Jansen-Hendriks: De westzijde van deze straat gezien vanaf de hoek met Plein 1944. Gezien in de richting van de Bisschop Hamerstraat, 1957 (Foto Grijpink via F19687 RAN CCBYSA Auteursrechthouder N. Grijpink)
In 1952 opent de levensmiddelenwinkel Jansen-Hendriks op de hoek van Plein 1944 en de Molenstraat. De oversteek van de eerste verdieping vormt een soort galerij, een entree naar Plein 1944.
“Jansen-Hendriks heropend
Het levensmiddelenbedrijf Jansen-Hendriks heeft heden haar nieuwe pand voor het publiek opengesteld. Op de hoek van de Molenstraat en Plein 1944, op de plaats waar in 1944 de zaak een prooi van de vlammen werd, is een nieuw pand gebouwd door de architect Ockhuijsen en de aannemers Berntsen en Braam. Weliswaar is het interieur nog niet geheel gereed, doch voor de heer Jansen werd het hoog tijd om toch eindelijk weer op de oude plaats de verkoop ter hand te nemen (het bedrijf, voorheen P. Hendriks, was daar sinds 1936 gevestigd, voordien aan de Zeigelbaan). Immers, het valt niet mee zich jarenlang onder een vreemd dak (hoek Molenstraat-Van Welderenstraat) te moeten behelpen. Weliswaar heerste er geen noodtoestand, doch het valt niet te vergelijken met de prachtige ruimte welke in het herbouwde pand werd herschapen.
Met de heropening is ook een nieuwe geest in het bedrijf gevaren. Voor een groot gedeelte zal de verkoop n.l. op de zogenaamde zelfbediening gericht zijn, zodat de klanten zelf kunnen uitzoeken. Van de bouwtrant valt de veroverstekende eerste verdieping op, welke aan de zijde van Plein 1944 een soort galerij vormt. Dit was men verplicht te bouwen, daar de gemeente het zo als afsluiting van Plein 1944 had geprojecteerd.
De zelfbedieningswinkel van de firma Jansen-Hendriks op de hoek met de Molenstraat, Plein 1944 1,1952 (Fotopersbureau Gelderland via GN42705 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Het kostte vanmorgen wel enige moeite om de deur van het nieuwe pand open te krijgen. Wethouder Beukema, die namens het gemeentebestuur zijn felicitaties overbracht, noemde de moeilijkheden met de geklemde deur symbolisch gezien de grote problemen, die de heer en mevrouw Jansen-Hendriks hadden te overwinnen bij de herbouw van hun pand. Dit ogenblik moet dan ook een grote voldoening zijn, aldus de wethouder, die tevens zijn grote bewondering uitte voor de energieke wijze waarop de oude zaak van P. Hendriks in 75 jaar tijd tot grote bloei werd gebracht.
Namens het gezamenlijk personeel, alsmede namens fabrikanten, leveranciers en zakenvrienden werden fraaie geschenken aangeboden.
Feestelijke bijeenkomst t.g.v. de opening van de zelfbedieningswinkel van de firma Jansen-Hendriks op de hoek met de Molenstraat, Plein 1944 1, 1952 (Fotopersbureau Gelderland via GN42711 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Twee kerstvrouwtjes spraken hun goede wensen in dichtvorm uit, evenals de gebroeders Jansen, die tenauwernood boven de toonbank uitsteken. In zijn dankwoord richtte de heer Jansen zich tot de vele medewerkers, die dag en nacht bezig zijn geweest het pand voor de opening in gereedheid te brengen.” (Nijmeegsch dagblad, 18-12-1952)
Let daarbij ook eens op hoe de vier panden op de kruising van Molenstraat, Ziekerstraat, Broerstraat en Plein 1944 een eenheid vormen.
De kruising Molenstraat , Plein 1944 , Broerstraat en Ziekerstraat (met rechts de Gebrs. Voss , in het midden Drogisterij Nickel en links de zelfbedieningswinkel van Jansen-Hendriks), 1954 (Foto Grijpink via F46491 RAN CC-BY-SA)
Vanuit de Stockumstraat door de Burchtstraat naar de Grote Markt, links het Stadhuis, en op de achtergrond de Toren van de St. Stevenskerk. Uiterst links de chocolaterie van Bensdorp en de schoenwinkel van Bally (van Peperzak), 1955 (GN4155 RAN)
In 1930 verplaatst A. Peperzak zijn bekende schoenenzaak naar de Burchtstraat. In 1944 wordt deze zaak verwoest. Daarna betrok Peperzak een noodwinkel in de Bisschop Hamerstraat, om in 1955 weer te heropenen in de Burchtstraat.
1930: Verplaatsing naar de Burchtstraat, architect Reynen
Gezien in de richting van de Grote Markt. Links het Kerkegasje; daarnaast op Korte Burchtstraat 10 de schoenenzaak Bally van Peperzak, 1939 (ir. J.G. Deur via F15376 RAN CCBYSA)
“Schoenenmagazijn A. Peperzak: de nieuwe zaak in de Burchtstraat
Het schoenenmagazijn van de firma A. Peperzak, jaren achtereen gevestigd in de Broerstraat No. 11, is thans verplaatst naar Korte Burchtstraat No. 10, in het pand waarin eerst een zaak in damesconfectie gevestigd was.
Vóór het oude pand aan zijn nieuwe bestemming kon beantwoorden, was een verbouwing noodzakelijk, welke door de N.V. Aannemersbedrijf v.h. L.G. Tiemstra en Zn. werd uitgevoerd, onder architectuur van den heer W.Th. Reyen Jr. Deze laatste heeft een mooi stuk arbeid verricht. Er is hier een moderne, stijlvolle gevel verrezen, strak van lijnen, een indruk makend van soberen eenvoud, doch daardoor juist voornaam. Hetzelfde is het geval met de talrijke bronzen vitrines.
Wat het inwendige van den winkel aangaat, hier treft onmiddellijk de groote overeenkomst met de oude zaak in de Broerstraat. Zeker, de winkelruimte en de afdeeling tot het passen van schoeisel, zijn enkele malen grooter geworden, doch het intérieur dat karakteristiek was voor den ouden winkle is vrijwel hetzelfde gebleven. Tot zelfs de talrijke zetels met hun fraaie lederen bekleeding vindt men hier terug; lederen bekleeding ook is toegepast tot zelfs voor het overtrekken van het houtwerk in de verschillende schappen. Een modern behang, met sprekende kleuren, brengt in het intérieur, dat overigens in gedempte tinten gehuld is, een vroolijke noot.
Zooals men weet heeft de firma Peperzak naast die van veel ander schoenwerk, den verkoop van de bekende “Bally”-schoenen, producten van een wereldfirma, die hier wel geen aanbeveling zullen behoeven. Tevens heeft de firma de vertegenwoordiging van een ander merk, “Succes” genaamd, dat lager is in prijs dan het Bally-schoeisel doch dat eveneens uitstekende kwaliteiten bezit. Hiervan worden echter alleen heeren-schoenen ten verkoop gehouden.
Dan mag wel eens de aandacht gevestigd worden op de vele luxe-leersoorten, waaronder zeer kostbare, welke hier in voorraad worden gehouden. In de rechterzij-vitrine vindt men een keur-collectie ervan tentoongesteld, die wel de onverdeelde bewondering der dames wekken zal.
Vermelden wij tenslotte nog dat de afdeling maatschoenwerk een belangrijke uitbreiding heeft ondergaan.
Het behoeft geen twijfel te leiden of de firma Peperzak heeft met de overplaatsing van haar zaak een goede ruil gedaan; zij is thans ruimer en beter gehuisvest dan vroeger het geval was. Een verbetering die ook door de trouwe cliëntèle wel op prijs zal worden gesteld.
De firma zij in haar nieuwe zaak veel succes toegewenscht.” (PGNC 19/6/1930)
Jaren 40: Verwoesting en noodwinkel
Advertentie opening Peperzak in noodwinkel Bisschop Hamerstraat (De Gelderlander 17-8-1946)
In augustus 1946 heropent Peperzak in een van de noodwinkels op de Bisschop Hamerstraat. De officiële opening van dit “nieuwe winkelcentrum” is op 4-10-1946 (De Gelderlander 2/10/1946)
1955: Nieuwbouw Burchtstraat
“Zoetjesaan komt ook de Burchtstraat op toeren: “Bally op de hoek van de Nieuwstraat naast stadhuis
Het heeft even geduurd eer de bouwnijverheid op dreef kwam in de kale vlakte aan de zuidelijke kant van de Burchtstraat. Maar nu eenmaal enkele oude bekenden hun gevels weer hebben opgetrokken, fraaier en imposanter dan weleer, nu volgen de anderen snel. Wie op dit ogenblik de panden in aanbouw aan de Burchtstraat telt, komt met ons tot de ontdekking dat 1955, het opbouwjaar van Nijmegen, de Burchtstraat in oude glorie zal aantreffen.
Een hoekpand heeft altijd iets eer betekenis voor het aanzien van de stad als een pand in de rij. Zeker als zo’n hoekpand tegenover het stadhuis ligt en zeer zeker als dit stadhuis zo fraai is als het onze! Het is de vanouds bekende firma Ant. Peperzak, die op de hoek van de Nieuwstraat-Burchtstraat een fraai pand heeft betrokken, een sober pand voor wat de uiterlijke vorm betreft, maar een pand met een verfijnd artistiek interieur, passend bij het betere schoeisel, dat er verkocht wordt onder de naam “Bally”. De winkelruimte doet veeleer aan een salon denken, als men let op de stijlvolle betimmeringen, de vloerbedekking, de verlichting en het schilderwerk. Het was het architectenbureau Hermsen en ten Velde (voorheen Kuiper) dat opdracht kreeg dit winkelpand te bouwen. Geen eenvoudige opdracht omdat rekening moest worden gehouden met de nagenoeg aangrenzende oude gevel van het stadhuis. Men heeft een compromis gevonden, dat zoal niet boeit, dan toch voldoet. Aannemersbedrijf van de Pas uit Oss realiseerde een en ander en de heer Peperzak toonde zich over het gepresteerde bijzonder tevreden. Die tevredenheid gold ook het feit van de heropening van deze meer dan een eeuw oude zaak. In ’44 grondig verwoest en sindsdien heeft men zich moeten behelpen in een noodwinkel aan de Bisschop Hamerstraat. Die ellende is nu voorbij en met de nabuur-wenschen, die wethouder Mr. J.J. de Haas gistermiddag bij de opening sprak ten aanzien van de groei en bloei van het oude bedrijf in het nieuwe pand kunnen wij ons volkomen verenigen.” (De Gelderlander 11/6/1954)
Vervolg
De ingang van het Stadhuis 6 september 1983 Burchtstraat (Ber van Haren via ZN34465 RAN CC0 Auteursrechthouder: Gemeente Nijmegen)
Er is nog niet uitgebreid onderzocht wat het vervolg is geweest. In ieder geval heeft Peperzak nog jarenlang haar winkel op de Burchtstraat. De laatst gevonden foto van Bally/Peperzak op Google Streetview is van juli 1918.
