Wonen, werken, leven, oud en nieuw, natuur en gebouwd in Nijmegen
Gesloopt
Tegenwoordig lijkt “This too shall pass” een staande uitdrukking. Oorspronkelijk is het een Perzisch gezegde welke in het westen vooral bekend is als hertelling “Solomon’s seal” van Edward FitzGerald.
Met de boerenbont omlijsting en dat al bekend is wat de afloop zal zijn -sloop- krijgt het volgens mij iets van een humoristische bordjeswijsheid. Overigens geschilderd op de loods waar ook al ‘Delete’ op was geschilderd. In oktober 2022 was het zover en werd deze loods gesloopt.
In de Biezen geeft het gebruik van andere soorten steen de grens en vindplaatsen van het Romeinse Ulpia Noviomagus aan.
De klinkers zijn die van de stadsgrens en binnenin de stadsgrens van Romeinse gebouwen.
Met het blauw is de stadsgracht aangegeven.
Het huidige Maasplein lag in de Romeinse stad Ulpia Noviomagus. Er zijn dan ook 2 tempels gevonden. De Romeinse resten zijn inzichtelijk gemaakt. In 1921 werden hier 314 arbeiderswoningen gebouwd, waarvan inmiddels een deel in de jaren 90 is vervangen door nieubouw. Om het plein een minder stenig aanzicht te geven, is het in 2019 vergroend.
Het Maasplein ligt binnen de Romeinse stad Ulpia Noviomagus. Bij archeologische opgravingen zijn op het Maasplein 2 Romeinse tempels gevonden. Een was gewijd aan de godin van voorspoed Fortuna, de ander aan Mercurius, god van de Handel. Op deze plaats is veel handel gedreven, vandaar dat deze tempels waarschijnlijk juist aan deze 2 goden zijn gewijd. Daarbij betekent Noviomagus “Nieuwe Markt”.
De tempels stonden aan een plein met een galerij met kleine vertrekken. Vlakbij stond een stadsvilla. Mogelijk woonden hier de priesters van de tempels.
Handelaren brachten in de tempels offergaven. Bijvoorbeeld voor een gunstige overeenkomst of veilige handelsreis. Als offergaven zijn bij opgravingen delen van stenen altaren, godenbeeldjes en verkoolde resten van zaden en pitten van pijnboom, dadels en vijgen gevonden. Daarnaast komen botten voor van rund, schaap of geit en verschillende soorten vis.
Waarschijnlijk zijn bij de grote stadsbrand van 180 na Christus ook de tempels verloren gegaan. Deze zijn niet meer herbouwd. Er zijn geen vondsten uit de derde eeuw gevonden.
De Romeinse stad had ook een badhuis, deze is te vinden op het huidige Honig-complex.
In 1921 werden in de omgeving van het Maasplein 314 arbeiderswoningen gebouwd door de Woningvereeniging Nijmegen, het latere Portaal.
Op 5 augustus 1922 ging het badhuis open. Deze werd beheerd door de Woningvereeniging, waarbij de gemeente Nijmegen eventuele tekorten aanvulde. Het badhuis sloot in 1975. Lees hier over het Badhuis met een artikel uit de Gelderlander uit 1922 naar aanleiding van de opening:
Het Badhuis is gebouwd in opdracht van Woningvereeniging Nijmegen, naar een ontwerp van de architect J.C. Hermans (1921-22). Daarbij was…
Lees MeerDe huizen en het Badhuis zijn vanaf het jaar 1994 gesloopt.
Als herinnering aan de Romeinen en om een beeld te geven hoe de tempels er uit hebben gezien is op het Maasplein een podium gebouwd. Daarvoor is een brede trap met vier treden. Op het podium staan 4 zuilen en een bronzen informatiebord.
De contouren van de tempels en stadsvilla zijn evenals de andere Romeinse vondsten met klinkers aangegeven.
Rond 2019 begon het idee te leven om het stenige plein te vergroenen. Behalve de beleving van het plein te verhogen bestond ook de behoefte aan vergroening ook om bij te dragen om de hitte in de stad tegen te gaan en regenwater beter te laten weglopen. In het kader van Operatie Steenbreek: Stenen eruit, groen erin! Is 2100 m2 -omgerekend zouden dit 23.000 stoeptegels zijn- aan steen en asfalt vervangen door groen. Gemeente en bewoners hebben nagedacht hoe ze het plein konden vergroenen. Daaruit ontstond het idee om het plein beplanten met planten die de Romeinen zelf in hun tuin hadden staan. Zoals kastanje, rozen, hazelaar en moerbei. Daarmee is het plein ook een voorbeeld hoe historie en groen elkaar kunnen versterken.
