen er oorspronkelijk hadden uitgezien. Daarom werd besloten tot sloop en herbouw in een zogenaamde historiserende stijl. In 1970 kwamen de huizen gereed, waarbij de huizen aan de achterkant, in Achter de Smidstraat, een redelijk betrouwbare weergave biedt hoe de huizen er oorspronkelijk moeten hebben uitgezien.

Lees meer over de herbouw op Noviomagus https://www.noviomagus.nl/vrijgeb26.htm (tevens bron van deze paragraaf).

Achterkant Kanunnikenhuizen Achter de Smidstraat (juni 2024)
Achterkant Kanunnikenhuizen Achter de Smidstraat (juni 2024)

Overige) Bronnen en verder lezen

De Gelderlander 31/3/1956

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Kanunnikenhuisjes

https://www.djdekker.net/stevenskerk/int/grafkelder.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Seculiere_kanunnik

https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?nav_id=1-1&index=554&imgid=388149&id=4813551

https://mijngelderland.nl/inhoud/verhalen/een-praalgraf-voor-catherina-van-bourbon

Klik om toegang te krijgen tot Jb-34-1981-02.pdf

https://noord-hollandsarchief.nl/nieuws/uitgelicht-extra/559-gebeden-voor-de-zielenheil-van-de-schenker-en-zijn-verwanten

Het kapittel

De gerestaureerde gevels van "d'Oude Laeckenhal", Grote Markt 23-24 (Fotopersbureau de Gelderlander Auteursrechthouder J.F.M. Trum via F14244 RAN CCBYSA)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag, Geen categorie, Grote Markt

Grote Markt 23 en 24: de jaren 30 restauratie naar 16e/17e eeuwse sfeer

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Grote Markt 23 en 24

De gerestaureerde gevels van "d'Oude Laeckenhal", Grote Markt 23-24 (Fotopersbureau de Gelderlander Auteursrechthouder J.F.M. Trum via F14244 RAN CCBYSA)
De gerestaureerde gevels van “d’Oude Laeckenhal”, Grote Markt 23-24 (Fotopersbureau de Gelderlander Auteursrechthouder J.F.M. Trum via F14244 RAN CCBYSA)

De Grote Markt 23 en 24 (huidige adres) maakten in de middeleeuwen onderdeel uit van de lakenhal. In de 16e eeuw werd deze hal opgedeeld in verschillende panden. In 1933 liet Pauw Witjes zijn twee horecapanden samenvoegen en deze -met veel bijval- restaureren naar 16e-17e eeuwse sfeer. Tegenwoordig zit alweer jarenlang Café Daen in het pand.

Vooraf

De ingang van het Hotel "De Koophandel" van de familie F.J.C. Angerhausen; het pand is gelegen naast de Kerkbogen aan de Grote Markt, 1920 (F14086 RAN)
De ingang van het Hotel “De Koophandel” van de familie F.J.C. Angerhausen; het pand is gelegen naast de Kerkbogen aan de Grote Markt, 1920 (F14086 RAN)

Wanneer de familie de café’s van Grote Markt 23 en 24 openen is nog niet onderzocht. Wel is al gevonden dat J.W. Angerhausen rond 31-3-1903 vergunning krijgt tot de verkoop van sterke drank in het klein (De Gelderlander 1/4/1903 oftewel: het schenken van sterke drank).

Vermeldenswaard zijn de zittingen die de broers L. & H. Stegeman houden, zonen van het Staphorster Boertje. Tegenwoordig is het Staphorster Boertje een “normaal” farmaceutisch bedrijf, het Staphorster Boertje en zijn zonen waren kruidendokters.

De broers Stegeman houden een zitmiddag (De Gelderlander 8/5/1926)
De broers Stegeman houden een zitmiddag (De Gelderlander 8/5/1926)

Koop Grote Markt 23 en 24 door Witjes

RAN noemt de foto: Interieur van café Lakenhal, gedateerd 1927: dit zal de Koophandel zijn (Collectie dr. Jan Brinkhoff via D187 RAN CC0)
RAN noemt de foto: Interieur van café Lakenhal, gedateerd 1927: dit zal de Koophandel zijn (Collectie dr. Jan Brinkhoff via D187 RAN CC0)

Verkoop Grote Markt 23

Op 30-9-1925 verkoopt Johanna Frederica Angerhausen (zonder beroep) “het winkelhuis met erf gelegen aan de Groote Markt nummer 23 te Nijmegen Kadastraal bekend in sectie C nummer 2608 groot vijf en veertig centiare” aan Casparus Bernardus de Kleijn (Monteur).