Een jaar later zit hier kledingzaak Het Rijk, welke hier nog steeds haar winkel heeft.
W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…
Links de Kantoorboekhandel van G.C. Richelle (Kelfkensbos 22, geopend op 18 juni 1953), daarnaast de slagerij Fa. Joh. van Swelm van L.M.A. van Swelm (Kelfkensbos 21, geopend op 15 juli 1953) en rechts Hotel Cafe Restaurant De Roemer van H.P. Selbach (Kelfkensbos 19-20, hoek Hertogstraat. geopend op 27 januari 1955), 1955 (Commissariaat van Politie, afd. Fotografie via F17676 RAN CC0)
In 1955 herbouwt boekhandel Richelle op het Kelfkensbos. Het gebouw is een ontwerp van architect G.B. Treur.
“Kantoorboekhandel Richelle op Kelfkensbos herrezen
Onder grote belangstelling is Donderdagmiddag op het Kelfkensbos no. 22 geopend het herbouwde winkelpand van kantoorboekhandel en Drukkerij Richelle. Een al sinds 1884 bestaand bekend Nijmeegs bedrijf is zodoende na de verwoesting in oorlogsdagen op zijn definitieve bestemming gekomen.
De vader van de tegenwoordige eigenaar, de heer J. Richelle richtte de zaak in 1884 op in het pand Stikke Hezelstraat 5. In 1924 werd de drukkerij gesticht op het St. Stevenskerkhof. In 1926 werd de kantoorboekhandel met drukkerij verplaatst naar Stikke Hezelstraat 23, naar het pand waar voordien de fa. van Roggen haar zaak had. De ramp van 22 Februari 1944 richtte ook dit pand ten gronde. De heer J. Richelle bleef evenwel niet bij de pakken neerzitten en zette zijn zaak voort in het pand van Veneka in de van Berchenstraat. Op 17 Juni werd de zaak heropend in de Broerstraat. Het was evenwel van korte duur, want op 17 September ’44 werd dit pand door brandstichting verwoest. In het noodpand aan het Kelfkensbos 10 heropende Richelle zijn zaak op 6 juli 1946.
Uit deze gegevens spreekt tragiek en tegelijkertijd grote moed vanwege de ondernemingsgeest waarmede aan het noodlot werd weerstand geboden. Nu de definitieve herbouw is voltooid was er reden om de opening van het herbouwde pand feestelijk te doen geschieden. De heer J. Richelle kan hen, die zijn nieuwe zaak bezoeken met trots rondleiden. Het aannemersbedrijf Gebr. Dekkers uit Nijmegen heeft de plannen van de Nijmeegse architect, de heer Treur op zulk een voortreffelijke verwezenlijkt, dat dit nieuwe winkelpand een aanwinst voor Nijmegen betekent.
Onder grote belangstelling had de officiële opening van het nieuwe pand plaats. In een toespraakje getuigde de heer Richelle van zijn grote dankbaarheid jegens allen, die in het tot stand komen van deze herbouw hebben medegewerkt, in het bijzonder het gemeentebestuur, de herverkavelaar en de wederopbouwdienst. Wethouder Duives kreeg een bijzonder dankwoord en een persoonlijke pluim.
De uithoek heeft men deze plaats wel eens genoemd, zo zeide wethouder Duives, die deze hoek toch niet als een “uithoek” wilde zien gebrandmerkt. Twee nieuwe panden verderop zijn reeds in aanbouw en met het derde wordt binnenkort begonnen. Grote waardering had wethouder Duives voor het initiatief en doorzettingsvermogen van de heer Richelle, waardoor het tot stand komen van dit nieuwe en mooie zakenpand mogelijk is geworden; het eerste definitieve zakenpand op het Kelfkensbos. Het feit, dat aan deze zaak ook een drukkerij is verbonden, had voor spr. een bijzondere aantrekkelijkheid, omdat dit hem herinnert aan zijn jeugdjaren, toen ook hij met de zethaak op een drukkerij stond. Met de beste wensen namens het gemeentebestuur en ook van hem zelf tot zijn kegelvriend Richelle, besloot wethouder Duives zijn openingstoespraak. Tientallen fraaie bloemstukken gaven aan de opening een bijzonder feestelijk cachet.
Pastoor Hankx heeft voor de officiële opening het nieuwe pand ingezegend.” (De Gelderlander, 22-6-1953)
Ook Boekhandel Berkhout opent dan haar zaak; de opening staat onder het artikel van Richelle.
In ieder geval bestaat de winkel nog in 1967, zie foto ZN016 RAN
Ehren en een aantal andere bedrijven in de Gerard Noodtstraat, 25 mei 1984 (Ber van Haren via KN13387-18 RAN Auteursrechthouder Gemeente Nijmegen)
In 1952 heropent het loodgietersbedrijf Ehren op de Gerard Noodtstraat:
“Firma Fr Ehren heeft herbouwd
Weer een oorlogsslachtoffer zit vandaag tussen de bloemen en de gelukstelegrammen: de heer Fr. Ehren, die in 1944 in de 3e Walstraat zijn loodgietersbedrijf in vlammen op zag gaan, heeft in de Gerard Noodtstraat een pracht van een nieuw bedrijf gekregen. Daarin kan het twintig jaar oude, bij architecten en aannemers uitstekend bekend staande bedrijf zich verder ontplooien. Architect Hendriks maakte de plannen en aannemer W. Meijer realiseerde die. Een gelukkige samenwerking, die tot uitstekende resultaten leidde. Aan de straatzijde is een zeer fraaie showroom ingericht, geheel in eigen bedrijf en daarachter is de, door een brede deur met de straat verbonden ruime werkplaats. De nieuwste machines staan daar opgesteld en royale werktafels maken de arbeid tot een lust. Overigens, dat is bij Ehren altijd zo geweest, hetgeen bewezen wordt door het feit, dat een groot deel van het personeel reeds jaren lang bij de firma in bedrijf is. Onder het gebouw zijn grote voorraadkelders gebouwd en boven is een frisse moderne woning opgetrokken, waarin ook het kantoor is ondergebracht. Ons dunkt: de firma Ehren kan weer vooruit. Het moge een ononderbroken bloeiperiode zijn, die met ingebruikneming van het nieuwe pand is ingeluid.” (De Gelderlander 19/12/1952)
In ieder geval komt F.T. Ehren nog in het Adresboek 1971 voor op Gerard Noodtstraat 12.
Gerard Noodtstraat 12, augustus 2023 (Google Streetview)
Plan Herbouw Woonhuis met Werkplaats aan de Gerard Noodtstraat, Opdrachtgever: De Weled. Heer Ehren, Getekend: J. Busser, datum tekening 16-7-1951 (D12.413847)
Rechts Kreymborg: Gezien vanuit de Molenstraat naar de Korte Molenstraat In het midden de toren van de St. Dominiscuskerk in de Broerstraat. Rechts de hoek met de Ziekerstraat. Links de hoek met de Zeigelbaan, 1930-1935 (F21618 RAN)
Jarenlang was Kreymborg een bekende winkelketen in Nederland. In 1930 opent Kreymborg haar winkel in Nijmegen, op de hoek van de Molenstraat en Ziekerstraat. Het is dan haar 29ste filiaal.
14 jaar later wordt het pand tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest, maar zal op dezelfde plek weer worden herbouwd.
“Opening Kleedingmagazijn A. Kreymborg
Opening 29ste filiaal Kreymborg Nijemgen, paginagrote advertentie in PGNC 4/4/1930
De inrichting der magazijnen.
Zaterdag j.l. werd het nieuwe kleedingmagazijn der bekende firma A. Kreymborg, op den hoek van Molen- en Ziekerstraat geopend. Het kan moeilijk anders of dit pand trekt juist op dat punt sterk de aandacht, te meer door de zeer royale benedenpui. Door bijzondere omstandigheden stond de bouwleiding hier voor groote moeilijkheden. Immers die bijzonderheden maakten het niet mogelijk de drie ter plaatse bestaande panden geheel te amoveeren. De bovenverdiepingen moesten blijven, terwijl de drie benedenverdiepingen totaal uitgebroken moesten worden ten einde te kunnen komen tot den ruimen en gerieflijken winkel, welke thans verkregen werd. Dit resultaat werd bereikt door toepassing van groote architectonische bekwaamheid gelijk men het beste gewaar wordt, wanneer men den winkel beziet. Aanstonds bij het binnentreden treft de groote oppervlakte van het geheel, dat gelegenheid bood tot het vestigen van een confectie-afdeeling, een afdeeling voor heeren-artikelen en dassen, overhemden enz. en een speciale kinderafdeeling, welke een glazen overkapping heeft, zoodat ruimschoots licht in den ganschen winkel komt. Een keurige parketvloer, eikenbetimmering, De eiken kasten, vitrines, toonbanken enz. doen voornaam aan, terwijl de wijze, waarop de verschillende goederen geplaatst werden, benevens de wijze, waarop dit weder met ieder artikel afzonderlijk geschiedt, een vlotte behandeling bij den verkoop waarborgen.
We zagen, toen den winkel j.l. Vrijdag bezichtigden een voorraad van de verschillende artikelen, waarover we verbaasd stonden, terwijl deze op zeer gemakkelijke wijze uit de hoofdvoorraden te Amsterdam aangevuld kan worden. Zoowel het daglicht als de overvloedig aangebrachte electrische verlichting doet een en ander op zijn gunstigst uitkomen, gelijk ook de ruime etalagekasten met de groote spiegelruiten en sterke verlichting gelegenheid te over bieden om te doen zien wat deze reeds een kwart eeuw bestaande firma op het gebied der heerenkleeding kan presteren.
Niet alleen echter op het gebied der confectiekleeding, ook wat de maatkleeding betreft is de firma Kreymborg goed geoutilleerd. Voor dat deel der zaak is de bovenverdieping gereserveerd, waarheen een breede trap voert. Ook hier is door de bouwleiding een geheel tot stand gebracht uit drie verschillende deelen, dat gezien mag worden. Ruimte en licht zijn begrippen, welke hier hun toepassing niet minder gevonden hebben dan in de gelijkvloersche ruimten. Keurige paskamers onderbreken de wanden, terwijl ook hier de eikenhouten betimmering werd toegepast. Op deze verdieping treft men eveneens aan de werkkamers voor de coupeurs met hun staf, verschillende magazijnen om de voorraden te bergen enz.
Het geheel maakt naast een indruk van degelijkheid ook dien van voornaamheid, gelijk de firma Kreymborg ook bij de artikelen, welke ze het publiek aanbiedt, degelijkheid van stof een voornaamheid van coupe nastreeft. Voor de prijsbepaling bestaat een vast systeem, zoodat men overal voor dezelfde goederen van dezelfde kwaliteit denzelfden prijs betaalt. De reclame staat geheel buiten datgene, wat de firma meende te moeten doen om daardoor de aandacht op zich te vestigen of een band te vormen tussen haar cliëntѐle en haar 29 zaken. Een deel der bovenverdieping werd voor chefswoning gereserveerd.
