Dikke Boom van Hees, Schependomlaan, Voorstadslaan, Tweede Oude Heselaan, Dikkeboomweg
Groen in Nijmegen

Dikke Boom van Hees

Hoek Voorstadslaan-Schependomlaan

Dikke Boom van Hees, Schependomlaan, Voorstadslaan, Tweede Oude Heselaan, Dikkeboomweg
Dikke Boom van Hees,
Kruispunt Schependomlaan, Voorstadslaan, Tweede Oude Heselaan en Dikkeboomweg (mei 2023)

De “nieuwe” Dikke Boom van Hees is op 21 november 2003 geplant. Dat is precies 100 jaar nadat de oude Dikke Boom van Hees door blikseminslag was omgegaan.

De oude Dikke Boom van Hees

De oude boom was een eeuwenoude linde, bekend in de wijde omgeving.

Romantiek en Hartzeer onder de Dikke Boom

Dr. J.J. de Blécourt schreef eens het volgende: „Menig hups dienstmeisje, des Zondags zo blij uitgetogen, kwam ‘s avonds met betraand gezichtje de wanhoop nabij weer thuis. Veelal kwam dan die stereotype bekentenis: „bie den dikken boom zeet ie tegen mien: gij kunt eiges best naor huus gaon en, veur mien Part ver…” . Meestal kwam zo’n verbroken verbintenis na een of ander zoenoffer wel weer in orde en daar ging dan in de regel een ontmoeting onder het brede bladerdak van de dikke boom aan vooraf. (Nijmeegsch dagblad, 26-11-1955, die de boom een eik noemt)

1903 Verwoesting door onweer

De originele Dikke Boom van Hees, 1900-1904 (GN11090 RAN)
De originele Dikke Boom van Hees, 1900-1904 (GN11090 RAN)

Die zaterdagavond in november 1903 rond half zes brak een kort maar hevig onweer uit, gepaard gaand met een felle storm uit het westen en hevige regen- en hagelslag. Bij de blikseminslag wordt de boom omvergeworpen, “Ongeveer 2 Meter van den grond werd de boom als het ware afgesneden.” (PGNC 24/11/1903)

Bij het omgaan van de boom raakte nog een jongetje in het gezicht gewond door een van de takken. Dezelfde avond is de omgevallen boom door de gemeente in stukken gezaagd en afgevoerd.

“Met den “Dikken Boom” verdwijnt nu wel niet een der groote kolossen op dit gebied in Nederland, – want wel bezien was hij zoo dik niet,- doch voor onze streek was die boom toch een bijzonderheid. Ten Stadhuize bevindt zich eene gravure van 1750, waarop reeds de “dikke boom” te Hees wordt voorgesteld. Hij moet dus een eerbiedwaardige ouderdom bereikt hebben, als hij toen reeds een dikke boom was.” (PGNC 24/11/1903)

“De rondloopende bank, die in den laatsten tijd toch al bouwvallig begon te worden, is aan ééne kant ‘ geheel tegen den grond gedrukt.” (Delftsche courant, 26-11-1903).

Daarna herinnerde alleen de Dikkeboomweg en tot 1955 een tramhalte aan de gevelde linde.

Het idee voor een nieuwe Dikke Boom

In juli 1999 werd een stichting opgericht om precies 100 jaar na de Dikke Boom een nieuwe boom aan te kunnen planten. Daarbij was er eerst in kleine kring gepolst: de bewoners van Insulinde zijn enthousiast en Vereniging Dorpsbelang Hees ondersteunt het initiatief.

De boom moet een herkenningspunt zijn bij de toegang naar het “oude” Hees. Daarom wil de stichting een “fors exemplaar dat elders moet wijken” verkrijgen. De kosten komen bij een eerste begroting uit op F 47.500 (Stenen Bank).

2003: het plaatsen van de Nieuwe Dikke Boom

Op 21 november 2003 wordt een nieuwe linde geplaatst. Bij het planten is de boom 8 a 10 meter hoog (Nijmeegse Stadskrant respectievelijk Hees bij Nijmegen). Daarbij is hij ongeveer dertig centimeter in doorsnede. Hoewel dus niet het forse exemplaar dat aanvankelijk lijkt beoogd, is de feestelijkheid en blijschap er niet minder om.