Wanneer Paulus (Pauw) Johannes Witjes Hotel de Koophandel (nummer 23) koopt is mij nog onbekend, in ieder geval opent hij zijn zaak begin1927: eind januari 1937 viert hij zijn 10-jarig bestaan (De Gelderlander 30/1/1937). Daarbij blijkt hij een bergplaats te hebben voor maar liefst 3.000 fietsen (zie advertentie hieronder).

Advertentie Witjes Hotel de Koophandel (De Gelderlander 17/9/1927)
Advertentie Witjes Hotel de Koophandel (De Gelderlander 17/9/1927)
Advertentie Witjes Hotel De Koophandel (De Gelderlander 26/10/1927)
Advertentie Witjes Hotel De Koophandel (De Gelderlander 26/10/1927)

Verkoop Grote Markt 24

Op 20-12-1930 koopt Paulus Johannes Witjes nummer 24: “Het café, plaatselijk gemerkt 24, met erf aan de Groote Markt te Nijmegen, kadastraal bekend Gemeente Nijmegen, sectie C, nommer 2607, groot vijf en veertig centiaren” van Jan Aart Peeman voor 7500 gulden.

Verbouwing naar 16e/17e eeuws uiterlijk

In het midden de Kerkboog (ook wel Stevenspoortje genoemd). Het geeft toegang tot het achtergelegen Sint-Stevenskerhof die weer toegang verschaft tot de Stevenskerk. Start bouw: 1542 (architect Claes die Waele). Bouw gereed: 1545. Verbouwing: 1605 (architect Hans Vredeman de Vries). Bouwstijl: Gotische Renaissancestijl. Links Vleeshouwerij Martens, en rechts Hotel "de Koophandel" (A. Klitzsch & Co. via F14553 RAN)
In het midden de Kerkboog (ook wel Stevenspoortje genoemd). Het geeft toegang tot het achtergelegen Sint-Stevenskerhof die weer toegang verschaft tot de Stevenskerk. Start bouw: 1542 (architect Claes die Waele). Bouw gereed: 1545. Verbouwing: 1605 (architect Hans Vredeman de Vries). Bouwstijl: Gotische Renaissancestijl. Links Vleeshouwerij Martens, en rechts Hotel “de Koophandel” (A. Klitzsch & Co. via F14553 RAN)

De bovenstaande foto geven de panden in 1928 weer. Het is ons nu te doen om de 2 rechter panden: Hotel de Koophandel van P.J. Witjes en daarnaast voor de helft zichtbaar De Kroon (en merk op dat het pand tussen de Kerkboog en de Koophandel intussen is verbouwd.

Nadat Witjes zowel de Koophandel als de Kroon had gekocht, liet hij de 2 panden weer samentrekken en deze verbouwen om het (weer) een 16e/17e eeuws uiterlijk te geven. Afgaande op het krantenartikel, heeft hij veel zelf gedaan. Daarbij kreeg hij adviezen van Oscar Leeuw en vooral J.L.A.A.M. van Rijckevorsel.

In d'Oude Laeckenhal gaat open (De Gelderlander 18/3/1932)
In d’Oude Laeckenhal gaat open (De Gelderlander 18/3/1932)

“In d’Oude Laeckenhal

Op de Markt

Nijmegen heeft geen Raadhuiskelder. In dit opzicht heeft onze stad andere plaatsen niet nagedaan.

Toch heeft zij een blijvende herinnering gekregen aan haar middeleeuwschen handel en verkeer, dat vroeger ook op de Markt samentrok.

Hedenavond wordt dan feestelijk geopend het Hotel-Café-Restaurant “In d’Oude Laeckenhal”, gelegen op de Groote Markt Nos. 23 en 24.

De eigenaar, de heer P.J. Witjes, met gezonde smaak voor het mooi en interessante, dat men bewonderen kan in de bouwwerken onzer vóórvaderen, had er een ruim offer voor over, om zijn beste panden, van ouds “De Koophandel” en de “De Kroon” te doen herstellen, in de stijl van de 16e en 17e eeuw, toen de fraaie lakenhal nog middelpunt was van Nijmeegschen handel en bedrijf.

“De Koophandel” en “De Kroon” waren vroeger twee ourderwetschen verkeers-koffiehuizen, welke zeer geëigend waren om te voldoen aan de eischen, welke de martkbezoekers reeds in de prille ochtenduren stellen, van zich wat te verfrisschen aan een kop koffie of iets anderszins.

Beide cafétjes waren voor eenige jaren in exploitatie bij de Dames Gez. Angerhausen en den heer Gerritsma.

De heer F.J. Witjes kocht “De Koophandel” en later “De Kroon” er bij. En eenmaal in het bezit van beide verlofhuizen, heeft hij ze tot één gemaakt.