De feestelijke opening.
Advertentie Kreymborg: “Chic, vindt u niet?” (De Gelderlander 11/4/1930)
Zaterdag j.l. vond de feestelijke opening plaats. De ruime winkel was geheel gevuld met genoodigden, chefs van de andere filialen, vertegenwoordigers van zakenrelaties, terwijl degenen, die aan dit werk medegearbeid hebben, niet op het appèl ontbraken.
De stichter en leider der groote onderneming, de heer A. Kreymborg Sr., die morgen met dankbaarheid mag terugzien op het feit, dat hij een kwarteeuw geleden in Amsterdam de eerste zaak vestigde (de firma telt thans 29 filialen) opende deze nieuwe zaak met een toespraak, waarin hij o.a. zeide, dat langzamerhand alle provincies van ons land voor de Kreymborg’s zaken ontsloten worden. In de provincie Gelderland is dit de 3e zaak. Na Arnhem in 1925, volgde Apeldoorn in 1926 en nu Nijmegen in 1930. De firma begint dus in deze streek vasten voet te krijgen.
Reeds driemaal is de firma te Nijmegen met eigenaars van panden in onderhandeling geweest, welke echter niet tot resultaat mochten leiden. Eindelijk kon zij door de aanbieding van den heer Wennekes de hand leggen op dit gunstig hoekcomplex. Het resultaat van de ingrijpende verbouwing die aangebracht werd, staat nu voor oogen. Daarvoor komt op de eerste plaats hulde en dank toe aan het Ingenieurs- en Architectbureau Schaap te Arnhem en wel speciaal aan het lid der firma, den architect Carl Brück, die niet voor de eerste maal met bekwaamheden en fijn ontwikkelden smaak een prachtig kleedingmagazijn voor deze firma bouwde of verbouwde. Wanneer men den korten tijd in aanmerking neemt, waarin dit alles tot stand is gekomen en moest komen, dan mag men zeker getuigen, dat hier een kranig stuk werk verricht is, zoowel door den leider als door den hoofdaannemer, de firma Mulder en van Wessem te Arnhem, als door de anderen, die hun arbeid aan deze nieuwe onderneming hebben geleverd of leveranties deden. Dit zijn de volgende: N.V. Jacobine-Hollandia v/h. Merx en Boerboom, electrische installatie; J.W. Kaak en B. Fooy, schilderwerk; Thijs Plet, spiegelglas; N.V. Nederland, winkelbetimmering; firma Bahlmannn, linoleum en gordijnen, allen te Nijmegen, terwijl ook enkele firma’s uit andere plaatsen medewerkten.
Vervolgens bracht de heer Kreymborg een woord van warmen dank aan B.en W., Bouw- en Woningtoezicht, Brandweer, Schoonheidscommissie en verdere gemeentelijke autoriteiten, die over het nakomen van de voorschriften bij bouw of verbouw hebben te waken.
Tenslotte dankte hij degenen, die een bloemenhulde gezonden hadden en wekte het personeel van dit nieuwe filiaal op tot plichtsbetrachting tegenover het publiek en de directie.
Daarna werd de eerewijn rondgediend en verzamelden de genoodigden zich op de eerste verdieping, terwijl in den eigenlijken winkel de verkoop een aanvang nam.
De belangstelling van het publiek voor deze nieuwe zaak bleek den ganschen dag overweldigend, maar bereikte wel het hoogtepunt toen tegen 5 uur de muzikanten van der Harmonie Nijmeegsch Vrijwilligerskorps zich voor het gebouw opstelden en menigen vroolijken marsch lieten hooren. De politie, die toch al den ganschen middag de grootste moeite had gehad het verkeer gaande te houden, moest zich nu toch bijna gewonnen geven en gedurende eenigen tijd stond het verkeer van de Molenstraat naar Broerstraat en Ziekerstraat en omgekeerd bijna geheel stil; het was één groote menschenzee, die op dit uur van deze muzikale hulde getuige was. Van de firma Kreymborg was het een aardige attentie de muzikanten binnen te noodigen en hun daar een verversching te offreeren.
Het muziekkorps heeft voorts in den loop van den middag een muzikalen rondgang door de stad gemaakt, zoodat ook in dit opzicht aan de opening alle luister werd bijgezet.
De publieke belangstelling moge nog blijken uit het feit dat een respectabel aantal agenten noodig was om voor het gebouw de orde te bewaren, terwijl de koopers slechts in groepen van tien tegelijk konden worden binnengelaten.
Kreymborg heeft Zaterdag wel in het middelpunt der publieke belangstelling gestaan.”
(PGNC 7/4/1930)
Kreymborg
Over de firma Kreymborg schrijft het PGNC in 1936:
“De Firma Kreymborg
In het Dagblad “Ons Noorden” lezen we het volgend artikeltje over de firma A. Kreymborg & Co.
De bekende firma A. Kreymborg & Co. is ook hier in Groningen geen onbekende. De oprichter van deze zaak was hier uit het noorden afkomstig en had hier in het noordelijke kleedingbedrijf, dat altijd een goeden naam had, zijn kennis en ervaring opgedaan, toen hij in 1904 te Amsterdam, op den hoek van de Leidschestraat en Heerengracht, zijn eerste eigen zaak stichtte, welke toen reeds behoorende tot de grootste en meest moderne zaken op dit gebied in Amsterdam. Dat vrij spoedig daarna ook hier in Groningen in de Heerestraat een zaak kwam, dat tegelijk met het feit, dat men in Amsterdam besloten heeft tot een verbouwing en verdere moderniseering over te gaan, ook besloten is, de zaak in Groningen binnenkort te verbouwen en te moderniseeren. Dit feit geeft ons een welkome aanleiding, een enkel woord nog over deze firma te vertellen. Kreymborg’s kleedingzaak is een z.g. gemengd bedrijf, d.w.z. het is zoowel een zaak voor confectie als maatwerk. Men heeft zich speciaal geconcentreerd op heeren- en jongenskleeding en juist door deze concentratie op een enkel artikel, heeft men op dit gebied een geweldige ervaring gekregen, en wat nog meer zegt, een goeden naam.
In een betrekkelijk korten tijd van nauwelijks 30 jaar, is daardoor de naam Kreymborg er een geworden van een nationale reputatie.
De firma heeft thans 26 eigen zaken en nog 3 zaken speciaal voor heeren-modeartikelen. In bijna alle plaatsen van eenige beteekenis vindt men den naam Kreymborg, en het slagwoord “Kreymborg betekent waarborg” is er goed ingegaan. De stichter van de eerste zaak, de heer Kreymborg, leeft nog altijd en is thans president-directeur, terwijl de drie zonen, de heeren F., J. en L. Kreymborg, directeuren zijn. Terwijl aan het hoofd van elk filiaal een kundig chef staat, berust de geheele centrale leiding in handen van dit directorium. Het hoofdmagazijn is het Amsterdamsche moederhuis aan de Leidschestraat gebleven, alleen de afdeeling comptabilteit is sinds 1919 in Baarn gevestigd.” (PGNC 3/12/1936)
Wederopbouw
In 1944 werd ook het pand van Kreymborg verwoest.
Lees hier het artikel over het nieuw gebouwde pand:
voormalig Kreymborg Ziekerstraat 2 Molenstraat 5-7 Huidig ING (augustus 2023)
In september 1953 opent Kreymborg haar nieuwe nieuwe winkel op de hoek van de Ziekerstraat en Molenstraat. Deze is herbouwd op de plek waar haar gebouw stond dat tijdens het bombardement van februari 1944 is verwoest. Architect F. Kramer uit Haarlem was de architect.
Het winkelpand van de inleggerij en azijnfabriek van de familie Roghmans, sinds 1859 op dit adres gevestigd. Daarnaast de rund-, kalfs- en varkensslagerijslagerij van de firma Rosendaal-Wouters die zich in 1938 in de straat vestigde, dan de ingang van Uijen, hoefsmid en op 67 de firma “De Kroon” in rijwielen en electrische apparaten. Bij het bombardement van 22 februari 19944 werd de straat weggevaagd, Zeigelbaan 55 t/m 69, 1938-1944 (GN11020 RAN)
Deze pagina verzamelt artikelen over de winkel en winkelketen De Kroon.
1925 Rijwielbazar “De Kroon”
Zeigelbaan 67
Advertentie opening Rijwielbazar De Kroon (De Gelderlander 21-11-1925)
“Rijwielbazar “de Kroon”.
In het geheel gerestaureerde pand aan de Zeigelbaan 67 werd heden een nieuw magazijn geopend. Voor het kooplustige publiek is dit een attractie te meer. Sportliefhebbers en dergelijke vinden daar een exquise gelegenheid zich te voorzien van rijwielonderdeelen, sterk- en zwakstroomartikelen benevens complete rijwielen enz. De ruime winkel bergt een geweldige voorraad van al deze artikelen welke tegen de laagst mogelijke prijzen worden verkocht. Ook het artikel lampekappen is waardig vertegenwoordigd, terwijl in het pand mede een reparatie-inrichting werd ondergebracht.
De boven-étage is geheel gereserveerd als magazijn waar de verschillende artikelen op practische wijze worden gerangschikt.
Bij wijze van reclame wordt aan elke kooper van minstens f1.50 een zaklantaarn cadeau gegeven.
De schilder v.d. Heuvel zorgde voor het in- en uitwendige schilderwerk, terwijl de geheele winkelbetimmering door den heer v. Daal werd vervaardigd.” (De Gelderlander 21/11/1925)
1932 Goedkoope Winkel
Zeigelbaan 56
“Goedkoope Winkel op den Zeigelbaan
Tegenover De Kroon
In perceel Zeigelbaan no. 56 – tegenover het bekende magazijn “De Kroon” en ook onder leiding van “De Kroon”- wordt Zaterdag a.s. geopend een zaak in rijwielen en rijwielonderdeelen, in sterk- en zwakstroom, radio- en electriciteitsartikelen en lampekappen en lichtkronen.
De exploitant van dezen zeer goedkoopen winkel noemt zijn zaak “Het Wonder van Nijmegen”, omdat hij heel koopend Nijmegen verwonderd wil laten staan over de wonderprijzen, welke hij voor bepaalde artikelen vraagt.
Het ligt in de bedoeling van den exploitant scherpen concurrentiestrijd aan te gaan met de z.g.n. marktkooplieden en aan de Nijmegenaars te toonen, goedkooper bepaalde artikelen te kunnen leveren dan op de Maandagmarkt geschiedt.