De kosten bedragen 22.500 euro (we zijn inmiddels in het euro tijdperk aanbeland). Een kwart daarvan bedraagt de kosten voor de boom. Het overige voor de bankjes en de weergave van de jaarringen van de oude boom. Met de bankjes -die “op de groei” zijn gemaakt- moet de boom dan weer een echte ontmoetingsplek worden.

De Dikke Boom komt terug in het logo van Vereniging Dorpsbelang Hees, samen met de Stenen Bank en de Petruskerk.

(Overige) Bronnen en verder lezen

Steendruk van Pieter Wilhelmus Marinus Trap (20-04-1821 Leiden aldaar 20-10-1905) voorstellende de dikke boom in Hees. Op de achtergrond is de St. Stevenstoren afgebeeld (uit het door A. Cranendoncq en zoon rond 1850 uitgegeven "Gezigten van Nijmegen" via GN15613 RAN) Voorstadslaan Hees
Steendruk van Pieter Wilhelmus Marinus Trap (20-04-1821 Leiden aldaar 20-10-1905) voorstellende de dikke boom in Hees. Op de achtergrond is de St. Stevenstoren afgebeeld (uit het door A. Cranendoncq en zoon rond 1850 uitgegeven “Gezigten van Nijmegen” via GN15613 RAN)

Tweede Oude Heselaan

De Heeschelaan was eeuwenlang de gangbare weg tussen Nijmegen en Hees, totdat de Voorstadslaan werd aangelegd. Bij de aanleg van…

Giesbertz Brandstoffenhandel, uitgeknipte foto PGNC 5-6-1936
#Nijmegen, Gebouw van de dag

N.V. Steenkolenhandel v.h. J.J. Giesbertz, architect Reynen

Giesbertz Brandstoffenhandel, uitgeknipte foto PGNC 5-6-1936
Giesbertz Brandstoffenhandel, uitgeknipte foto PGNC 5-6-1936

Waalkade

Het pand van Brandstoffenhandel J.J. Giesbertz en het Magazijn van scheepsmaterialen, Waalkade 71 en 73, 1925 (F1776 RAN)
Het pand van Brandstoffenhandel J.J. Giesbertz en het Magazijn van scheepsmaterialen, Waalkade 71 en 73, 1925 (F1776 RAN)

De firma Giesbertz had “tientallen jaren” het “bedrijf uitgeoefend op de Waalkade, totdat de vernieuwde Voerweg de panden in ongunstiger ligging bracht.” Dat was voor de directie aanleiding om naar een betere ligging voor het bedrijf op zoek te gaan.” (De Gelderlander 13/6/1936). Deze vond ze bij de Nieuwe Haven.

Waalkade 71 en 73, Hotel Courage, augustus 2023 (Google Streetview)
Waalkade 71 en 73, Hotel Courage, augustus 2023 (Google Streetview)

Het pand aan de Waalkade bestaat nog steeds en is samen met het Magazijn van scheepsmaterialen momenteel (augustus 2024) Hotel Courage.

N.V. Steenkolenhandel v.h. J.J. Giesbertz, architect Reynen

J.J. Giesbertz’ Brandstoffenhandel (PGNC 5-6-1936)

“Deze vond de firma in de buurt van de Nieuwe Haven: “de ligging direct aan de Nijmeegsche Haven, aan de Spoorlijn, aan den grooten verkeersweg en toch in de stad maakt het geheel een ideaal punt”. (De Gelderlander 13/6/1936)

“N.V. Steenkolenhandel v.h. J.J. Giesbertz

Moderne inrichting bij de Hezelpoort

Toen de N.V. Steenkolenhandel v.h. J.J. Giesbertz door de veranderingen aan de Waalkade met haar bedrijf in een enigszins ongunstige positie kwam te liggen, heeft de directie op voortvarende wijze uitgezien naar een andere plaats om zich te vestigen. Die plaats werd gevonden tusschen de Hezelpoort-Spoordijk en op eenigen afstand daarachter naar de haven leidende spoorlijn. Onder leiding van den architect W.Th. Reynen Jr. nam daar de bouw van een kantoorgebouw, met daarop een woningen, en de technische afdeelingen een aanvang. Komt men nu vanaf de Korenbeurs onder de Hezelpoort door, dan valt direct dit nieuwe bedrijf in het oog. Kantoor en woning zijn een smaakvol geheel geworden, terwijl de loodsen, die wat meer achteraf liggen, uitmunten door netheid en practische inrichting. In het kantoorgebouw vindt men direct achter den ingang een hal, die eindigt bij een ruim loket, dat van onderen als etalage is ingericht. Achter het loket bevindt zich de administratie, rechts is de directiekamer. Het gebouw bevat voorts een garage en waschgelegenheid.