Toen de verbouwing van het geheele pand op het tapijt kwam, stond de eigenaar voor de vraag: moet er een nieuw moderne gevel komen of zullen we de pui zoo restaureeren en het interieur zoo inrichten, dat het hier weer de herinnering oproept van vorige bestemming?

Het front van de Markt, van hoek Stikke Hezelstraat tot het hoekhuis Achter de Hoofdwacht, werd in de Middeleeuwen ingenomen door de Lakenhal der stad. De zaal der hal lag op de eerste verdieping en liep ook door de kamers, welke nu nog liggen boven de Kerkboog van St. Steven, welke indertijd als piѐce de milieu stond tusschen typische trapgevels der 16e eeuw, welke aan ons Marktplein zoo’n karakteristieke bekoring gaven.

Beide genoemde verkeerscafé’s, geheel ingericht op het gerief der Markthandelaren, droegen in den onderpui nog duidelijk de sporen van oude bestemming in de zware, hardstenen consoles, welke ’t geheel schragen.

Nu kan men er nog een hardsteenen buitenmuur zien van ongeveer een meter dikte.

In vroeger tijd waren onder de Lakenhal allerlei winkeltjes en taveerntjes ingericht met hun typische luifels.

En het tegenwoordige hotel-café-restaurant.

In de Oude Laeckenhal biedt in huidige gerestaureerde vorm een typisch beeld van hoe het er vroeger op de Markt moet hebben uitgezien.

De heer P. Witjes stond bij zijn restauratieplannen voor geen gemakkelijk werk, maar vond aangename aanmoediging bij het gemeentebestuur en de ambtenaren der gemeente, die hem bij de verbouwingen de ontheffing van gemeentelijke bouwverordeningen toestonden, als noodig waren om de Oude Laeckenhal weer in zijn historisch uiterlijk te kunnen restaureeren.

Dan kreeg de heer P.J. Witjes, die als bouwkundige met veel ambitie, veel zelf deed of liet doen, alle mogelijke voorlichting en medwerking van de heeren Oscar Leeuw en vooral ook van Jhr. Drs. J.L.A.A.M. van Rijckevorsel, lid der commissie tot verzekering eener goede bewaring van Gedenkstukken van Geschiedenis en kunst. Zelfs Dr. Kalff leider van de Ned. Ver. Van Monumentenzorg kwam eenige malen naar Nijmegen om van advies te dienen bij de restauratie van dezen historischen bouw.

Het hotel-café-restaurant in de Oude Laeckenhal is nu klaar.

De 16-eeuwsche trapgeveltjes, welke zich nu sierlijk aanpassen bij de restauratie naast de kerkboog, vormen met de Waag een artistiek historisch hoekje van stijl der Middeleeuwsche bouwmeesters.

Binnen ziet er het in de Oude Laeckenhal in al zijn eenvoud oud-Hollandsch gezellig uit. De oud-eikenhouten lambrizeeringen, de oude pullen en de kannen op de richels, de glas-in-lood ruitjes, de geschuurde tafels, de imitatie-olielampen, alles geven aan het binnenhuis de sfeer van het voor-eeuwsche.

In de Oude Laeckenhal heeft men dit voor op de Oude Raadskelders dat licht en lucht er voldoende kunnen binnendringen, ook al zijn de raampjes wat lager, de plafonds minder hoog dan in moderne zaken.

De heer P.J. Witjes heeft alles in den toon van soberheid en gastvrije gezelligheid gehouden.

De verdiepingen zijn eveneens gerestaureerd. Hier is het hotel voor de marktgasten ingericht en beschikt de waard over twintig kamers met vijftig bedden.

Vanavond is der feestelijke opening “In de Oude Laeckenhal” met zijn gezellig zitje onder de bogen en in de schilderachtige hoekjes.

Oud-Nijmegen herleeft hier, wat iedere rechtgeaarde Nijmegenaar, die nog aan traditie hecht, zal waardeeren.” (De Gelderlander 18/3/1932)

Opvallend genoeg staat iets meer dan een jaar later staat een advertentie dat de zaak te koop is, maar in de volgende jaren blijkt Pauw Witjes nog steeds de eigenaar te zijn (of mogelijk een familielid, dit is nog niet onderzocht).