De nieuwe zaak blijft geheel gescheiden van het bekende magazijn “De Kroon” op de Zeigelbaan en kreeg den naam “Het Wonder van Nijmegen”. (De Gelderlander 6/7/1932)
1934 Eerste Nijmeegsche Philips-Radiotoestellen-Centrale
Advertentie Eerste Nijmeegsche Philips Radiotoestellen Centrale de Kroon (PGNC 26-8-1936)
In de magazijnen van de firma de Kroon aan de Zeigelbaan is heden de eerste Nijmeegsche Philips Radiotoestellen-Centrale geopend. Na al hetgeen wij reeds over deze centrale schreven weet men, dat zij zich ten doel stelt de verstrekking van radio-toestellen in huurkoop, tegen een gering bedrag per week en wel zóó, dat het toestel na 2 jaar eigendom is. Vanmorgen hebben wij in deze pas geopende Nijmeegsche Philips Radio-toestellen-centrale even een kijkje genomen; het was nog vroeg in den morgen, maar toch ontmoetten wij er al eenige adspirant-koopers. Wel een bewijs, dat de firma deze nieuwe onderneming reeds is vooruit gegaan. Wat direct opvalt, is de enorme keuze welke deze Centrale biedt, want wel worden hier alleen Philips toestellen verkocht, maar dan ook in de rijkste verscheidenheid; aan ieders wenschen kan daardoor worden voldaan. Niet alleen dat voor deze Philips radio-toestellen-centrale een geheele, aparte étalage werd ingericht, waarin tal van toestellen staan geëxposeerd, de show-room op de eerste étage bevat eveneens een keur-collectie toestellen en loudspekers, die hier voor belangstellenden gaarne gedemonstreerd worden. Zoodoende kan men dan op zijn gemak in rustige sfeer zijn keus doen.
Zoals gezegd, de eerste Nijmeegsche Radio toestellen-centrale had vanmorgen al veel belangstelling. Wij twijfelen er dan ook niet aan, of de nieuwe onderneming zal in de komende dagen terdege van zich doen spreken.
Aparte vermelding verdient nog het feit, dat de Eerste Nijmeegsche Philips Radiotoestellen-centrale de door haar geleverde toestellen gratis onderhoudt.” (PGNC 15/9/1934)
Advertentie De Kroon “Huurt uw stofzuiger” (PGNC 23-10-1937)
En ook stofzuigers zijn bij de “Eerste Nijmeegsche Stuifzuiger-Centrale De Kroon” te verkrijgen via huurkoop.
1938 2e zaak in de Molenstraat
“Molenstraat 140, hoek Walstraat”
“De Kroon
Radio De Kroon opent morgen een nieuwe zaak in de Molenstraat 140, hoek Walstraat.
Dat is het tweede magazijn van De Kroon, want ook de Kroonwinkel op de Zeigelbaan 67 blijft,
Binnen betrekkelijk korten tijd heeft de heer Bern. In den Bosch van het Nijm. sierkunst en reclamebureau het interieur van het vroegere pand Spier, omgevormd tot een moderne showroom, hoog, licht, breed, zoodat de bezoeker al terstond na binnenkomst een algeheel overzicht krijgt van wat de firma Radio De Kroon het publiek te bieden heeft.
Vier étalagekasten geven naar buiten reeds een aantrekkelijk beeld. Ook de gevel met zijn oranje “muziekrollen” boven de winkelramen is een attractie op zich, vooral wanneer de muziek daaruit de straat zal vullen. De Kroon werd hier eigenlijk een driedubbele centrale- waarmede de eigenaar een beproefde organisatie in nieuwe omgeving overbracht.
Bezoekenden, die vrij entree hebben en vrij worden rondgeleid, zonder eenige verplichting tot koopen, komen hier in de Eerste Ned. Stofzuigercentrale, de Philips Radio Centrale en de Eerste Ned. Haardencentrale. En in deze centrale vinden we de beste producten, ook die welke het Nederlandsch Fabricaat te leveren heeft.
Bovendien heeft De Kroon hier een aantrekkelijke uitbreiding gegeven aan de afdeeling electrische verlichtingsartikelen, welke aan de lichtgrijze wanden een voornamen indruk maken. De wandarmen doen het hier mooi naast de schemer-, bureaux- en pianolampen, lichtkronen enz.- alles van voornamen vorm en in fijne varieerende tinten.
In de centrale voor radiotoestellen vallen vooral op de Philips toestellen en de nieuwste Siera, het nieuwste Ned. Fabrikaat op radiogebied. In een speciale, rustig ingerichte gehoorzaal kan men de nieuwe toestellen beluisteren. De Kroon blijkt nog altijd de grootste verkoopcentrale van Philipsradio te zijn.
In de centrale der haarden wordt vooral de aandacht gevraagd voor de N.F. haarden van de Etna en de Inventa. In een afzonderlijke hoek van het groote pand komen deze haarden nu ook beter tot haar recht.
In de afdeeling stofzuigers vindt men hier een groote keuze, waarbij vooral opvallen de Rubli-stofzuigers en Electro-Bezem.
Dit magazijn liet nu ook meer ruimte voor de afdeeling electrische waschmachines en strijkmachines- de Amerikaansche Hercules en de bekende Beevac-machines vallen hierbij op.
De Savage-waschmachines is wel de meest merkwaardige. Deze machine wasch en droogt tegelijk.
En tot slot wordt in dit nieuwe magazijn De Kroon is nu voorloopig doelmatig ingericht tot showroom- de mogelijkheid van uitbreiding is niet uitgesloten.” (De Gelderlander 9/9/1938)
1939 verbouwing radiomagazijn De Kroon
Hoek Molenstraat- Eerste Walstraat
Advertentie voor stofzuigers De Kroon (PGNC 10-7-1939)
“Gebouw De Kroon.
Gelijk wij reeds meldden zal het radiomagazijn De Kroon op den hoek Molenstraat-Eerste Walstraat nog dit voorjaar in moderne stijl verbouwd worden. Het kapitale pand zal doorgetrokken worden tot aan de Karregas en wordt ook om de perceelen Eerste Walstraat 16 tot en met 22 heengebouwd. Het pakhuis No. 14, eigendom van den heer L. Veen, zal ook afgebroken worden. De perceelen Eerste Walstraat van 16 tot en met 22 zijn niet verkocht door den eigenaar.” (De Gelderlander 14/3/1939)
En toeval of niet: op dezelfde pagina van deze De Gelderlander staat een uitgebreid artikel over de Rubli-stofzuiger. “In Nijmegen is nu de verkoop van de Rubli-stofzuiger krachtig ter hand genomen door Radio De Kroon. Met deze machine kan men zonder eenigerlei verplichting aan huis laten demonstreeren.” (De Gelderlander 14/3/1939)
Nieuwbouwpanden aan de westzijde van de Broerstraat, vanaf “het Witte Huis” (nr.: 32) in de richting van de Grote Markt. Tweede van links de Damesmodezaak Maison Schuyers (geopend op 24 november 1954); het pand van Vroom & Dreesmann is in aanbouw, Broerstraat, daarvoor het pand van Witteveen, 1954 (GN3866 RAN)
In 1954 opent firma N.V. Witteveen haar 6e winkel in Nijmegen, in de Broerstraat. Dan heeft ze huisnummer 16. De architect van het pand is G. van Veen.
Uit de advertentie voor haar opening blijken de andere zaken in Amsterdam, Utrecht, Eindhoven, Amersfoort en Maastricht (WéBé) te zitten (De Gelderlander 15/9/1954).
Zie ook de foto F15086 RAN uit 1955 en een foto van de etalage uit 1956 F55602 RAN.
M.J. Witteveen’s Modemagazijnen N.V.
De nieuwbouw van Witteveen is een onderdeel van de M.J. Witteveen’s Modemagazijnen N.V. (o.a. advertentie De Gelderlander 28/11/1955). Meindert Witteveen was in 1883 in Joure begonnen met zijn manufacturenzaak M.J. Witteveens Mode-magazijnen. Uiteindelijk waren de broers twee broers Gregorius Vincent en Theodorus Josephus Witteveen de firmanten van Firma M.J. Witteveens Modemagazijnen, totdat het bedrijf gesplitst werd. N.V. Kledingmagazijnen M.J. Witteveen had de zaken in Eindhoven en Amsterdam (en het ander bedrijf, N.V. Kledingmagazijnen Th.J. Witteveen, in Breda, Tilburg en Rotterdam).
N.V. Kledingmagazijnen M.J. Witteveen zou in de jaren 50 en 70 veel nieuwe zaken openen. In 1986 kocht E.H. de Waal Holdingmaatschappij b.v. het bedrijf, op dat moment M.J. Witteveen’s Modemagazijn B.V. geheten. Deze holding was al eigenaar van Hij, de winkels van Witteveen gingen daarom verder als Zij, met een “aanbod voor modebewuste vrouwen van 25 – 40 jaar”. (citaat en bron van deze paragraaf: wikipedia)
Bij de opening
“De N.V. Witteveen opende gisteren dames-confectiezaak in Broerstraat
In de Broerstraat, naast het in aanbouw zijnde pand van V. en D. heeft de N.V. Witteveen gistermiddag een nieuwe damesconfectiezaak- de zesde in het land- geopend. Deze gebeurtenis achtte ons gemeentebestuur van zulk een belang dat de wethouder van wederopbouw de heer M. Duives namens B. en W. officieel de opening verrichtte. Hij deed dit nadat hij door de president-directeur van de N.V. Witteveen, de heer G. V. Witteveen met vriendelijke woorden over de activiteit van ons stadsbestuur was ingeleid. De heer Witteveen wees op de formidabele vooruitgang welke de stad na de oorlogsverwoesting heeft gemaakt en op de grote ondernemingszin van de bewoners, die hierto hebben bijgedragen. Spr. zeide verheugd te zijn van zijn kant ook te mogen bijdragen door dit entree in Nijmegen, met een pand in de Broerstraat dat uitmunt door architectuur.
Het Modemagazijn van Witteveen, bij de opening van het nieuwe pand, Broerstraat 16, 1954 (GN3861 RAN)
Wethouder Duives bood hierna namens B. en W. gelukwensen aan en zeide verheugd te zijn dat de N.V. Witteveen met dit pand de Broerstraat, die zowel aesthetisch als commercieel de voornaamste winkelstraat van Nijmegen gaat worden, heeft verrijkt. Was van der Borg de eerste die in de Broerstraat herbouwde, -daarna is er zo voorspoedig gebouwd dat de Broerstraat ook het eerst, van de straten in de binnenstad verwoest, compleet zal zijn.
Binnen twintig à dertig jaar zal Nijmegen dertig- of veertigduizend inwoners zal de binnenstad uiteraard profijt hebben. De wethouder voorspelde Witteveen dan ook een goede toekomst in de Broerstraat. Hierna knipte hij het geel-zwarte lint door, dat voor de trap naar de eerste étage was gespannen. De aanwezigen, onder wie vele vertegenwoordigers van het stedelijk leven in al zijn verscheidenheid, konden daarop de inrichting van het pand, met zijn overzichtelijke verdeling in drie verkoopruimten: een op de begane grond, een beneden en een boven, bewonderen.