Voorts staat er opgesteld een volautomatische kolenstoker, een Nederlandsch product van de N.V. Verwarmings-Mij. Utrecht, een vernuftig en zeer zuinige verwarmingsinstallatie. Direct achter het kantoorgebouw bevindt zich een 10 meter lange weegbrug met een vermogen van 20 ton, waarop dus zelfs de zwaarste trailers gewogen kunnen worden. Rechts terzijde en achter het kantoorgebouw staan de opslagloodsen, die meer doelmatig ingericht zijn. Op een soort straatje komen straalvormig verschillende hokken uit, waar de auto’s direct in kunnen rijden. Natuurlijk is er een uitgebreide voorraad van 25 soorten brandstoffen aanwezig. Aan de haven, achter de spoorbanen is een bunkerstation voor sleepbooten ingericht, welke inrichting in een behoefte blijkt te voorzien. De uitvoering van de plannen berustte bij het aannemersbedrijf gebrs. Hendriks alhier; de loods werd geconstrueerd door de fa. Schoenzeier en Comgare, alhier.

Dit nieuwe, moderne bedrijf, dat zoo gunstig mogelijk ligt aan water- en spoorwegen, zoowel als onmiddellijk bij de stad, zal ongetwijfeld een goede toekomst tegemoet gaan.” (PGNC 15/6/1936)

Het havenplantsoen in aanleg, gezien vanaf de Weurtseweg. Op de voorgrond de goederenspoorlijn naar het havengebied, rechts, de Voorstadslaan met de spoorwegovergang en het pand van steenkolen- en brandstoffenhandel J.J. Giesbertz NV. Op de achtergrond, achter de spoordijk in het midden, papierfabriek Schuller aan de Nieuwe Markt, links boven de oude havenkraan op de loswal van de Nieuwe Haven (Waalhaven), 1953 (Foto Grijpink via F88668 RAN CCBYSA)
Het havenplantsoen in aanleg, gezien vanaf de Weurtseweg. Op de voorgrond de goederenspoorlijn naar het havengebied, rechts, de Voorstadslaan met de spoorwegovergang en het pand van steenkolen- en brandstoffenhandel J.J. Giesbertz NV. Op de achtergrond, achter de spoordijk in het midden, papierfabriek Schuller aan de Nieuwe Markt, links boven de oude havenkraan op de loswal van de Nieuwe Haven (Waalhaven), 1953 (Foto Grijpink via F88668 RAN CCBYSA)

Vervolg

Het bijschrift bij een foto tussen 1953 en 1968 F93629 RAN vertelt over het vervolg: “Giesbertz deelde het terrein met het internationale, van origine Duitse transportbedrijf Schenker en Co. Het terrein lag tussen haven en spoorbrug en was ook met een goederenlijn vanaf het station bereikbaar. Op het terrein bevond zich ook de woning van de havenmeester. Na de sloop van alle bebouwing verhuisde de Gelderlander naar het terrein, maar uiteindelijk werden er flats gebouwd”

Park Leeuwenstein 202308
#Nijmegen, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Park Leeuwenstein

Park Leeuwenstein
Park Leeuwenstein, juli 2023

Het Park Leeuwenstein was vroeger de tuin van Villa Leeuwenstein. Het lijkt wat verborgen te liggen door de bebouwing van de Marialaan en de Bosduifstraat. Dat het park mogelijk wat onbekend is, is onterecht: er staan veel verschillende bomen, waaronder bijzondere soorten.

Historie

Huize "Leeuwenstein", gebouwd midden 19e eeuw, gesloopt in 1958., 1900-1940 (F67065 RAN)
Huize “Leeuwenstein”, gebouwd midden 19e eeuw, gesloopt in 1958., 1900-1940 (F67065 RAN)

Het Park Leeuwenstein was vroeger de tuin van de gelijknamige villa, welke in het midden van de 19e eeuw is gebouwd. Het is in 1958 in vervallen toestand gesloopt. Het koetshuis staat er nog wel en staat aan de rand van het park. Ook is het park de tuin van de Middelbare Tuinbouwschool geweest. Deze school is inmiddels gesloopt, maar de conciërge-woning staat naast het koetshuis.