In augustus van dat jaar is er een openlucht uitvoering van Mariken van Nieumeghen op de Grote Markt. De uitvoerenden gaan op de foto voor de ”Oude Laeckenhal van den heer Witjes” in De Gelderlander 18/8/1933. Een paar dagen later krijgt een figurant, Henk Kramer, een bloemenmand van de eigenaar van de “Oude Laeckenhal”, “wiens restaurant immers daadwerkelijk in het spel betrokken was.” (PGNC 21/8/1933). Eind december 1933 doet P. Witjes een nieuwsjaarsgroet (De Gelderlander 30/12/1933)

In d'Oude Laeckenhal te koop? (De Gelderlander 7/1/1933)
In d’Oude Laeckenhal te koop? (De Gelderlander 7/1/1933)

1934 Het Bierkelderke/d’Oude Raatskelder

Opening Bierkelderke (De Gelderlander 19/7/1934)
Opening Bierkelderke (De Gelderlander 19/7/1934)

“…In dit opzicht vindt Oud-Nijmegen oogenblikkelijk een bijzondere beschermer in Dr. van Rijckevorsel, die ook de hand heeft gehad in de reconstructie van den middeleeuwsche kelder van de “d’Oude Laekenhal” bij den renaissance Waaggebouw op de Markt.

Het Koffiehuis “d’Oude Laekenhal” van den heer Pauw Witjes op de Groote Markt is in den lande algemeen bekend.

Dat heeft nu een aantrekkelijkheid meer gekregen, n.l. in de d’Oude Raatskelder of liever Laeckenhaldkelder.

Deze kelder uit de veertiende eeuw is hersteld en bewoonbaar gemaakt en karakteristiek ingericht met oud-Hollandsche meubels.

De oude nissen, waarin vroeger de lampen brandden, zijn bewaard gebleven en beeldenstandjes geworden.

De vroegere stookplaats is nu omgebouwd tot tapkast, waar frisch en best bier geschonken wordt.

Uit een lichtval van zwaar blokglas dringt het licht van de straat binnen- en onder die lichtval vindt men in de kelder nog een vroeger graf.

Het geheele kelderinterieur bleef in stijl en is hoewel kleiner, veel intiemer dan de grootere Raadskelders in ’s-Bosch, Utrecht, Maastricht enz. enz.

Van B. en W., van Commissaris van Politie, van de Inspecteur der Volksgezondheid mocht de heer Pauw Witjes alle mogelijke medewerking ondervinden.

In den kelder blijft verlof.

…

Oud Nijmegen is op de Markt een oude aantrekkelijkheid rijker geworden. Gisterenavond was het er al druk bij de opening. V.V.V. Nijmegen Vooruit was vertegenwoordigd. Veel studenten vonden er met Nijmegenaars een gezellig zitje.”

(De Gelderlander 21/7/1934)

1952 Wijnhuis d’Aloude Laekenhal”

In 1952 verandert de Oude Laeckenhal in een wijnhuis. “Werkende Studenten zorgen voor de bediening en laten de gast de keus uit een grote verscheidenheid van wel tachtig wijnsoorten, waaruit hij een glas kan kiezen of waarvan hij meerdere flessen mee naar huis kan nemen. Ook andere dranken dan wijn worden er in het wijnhuis geschonken; de jenever wordt hier niet verkocht.” (De Gelderlander 2/5/1952)

1953 Taveerne In d’Oude Laeckenhal

Taveerne In d'Oude Laeckenhal (De Gelderlander 6/2/1953)
Taveerne In d’Oude Laeckenhal (De Gelderlander 6/2/1953

Waarschijnlijk heeft het wijnhuis maar kort bestaan, want op 7 februari 1953 vindt de Heropening plaats van de “geheel verbouwde Hotel-Restaurant Taveerne In d’Oude Laeckenhal” met haar 15e eeuws bierkelderke. De specialiteit van het huis is kip aan ’t spit. (De Gelderlander 6/2/1953).

 
Waarschijnlijk opent zij in december van dat jaar op de eerste etage bovendien een Oud Hollands restaurant (De Gelderlander 18/12/1953)

De Gelderlander 22/8/1953
De Gelderlander 22/8/1953
De Gelderlander 18/12/1953
De Gelderlander 18/12/1953

Rijksmonument

Het is een Rijksmonument: “Pand, dat oudtijds deel uitmaakte van het Gewandhuis en de Lakenhal. Laat-middeleeuws pand met aan de voorzijde een trapgevel, waarvan het onderstuk in hardsteen uitgevoerd, met tracering, waarin wapenschild boven de deur. Het bovendeel dateert uit 1606. Zwaar gerestaureerd 1931-1932. Aan de achterzijde een puntgevel met vlechtingen.”

1995 Café Daen

Tegenwoordig (juni 2024) zit hier alweer jaren, sinds 1995, café Daen. Daarbij verwijst de “ae” naar de oorspronkelijke schrijfwijze van de Laeckenhal. Haar website geeft tevens de historie weer.

Hollandsche Spoorweg, Kannenmarkt

Op 1 februari 1904 opent de Hollandsche Ijzeren Spoorweg-Maatschappij met een bestelkantoor en een reiskantoor op Kannenmarkt No. 6. Hiervoor…