De heer G.V. Witteveen dankte nog eens extra architect G. van Veen, de aannemers v.d. Velden en Sleenhoff, en alle onderaannemers, waaronder Kuyt en Lagrilliere voor het interieur. De bouw van het pand is vorig jaar September begonnen en in een uiterst snel tempo voltooid. De fraaie gevel van het solide gebouwde winkelpand is een aanwinst voor onze stad.
De heer G.V. Witteveen heeft de leiding van de nieuwe zaak aan zijn zoon de heer Joop Witteveen overgedragen.” (De Gelderlander 16/9/1954)
Vervolg
Vanuit de Broerstraat in de richting van de Molenstraat; 25 mei 1981.
Winkelstraat met o.a. de V & D; snackbar de ‘Wimpy’; en modezaak Witteveen, 1981 (Ber van Haren via KN13356-18 RAN CC0 Auteursrechthouder: gemeente Nijmegen)
Er is nog niet volledig onderzocht wat het vervolg is geweest. In ieder geval kom Witteveen’s Modemagazijnen N.V. nog voor op Broerstraat 16 in het Adresboek 1971. Ook op de bovenstaande foto uit 1981 is Witteveen, naast de V & D, te zien.
Momenteel (maart 2025) zit H & M Man in de winkel; in ieder geval al in mei 2016 (Google Streetview).
(Toekomstige) verbouwing
In november 2024 vindt een melding plaats van “Melding voor het gedeeltelijk slopen van een bouwwerk op de locatie Broerstraat 16 te Nijmegen zaaknummer” (Gemeenteblad van Nijmegen). Waarschijnlijk heeft de melding te maken met het initiatief van Dornick B.V.: “Met dit initiatief dat voorziet in de toevoeging van woningen aan de locatie Broerstraat 16, wordt een eerste stap gezet in het omvormen van de Scheidemakershof naar een straatje met een mix aan functies. Nu is deze straat vooral een versteende expeditiestraat met een enkele woningopgang. Met de toevoeging van woningen en groen aan deze straat kan een mooi luw binnenstedelijk milieu gerealiseerd worden.
De ontwikkeling betreft het opdelen van bestaande verdiepingen in meerdere appartementen en het meerlaags optoppen van het bestaande gebouw. In totaal worden hier 13 nieuwe appartementen gerealiseerd.” (Mijn Wijkplan)
Rond oktober 2024 vindt de vergunningaanvraag plaats voor “Aanvraag vergunning voor het verlagen van een deel van de begane grondvloer en het verzwaren van de draagconstructie t.b.v. de toekomstige uitbreiding van de winkel op de locatie Broerstraat 16 te Nijmegen” (Planviewer)
Broerstraat 16, gebouwd voor Witteveen, dan H & M Man, juli 2019 (Google Streetview)
De hoek Augustijnenstraat en Stikke Hezelstraat in 1996, 2/4/1996 (Ger Loeffen via F36913 RAN CCBYSA)
Vrijwel iedereen kent de pilaar op de hoek van de Augustijnenstraat en Stikke Hezelstraat. Jarenlang was deze behangen met lichtreclame van een grote verzekeringsmaatschappij. Het blijkt een schoorsteen te zijn, die hoort bij het grote complex aan deze hoek met op de begane grond winkels en daarboven woningen. De architecten waren Brouwer uit Arnhem en de Vlaming uit Amsterdam.
Wanneer “een dezer dagen” met de bouw van het flatgebouw op de hoek van de Augustijnenstraat en Stikke Hezelstraat zal worden begonnen, schrijft de Gelderlander hierover een artikel op 5-7-1954:
Het flatgebouw bestaat uit “vier winkels, waaronder een groot winkelhuis op de hoek met verkoopruimte op de etages en verder woonflats en kantoorruimtes.” Het gebouw is vrijwel net zo hoog als het flatgebouw op Plein 1944. De gevel is aan de kant van de Augustijnenstraat 40 meter breed en aan die van de Stikke Hezelstraat 20 meter. Op de hoek komt een schoorsteen voor de verwarming van het gehele gebouw, verpakt als reclamezuil met lichtvlakken. Op de hoek zullen “eilanden-etalages” komen.
Het complex in aanbouw: de herbouw van een aantal winkelpanden aan de Stikke Hezelstraat – Augustijnenstraat. Op de achtergrond links panden aan de Houtstraat en in het midden aan de Ganzenheuvel, 1955 (Foto Roozenboom via F58609 RAN CCBYSA)
De opdrachtgever is “een van de grootste Levensverzekeringmaatschappijen in ons land.” De architecten zijn H. Brouwer uit Arnhem en F.W. de Vlaming en Amsterdam. De aannemer is N.V. Aannemersbedrijf v.h. B. van Berkel. (De Gelderlander 5/7/1954)
Voorgevel Augustijnenstraat, Ir. H. Brouwer bi. Arnhem ir F.W. de Vlaming bi. Amsterdam, Datum tekening 16-7-1954/gewijzigd 27-7-1954 (D12.418446)
Voorgevel Stikke Hezelstraat, Ir. H. Brouwer bi. Arnhem ir F.W. de Vlaming bi. Amsterdam, Datum tekening 16-7-1954/gewijzigd 27-7-1954 (D12.418446)
Frederik Willem de Vlaming
Frederik Willem (It) de Vlaming, bekend als W.F. de Vlaming, (Amsterdam, 12-10 1919 – Laren (Noord-Holland), 25-10-2000) was een Nederlands architect. Hij was de zoon van Arij Leendert de Vlaming, een commissionair in effecten en Gerarda Craandijk.
Hij studeerde in 1949 als bouwkundig ingenieur aan de Techinische Hogeschool Delft. Bij zijn professoren Zwiers en Wieger Bruin deed hij praktijkervaring op. Vóór zijn afstuderen ontwierp hij een bungalow in Rossum, de plaats waar hij tijdens de Tweede Wereldoorlog enige tijd was ondergedoken geweest. Daarna werkte hij bij een architectenbureau in Zwitserland. In 1952 begon de Vlaming zijn eigen bureau, waarschijnlijk (aanvankelijk) samen met Salm en Peter Pennink. Salm is in 1951 afgestudeerd en zal naar Amerika vertrekken om zijn graad te behalen en aldaar te werken. De samenwerking met Pennink was van korte duur.
Wanneer Harry Salm in 1954 terugkomt uit Amerika gaat hij voor het bureau van De Vlaming werken en in 1957 treedt hij toe als partner. In 1967 treedt H.M. Fennis toe al partner. Het maatschap werd in 1975 omgezet in een N.V.. In 1981 komt ir. Dingemans bij de directie.
De Vlaming had veel nevenfuncties, waaronder bestuurslid van de vereniging Hendrick de Keyzer en de BNA. Vanaf 1955 was hij adviseur bij Rijkswaterstaat.
Een van de bekendste werken van De Vlaming is het Hilton Amsterdam Hotel, welke hij samen met Salm en Huig Maaskant heeft ontworpen. Ook hebben ze het Hilton Rotterdam ontworpen. Beide zijn Rijksmonument.
Henk Brouwer (Groningen, 5-8-1920 – Arnhem, 13-10-1974) was een Nederlands architect. In 1949 studeerde hij af aan de Technische Hogeschool Delft als bouwkundig ingenieur met afstudeerrichting architectuur. Hij richtte in 1955 samen met Th.Th. (Tom) Deurvorst (geb. 1920) het Arnhemse architectenbureau Brouwer & Deurvorst op. “De twee, die in de naoorlogse jaren vooral actief waren met de wederopbouw in en rond Arnhem, besloten in 1955 de krachten te bundelen en samen een kwalitatief hoogstaand architectenbureau te starten.” (BDarchitecten).
Werken
1949-1955 mede-ontwerper Huis der Provincie, samen met Vegter, Rijksmonument
1961 AKU fontein Arnhem samen met Shinkichi Tajiri
Daarnaast werd hij in 1962 de jongste hoogleraar architectuur aan de TH Delft.
ca. 1840-1845 Burchtstraat 69-71 en Hoogstraat 17 (huidig adres)
Burchtstraat 69-71 architect van der Kemp, momenteel Flying Tiger (maart 2023)
Rond 1840-1845 ontwierp architect van der Kemp het woonhuis voor houthandelaar Ten Boven. Veel Nijmegenaren zullen het pand kennen als bank kantoor: de ABN-AMRO Bank en haar rechtsvoorgangers. Of van de Flying Tiger, die er tegenwoordig haar winkel heeft.
Hotel
Lange Burchtstraat 43
Rechts (bij de lantaarnpaal) Grand Hotel Mulder, voorheen Boggia., 1900-1910 (F69282 RAN)
Voordat het gebouw een bank werd, was het een hotel: Grand Hotel Mulder voorheen Boggia.
“Bestaande toestand” vóór de verbouwing als Incassobank (D12.39173)
Bijkantoor Incasso Bank
Het bijkantoor van de incasso-bank, Oorspronkelijk adres Lange Burchtstraat, tegenwoordig Burchtstraat 1935-1940 (Fotopersbureau Gelderland via F65405 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
“De Incasso-bank.
Opening van het kantoor Nijmegen.
Incasso-Bank Nijmegen, Lange Burchtstraat, Jan Gratama…, datum tekening 15-8-1930 (D12.39174)
Gistermorgen heeft aan de Lange Burchtstraat No. 43 alhier, de opening plaats gehad van het kantoor Nijmegen der te Amsterdam gevestigde Incasso-bank N.V. De opening geschiedde des morgens te negen uur en onmiddellijk daarop nam het bankbedrijf een aanvang; van een officieele plechtigheid was dus geen sprake, al zorgden niettemin talrijke fraaie bloemstukken voor een feestelijk cachet. De directeuren van het kantoor Nijmegen, de heeren H.L. Cappetti en W.H.B. Spoorenburg, hadden op dezen eersten dag de weetgierigheid van menigen belangstellenden cliënt te bevredigen, een taak waarvan zij zich kweten op de hoffelijke wijze hun eigen. Gistermiddag brachten de hoofddirecteuren der Amsterdamsche Incasso-bank, de heeren mr. H.M. Roelofsz en mr. R. Koole, die vergezeld waren van hunne echtgenooten, een bezoek.
Op den dag der opening was de heer Cappetti onze begeleider bij een bezichtiging van het nieuwe bankgebouw.