Op 14 juni 2019 vond de opening plaats.
Tempelcomplex op het Maasplein, Huis van de Nijmeegse geschiedenis
Maasplein, De Wester Een leuk artikel over heden en verleden, met interviews met bewoners
Maasplein van asfalt naar Romeins groen, De Bastei
Maasplein of Maasstraat, Waterkwartier of Biezen, Rob Essers
Eerste stappen in de strijd tegen hitte en hoosbui, AD
Cultuurhistorische visie Waterkwartier
Het Badhuis is gebouwd in opdracht van Woningvereeniging Nijmegen, naar een ontwerp van de architect J.C. Hermans (1921-22). Daarbij was…
Aan de Voorstadslaan 175 t/m 207 staat een rij woningen, allen gebouwd door J. Th. Weisscher. Behalve 175 zijn zij…
Het badhuis in de Tulpstraat is gebouwd in 1921 en maakte onderdeel uit van de bouw van 51 woningen met…
Roerstraat
De Roerstaat is een van de straten waar het project ‘tegels wippen’ al plaats heeft gevonden. Bewoners krijgen dan de mogelijkheid om letterlijk tegels uit de stoep te wippen en hier planten voor in de plaats te zetten. In het geval van de Roerstraat (en een deel van de Waterstraat) kregen bewoners de mogelijkheid van Woningcorporatie Portaal om planten uit te zoeken naar aanleiding van de renovatie van hun woning. Een van de onderdelen van deze renovatie was overigens het aanbrengen van groene daken op bergingen
Verder lezen:
Nieuwe Nonnendaalseweg, bij Ridderspoor
Deze kruidentuin is een openbare pluktuin. Iedereen kan langs komen om verse kruiden te plukken voor eigen gebruik. Zoals het bordje al aangeeft: Pluk zuinig aub!
Deze pluktuin is op 16 juni 2022 officieel geopend.
Op deze locatie stond tot 2014 de school de Aquamarijn, welke in de jaren 70 was gebouwd. Bij de verplaatsing van de school wordt het oude pand gesloopt.
Aangezien de wijk een tekort aan groenvoorzieningen heeft, besluit de gemeente de locatie groen te houden en een park in te richten. De gemeente houdt een groennorm van 0,5 ha groen binnen 300m van elk huis aan. “Het resultaat moet een sober en doelmatig wijkpark zijn dat in nauw overleg met wijkbewoners tot stand is gekomen en dat past in het stedelijk weefsel van De Biezen, aansluit op de omgeving en rekening houdt met eventuele toekomstige ontwikkelingen.” (Nijmegen Oud West 2015)
Het terrein ligt binnen het gebied van de Romeinse grafvelden ten zuidoosten van de Romeinse stad Ulpia Noviomagus.
Daarom vond in het voorjaar van 2016 archeologisch onderzoek plaats. Het was daarbij duidelijk dat het om een ‘verstoord’ gebied ging: grond waarin steeds de Romeinse tijd van alles mee is gebeurd. Bovendien betrof het de bovengrond; mogelijk zijn er wel graven aanwezig die lager liggen dan het niveau tot waar is opgegraven. Er werd echter wel 1 scherf gevonden van een bakje aardewerk van “terra sigillata” (gestempeld aardwerk). Op deze “stempel” staat “SILVI·OF”. Het betreft waarschijnlijk een bakje van een pottenbakker die wordt aangeduid als Silvius II, een pottenbakker die van 120 en 160 werkte nabij Les-Martres-des-Veyre (in het Franse Lezoux, nabij Clermont-Ferrand). Dit stempel komt op bakjes veel voor. Bij andere opgravingen ten aanzien van Ulpia Noviomagus waren vroeger al 2 soortgelijke stempels gevonden. Waarschijnlijk is dit bakje een grafgeschenk geweest. Waarbij het graf rond 1900 tijdens bouwwerkzaamheden vergraven is.
Het park is op 23 september 2017 geopend. Wethouder Renske Helmer-Englebert onthulde daarbij een informatiebord over de Romeinse graven.