Een mooie foto van het park met tuinbouwschool uit begin jaren 60 is te vinden op F88678.

Bijzondere soorten bomen

Park Leeuwenstein 202308
Park Leeuwenstein, augustus 2023

In het park staan veel verschillende bomen, waaronder een aantal bijzondere soorten. De bijzondere bomen zijn onder andere:

  • Hemelboom
  • Komkommermagnolia
  • Libanonceder
  • Moseik

Helaas zijn de 2 grootste bomen afgelopen jaren verloren gegaan:

  • De 24 meter hoge mammoetboom.
  • Door de storm in januari 2018 is de 25,6 meter hoge moerascipres omgewaaid

Een beschrijving van deze bomen (en tevens bron van bovenstaande lijst) is te vinden op monumentaltrees.

Koetshuis Park Leeuwenstein (april 2023)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Koetshuis Park Leeuwenstein

1864, Voorstadslaan 313

Koetshuis Park Leeuwenstein (april 2023)
Koetshuis Park Leeuwenstein (april 2023)

De woning is oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door de familie Metz-van Holst. Monumenten in Nederland: “Dit wit gepleisterde gebouw met eenlaags zijvleugels is uitgevoerd in eclectische vormen en voorzien van wenkbrauwen boven de vensters.” Daarbij is een “wenkbrauw een enigszins uitkragende, gemetselde of gepleisterde decoratieve gebogen band aan de bovenzijde van een venster of deur.
Soms wordt de wenkbrauw vervaardigd van houtsnijwerk.” (JoostdeVree)

Januari 1893 krijgt Mevr. Wed. M.J. Metz, huize “Leeuwenstein”, Hees 102 telefoon (nummer 178; PGNC 8/1/1893). In Adresboeken is gevonden:

“Weduwe A.J. Metz, geboren W.A. van Holst, zonder beroep, Hees villa “Leeuwenstein” Voorstadslaan 102” (Adresboeken 1892 (Dan als (“Wa. Aa.” geschreven),1893, 1895 en 1896). Opvallend is, dat er hier A.J. staat.

Op Noviomagus staat hierover reeds een uitgebreid stuk over dit koetshuis en haar geschiedenis. Op onderstaande foto staat de Villa, die in 1958 is gesloopt.

De tuin van de villa met veel bijzondere bomen is behouden als park Leeuwenstein.

Villa Leeuwenstein gebouwd 1864, F67065
Villa Leeuwenstein, 1864. in vervallen staat gesloopt in 1958 (RAN F67065)

Gemeentelijk Monument

Het pand is een Gemeentelijk Monument met als aanwijzing: “Oorspronkelijk koetshuis met dienstwoning. Geheel gepleisterd. Het gebouw bestaat uit een lang
smal middengedeelte van twee etages met pannengedekt tentdak. In het midden van de lange zijden is haaks daarop een vleugel van één bouwlaag aangebouwd met eveneens een pannententdak. In de vier hoeken zijn, iets terugliggend ten opzichte van de smalle gevels van het lange middenstuk, vlakgedekte paviljoens ingebouwd, met rustieke hoekpilasters. De smalle gevels van het hoge gedeelte hebben ramen met gebogen bovendorpel; het kleinere etagevenster daarvan wordt geflankeerd door twee blinde nissen. In de hoekpaviljoens ramen met geknikte bovendorpel; de bovenlichten omlijst door geknikte banden op consoles. Ingangen in de gevel van de lage vleugels.
Bouwjaar: 1864 (steen in de gevel).
Enig bewaard gebleven royaal aangelegd koetshuis van neo-klassicistische karakter in de
omgeving van de stad.”

Villa Leeuwenstein. Oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door familie Metz-van Holst, 2013 (Henk van Gaal via DF4354 RAN CC0)
Villa Leeuwenstein. Oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door familie Metz-van Holst, 2013 (Henk van Gaal via DF4354 RAN CC0)

Park Leeuwenstein

Het Park Leeuwenstein was vroeger de tuin van Villa Leeuwenstein. Het lijkt wat verborgen te liggen door de bebouwing van…