Zooals men weet is dit ondergebracht in het oude pand van hotel Mulder-Boggia, dat hiertoe geheel verbouwd werd en het lijkt ons niet de minste verdienste van den architect, het bureau Gratama-Dinger, dat het karakter van patriciërshuis, dat dit pand door zijn voornamen gevel steeds droeg, geheel is gehandhaafd en, zoo mogelijk, thans nog sterker naar voren komt. Een bijzonderheid, die den meesten van onze lezers wel niet bekend zal zijn, is, dat het gebouw dateert van 1860, toen het als heerenhuis gebouwd werd. De oude gevel, die, zooals gezegd, een klassiek karakter en architectonische waarde heeft, is vrijwel geheel intact gebleven; hij werd alleen opgeknapt, waartoe het nieuw aangebrachte forsche dak, de monumentale hoofdentrée en de verdeeling der ramen met roedjes het hunne hebben bijgedragen.
Is er uitwendig dus weinig veranderd, zooveel te meer wijziging heeft het inwendige ondergaan. De begane-grond-verdieping toch werd geheel uitgebroken en tevens van zware kolommen en ijzeren liggers voorzien, teneinde het groote kantoor, als één ruimte erin onder te brengen. Toegang hiertoe geeft de hoofdentrée aan de Lange Burchtstraat, met voor-vestibule, die door haar donker eikenhouten betimmering een zeer voornamen indruk maakt. Door dezen ingang komt men in een hall voor het publiek, die door een lokettenreeks- de loketten zijn 9 in getal- van het groote personeelskantoor gescheiden is. Een glazen afscheiding bevindt zich aan het einde van deze hall, waarin een deur toegang geeft tot de effectenhall, welke laatste o.a. twee afgesloten boxen telt, zoodat men rustig en ongestoord zijn bespreking kan voeren. Een aparten en directen toegang tot deze effecten-afdeeling krijgt men door een tweeden ingang aan de Hoogstraat, het zijstraatje van de Burchtstraat. Door een afzonderlijke monumentale entrée komt men dan regelrecht in de effecten-afdeeling. Een maatregel, die getroffen is voor hen, die hun zaken rustig en onopgemerkt wenschen af te doen en die dan dus niet van den ingang aan de Burchtstraat behoeven gebruik te maken. Bij deze effecten-hall bevinden zich een tweetal geriefelijk ingerichte spreekkamers en de directiekamer; deze laatste is zoo gelegen, dat men van daaruit het geheele kantoor in al zijn afdeelingen kan doorzien. Vanuit de effecten-hall voert een ruime trap, met rubber bekleed, naar beneden, naar de in zwaar beton uitgevoerde kluis-afdeeling, die naar het ons wil voorkomen, wel het summum van veiligheid biedt. De eigenlijke kluis wordt afgesloten door een viertal op elkaar volgende deuren; waarvan één de wellicht meer dan een halven meter dikke kluisdeur is, natuurlijk van een speciale sluit-inrichting voorzien. Aan het openen van deze deuren komen achtereenvolgens vier verschillende personen te pas, terwijl het regel van het huis is, dat zich met den cliënt steeds twee bankbeambten binnen begeven in de eigenlijke kluisruimte, waar zich o.a. de cassettes met effecten, ten dienste van de cliënten, bevinden; de kluis bevat bovendien nog een afgesloten ruimte voor kofferberging. Om de geheele kluis heen loopt een contrôle-gang die door middel van spiegels vanaf den ingang geheel te overzien is. Een en ander is ingericht volgens het Lips-systeem. Voor de kluis bevindt zich de z.g. kluis-hall, met acht kamers, waarin men zijn coupons kan knippen. Onder het oude gebouw bevonden zich enkele zeer oude, vermoedelijk middeleeuwsche kelders, met zware gewelven, die men thans voor archief-ruimte en centrale verwarming benut heeft.
Bij de inrichting der kantoorruimten is alle overdreven luxe vermeden; het geheel werd in den strengsten eenvoud gehouden, doch maakt wellicht juist daardoor zulk een dgelijken, smaakvollen indruk, hetgeen er niet weinig toe bijdraagt hier een frissche, zonnige sfeer te scheppen. De vloeren in de publieke ruimten zijn met tegels in streng patroon, of met marmer gedekt; ook de wanden zijn van een tegelbekleeding voorzien. De directie-kamer, evenals de knip- en spreekkamers zijn voorzien van een dof gouden lambrizeering, afgezet met eikenhout, stemmig en toch voornaam. Voor al het overige houtwerk werd eiken- of teakhout aangewend.
Op de tweede verdieping van het gebouw zijn vier kantoren ingericht, elke bestaande uit directiekamer, spreekkamer en kamer voor het personeel en die aparten ingang hebben aan de Burchtstraat. Ook hier is de aankleeding zeer verzorgd en de inrichting zeer modern.
Onze stad is door de vestiging van dit kantoor Nijmegen der Incasso-bank, een instelling van den eersten rang rijker geworden, terwijl het aanzien van de Burchtstraat, een der voornaamste straten van het centrum, er ten zeerste door werd verhoogd. Naar de directie ons mededeelde, stelt zij gaarne de gelegenheid open tot bezichtiging van de lokalen der Bank.
Ten slotte laten wij hier nog enkele bijzonderheden volgen: de verbouwing van het oude pand geschiedde volgens plannen en onder leiding van den architect der Incasso-bank, het bureau Gratama-Dinger, bijgestaan door den opzichter, den heer J.R. Vlaming. Aannemers waren de gebr. Kreyenveld te Hengelo (O.). Aan den bouw verleenden de volgende Nijmeegsche firma’s hunne medewerking:
Centrale verwarming: de fa. Jacobine-Hollandia (Merkx en Boerboom); electrische aanleg: fa. Piebenga en Schekman; schilderwerk: fa. Frowein en Mom; leibedekking: fa. Strijbos; tegels: fa. van der Venne en van der Sluis; gevelletters: fa. Linthorst; glas en glas-in-lood: fa. Langenhuizen; loodgieter: W. Engelaar en Zonen; smid: B.A. Zonnenberg en Zoon.” ( PGNC 16/6/1931)
Een mooie foto uit 1946/1946 is te zien op Noviomagus: de gebouwen aan de noordkant, waaronder Burchtstraat 69, staan er nog, terwijl er op de plaats van de panden die er tegenover stonden een lege ruimte te zien is.
Amsterdam-Rotterdam Bank, Burchtstraat, 1972 (Evert F. van der Grinten via F78233 RAN CCBYSA Auteursrechthouder RAN)De Amro-Bank, 1986 (Gemeente Nijmegen afd. Reprografie via KN12855-25 RAN CC0)
Gemeentelijk Monument
Het gebouw is sinds 1988 een Gemeentelijk Monument. Dan is een kantoor van de Amro Bank met als aanwijzing: “Kantoorgebouw. Oorspronkelijk als woonhuis gebouwd bakstenen pand van drie bouwlagen van verschillende hoogte (van onder naar boven afnemend). Leien dakschild parallel aan de straat. Het pand heeft een natuurstenen sokkel en smalle natuurstenen banden tussen de etages. De gevel is zes-assig. Geheel links en rechts bevindt zich op de begane grond een (vernieuwde) ingangspartij met daarboven op de etage een rijker gedecoreerd raam, dat een natuurstenen omlijsting met een kroonlijst op consoles heeft. Een brede, sterk geprofileerde kroonlijst bekroont de gevel.
Voor Nijmegen uniek neoclassicistisch woonhuis van monumentale afmetingen. Speelt een essentiële rol in de straatwand van de Burchtstraat en is als enig bewaard gebleven particulier gebouw van stadsarchitect Van Der Kemp ook van historisch belang.”
Deze pagina verzamelt artikelen die reeds over de Grote Markt zijn verschenen. Eerst echter een korte geschiedenis. Beide zullen van tijd tot worden aangevuld.
De Grote Markt is het grote plein in het centrum van Nijmegen en een de belangrijke centrale punten. Op 9 juli 1924 krijgt het officieel de naam “Groote Markt” (wikipedia). Rond 1254 heet het plein “Hundisborch”, later “Honsborch”. In 1425 blijken er twee stenen gebouwen te staan, in een tijd dat het nog zelden voorkwam dat er huizen van steen werden gebouwd (PGNC 20/7/1935).
Kruismarkt
Volgens het Straatnamenregister is de eerstgevonden vermelding in 1410: “Honsborch (later alleen de Z.Z.); de geheele markt, dus ook de Honsborch, heette die Cruys”; daarvoor heette het dus Hondsborh/ Hundisborch (melding uit 1254). De naam Cruys en Cruys Marct en varianten daarop is waarschijnlijk ontstaan omdat er een kruis heeft gestaan, als teken van marktrecht en marktvrede.
De marktvrede rond het kruis was bedoeld om ervoor te zorgen dat iedereen de markt kon bezoeken. Daarbij was de veiligheid van personen en goederen gewaarborgd, ook van de niet-inwonende kooplieden en bezoekers van elders. Mensen werden alleen vervolgd voor misdaden die tijdens de markt zelf werden gepleegd. Deze kruisen konden permanent zijn opgesteld, of tijdelijk worden geplaatst voor de duur van de markt.
Op een kruismarkt kon ook lagere vormen van rechtspraak plaatsvinden.
Blauwe Steen
De Blauwe Steen ligt op de Grote Markt, in de buurt van de kruising met de Broerstraat. Het is een harde natuursteen, afkomstig uit de groeven bij Vinalmont, tussen Luik en Namen. Daarom wordt deze steensoort ook wel ‘Namense’ steen genoemd.
De eerste vermelding van een Blauwe Steen is in 1522, waarbij 2 arbeiders op een dag een ring hebben bevestigd aan de Blauwe Steen. Deze steen lag zeer centraal in de bestaande bebouwing van Nijmegen: op de plaats waar de 4 wijken van Nijmegen samenkwamen: het Sint-Jansvierdel, het Sint-Antonisvierdel, het Broervierdel en het Onze-Lieve-Vrouwenvierdel. De steen werd gebruikt voor rechtspraak over kleinere misdrijven. Daarbij werden mogelijk ook straffen op deze plek uitgevoerd. Bijzonder was de procedure waarbij een verdachte driemaal rond de Blauwe Steen werd geleid: Burgers konden verdachten op borgtocht vrijkopen, zodat ze zich op een later tijdstip voor hun rechtzaak konden melden. In ieder geval heeft deze procedure nog tot 1705 geduurd.
In 1447 is er echter sprake van rechtspraak op de Grote Markt, “aen den Cruys” op de Markt. (Bron: Huis van de Nijmeegse geschiedenis). Daarbij valt mij op, dat de melding van de Blauwe Steen later is dan dat van een kruis. Zowel een Blauwe Steen als een Kruismarkt was niet uniek voor Nijmegen; een kruismarkt kwam veelvuldig voor in noord west Europa.
In ieder geval is de steen ook vervangen in 1647. Bovendien is bekend dat de inmiddels versleten steen in 1939 is vervangen. De laatste vervanging was in 1976, toen de carnavalsvereniging de Blauwe Schuit de steen adopteerde.
Sinds 1984 reikt de Vereniging van Binnenstad Ondernemers elk jaar op deze plek het Blauwe Steentje uit voor iemand, die zich dat jaar voor Nijmegen bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt.