Bronnen
Nijmegen Oud West 2015, in het bijzonder Park De Kraaij (Spechtstraat)
Excursie klimaatbestendige stad Nijmegen, 2018
Brief Rob Essers aan de Gemeenteraad
Een archeologische begeleiding bij de sloop van een schoolgebouw aan de Spechtstraat 4 (Nijmegen), Jeroen Oosterbaan, 2016
1985, Tweede Oude Heselaan 384 (Michiel de Ruyterschool)
Net als veel andere werken van de Vries is dit werk van metaal. Een mooie toelichting op zijn werk staat op de Kunstbus.
Bronnen en meer lezen:
2022, Tunnelweg
“Al mot ik Krupe” is de zesde uitvoering voor de Muur voor talent.
“Al mot ik krupe, op blote voeten gaon. Ik wil nog een keer Sint Steven horen slaon.” is het refrein uit “Al mot ik krupe” van Graodus van Nimwegen. De schouder en arm symboliseert een omhelzing door de Stevenskerk Deze schildering is een hommage aan het lied en de Nijmegenaar als harde werker.
Persoonlijk vind het jammer dat een kunstwerk na een jaar alweer moet plaatsmaken voor het volgende werk: In de stad zijn er genoeg plekken waar een mural de locatie kan opfleuren.
Bronnen en verder lezen:
Uitvoeringsprogramma 2023-2024 Kunst in de openbare ruimte.pdf
Zesde uitvoering van de muur voor talent, De Brug
De zesde uitvoering van Muur voor Talent is nu te zien!, Beeldende Kunst Nijmegen
2022, Nieuwe Marktstraat
De Oudste Stad van Nederland is een van de Waalpaintings. Het verbeeldt de Romeinse tijd. En dan is het niet verwonderlijk dat de schildering over Noviomagus (Nieuwe Markt) in de Nieuwe Marktstraat is gekozen. Daarnaast kijk je als je door de tunnel kijkt, rechtstreeks in de richting van de plek waar de Romeinse vestiging begon.
Ook de tippelzone komt aan bod: Sex(tus) Secund(us) Papiria was een Romein. Zoals linksboven is te zien, is “Sextus” afgekort.
Zie voor meer uitleg van deze muurschildering en de overige werken de site van Waalpaintings
Leemptstraat 34/ Castellastraat
De loods is oorspronkelijk gebouwd voor een houthandel. Later werd het een papieropslagplaats voor de Thieme Drukkerij. Tot 2000, toen Thieme als GrafiMedia Groep verhuisde naar het industrieterrein.
Een mooi en uitgebreid artikel over de ontstaansgeschiedenis van Thieme is te vinden op Noviomagus.
Vanaf 1985 is een deel verbouwd voor bouwactiviteiten, opslag en werkplaats. Aanvankelijk door Stichting Steigers en van 1988 tot 1992 door bouwbedrijf Intervam. Sinds 1993 zit Veerdonk + Mulder (Van de Veerdonk Bouw en Regie) er. Aanvankelijk als huurder en later als eigenaar.
Jan van de Veerdonk en Gary Mulder waren aanvankelijk bezig met renovatie werk in de 19e eeuwse schil. In een interview met Nijmegen-Oost: “Vroeger om vooroorlogse panden bewoonbaar te maken, daarna renovaties en tegenwoordig om ze te verduurzamen”, legt Jan uit. “We kenden de problemen vaak omdat we ze al eerder in diezelfde straat al hadden meegemaakt.”
Het deel wat voor bouwactiviteiten wordt gebruikt, werd steeds kleiner.
In 2008 is de eerste verdieping verbouwd tot een kleine zaal en Theater Thiemeloods. Dit paste tevens goed in de nieuwbouwplannen van het naastgelegen Dobbelmanterrein. Een deel van de opslag en magazijnruimte op de begane grond is later verbouwd tot foyer.
De bron van de historie is grotendeels de eigen site van de Thiemeloods. Zie ook de agenda, met onder andere veelal kleinschalige, bijzondere concerten en andere activiteiten.
Nu van de Veerdonk in april 2024 is gestopt, kondigde hij het pand te willen verkopen. Momenteel (december 2024) is er een actie aan de gang om de Thiemeloods te kopen door een “groep wijkbewoners en cultuurminnaars”.
Op de locatie van drukkerij ligt nu het Thiemepark.
In de doorgang van de Thiemeloods is een muurschildering te zien. Naast de letters Thiemeloods, komen er allerlei facetten van het leven in Bottendaal aan bod.