Grote Markt
Een aquarel van Jan (Johannes) van Call (1656-1706) van een marktdag; De St. Stevenskerk, de Kerkboog en naast het Waaggebouw staan de schandpaal en de draaikooi.), 1675-1680 (GN2429 RAN)
“Ook het gebied rond de Sint-Stevenskerk, waarvan de toren gereed kwam in 1326, raakte langzamerhand bebouwd. In de loop van de 14de eeuw verhuisden het stadhuis, het vleeshuis en de waag van de laaggelegen Waaloever naar de Burchtstraat en werd het plein tussen kerk en raadhuis ingericht als marktplaats, de latere Grote Markt. Zo concentreerde zich pal naast het religieuze centrum op de Hundisberg ook de bestuurlijke en economische macht van Nijmegen op de heuvel. Daarmee bereikte de ontwikkeling van de stad, reeds ingezet in de 12de eeuw, een voorlopig hoogtepunt. Het stadscentrum had zijn definitieve plek gekregen.” (Het Grote Geschiedenisboek van Nijmegen, onder redactie van Rob Camps en anderen, bladzijde 45-46).
Op 9 juli 1924 besluit de gemeenteraad officieel tot de naam “Groote Markt”.
Winkels
Op de Grote Markt en haar omgeving werden de eerste eeuwen vooral goederen verkocht op de markt. In de negentiende eeuw, vooral na de ontmanteling van de wallen, ontwikkelde de Grote Markt zich tot een belangrijk winkelgebied. Toch waren er ook daarvóór al winkels: “Ook hier werden in den ouden tijd vele taveernen en logementen van naam aangetroffen en bewijs, dat zich hier een winkelstand ontwikkelde, was wel, dat hier van 1420 tot 1603 de geheele Westzijde werd ingenomen door het Gewandhuis of de Lakenhal. Reeds vroeg in de 15e eeuw werd hier een Vleeschhuis gebouwd. Zooals reeds gezegd, werden hier sinds de vroegste tijden levensmidellenmarkten gehouden, maar reeds in 1659 stonden er winkels, zooals uit een procedure van dat jaar blijkt, toen iemand, naast het huis “in den Bril”, een winkel opende met hetzelfde huisteeken en hem, bij raadsbesluit, gelast werd “geenen bril, maar een ander teycken hebben yttehangen, ende het oude bort intetrekken ende te veranderen, omme daerdoor alle confusies ende disordres voortecomen.” (PGNC 20/7/1935)
Zoals gezegd kwamen er in de 19 eeuw volop winkels aan de Grote Markt. Een belangrijk moment is de vestiging van Bahlmann in 1838; De keten van Bahlmann was een de grondleggers van de winkelketens in Nederland.
De voorgevels van de beide panden van Bahlmann & Co., Manufactuur & Modeartikelen aan de Grote Markt, 1915-1920 (F13420 RAN)
Vestiging Bahlmann op de Grote Markt in 1838 In 1838/1839 opent Bahlmann & Co. haar filiaal in manufacturen in Nijmegen aan de Grote Markt (“in de Burgstraat, Lett. A, No.4). Voorheen zat hier Manufacturenhandel Auwerda. (PGNC 29/5/1838) Het pand gaat als “Roode Hert” in ieder geval terug in de tijd van Alva. In 1908 heeft…
En in 1895 opent “De Zon” van Vroom en Dreesmann haar deuren. Beide winkels zullen uitgroeien tot grote zaken door naastgelegen panden bij de winkel te betrekken.
De voorgevel van het pand van Vroom & Dreesmann na de verbouwing in 1916, Grote Markt, architect Welsing, 4/1916 (F13374 RAN)
In 1895 opent manufacturenzaak “De Zon” van Vroom & Dreesmann haar bescheiden zaak op de Grote Markt. Een 2e zaak volgt in 1900, welke door overnames van omliggende panden zal uitgroeien tot een gigantische, prachtige winkel.
Een van deze winkels was van de firma Heydt/Heijdt. Willem Heydt. Dit pand had Grote Markt 30 als adres (op de locatie waar tegenwoordig Kannenmarkt 2 is). Heydt. was naast winkelier ook amateurcomponist. Naar hem is in Nijmegen de Willem Heijdtstraat vernoemd.
Oscar Leeuw, die in 1926 de verbouwing van de winkel ontwierp, maakte ook het grafmonument op de R.K. begraafplaats aan de Daalseweg. Lees hier over de verbouwing:
Tijdens het bombardement van februari 1944 werd de zuidkant van de Grote Markt zwaar getroffen. Onder andere de grote winkels van Vroom en Dreesmann en de Hema werden daarbij verwoest.
Herbouw
Na de oorlog vond herbouw plaats. De Grote Markt was een van de locaties waar grote gebouwen moesten komen. Over de gehele breedte kwamen nu de Hema en de Vroom & Dreesmann.
Vroom & Dreesmann
Vanuit onder de Kerkboog in de richting van het pand van Vroom & Dreesmann.
Dit pand ligt aan de Grote Markt. Vroom en Dreesmann is er al een tijd niet meer. Op 31 december 2015 werd het bedrijf failliet verklaard, 1954-1955 (Foto Grijpink via F14236 RAN CCBYSA)
De vooroorlogse Vroom & Dreesmann (zie elders op deze pagina) was tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest. Daarna kwam het in een noodwinkel op het Keizer Karelplein. In 1955 ging de nieuwe V en D open.
Let ook op de Grote Markt met de geparkeerde auto’s.
Het Hema gebouw aan de Grote Markt is een van de meest roemruchte gebouwen van Nijmegen. De een vindt het een teken van de moderniteit, de ander eenvoudigweg lelijk of stoort zich aan het grote contrast met de historische panden van de Grote Markt. De architect was Abraham Elzas, de huisarchitect van het Bijenkorf concern…
Wanneer “een dezer dagen” met de bouw van het flatgebouw op de hoek van de Augustijnenstraat en Stikke Hezelstraat zal worden begonnen, schrijft de Gelderlander hierover een artikel op 5-7-1954:
Het flatgebouw bestaat uit “vier winkels, waaronder een groot winkelhuis op de hoek met verkoopruimte op de etages en verder woonflats en kantoorruimtes.” Het gebouw is vrijwel net zo hoog als het flatgebouw op Plein 1944. De gevel is aan de kant van de Augustijnenstraat 40 meter breed en aan die van de Stikke Hezelstraat 20 meter. Op de hoek komt een schoorsteen voor de verwarming van het gehele gebouw, verpakt als reclamezuil met lichtvlakken. Op de hoek zullen “eilanden-etalages” komen.
De opdrachtgever is “een van de grootste Levensverzekeringmaatschappijen in ons land.” De archticten zijn H. Brouwer uit Arnhem en F.W. de Vlaming en Amsterdam. De aannemer is N.V. Aannemersbedrijf v.h. B. van Berkel. Op de begane grond komt de damesmodewinkel de Viersprong. Een foto van eind 50 is te vinden op F16552.
Nanking en China
In 1955 verplaatst Nanking haar Chinese restaurant op de Grote Markt 37. In 1952 was ze het eerste Chinese restaurant geweest, dat zich in Nijmegen had gevestigd. In 1953 was Tai Tong op Plein 1944 gevolgd. “De behoefte aan restaurants van dit soort is blijkbaar zo groot dat “Nanking” de grote stap kon doen om zich vanuit de Lange Hezelstraat te verplaatsen naar de Grote Markt 37, naar het pand waarin eerst het café en hotel de Roemer was geplaatst”. “Vooral in verband met het vreemdelingenverkeer is het van belang dat Nijmegen ook op dit gebied iets aparts kan bieden,evenals de andere grote steden in van ons land dit doen.” (Gelderlander 2-5-1955).
Op nummer 36 zal bovendien het restaurant China zich gaan vestigen. (Noviomagus)
In 1924 laat de Nederlandse Hervormde Gemeente het pand naast de kerkboog verbouwen als kantoor. Daarbij laat ze het uiterlijk herstellen naar een 16e/17e eeuws uiterlijk.
Toen de lakenhandel in de 16e eeuw aan betekenis verloren, werd de lakenhal opgedeeld in verschillende panden. Daarbij werd besloten om de doorgang naar de kerk te vergroten, waarvoor in 1542-1543 twee delen werden gesloopt. Daarvoor in de plaats kwam een poort, gebouwd in een in overgangsstijl tussen gotiek en renaissance in, een ontwerp van…
In 1612 werd het huidige gebouw van de Waag gebouwd, ook Boterwaag genoemd, in de Hollandse Renaissancestijl. Naast Waag was het gebouw in gebruik als Vleeshuis en als Hoofdwacht. In 1882 vond een belangrijke verbouwing plaats door stadsarchitect Weve.
Het beeld van Mariken is een van de meest iconische gezichten van Nijmegen. Het werd gemaakt door Vera Tummers-van Hasselt en onthuld in 1957. Zij had in 1953 een uitvoering van het wagenspel gezien en zich afgevraagd waarom er geen beeld van Mariken was. Dit beeld kwam er, een geschenk van Vroom en Dreesmann.
Westzijde van de Groote Markt rond de eeuwwisseling. In het midden de Kerkboog met de naastgelegen Vleeschhouwerij van H.M. van Benthem, geheel links de winkel in huishoudelijke artikelen van J.L.A. Goette. Op de achtergrond de Stevenskerk en -toren op het St. Stevenskerkhof, 1898-1902 (F25452 RAN)
In 1883 opent J.LA. Goette zijn nieuwe winkel aan de Grote Markt 17, naar ontwerp van architecten Giesing en Semmelink. Hij zal hier tot 1918 zijn winkel hebben.
Gebrs. Lampe: Rechts het pand van de Gebroeders Lampe, herkenbaar aan het ronde bord bovenop het gebouw de groentemarkt gezien in de richting van de Stikke Hezelstraat, links de gevels van Bahlmann en de HEMA, 1920-1925 (RAN ZN24878)
In 1919 ontwierp de architect Willem Hoffmann op de plaats waar voorheen een koperslagerij had gezeten de winkel voor de Gebroeders Lampe. Deze zaten slechts enkele jaren in dit pand. Vervolgens kwam hier Bata, die het ontwerp van het pand grotendeels intact heeft gelaten. Het pand is in 1967 gesloopt.
In 1967 vond de sloop plaats van Grote Markt 17, om plaats te maken voor de Raiffeisenbank. De architecten van dit gebouwe waren J.A. de Bel en Ir. H.S. Meulenbelt uit Nijverdal. De aannemer was Aannemersbedrijf v/h G. Tiemstra en Zn. De bank heeft het pand een aantal keren intern als extern laten verbouwen, waarbij…
De gerestaureerde gevels van “d’Oude Laeckenhal”, Grote Markt 23-24 (Fotopersbureau de Gelderlander Auteursrechthouder J.F.M. Trum via F14244 RAN CCBYSA)
De Grote Markt 23 en 24 (huidige adres) maakten in de middeleeuwen onderdeel uit van de lakenhal. In de 16e eeuw werd deze hal opgedeeld in verschillende panden. In 1933 liet Pauw Witjes zijn twee horecapanden samenvoegen en deze -met veel bijval- restaureren naar 16e-17e eeuwse sfeer. Tegenwoordig zit alweer jarenlang Café Daen in het…
Vestiging Bahlmann op de Grote Markt in 1838 In 1838/1839 opent Bahlmann & Co. haar filiaal in manufacturen in Nijmegen aan de Grote Markt (“in de Burgstraat, Lett. A, No.4). Voorheen zat hier Manufacturenhandel Auwerda. (PGNC 29/5/1838) Het pand gaat als “Roode Hert” in ieder geval terug in de tijd van Alva. In 1908 heeft…
In 1895 opent manufacturenzaak “De Zon” van Vroom & Dreesmann haar bescheiden zaak op de Grote Markt. Een 2e zaak volgt in 1900, welke door overnames van omliggende panden zal uitgroeien tot een gigantische, prachtige winkel.
De passage van Vroom en Dreesmann in 1939: merk tevens het bij de Passage getrokken pand links van de bogen op: dit was de winkel van Bielen. (Een gedeelte van de zuidzijde van de Grote Markt, met v.l.n.r. de sigarenzaak van J. van Steensel; de Passage van Vroom en Dreesmann (met de 3 bogen); de apotheek / drogisterij van E.G. Moeijs, en de schoenenzaak van de Gebroeders Raemakers. Rechts de hoek met de Scheidemakersgas. Links de hoek met de Broerstraat), 1939 (ir. J.G. Deur via F14009 RAN CCBYSA)
In 1925 laat Vroom en Dreesmann een passage bouwen tussen de Broerstraat en de Grote Markt. Hiervan is Oscar Leeuw de architect. De passage staat aanvankelijk naast het pand van Bielen, waar in 1902 haar uitbreiding met een 2e winkel had plaatsgevonden. In 1930 zal ook het pand van Bielen (weer) worden gekocht en bij…
De Grote Markt met daarbij de St. Stevenstoren en het Waaggebouw, gezien vanaf ongeveer de “Blauwe Steen”; op de voorgrond een koetsier met rijtuig en in het midden de lantaarnpaal, 1890 (GN642 RAN)
In 1885 had de gemeente op de Grote Markt een gietijzeren lantaarnpaal geplaatst. Vanwege zijn vorm van drie armen met lichten en 1 lamp bovenop werd die lamp ook wel “Burgemeester en Wethouders” genoemd. In de jaren 20 werd deze paal echter verwijderd. https://www.noviomagus.nl/vrijkun21.htm
In 1978 gaf de Verenigde Bedrijven Tiemstra vanwege haar 75-jarige jubileum een lantaarnpaal cadeau aan de gemeente Nijmegen.
De vier-armige lantaarnpaal, gegoten door de Nijmeegse IJzergieterij, aangeboden aan de Gemeente Nijmegen door de firma Tiemstra te Nijmegen, Grote Markt, 5/1978 (Theo Hendriks via F14252 RAN CC0)
Kiosk de Blauwe Steen
De kiosk “De Blauwe Steen”, januari 1991 (Ber van Haren via KN14937-17 RAN CC0)
Grote Markt 32
Gevonden gebruikers
Hieronder staan de tot nu toe gevonden gebruikers weergegeven.
J. Arends
In De Gelderlander 5/5/1905 komt Groote Markt 32 & 35 voor als J. Arends Café-Restaurant, die de “Alleinverkauf unseres Mittelrheinischen Exportbieres” heeft.
“Het Goedkoopste Meubelhuis” van M. Frank
M. Frank heeft in ieder geval in november 1914 zijn “Goedkoopste Meubelhuis” op Groote Markt 32, 35 en 36 (PGNC 19/11/1914)
In zijn advertenties speelt hij regelmatig in op het kopen van meubelen vanwege het huwelijk, met als gevonden koppen: “Huwelijk!!!” (De Gelderlander 20/12/1914), “Groote Opruiming!!! Extra aanbieding voor Jongelui die trouwen gaan!!!” (De Gelderlander 23/2/1918)
In ieder geval is hij in 1918 ’s zondags ook geopend (De Gelderlander 23/2/1918).
In de Gelderlander 16/8/1919 is nog een advertentie van hem gevonden.
Bömers
In juli 1916 is Grote Markt 32 de rijwielhandel van A. Bömers, wanneer er 2 bekwame rijwielreperateurs en 1 bekwame boekhouder of boekhoudster wordt gevraagd. (De Gelderlander 4/7/1916)
In oktober 1916 heeft H. “Beumers”, rijwielhandelaar, zich gevestigd op Grote Markt 32. Hij is dan afkomstig van Den Haag (De Gelderlander 8/10/1916)
In Gelderlander 16/11/1916 en PG]NC 3/12/1916 staat een winkelhuis, Augustijnenstraat 16, te koop met 3 spiegelruiten en circa 15 meter voorfront, “terstond te aanvaarden”. Inlichtingen zijn dan te bekomen bij A Bömers, Grote Markt 32. Ook in februari 1917 is nog een een dergelijke advertentie gevonden.
Dan blijkt hij Augustijnenstraat 16 zelf te kopen: in April 1917 kondigt Bömers de uitverkoop aan, waar tot en met mei 500 rijwielen worden uitverkocht, tot 10 mei “voor de helft vanden prijs”. Hij heeft dan “groote aankoopen van eenige waggons goederen” gedaan en heeft zelf een grote voorraad. Bovendien zal hij zijn zaak van de Groote Markt 32 verplaatsen naar Augustijnenstraat 16 “mijn eigen pand wat ik gekocht heb”. (De Gelderlander 18/4/1917)
Daarna lijkt het pand in gebruik te zijn door bedrijven die er slechts tijdelijk zitten:
Nougatwinkel van J. Groenteman. Dit kan echter ook slechts de aanduiding van een kraam zijn, aangezien het een kermisadvertentie betreft (PGNC 30/9/1917)
Advertentie sigarenverkoop (PGNC 22/2/1919)
A.A. Hijl, agent van “De Telegraaf” en ”De Courant” (PGNC 31/12/1919), mogelijk is de sigarenadvertentie ook van hem
Dames Hoeden-Magazijn L. Luyten (PGNC 7/7/1921). Tot eind december zal P. Luyten in het pand blijven, om daarna de zaak over te brengen naar het aangekocht pand Bisschop Hamerstraat No. 8 (PGNC 16/9/1922)
In mei 1922 staat het pand te koop:
“Het pand gelegen aan de Groote Markt op den hoek van de Vijfringengas, bevattende twee Winkelhuizen aan de Groote Markt 32 en 35 en Bovenhuizen aan de Groote Markt 33 en Vijfringengas 2 met erven samen groot 1.96 Are, te veilen in twee perceelen en massa.” (PGNC 27/5/1922)
Koning van Pruisen
Een foto van dit pand is te zien op F39905 RAN, gedateerd op 1930.
In februari 1923 vraagt H.A.M. Teunissen een verlofvergunning aan voor het schenken van alcoholhoudende dranken op het adres Grote Markt 32 (PGNC 26/2/1923).
In de nieuwjaarsadvertentie is het G.H. Teunissen (dus met andere initialen), Café “Koning van Pruisen” (PGNC 31/12/1923)
In de advertentie “wegens sterfgeval gesloten”, blijkt op de Groote Markt 32 Café G.H. Teunissen te zitten en op Gr. Markt 35 Kruideniers- en Comestibleszaak H.N.F. Teunissen (De Gelderlander 20/2/1925)
Na de oorlog?
Vlak na de oorlog lijkt een bovenetage of in ieder geval een ruimte daarvan (met een ingang aan de Vijfringengas) voor een aantal noodactiviteiten te worden gebruikt:
Van Dijk en Witte kondigen de opening aan voor hun keer- en reparatiewerk vanaf 7 november op Groote Markt 32 (1ste Etage) (Ingang Vijfringengas) (De Gelderlander 4/11/1944)
In ieder geval in 1945 is het café “De Koning van Pruisen”, in een aankondiging voor de missen en katechismus die daar gegeven zullen worden (De Gelderlander 8/2/1945), ingang Vijfringengas (De Gelderlander 25/1/1945)
Kapper Ditshuizen
In 1948 komt J.H. Ditshuizen, kapper voor op Grote Markt 32 en daarnaast J.Th. van Ditshuizen.
Hotel Café Marktzicht
Café Marktzicht van de familie de Haard, gezien vanaf het dak van Vroom & Dreesmann ; P.S. Dit pand heette vroeger Die Vijf Gulden Ringen ; hier zat ooit Hotel Cafe Restaurant De Koning van Pruisen, 9/1977 (Theo Hendriks via F14266 RAN CC0)
In 1955 staat Hotel Café Marktzicht op nummer 32.
Op 4-7-1989 is er een grote brand in het pand. Een foto hiervan is te zien op F50770 RAN. Het gerestaureerde pand is te zien op een foto uit 1991: F30243 RAN
Gemeentelijk Monument
Het pand is geen Gemeentelijk Monument met als tekst van het besluit tot aanwijzing
“Cafébedrijf met bovenwoning.
Door verschillende verbouwingen van het in wezen nog 17e of 18e-eeuwse pand in huidige vorm gebracht huis van drie bouwlagen met pannengedekt schilddak. Bakstenen gevel van drie assen, met op de hoeken pilasters van gestucte blokken en kroonlijst met polychrome rozetten. De pui op de begane grond heeft een gewijzigde indeling binnen resten (vooral de kroonlijs ) van de orspronkelijke houten winkelpui. Op de eerste etage in het midden een klein balkon met smeedijzeren hekwerk en een omlijsting van de balkondeuren met smalle zuiltjes. Ter weerszijden daarvan ramen met stucomlijsting en afgeschuinde bovenhoeken. Op de tweede etage drie openslaande T-vensters met stucomlijsting en eveneens afgeschuinde bovenhoekjes. In het midden boven de goot halfronde dakkapel.De zijgevel van het pand aan de Vijfringengas is geheel gepleisterd met imitatie-natuursteen voegen. Op de etages bevinden zich steeds twee ramen en een blind venster. Op de begane grond een deur, een blind en een ziend venster en een gewijzigde portiekopening.
Bouwjaar: gevel ca. 1875-1880.
Karakteristiek pand aan het hoofdplein van de stad met beeldbepalende werking”
Hoek Grote Markt – Grote Straat
Grote Markt 42 (huidig)
Boekhandel Drukkerij Thieme op de hoek met de Grotestraat ; vroeger heette dit pand De Munt), 1910 (D170 RAN)
Drukkerij Thieme had 80 jaar in dit gezeten. Zie voor een geschiedenis van dit pand de artikelen over de verbouwingen door architect Zoetmulder:
