Het pand met links het tunneltje van de Hendrikhof is paardenslagerij Boukes. Het ‘Oorlogsmonument voor de Nederlandse militairen uit het Rijk van Nijmegen, gevallen in de Tweede Wereldoorlog’ , gemaakt door Jac Maris (1951) (op een nieuwe sokkel) ; Op de achtergrond de St. Petrus Canisiuskerk in de Molenstraat. Links de zaak van Holla’s kledingsmagazijn. Rechts naast de winkel van Theo Seegers de juwelier J.H. Courbois en links van Theo Seegers de slagerij van P.W. Boukes ; Op de hoek met de Molenstraat de zelfbedieningswinkel van Jansen-Hendriks, 1954-1955 (F42032 RAN collectie KNBLO, auteursrecht J.F.M Trum CC-BY-SA)
In 1951 ontwerpt architect Treur de paardenslagerij Boukes, met daarboven bovenwoningen. Zijn winkel aan de Bloemerstraat werd tijdens het bombardement van 22 februari 1944 verwoest.
Plan tot herbouw van een slagerij met 2 bovenwoningen aan het Plein 1944 te Nijmegen voor den heer P.W. Boukes, datum tekening 14-6-1951
De paard en wagen komt door het tunneltje van de Hendrikhof. Rechts is de paardenslagerij. Treur ontwierp ook het naastgelegen pand Plein 1944 3-4, rechts op de tekening te zien.
Op GN8925 RAN is een foto van het interieur te zien.
“Paardenslagerij Boukes op ’t Plein
Weer een nieuw en fors pand aan het Plein is vanmorgen om elf uur geopend. Het is de oude, bekende paardenslagerij van P.W. Boukes, sinds 1878 “de eerste Nimweegse”. Grootvader Boukes begon in dat jaar aan de Bottelstraat. Daar werd de zaak te klein en verplaatsing was noodzakelijk. In de Bloemerstr. Floreerde de zaak vele jaren tot dat die zwarte dag van 22 Februari 1944 de totale ondergang bracht. Kort daarna werd in een pand in de Lange Hezelstraat opnieuw begonnen, terwijl de bouwplannen reeds in voorbereiding waren. De nieuwbouw aan het Plein liet op zich wachten, maar nu het nieuwe pand geopend is, is het resultaat die wachttijd ook wel waard. Architect Treur heeft er iets moois van gemaakt en aannemersbedrijf Gebr. Detmers voerde het werk keurig en vlot uit. De firma v. Werkhoven uit Amsterdam leverde de winkelinventaris die bijzonder fraai is. Het is een mooie, frisse slagerij geworden, een aanwinst voor het reeds zoveel fraaie zaken rijke Plein 1944.
Moderne koelkasten, ruime etalages, betegelde wanden en toonbanken, een keurig kantoor, heldere werkplaatsen, ziedaar wat opvalt bij een bezoek aan deze nieuwe aanwinst van het Plein.” (De Gelderlander 4/12/1952)
Detail van bovenstaande foto (F42032 RAN collectie KNBLO, auteursrecht J.F.M Trum CC-BY-SA)
Op bovenstaande foto lijken de panden waar op de begane grond de tunnel naar de Hendrikhof, Boukes (Plein 1944 2), Seegers (gebouwd als voor Ceulemans, Plein 1944 3-4) en Courbois (Plein 1944 5-6) lijken 1 geheel te vormen. Ook het pand van Ceulemans is ontworpen door architect Treur, het pand van Courbois door architect Goddijn.
Naast de winkel op begane grond, waar momenteel (januari 2024) al weer jaren de Tempel zit, heeft er in ieder geval een verbouwing van de bovenwoningen plaats gevonden, waarbij de kozijnen vervangen zijn.
Vervolg
Plein 1944 2 op juli 2018 (Google Streetview)
Hoewel niet uitputtend onderzocht, kom Paul Boukes, Paarden- Veulen- Runder- en Varkensslagerij sinds 1878 voor in het Adresboek van 1971.
Momenteel (januari 2024) heeft De Tempel sinds 2002 al weer jarenlang haar winkel in dit pand.
In 1954 heropent schoenenzaak Raemakers haar pand aan de Broerstraat. Het ontwerp is van architect Treur in een combinatie van modern beton en traditioneel rode baksteen.
Vishandel Overmeer, Augustijnenstraat 1993 (Toon Opsteegh via F6148 RAN CCBYSA)
Vishal Overmeer opent in februari 1955 (“vanmorgen”) zijn nieuwe vishal op Augustijnenstraat 29, nadat zijn oude zaak bij bombardement van februari 1944 was uitgebrand en in 1950 was gesloopt. De architect was M.E. Veugelers Jr.
Voorgeschiedenis Overmeer
De zaak van Overmeer bestond sinds 1893. M.E. Veugelers Sr. heeft in 1923 het pand aan de Houtstraat 61 ontworpen.
Bij het bombardement van februari 1944 brandde de vishal geheel uit: alleen de muren bleven bestaan. Daarop had hij zijn vishal tijdelijk voortgezet in noodpanden aan de Hezelstraat. Om vervolgens in het oude pand aan de Houtstraat verder te gaan, welke voorlopig was hersteld. Vanwege het nieuwe wegenplan en de wederopbouw is het pand in 1950 alsnog gesloopt. Met medewerking van de gemeente had hij zijn zaak in de Waag kunnen voortzetten, wachtend op zijn nieuw gebouwde pand.
Bij de opening in 1955 is A. Overmeer de eigenaar, een zoon van de oprichters.
Een foto van het in aanbouw zijnde pand is te vinden bij het F12337 RAN.
Vishal Augustijnenstraat no. 29
De vishal heeft tevens een palingrokerij en een visbakkerij. En daarnaast een aquarium, “waarin men de vissen, voordat ze er aan gaan, nog eens goedendag kan zeggen”.
Het ontwerp was van M.E. Veugelers Sr. Het Huis van de Nijmeegse geschiedenis: “Voor juwelier Jac. van Baal (Broerstraat 31) en vishandelaar Overmeer (Houtstraat 57) heeft architect Veugelers sr. na het bombardement van februari 1944 herbouwplannen getekend die niet zijn uitgevoerd, omdat de gemeenteraad de stedenbouwkundige plannen waarbinnen ze dienden te passen nog niet had goedgekeurd.”
Zijn, zoon M.E. Veugelers Jr, die op het bureau van zijn vader was komen werken, was degene die het uiteindelijke ontwerp opleverde: “In 1955 ging Veugelers jr. in zijn vaders bureau werken. Hij participeerde in enkele van diens lopende projecten, zoals een vishal met twee bovenwoningen aan de Augustijnenstraat, het huidige Gamba” (Huis van de Nijmeegse Geschiedenis)
Bij de opening roemt Dr. Beljaars, directeur van de Warenkeuringsdienst, de hygiëne en noemt de roestvrije stalen tafels “een uncium in ons land”.
Het personeel schenkt een reliëf van de oprichter de heer Overmeer. De kinderen van A. Overmeer bieden een gezandstraal raam aan, een compositie van de Nijmeegse kunstenaar Jos Käller.
Een verslag van de opening “vanmorgen” is te vinden op De Gelderlander 19/2/1955, welke tevens als belangrijke bron voor dit artikel heeft gediend.
Vervolg
De heer J. Overmeer achter de Viskar, 1993 (Toon Opsteegh via F6143 RAN CC-BY-SA)
De zaak van Overmeer heeft nog jarenlang bestaan. Na 100 jaar komt op 1 december1993 een einde aan de zaak (December 1993, Huis Nijmeegse Geschiedenis niet meer werkende link, april 2024).
Daarna heeft er onder andere de viszaak Gamba in het pand gezeten.
In ieder geval heeft iWok & Go in ieder geval al in mei 2016 hier haar winkel (bron: Google Streetview)
Architect Martinus Eduardus Veugelers (Nijmegen,19-8-1878 – 16-12-1956) Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis heeft reeds een uitgebreid artikel geschreven over…
Dencker boekhandel Broerstraat 24 in 1964 (J.F.M. Trum via F86305 RAN CCBYSA)
In 1952 ontwerpt architect Okhuijsen een winkel met bovenwoning, het tegenwoordige Broerstraat 22 en 24. Daarbij is opvallend dat op de bouwtekening D12.413452 J. van Steensel als opdrachtgever staat, terwijl de aanbesteding namens Dencker’s Boekhandel is.
In mei 1919 opent Boek-, Papier- en Kunsthandel Dencker’s haar winkel op de Korte Burchtstraat 17. In een artikel uit 2009 (NoviaNova) over de eigenaar op dat moment, Paul Dencker, staat: “twee zussen van zijn grootvader begonnen ooit de zaak in de tijd dat in het centrum op elke straat te vinden was.” Het lijkt daarbij te gaan om Paulina Petronella Dencker (21-12-1885 Nijmegen), die op de kaart van het Bevolkingsregister 1910 blijkt te zijn verhuist naar Korte Burchtstraat 17-19.
Naast “Mej. P.P.” komt ook “Mej. E.C.” en “Mej. J.C.” in het Adresboek van 1928 voor. Daarnaast woont E.A.M. Dencker op dit adres. Oftewel Emertentiana Cecilia (6-10-1892) en Juliana Cornelia (16-2-1888). Welk van de zussen samen met Petronella de winkel is begonnen, is nog niet bekend. Ook woont hun broer Everardus Augustinus Maria (8-12-1902) in 1928 op de Korte Burchtstraat.
In april/mei 1931 verhuist de winkel en de genoemde zussen en broer naar Kelfkensbosch 16. (Advertenties PGNC 9/4/1931 en PGNC 26/5/1931). In het Adresboek 1940 is het adres nummer 24.
Ook in 1940 wonen de drie “Mejuffrouwen” op het adres van de Boekhandel, samen met Everardus. Of Paul de afstammeling van deze broer is, of van een ander familielid, is nog niet bekend.
Dencker heropent na de oorlog haar nieuwe winkel in de Broerstraat.
In het midden is een portiek geplaatst met de ingang van de winkel en een zijdeur voor de opgang naar de bovenwoning. Voor deze opgang staat een van de etalages. Ook aan de linkerkant bevindt zich een etalage. De voorkant van de begane grond is de winkel, met daarachter een kantoor. Het magazijn bevindt zich in een deel van de kelder.
D12.413452 Plan tot de bouw van een winkel met bovenwoning aan de Broerstr. Te Nijmegen Opdr. G.: De heer J. V. Steensel, Architect J.D.A. Okuijsen, datum tekening 27-4-1952
Dencker zal zelf de bovenwoning Broerstraat 22 gaan bewonen (Adresboek 1955). Dencker heeft nog jarenlang haar boekhandel op dit adres gehad. Opvallend was de uitgebreide keuze aan tijdschriften.
Rechts boekhandel Dencker; Vanuit de Broerstraat in de richting van de Molenstraat 25 mei 1981 (Ber van Haren via KN13356-20 RAN CC0)
Momenteel (januari 2024) bevindt zich Paprika in het pand. Daarvoor zat van Lier in het pand, in ieder geval tussen mei 2016 en juli 2018 (bron: foto’s Google Streetview)
Broerstraat 24 in juli 2019, met sale bij Paprika (Google Streetview)
Gebr. Raemakers, Grote Markt met rechts de Scheidemakersgas, architect Veugelers, 1930 (F17509 RAN)
In 1927 brengen de Gebroeders Raemakers hun beide bekende schoenenzaken samen op de Grote Markt (Groote Markt 7). Het ontwerp was afkomstig van architect Veugelers.
“Schoenenmagazijn Gebr. Raemakers.
De firma Gebr. Raemakers heeft een belangrijke reorganisatie tot stand gebracht van haar bedrijf, waarmede een grondige restauratie van haar schoenenmagazijn op de Groote Markt no. 7 is gepaard gegaan. Tot dusver had deze firma twee schoenwinkels: een in de Broerstraat, waar uitsluitend het fijne schoenwerk werd verkocht en één op de Markt voor de overige artikelen. Er bleef intusschen een nauw contact bestaan tusschen beide zaken en dat was maar goed ook, want ook hier kwam herhaaldelijk het spreekwoord in toepassing, dat les extrèmes se touchent. Bovendien dient elke ondernemer met het veranderen van het getij de bakens te verzetten. En het vele, dat er sinds den oorlog in de wereld gewijzigd is, heeft ook het schoenbedrijf niet onaangetast gelaten. De voorbeelden, in de wereldsteden gegeven, bewijzen, dat het publiek liever dan een strenge scheiding heeft een winkel, welke in ieders behoefte voorziet en zich naar elke beurs kan richten. Vandaar, dat de heeren Raemakers besloten hun winkel op de Groote Markt geheel te verbouwen en uit te breiden tot één groot, eerste klas magazijn, waarin de zaak in de Broerstraat is opgenomen.
De resultaten van dezen belangrijken stap worden hedenavond om 6 uur aan het publiek kenbaar gemaakt. Dan zal het nieuwe magazijn worden geopend en blijken, dat hier een aanmerkelijke verbetering is tot stand gebracht, waarmede de rij der fraaie, moderne magazijnen op de Groote Markt weder met een vermeerderd is, dat tot verhooging van het aspect van het plein zal bijdragen.
Ter weerszijden van de breede portiek, afgesloten door de fraai gebeeldhouwde deur, zijn twee diepe vitrines aangebracht die den voorbijgangers laten zien wat de Gebr. Raemakers op hun gebied presteeren. Er is een keur van schoenwerk geëtaleerd, waarin ieder, ongeacht zijn smaak en het bedrag dat hij wenscht te besteden, ruime keuze kan maken. Alle soorten, van het fijnste goudleeren schoentje, dat straks bij een stralend avondtoilet een zeer klein voetje zal omhullen, tot het schoeisel voor den burgerman- eenvoudig, goedkoop en toch uitstekend van leest en zeer soliede- zijn op smaakvolle wijze geëtaleerd in de vitrines, welke ook op zichzelf bijzonder mooi zijn.
Panden aan de zuidzijde van de Grote Markt (tussen Broerstraat en Scheidemakersgas) met v.l.n.r. Drogisterij de Waag , Apotheek E.G. Moeijs en Schoenhandel Gebr. Raemakers, 1935-1940 (F45402 RAN)
De winkel maakt eveneens een verrassend effect. Er is heel wat aan te pas gekomen om de vroegere lokalen te metamorphoseeren in dit grootsteedsche schoenenmagazijn, dat niet overdreven weelderig, maar toch bijzonder stijlvol en sierlijk is uitgevoerd met wandbetimmering van Hong. Eschdoorn-hout, zijn gerieflijke armstoeltjes, waarin men zich louter voor genoegen een paar schoenen laten aanpassen, des avonds onder een profusie van electrisch licht, dat het geheel een feestelijk aanzien geeft en het interieur nog meer tot zijn recht doet komen.
Achter den winkel is een gezellig kantoortje en verderop, in rechtstreeksch contact ermee, een magazijn dat duizenden schoenparen bevat. Bovendien zijn er nog zeer groote voorraden voor den détailhandel opgeslagen in de magazijnen op een der verdiepingen van het gebouw.
Ook beneden den beganen grond is een werk van beteekenis tot stand gebracht. De voorheen donkere kelders zijn door het aanbrengen van licht en een speciale inrichting voor luchtafvoer veranderd in een ruim, fraai wit gepleisterd magazijn, waar op groote rekken duizenden doozen met schoenwerk zijn opgeslagen. Deze afdeeling betreft den groothandel der firma Gebr. Raemakers.
Zoo is door deze ondernemende stadgenooten een reorganisatie voltooid, waarop zij met groote voldoening kunnen terugzien en die hun in staat zal stellen de vleugels nog wijder uit te slaan.
Een compliment aan den architect, den heer Veugelers, naar wiens ontwerp de verbouwing op alleszins loffelijke wijze is verricht door de aannemersfirma H. Seegers en Zonen. Het schilderwerk is van de firma Wessels, de electrische installatie van de firma Dirksen, de betimmering van de firma Rasker te Boxmeer.” (PGNC 25/11/1927)
Vervolg
Het door het bombardement van 22 februari 1944 totaal verwoeste pand van Vroom en Dreesmann (rechts) met op de achtergrond de restanten van de St. Augustinuskerk; links de schoenenzaak van de gebroeders Raemakers en de herenmodezaak van Van Dijk en Witte, 22/2/1944-30/6/1944 (GN11080 RAN)
Het pand van Raemakers overleeft het bombardement van februari 1944, maar in september 1944 gaat het alsnog in vlammen op.
Zij winkelt dan een tijdlang in bij de Fa. Oostvogel in de van Welderenstraat. In april opent zij haar tijdelijke winkel in de Molenstraat 101. Daarbij vindt een noodverbouwing plaats naar ontwerp van architect W. Reijnen (De Gelderlander 30/4/1947).
In 1954 vindt de heropening van Raemakers in de Broerstraat plaats, zie hiervoor:
Architect Martinus Eduardus Veugelers (Nijmegen,19-8-1878 – 16-12-1956) Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis heeft reeds een uitgebreid artikel geschreven over…
1922, Dr. Jan Berendsstraat 94-96 (laatste adres 70-72?; gesloopt)
De N.V. Bouwmaterialen Van de Venne & Van der Sluis, aan de Dr. Jan Berendsstraat 70-72, gelegen tussen de Jan van Galenstraat en de Piet Heinstraat, 1980-1981 (RAN ZN36090 – C) Architect Oscar Leew
De N.V. Bouwmaterialen v.h. van der Venne en van der Sluis breidt uit door magazijnen en kantoren aan de Dr. Jan Berendsstraat No. 94 en 96 te laten bouwen. De architect was Oscar Leeuw.
Advertentie bij de opening van de nieuwe magazijnen en kantoren van de N.V. Bouwmaterialen v.h. Van de Venne & Van der Sluis PGNC 4/11/1922
Het artikel van de Gelderlander bij de opening in 1922 begint met een korte geschiedenis van het bedrijf. In de genoemde Biezenstraat was in 1918 een loods gebouwd, en in 1921 een woning met kantoor:
“N.V. Bouwmaterialen v.h. van der Venne en van der Sluis.
In 1880 begon de heer F. v.d. Venne in ’t Limburgsche Echt den handel in bouwmaterialen.
Op Limburgschen bodem groeide het bedrijf voorspoedig en in 1893 werd het naar Gelderland overgebracht en gevestigd te Nijmegen.
De handel in bouwmaterialen van F. v.d. Venne had in Nijmegen en ver daarbuiten aldra goeden roep- en toen de associatie volgde met den heer van der Sluis kreeg het bedrijf nog grooter groeikracht.
In 1917 kwam tot stand de N.V. Bouwmaterialen voorheen van de Venne en van der Sluis en had de zaak reeds ’n uitbreiding gekregen in de bekende magazijnen aan de Dr. Jan Berendsstraat 110, dat het daar te eng werd voor ’t steeds meer zich ontwikkelend bedrijf, dat als groeide met de expansie van Nijmegen.
De energieke directie zocht naar een uitweg. Het inrichten van een groote opslag- en aanlegplaats in de Biezenstraat nabij de rivier gaf al eenige uitkomst- maar nog niet totale oplossing van de vraag: kan het bedrijf zich na ontwikkelen in de gewenschte en noodzakelijke uitbreiding.
Een ongemak voor het vlot vervoer en snel verschepen is hier de onvoldoende gelegenheid tot het aanleggen van schepen aan de wal- bij hoog water wordt het lossen bemoeilijkt en bij laag water, moeten vaak loopplanken tot een lengte van vijftig Meter gelegd worden, om het schip te kunnen lossen van den voorraad bouwmaterialen.
Ook die moeilijkheid overwint de firma, welke nog steeds maar grootste bezwaar zag in gebrek aan berg-, pak- en werkruimten.
Er moest uitgebreid, zoo nodige verbouwd worden.
Men koos een anderen weg- de oude gebouwen aan de Dr. Jan Berendsstraat kregen andere bestemming en nieuwe uitgebreider magazijnen en kantoren werden gebouwd aan de Dr. Jan Berendsstraat No. 94 en 96- naar ontwerp van den bekenden bouwkundige, den heer Oscar Leeuw, die een doelmatig gebouw ontwierp, dat paste in de practijk van den bouwmaterialenhandel.
Eenvoudige markante lijnen beheerschen den voorgevel van de nieuwe magazijnen aan de Dr. Jan Berendsstraat, welke nochtans een vriendelijke, levendige rood-steenen gevelbouw rijker werd- welke oogenblikkelijk doet gevoelen: daar achter tronen nijverheid en handel.
Een schouwvenster- breed, ruim- geeft aan de straat gelegenheid tot tentoonstellen van onderscheidene soorten muurtegels, welke in de sierlijkste decors en teerste tinten in meest harmonische kleurspeling kunnen gecombineerd worden.
Gaat men door de breede stijlvolle poorten de magazijnen binnen, dan betreedt men beneden rechts de kantoren voor technisch en administratief personeel- een lange reeks van werkkamers door glazen wanden van elkaar gescheiden, zoodat de chef steeds een ongehinderd overzicht van het kantoor complex heeft.
Oogenblikkelijk valt het op, hoe de vloeren en plinten en lambrizeering der gangen fraai betegeld zijn door een enorme verscheidenheid van muur- en vloertegels, welke de fraaiste combinatie van ceramiek- en verglaasde witte-, majelica- en reliefmuurtegels te bewonderen geven- een zelfde wand- en vloerbedekking vindt men in de gangen, welke naar de bovenvertrekken leiden.
Aldra begreep men, dat hier de man van de practijk, knap gebruik gemaakt had van de lange gangen, om deze als toonruimten te benutten voor de verschillende tegels, waarin deze firma wel specialiteit bleek.
De koopers hebben hier weinig moeite met keuze- oogenblikkelijk kunne ze zien, welke tegel-combinatie het ’t beste doet.
Uit grooten voorraad is hier direct leverbaar.
Bovendien staan er nog twee showrooms beschikbaar, waarvan er een steeds in gebruik is en een tweede op een bijzondere zending tegels wacht.
Boven is het kantoor der directie, waar de heer Oscar Leeuw, met allen eenvoud, welke tijdsomstandigheden en bedrijf gehouden, het interieur sierde en aankleede op een wijze, welke rustig aandoet.
Boven bevinden zich daarbij een showroom het archief en een kantoorkamer.
Merkwaardig is, hoe de voornaamste werkkamers zijn geplaatst schoorsteenmantels- naar modernen eisch- geheel opgetrokken van siersteenen, in tinten, welke passen bij ieder kamerinterieur.
Een technisch teekenaar is mede hier werkzaam om ontwerpen te maken voor tegel-versieringen uit de voorhanden tegelverscheidenheid.
De kantoor-indeeling is zóó ingericht, dat beneden de verkoopafdeeling en boven de inkoopafdeeling zijn.
De voorkant van de magazijnen wordt ingenomen door deze kantoren en showrooms, daar achter ligt een groote open plaats, waar buizen, bouwsteenen, ordelijk lagen opgestapeld.
En in die ruimte, waar wagens en auto’s tot vlak voor de pakkamers en berglocalen kunnen rijden, liggen de magazijnen.
In het stofvrije gedeelte is de zeer ruime gesorteerde tegelafdeeling, de siersteenen en pannen-afdeeling.
Van daar komt men in de plavuizen-bergplaatsen en bij het “kalkdepot”, waar heel nieuwe kalkputten, welke het best beantwoorden aan practische kalkbranderij zijn aangelegd.
Daar naast ligt de berg- natuurlijk onder dak- ongebluschte kalk.
Ten slotte links van den ingang vindt men de “stofrijke” afdeeling: waar de verschillende soorten cement, tras, gips enz. zijn opgeborgen.
Er is zelfs een aparte zakken-afdeeling ingericht, terwijl er natuurlijk ook gezorgd is voor een uitstekende stalling van de trekpaarden.
Zoo zijn de magazijnen- als gebouwd om een ruim binnenplein- zoo doelmatig mogelijk ingericht- trouwens de architect, de heer Oscar Leeuw, en diens chef-teekenaar, de heer Benning, konden dankbaar gebruik maken van de ervaringen door de heeren v.d. Venne en van der Sluis in jarenlange practijk opgedaan.
Sinds 1918 heeft de N.V. reeds een belangrijk filiaal in Heerlen, waarvan de heer J. Houwink, directeur is.
Om eenig denkbeeld te krijgen van de aanwezige verscheidenheid bouwmaterialen, zie men de desbetreffende advertentie in dit blad.
Ongemerkt krijgt men dan den indruk, dat men volledige adressen in bouwmaterialen heusch niet buiten Nijmegen behoeft te gaan zoeken.
De uitvoerders van het bouwkundig plan van den heer Oscar Leeuw waren de heeren aannemers Hofman en Arts.
De centrale verwarming werd gelegd door de Nijmeegsche firma Moll; de electrische installatie en huistelefoon werd aangelegd door de firma Beukerink en Co. het heldere schilderwerk werd verricht door den heer Willems, de stoffeering en aankleeding der kantoren geschiedde door de firma Vroom en Dreesmann, terwijl de granito-trappen werden aangebracht door de firma Goberti en D’Agnallo.” (De Gelderlander 4/11/1922)
Vervolg
In 1951 laat N.V. Bouwmaterialen voorheen van de Venne en van der Sluis een loods bouwen op de Handelsweg. Hiervan was Reijnen de architect. Het artikel hierover vindt u op deze link.
Cafe Restaurant Terminus, met op de achtergrond de Veemarkthallen, gezien vanuit de Parkweg. Gebouwd in 1938. Rechts de Nieuwe Markt, 1938 (F19205 RAN)
Waar nu het Joris Ivens plein ligt, lag vroeger het gebouw dat veel Nijmegenaren nog het best zullen kennen als café restaurant Terminus. Oorspronkelijk heette het Parkzicht en was het gebouwd als gebouw voor de veemarkthallen, die daarachter lagen en waar de straatnaam “Veemarkt” nog aan herinnert.
Vooraf
De Korenbeurs, gezien vanaf de Lange Hezelstraat in noordelijke richting. De Korenbeurs bestond vanaf 1882 tot aan de sluiting in 1923. Het gebouw werd gesloopt na 1937. Daarvoor in de plaats kwamen de Veemarkthallen, 1930 (Evert F. van der Grinten via F78342 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: RAN)
De Veemarkthallen komen op de plaats van de oude korenbeurs, welke in 1882 was gebouwd. De directeur van het Slachthuis zal tevens de leiding krijgen over de nieuwe Veemarkthallen.
Bij de Opening
Het in aanbouw zijnde pand van Terminus en de veehallen, links en rechts de huizen aan de Nieuwe Markt, op de achtergrond links de Spoorbrug en rechts de oude elektriciteitscentrale aan de Waal, 1938-1939 (F29359 RAN)
Het PGNC gaat in 1937 uitvoerig in op de plannen voor de bouw van een veemarkt:
“De nieuwe Nijmeegsche Veemarkt
Belangrijke aanwinst voor stad en streek
Een jaar werk voor 50 man
Wij zijn thans in staat om bijzonderheden te geven aangaande de overdekte Nijmeegsche veemarkt, tot het bouwen waarvan Woensdagmiddag door den gemeenteraad besloten is. Daaruit zal blijken, dat het hier betreft een belangrijke aanwinst voor stad en streek, die een groote verbetering brengt van den thans bestaanden, gebrekkigen toestand. Totnutoe is de Nijmeegsche veemarkt immers niet meer dan een open terrein, zonder eenige accommodatie, waarop de aanvoerders en hun vee aan alle weersgesteldheden onbeschut zijn blootgesteld. In de toekomst echter zullen aanvoerders en marktbezoekers een naar de eischen des tijds ingeriche overdekte veemarkt vinden, met een zoodanige accommodatie, dat ook de afwikkeling van zaken naar behooren zal kunnen geschieden en niet meer op de primitieve wijze van totnutoe.
De Veemarkt; Afgebeeld is de oostkant van de Nieuwe Markt, tussen de Lange Hezelstraat ( Rechts) en het Waalplein ( Links) beide niet zichtbaar. Rechts zijn zichtbaar de paaltjes van de Veemarkt (F7679 RAN)
Wij zijn er dan ook van overtuigd, dat de nieuwe veemarkt groote aantrekkingskracht zal uitoefenen in verren omtrek. En nu de bijzonderheden.
Het front-gebouw
Om te beginnen is het gebouw van de Korenbeurs gedoemd te verdwijnen; het zal worden afgebroken en de thans daarin gevestigde werkplaats der electriciteitswerken zal naar het pand van de vroegere Nijmeegsche machinefabriek aan de Voorstadslaan, dat indertijd door de gemeente werd aangekocht, worden overgebracht.
Op de plaats van de Korenmarkt komt het frontgebouw van de nieuwe veemarkt met den voorkant parallel met de Lange Hezelstraat. Voor dit gebouw, op de eerste verdieping waarvan zich de concierge-woning bevindt, zal zich een terras uitstrekken van 7 bij 23 meter. Het voorgebouw, omvat ook de graanbeurs en het markt-café. Aan de nieuwe veemarkt zal n.l. een café verbonden zijn. Aan de rechterzijde omvat dit voorgebouw tevens een toonzaal, die voor verschillende doeleinden, b.v. exposities gebruikt kan worden. Rechts van het gebouw is ook gelegen de toegang tot de veemarkt voor rijverkeer. In het midden van het voorgebouw komt een doorgang, waardoor men uitkomt op de los- en laadweg, dat is een strook, die weer evenwijdig loopt met de Hezelstraat en waar het vee zal worden ingeladen. Deze laadweg is 13 Meter breed en 62 meter lang en hierop komen uit de rijwielbergplaats, een hoogspanningsruimte en de garderobe.
De overdekte veehal
Thans komen wij aan de overdekte veehal, die zich dus achter de los- en laadplaats uitstrekt. Deze hal moet men zich denken als een geheel afgesloten gebouw met afmetingen van 40 bij 60 meter en een hoogte van pl.m. 13 meter, een geweldige ruimte dus. De overkapping wordt uitgevoerd in ijzer-constructie en in die overkapping komen natuurlijk volop licht- en luchtvakken. Teneinde direct uit auto of wagen het vee te kunnen lossen, zijn er in deze hal drie wegen aangelegd, n.l. een in het midden en twee aan elken zijkant. Aan de achterzijde aan den kant van de Waal dus, is de hal afgesloten met rolluiken, die eventueel geheel geopend kunnen worden. Langs dezen achterwand is dan weer een doorrit geprojecteerd, een strook 6½ meter breed, waarboven een luifel van 9½ meter breedte, zoodat hier gelegenheid geboden wordt om het vee als het waren onder een afdak onder te brengen. Natuurlijk zal de practijk het moeten uitwijzen, maar deskundigen beweren reeds nu, dat dit vermoedelijk de beste plaats van de veemarkt zal worden.
De niet overdekte hal
Achter dezen doorrit of afdak, hoe men het noemen wil, vinden wij dan de niet overdekte veemarkt, die dus nog wat meer naar den kant van de Waal gelegen is. Zij heeft ongeveer dezelfde afmetingen als de overdekte en hoewel niet overkapt, is zij toch afgesloten met een muur, waarop een ijzeren hekwerk. Het blijft dus altijd een afgesloten ruimte, waartoe, als er geen veemarkt is, niemand toegang heeft; in tegenstelling met thans, nu de veemarkt onafgesloten als zij is, steeds publiek terrein is.
Tenslotte wordt dan, geheel aan de zijde van den Waalkant gelegen, het eveneens afgesloten parkeerterrein aangelegd, met een afmeting van 25 bij 51 meter. Zoowel links als rechts hiervan is gelegenheid tot veeladen, terwijl er een uitgang is naar de Oude Haven.
Gerechtvaardige verwachtingen
In het bovenstaande komt ongetwijfeld tot uiting, dat men hier met een grootsch object te doen heeft, waarvan men terecht hooge verwachtingen gekoesterd mogen worden. Het is n.l. een feit, dat de Nijmeegsche veemarkt hoe onvoldoende zij dan ook totnutoe mag zijn, toch nog velen tot zich trekt. Nijmegen heeft b.v. een biggen-markt en ook de kalveren-markt mag er zijn. Is de nieuwe veemarkt eenmaal tot stand gekomen en wordt er voldoende bekendheid gegeven aan het bestaan ervan, dan kan het niet anders of de trek ernaar zal veel grooter zijn, dan die naar de gebrekkige marktgelegenheden van thans. Door zijn nieuwe veemarkt belooft onze stad veel meer dan thans een centrum van veehandel te worden.
Een veemarkt-commissie?
Zij wij welingelicht, dan overweegt het gemeentebestuur van Nijmegen thans plannen om de nieuwe Nijmeegsche veemarkt tot zoo groot mogelijken bloei te brengen en wil het daarbij vooral het particulier initiatief stimuleeren. Daartoe zal vermoedelijk een z.g. veemarkt-commissie in het leven worden geroepen, waarin menschen uit de practijk zitting zullen hebben. Die commissie zal dan tot taak krijgen bij voortduring maatregelen te beramen, die ertoe kunnen bijdragen de Nijmeegsche veemarkt te doen floreeren. Het zou in de bedoeling liggen deze commissie reeds zeer spoedig te formeeren, zoodat zij reeds tijdens den bouw haar voorbereidende werkzaamheden kan aanvangen.
Werkverruiming
Gisteren stipten wij reeds even aan, dat deze veemarktbouw tevens een niet onbelangrijke werkverruiming beteekent. Wij vernemen hieromtrent nog, dat er bij den bouw gedurende een jaar werkgelegenheid zal zijn voor 50 man.” (PGNC 26/11/1937)
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Kwijnend bestaan
Links “Terminus”, rechts de Veemarkthallen; op de voorgrond de Nieuwe Markt, 27/11/1971 (P. Arts, Dienst Publieke Werken en Volkshhuisvesting Nijmegen via F27295 RAN CC0)
Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis noemt dat de veehallen na 1953 een kwijnend bestaan leiden. Huis van de Nijmeegse Geschiedenis: “De betekenis van Nijmegen als handelscentrum voor agrarische produkten neemt na de oorlog snel af. De veemarkt beperkt zich spoedig in hoofdzaak nog tot biggen. In de raadsvergadering van 29 januari 1969 wordt besloten tot opheffing van de veemarkt, die tot dan toe iedere maandag gehouden wordt in de veehallen aan de Lange Hezelstraat. De inkrimping van het agrarisch gebied rond Nijmegen en de toenemende contractmesterij nemen steeds grotere vormen aan en doen de belangstelling voor de veehandel in de omgeving van Nijmegen steeds verder dalen. In dezelfde vergadering wordt ook besloten tot opheffing van de eveneens aan betekenis inboetende groentegrossiersmarkt, die tot dan toe ook in de veehallen wordt gehouden. Mede door de invoering van de veilplicht verdringt de coöperatieve veiling de markt.”
Afnemende betekenis veeteelt
Het afnemen van de betekenis van de veehallen als handelscentrum heeft waarschijnlijk te maken met de afname van het belang van veeteelt in de regio Nijmegen. De meeste boerenbedrijven waren van oudsher kleine, gemengde bedrijven met een combinatie van landbouw, veeteelt en tuinbouw. Juist na de oorlog- in de jaren 60 begint de markt te veranderen door schaalvergroting en specialisatie. Daarnaast zal een deel van de markt waarschijnlijk zijn weggevallen doordat deze bebouwd is met de uitbreiding van de stad Nijmegen.
Hoewel niet getracht is een volledig beeld te schetsen, hieronder een aantal citaten:
https://www.verhaaltussenmaasenwaal.nl/stories/de-cooperatieve-zuivelfabrieken/: “Het land van Maas en Waal en het westelijk deel van het Rijk van Nijmegen kennen in de vorige eeuw geen grootschalige veeteelt. Daarvoor zijn er te veel problemen: het knellende pachtsysteem, de natte komgronden en de vele overstromingen. De boeren hebben slechts kleine lapjes grond, waar ze hooguit een paar koeien op houden.”
https://www.rug.nl/research/kenniscentrum-landschap/voor-studenten/masterscripties/2022-mascr-grootstal-landgoed-sitopia-w-hart-koopal.pdf: “De landelijke trend naar veeteelt en specialisatie binnen de landbouw was de reden dat ook het omringende agrarische gebied transformeerde. Uit het al eerdergenoemde archief van de Bouwvergunningen Heumen 1934-1980 blijkt dat, vanaf de jaren zestig tot tachtig, negentig vergunningen zijn afgegeven die te maken hadden met de bouw, verbouw of aanbouw van varkensstallen. Schapen, koeien en kalveren worden niet genoemd en paarden sporadisch. Kortom, het etagebedrijf uit de vorige periode was doorontwikkeld naar geïndustrialiseerde varkenshouderijen voor de wereldmarkt met de bijbehorende import van krachtvoer (Bieleman, 2008; Regionaal Archief Nijmegen, z.d.).”
Het Restaurant Terminus aan de Lange Hezelstraat, 1987 (Ber van Haren via KN14150-13 CC0)
De hallen zijn nog een tijd gebruikt als sporthal. Deze hal is in de jaren gesloopt, om plaats te maken voor de appartementen aan de Veemarkt. Op een later tijdstip is het restaurant Terminus gesloopt, om plaats te maken voor het Joris Ivensplein.
Op de hoek van de Nieuwe Marktstraat is een muurschildering te zien van een collega van 3 verschillende reclameschilderingen die hier ooit hebben gezeten.
Bouw winkelpand a/d. Broerstraat te Nijmegen (Herbouw). Opdrachtg.: De Weled. Heer A.C. v. Ooijen, datum tekening juli 1955, H.G. v.d. Boogaard Arch. (D12.421141)
Eind juni/begin juli 1956 verhuist Bata van de Grote Markt naar Broerstraat 7. Even was er sprake geweest dat Bata naar het Centrumplein/Plein 1944 zou verhuizen. De architect was H.G. van den Boogaard.
Een mooie foto van Bata met omliggende panden is te vinden op ZN35238 RAN.
Advertentie opening Bata op de Broerstraat, Nijmeegsch dagblad, 29-06-1956
Architect H.G. van den Boogaard
H.G. van den Boogaard had samen met zijn broer J.A.J. van den Boogaard een architectenbureau in Beek. Zij waren betrokken bij wederopbouw van Beek en van het winkelcentrum in Nijmegen.
“Terwijl J.A.J. van den Boogaard gemeentearchitect en opzichter bij Bouw- en Woningtoezicht was, tekende zijn broer H.G. van den Boogaard veel wederopbouwplannen.”
Dit citaat is afkomstig uit een interessant artikel over het werk van H.G. van den Boogaard in Beek is te vinden op:
Broerstraat 7 gebouwd als Bata nu MacDonalds, juli 2019 I Google Streetview)
In 1974 vindt er een verbouwing van de voorgevel plaats voor rekening van de heer P.H.J. Huisman, Molenstraat 74. Daarbij wordt de winkel verbouwd tot restaurant. (Het is mij daarbij niet meer bekend of dit reeds de McDonald’s is of dat McDonald’s pas vanaf 1996 hier gevestigd is).
Qua uiterlijk betreft het vooral de voorkant: de ruimtes van de etalages worden verwijderd en vervangend door rechte beglazingen. De ingangspartij komt wat naar links, meer centraal, te liggen. Daarboven wordt een lichtbak geplaatst met ruimte voor lichtreclame. De fries op de eerste etage met een afwerking van hechthout lijkt gehandhaafd.
Van binnen wordt de verkoopruimte een restaurant, met rechts daarvan buffet, open keuken en spoelkeuken.
De kelder die bestemd was voor verkoop wordt een hal met toiletten, de personeelskamer de kleedruimte. De cv ruimte en het magazijn blijft bestaan. De verkoopruimte op de eerste verdieping wordt kantoor.
Daarnaast wordt aan de achterkant een aluminium afzuigkanaal aangebracht. De architect is Jan Reedyk uit Schiedam (D12.507437)
McDonald’s
In 1996 vindt de verbouwing tot McDonald’s plaats door Multiplan. Van buiten valt de nieuwe voorgevel op: de begane grond krijgt een nieuwe aluminium gevelpui. De eerste etage krijgt grotere ramen, met daaronder een nieuwe grijze gevelbeplating met “McDonald’s”.
Van binnen is de keuken van het restaurant vergroot.
Broerstraat 15-17 met ICI Paris in het pand gehuisvest, Juli 2019 (Google Streetview)
In 1955 komt Oostvogel weer terug in de Broerstraat, op de locatie waar ze zat tot het moment dat het pand in de Tweede Wereldoorlog verloren ging. In 1928 had ze hier haar winkel geopend. E.H. en H.M. Kraaijvanger van het Architectenbureau Kraaijvanger uit Rotterdam ontwierpen het gebouw in 1954.
Opvallend is, dat de Gelderlander de legendarische vogel in haar kop noemt, maar geen melding maakt van de tegeltableaus die het pand sieren: 6 vogels.
Een van tableaus van een vogel op voormalige pand van Oostvogel
“Oostvogel als Phoenix uit de asse glorieus in de Broerstraat verrezen.
“De Nijmeegse binnenstad is verrijkt met een fraai modern pand, dat in de Broerstraat op no. 15 is verrezen. Oostvogel, de bekende herenmodezaak, te Arnhem, Hengelo, Almelo, Enschede gevestigd, is thans in het hartje van de stad teruggekeerd. Sinds de verwoesting in de Septemberdagen van ’44 was ze daaruit verdwenen: de zaak werd toen voortgezet op de hoek van de van Welderenstraat, tegenover het Postkantoor, in afwachting van de dag waarop tot herbouw in de oude vertrouwde omgeving kon worden overgegaan. Deze herbouw is thans voltooid en zo ooit een vogel vol glorie uit de asse herrezen is, dan is het wel Oostvogel, die thans aanmerkelijk groter, fraaier en uitgebreider zijn vleugels uitslaat voor het publiek dat ongetwijfeld vol belangstelling zal toestromen. Want hier is veel moois te zien. Niet alleen het gebouw zelf, een schepping van het architecten-bureau Kraaijvanger uit Rotterdam, waarvan de uitvoering in handen lag van het Nijmeegse Aannemersbedrijf Berntsen en Braam, -maar ook de étalages die een grote aantrekkingskracht uitoefenen, nodigen tot stilstaan en bezichtigen uit.
Binnen- en buitenlandse collecties komen in de ruime, overzichtelijke vitrines volledig tot hun recht. De heer der schepping kan hier zijn keus doen. Maar ook de koningin van de mode, mevrouw zelf, wordt vanaf heden onmiddellijk bij Oostvogel betrokken. Er is een geheel aparte afdeling damesmantels, tailor-made en jersey-couture aan de zaak verbonden; deze afdeling vormt daarmede een sluitend geheel en ze verhoogt zelfs de intieme sfeer welke tot kopen noodt.
Vanmorgen om kwart voor twaalf vond de officiële opening van de nieuwe zaak plaats in aanwezigheid van mevr. Oostvogel, familieleden, wethouder Duives, Ir. B. Fokkinga, leden van het personeel uit het bedrijf in Nijmegen en de bedrijven op andere plaatsen.
Terug in Broerstraat
De heer F. Oostvogel, die de genodigden begroette, sprak het openingswoord mede namens zijn moeder. Hij uitte zijn vreugde over de gelukkige omstandigheid dat het bedrijf na een onderbreking van tienjaar weer op zijn oude plaats, in de Broerstraat is teruggekeerd. Spr. bracht dank ook aan allen die hiertoe hebben medegewerkt, aan het gemeentebestuur, aan de stedebouwkundigen Ir. Siebers en Ir. Fokkinga, die met veel élan en energie het opbouwplan hebben verwezenlijkt, met als een van de hoogtepunten een gezellig stadscentrum, waarin de Broerstraat de meest drukke winkelstraat is.
Spr. had veel waardering voor het architectenbureau Kraaijvanger, voor de aannemer Berntsen en Braam, voor uitvoerders en onderaannemers, weke zorg droegen voor een uitstekende bouw die tot in alle détails verzorgd is. Grote lof had spr. voor de verzorging van het interieur, met name voor dat van de afdeling voor dames-kleeding, welke door de Genneper Molen onder leiding van zijn directeur de heer Steinman tot stand kwam.
Felicitatie van gemeente
Na bijzondere dank gebracht te hebben aan zijn moeder voor het vertrouwen dat zij in hem had gesteld bij de voorbereiding van de bouw, gaf de heer F. Oostvogel het woord aan wethouder M. Duives.
De wethouder feliciteerde namens de burgemeester, die door uitstedigheid verhinderd was, namens het College van B. en W. en namens de burgerij van Nijmegen. Hij sprak er zijn vreugde over uit dat het pand van Oostvogel op de oude plaats is herbouwd en had veel respect voor de energie waarmede de heer F. Oostvogel dit alles heeft voorbereid en geleid. Spr. noemde het nieuwe pand een van de mooiste in de Broerstraat en een sieraad voor de stad. De heer Duives had lof voor de architect en voor de aannemers, die al veel mooie panden in Nijmegen hebben gebouwd. Wethouder Duives drukte daarna op een knop, waardoor de zo veelzijdige en zeer gevarieerde verlichting aanging en het pand was geopend, onder het applaus van de aanwezigen, die hierna de bouw en het interieur bezichtigden.” (De Gelderlander 14/9/1955)
Het pand
De beschrijving van de Gemeentelijke monumentenlijst noemt ontworpen in “in een sobere modernistische trant. Brede, lage gevel bestaande uit winkelpui en twee verdiepingen. In het midden geopend door een brede, in sierbeton uitgevoerde vensterlijst. De ramen hierin waren oorspronkelijk in staal uitgevoerd. De zijpenanten en fries zijn gestuct maar waren oorspronkelijk gemetseld in een donkere verglaasde verblendsteen. De sierbetonnen puien onder de bovenste ramen zijn voorzien van wandkunst: cirkelvormige tegeltableaus met geabstraheerde vogels waarvan de kunstenaar onbekend is. De pui is in 1997 in het midden verhoogd (1997) waarbij een stijl uit de vensterlijst is gewijzigd”.
Firma Oostvogel
De firma Oostvogel is het oudste herenkledingzaak van Nederland geweest: in 1795 begon Johannes Oostvogel zijn hoedenmakerij aan huis in Delden of Hengelo. Daarop opende hij een winkel in Hengelo, waar vanaf dat momnt/op een gegeven moment ook maatpakken en herenkleding werd verkocht. Later kwam daar dameskleding bij. Hengelo zoals het was Hengelo zoals het was
noemt dat Johannes ook al dameskraagjes maakte.
Jarenlang had Oostvogel haar winkels in Twente: Hengelo, Almelo en Enschede Daarnaast was ze gevestigd in Arnhem en Nijmegen. In 2020 staan artikelen dat de laatste winkel van Oostvogel zal sluiten bij gebrek aan een opvolger – de laatste winkel in Almelo is dan inmiddels verhuisd naar Ootmarsum.
Even lijkt in 2014 het einde te zijn van de familie Oostvogel: Frederique Oostvogel besluit het huurcontract voor het pand in Almelo niet nog eens voor 5 jaar te verlengen, ook vanwege haar gezondheid en dat er geen opvolger is. Uiteindelijk besluit zij samen met een goede vriend, Hans van der Maa, verder te gaan in Ootmarsum. Tijdens de verbouwing overlijdt zij. Hier is de winkel nog steeds actief. https://www.oostvogelootmarsum.nl/
In 1963 verkocht Oostvogel aan Meddens. Kledingzaak King kwam rond 1980 in het pand en in de jaren 90 vestigde zich hier miss Etam. Momenteel is het pand in gebruik door Ici Paris.
Het Bureau Kraaijvanger is afkomstig uit Rotterdam en is in 1027 opgericht door de broers Herman en Evert Kraaijvanger. Dit bureau heeft belangrijke ontwerpen voor de wederopbouw van Rotterdam aangeleverd. Omdat het bureau niet/nauwelijks actief in Nijmegen lijkt te zijn geweest, hierbij de verwijzing naar wikipedia. https://nl.wikipedia.org/wiki/Kraaijvanger_Architects
Wel kan een Nijmeegse connectie nog worden genoemd: hun vader Bernardus Theodorus Kraaijvanger (1969-1944) ontwierp in 1910 voor Edmund Meulenberg de Koninklijke Nijmeegse Paraplu en Parasolfabriek (Huidig adres Stikke Hezelstraat 2-4).
H.W Kraaijvanger, die met een dochter van Edmund Meulenberg was getrouwd, een bouwvergunning aan voor het pand op de foto dat rond 1901 gereed kwam. Bron: bijschrift F34035 RAN) Er is nog niet verder onderzocht of en welke familierelatie er tussen deze H.W. en de architecten is.
Gemeentelijk monument
Het pand is een gemeentelijk monument met als waardering:
“Broerstraat 15-17 maakt stedenbouwkundig onderdeel uit van het wederopbouwplan van de Nijmeegse binnenstad en is hier een expressie van. Ensemblewaarde met de buurpanden vanwege het breedte- en hoogteverschil met de belendende gevels. Ensemblewaarde tevens door de krachtige brede en hoge vensteromlijsting middenin het gevelvlak. Deze gevelcompositie contrasteert met de compositie van (gedeeltelijke) gelijkmatige vensterassen van de buurpanden. Hierdoor ontstaan ritme en levendigheid in het straatbeeld. Bureau Kraaijvanger had in Rotterdam en in Nederland een belangrijk aandeel in de wederopbouw.”
Hoek St. Annastraat met Fransestraat, op St. Annastraat 53a Antiekzaak L’Antique Interieure en op de hoek St. Annastraat 55 café St. Anneke, 1989 ( Anton van Roekel via RAN CCBYSA)
Veel Nijmegenaren kennen het hoekpand op de St. Annastraat en de Fransestraat als café St. Anneke. Oorspronkelijk was het samen met het huidige nummer 53a 1 grote woning, die er in ieder geval in 1910 al stond. De architect Zoetmulder ontwierp de splitsing van de woning naar 2 winkels met bovenwoningen. Op 53a zaten hier jarenlang meubelzaken (Tilders en Ons Huis). Op nummer 55 zat jarenlang slagerij Büchner. In 1967 ontwierp architect van der Pijll de verbouwing tot café.
Vooraf
Hoek St Annastraat Fransestraat met links St Annastraat 52 54, gedateerd 1900 ( F12110 RAN)
Wanneer het gebouw oorspronkelijk is gebouwd is mij nog niet bekend. Wel wordt er in 1910 riolering aangelegd. Daarnaast heeft Zoetmulder een tekening gemaakt van het pand vóór zijn verbouwing van 1931.
“Bestaande toestand” voor verbouwing door Zoetmulder (D12.396922)
Verbouwing naar St. Annastraat 53a voor Behangerij-Stoffeerderij Tilders architect Zoetmulder
Plan 1 a 100 tot verandering en uitbreiding van een perceelsgedeelte aan de St Annastraat No 55 Te Nijmegen, perceel Kadastraal Bekend Gem. Nijmegen Sectie B No. 1260, De winkelpui, wyziging van de gevel en afsluiting zyde Franschestraat volgens nader over te leggen detailleering, H.M. Zoetmulder, datum tekening Febr ’31 (D12.397577).
Bouwtekening D12.397576 (13-2-1931) noemt het “Verbouwen van een Heerenhuis in 2 winkels en 2 woonhuizen. De architect is H.M. Zoetmulder. Daarbij is het linkerpand “A” van de heer Tilders. Dit pand krijgt aan de voorkant een winkel en in het achtergedeelte een werkplaats. Hierachter bevindt zich een open plaats. De plannen voor pand “B” – het huidige St. Anneke, zie hieronder- zullen op een later tijdstip worden aangeleverd
Advertentie opening Tilders (De Gelderlander 24/7/1931)
De Behangerij-Sfoffeerderij van J.H. Tilders Jr. verhuist op 25 juli 1931van Jacob Canisstraat No. 55 naar het verbouwde pand op de hoek van de St. Annastraat en Fransestraat, welke huisnummer 53a krijgt. Daarbij heeft zij tijdens de verbouwing in het ‘”hoekhuis”-het huidige nummer 55- gezeten.( PGNC 5/5/1931)
“Behangerij en Stoffeerderij J.H. Tilders Jr.
De firma J.H. Tilders Jr., behangerij en stoffeerderij, annex meubelinrichting, heeft in het pand St. Annastraat 53a alhier een nieuwe zaak geopend. Het oorspronkelijke woonhuis werd daartoe gedeeltelijk verbouwd en herschapen in een naar de eischen des tijds ingericht winkelpand. De keurige winkelpui, opgetrokken uit blauwe tegels- uitgevoerd door den aannemer W. Seegers alhier- doet frisch aan en trekt van verre de aandacht. De breede vitrine doet het daarachter uitgestalde goed uitkomen. Het inwendige mag eveneens geroemd worden. Dit werd uitgevoerd door aannemer A.C.G. Schmidt alhier. Op de bovenverdieping bevinden zich drie keurige toonkamers, waar, evenals in het winkelmagazijn, een keur van ameublementen, huis- en slaapkamers, boekenkasten, vloerkleeden en wat verder in een zaak als deze aangetroffen wordt, aanwezig is. De firma Tilders J.r kan trotsch zijn op deze inrichting, terwijl de St. Annastraat eveneens een mooi winkelpand rijker is geworden. Vermelden wij nog, dat het schilderwerk werd uitgevoerd door de fa. De Vries, Frans Halsstraat, en de lichtinstallatie door de fa. Piebenga & Schekman, bieden alhier.” (PGNC 27/7/1931)
Vervolg
Augustus 2023 (Google Streetview)
Waarschijnlijk gaat Tilders zich rond 1935 “Het Binnenhuis” noemen (tot nu toe eerst gevonden advertentie De Gelderlander 1/2/1935). In 1942 verhuist Tilders naar de Ziekerstraat.
Advertentie verplaatsing Tilders naar de Ziekerstraat (PGNC 28-9-1942)
Advertentie Bemelmans, St Annastraat 53a (PGNC 2-11-1942)
In ieder geval komt de firma Bemelmans op dit adres voor in november 1942. Ook is een advertentie van Bemelmans & Co uit 1944 gevonden, groothandel in tabaksfabrikaten, koffie, thee en suikerwerken (oa De Gelderlander 21/10/1944). In ieder geval zit in 1947 de Woninginrichting “Open Huis” in het pand (advertentie De Gelderlander 1/5/1947). De eigenaar is P.M.A. Rietvelt (advertentie De Gelderlander 18/11/1949). In ieder geval heeft Rietvelt in 1973 de winkel nog (advertentie Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/5/1973). Twee foto’s uit 1959 zijn te vinden op GN3097 en GN3098.
Daarnaast komen in advertenties en adresboeken een aantal namen voor op nummer 53a. Het is mij nog onbekend waar deze personen gehuisvest waren (de bovenwoning?) en/of in hoeverre het een eventuele drukfout betreft:
In De Gelderlander 13/3/1947 vraagt mevrouw Bertels “een net meisje”. In het adresboek van 1948 en 1951 staat tevens J.H.J. Bertels, winkelier in herenmodes vemeld. In 1948 komt ook mej. A.C. Büchner op dit nummer voor. J. Jonker in het Adresboek 1959.
Op de foto uit 1989 is de winkel te zien als antiek L’interieur Antique, welke het jarenlang is geweest (eigen herinnering).
In ieder geval zit hier vanaf 2009 reeds New York Pizza (Google Streetview).
Verbouwing nummer 55
Pand St. Annastraat no 55 Ontwerp tot veranderen van het perceel gedeelte B Kad. bekend Gem. Nijmegen Sectie B. No. 1260, architect H.M. Zoetmulder, datum dossier 9-6-1931 (D12.396920)
Op bouwtekening D12.396920 noemt Zoetmulder het “Perceel v/d Hr Buchner c.s.”. De kamer wordt de winkel. Daarachter komt een kantoortje, waar de traphal zat, de badkamer wordt de keuken en waar de oude keuken zat, komt de werkplaats.
Indeling St. Annastraat no 55 Ontwerp tot veranderen van het perceel gedeelte B Kad. bekend Gem. Nijmegen Sectie B. No. 1260, architect H.M. Zoetmulder, datum dossier 9-6-1931 (D12.396920)
“Slagerij A. Büchner.
De deftige St. Annastraat ontkomt op den duur niet aan den drang van den handeldrijvenden middenstand om ook daar gelegenheid te zoeken zijn waren aan den man te brengen.
Bij het verschijnen van dit blad is een zeer moderne slagerij verrezen aan den hoek Sint Annastraat en Fransche straat, welk geëxploiteerd zal worden door den heer A. Büchner. Onder de kundige leiding van den architect Zoetmulder is daar een winkelpand verrezen dat de omgeving sterkt. Trekt de zaak door de bijzonder mooie pui al reeds van verre de aandacht, ook aan het interieur is de meest mogelijke zorg besteed door het aanbrengen van wit-grijze betegeling waardoor de vleeschsoorten en uitgesneden vleeschwaren op zijn voordeeligst uitkomen. Het frissche marmer, de moderne ijskast en de verschillende snij- en vleeschmachines stempelen deze zaak tot een der mooiste die tot heden werden geopend. De aannemer, den heer Seegers, een woord van lof voor de verschillende, doch niet minder vlugge uitvoering van dezen bouw, waaraan nog de volgende firma’s medewerkten: de heer Beukering voor den aanleg der electrische installatie, de firma Piebenga en Schekman voor de levering der ornamenten, de heer Wouters voor het keurige schilderwerk, waarbij de heer van Leeuwen zich aansloot voor het aanbrengen van het marmerwerk.
Is de firma Büchner al van ouds geen onbekende, deze nieuwe zaak zal onder beheer van den zoon niet aan belangstelling ontbreken.” (De Gelderlander 1/10/1931)
Advertentie slagerij A. Büchner (PGNC 30/9/1931)
Op 14 juli 1931 had Büchner de hinderwetvergunning voor het oprichten van een rokerij voor vleeswaren gekregen (PGNC 17/7/1931). In 1935 krijgt Büchner een hinderwetvergunning voor het uitbreiden van zijn werkplaats voor het bereiden en roken van vleeswaren (PGNC 29/3/1935).
Verbouwing tot Café door J. v.d. Pijll
In 1967 ontwerpt J. v.d. Pijll de verbouwing van de begane grond tot een café. Daarvoor worden de winkel, het kantoor en de werkplaats samengevoegd. (bouwtekening 17-5-1967 D12.464054).
Bij de “bestaande toestand” van een verbouwing in 1996 blijkt dat het dakkapelletje boven de ingang vervangen is door een dakraam en dat ook op andere plaatsen een dakraam is ingezet. Wel lijkt het timpaan (het driehoekje) van de dakkapel aan de Fransestraat op dat moment nog te bestaan. Tegenwoordig is deze timpaan verdwenen. Wanneer deze verbouwingen hebben plaats gevonden is mij niet bekend.
Vanaf 1969 heet het café St. Anneke, hoewel het een korte tijd een andere naam had.
Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen…
1910 Berg en Dalseweg 33 (Café Trianon), Rijksmonument
Cafe Buitenlust J.A. Cornelissen Berg en Dalseweg 33, gedateerd 1925 1930 (F27911 RAN)
1910-1910 Nijmegen: Berg en Dalseweg 33 (Café Trianon), Rijksmonument
Tegenwoordig heet het café Buskens: de huidige eigenaren van het panden vonden het een goed idee om hun zaak te vernoemen naar haar architect.
Bieling en Buskens ontwierpen dit van oudsher bekende café in 1910, waarbij zij tevens het naastgelegen pand nummer 31 verbouwden en waar J.A. Cornelissen reeds zijn tapperij had en aan de kant van Sloetstraat reeds een depot van de Phoenix Brouwerij aanwezig was. Het café is bekender als Buitenlust, waarschijnlijk zo genoemd vanaf het moment dat de zaal rond 1924 werd gebouwd.
Nog bekender is deze zaak onder de Trianon. Deze naam duikt voor het eerst op in 1955 en wordt tot 2001 zo genoemd, ondanks een aantal verschillende eigenaren. De bekendste zijn Van Weel, die het pand rond 1962 koopt en het moment waarop De Cantine in 2004 de zaak vanaf 2004 tot haar sluiting in 2021 overneemt. In al die jaren is het café vrijwel onveranderd. Na een verbouwing opent hier vervolgen Gastrobar Buskens.
Vooraf: Van depot Phoenix Brouwerij naar café Cornelissen
Ontwerp v/d verbouwing v/m Depot der Brouwerij de Phoenix a/d Berg en Dalsche weg en Ten Hoetstraat, datum tekening augustus 1910 (D12.381044)
Oorspronkelijk had de Phoenix brouwerij een depot aan de Ten Hoetstraat 2: dit pakhuis is op de bouwtekening (zie hieronder) te zien achter Berg en Dalseweg 31. Daarbij had het pand van het pakhuis tevens een kantoortje aan de Ten Hoetstraat en achterin het pand waren 3 stallen. Onder dit pakhuis zat een bierkelder. In het plan lijkt de voorgevel van dit pakhuis iets aan de ten Hoetstraat uitgebouwd te worden. En vervolgens wordt/is het pakhuis met een plak dak afgedekt dat als overkapping doorloopt. Op de tekening is niet geheel duidelijk in hoeverre deze overkapping reeds aanwezig was en of ook de doorrit overkapt is.
Het café wordt 55M² met daarachter een Bottelarij. Rechts van het pand is een doorrit.
Ook het huis nummer 31 wordt verbouwd: het krijgt een andere voorgevel en een 2e verdieping. Wanneer het huis nummer 31 gebouwd is, is mij (nog) niet bekend. In ieder geval zit aan de voorkant de winkel. Waarschijnlijk is en blijft het tweede gedeelte in gebruik als woonkamer, terwijl er een keuken en een open plaats bij aan wordt gebouwd.
Ontwerp v/d verbouwing v/m Depot der Brouwerij de Phoenix a/d Berg en Dalsche weg en Ten Hoetstraat, links is de Berg en Dalseweg, rechts de Ten Hoetstraat, datum tekening augustus 1910 (D12.381044)
Depot Phoenix Brouwerij
De Gelderlander 15/11/1905
Hoewel het Phoenix bier al in Nijmegen verkrijgbaar was -getuige de advertentie Phoenix-brouwerij Echt Dortmunder bier bij Paul Müller, Grootestraat 5 in PGNC 6/11/1894- lijkt het eerste hoofdagentschap van de Phoenix Brouwerij voor Nijmegen A.W.E. Otte te zijn, Waalkade 68 (De Gelderlander 1/1/1895) en in De Gelderlander 1/1/1895 Berg en Dalsche Weg 401. In de Adresboeken 1896 en 1898 komt Otte voor op Berg en Dalsche Weg 9.
(In het Adresboek 1899 is F. Jacobs, bierbottelaar, op nummer 9 gehuisvest. Het is nog onduidelijk of hij een relatie heeft met de Phoenix brouwerij/de Ten Hoetstraat).
In ieder geval is ten Hoetstraat rond 1899 reeds een depot van de Phoenix brouwerij gevestigd: In het Adresboek 1899 wordt A. Varenbrink genoemd als hoofdagent in de Ten Hoetstraat. Ook in het Adresboek 1901 is Varenbrink hoofdagent, in het Adresboek 1902 J.P. Ingebleek. Ingebleek heeft dan als adres Ten Hoetstraat 8.
De eerstgevonden advertentie waarbij ook Cornelissen wordt genoemd is uit De Gelderlander 15/11/1905: dan is het zoo gunstig bekende Phoenix-Bokbier onder andere te verkrijgen bij het depot op ten Hoetstraat 2 en tevens onder andere bij “J.A. Cornelissen, Berg-en-Dalsche weg”.
Phoenix Brouwerij
De Phoenix brouwerij was in 1873 in Amersfoort opgericht als “Amersfoortsche Beiersch-Bier-Brouwerij”. Bij de overname door Jan Coets de Bosson werd het in 1891 “Phoenix Brouwerij Coets de Bosson”. Phoenix was de naam van een suikerfabriek van de familie Coets de Bosson in Zevenbergen. In 1894 nam de familie Meursing de brouwerij over en noemde deze “Phoenix Brouwerij H. Meursing & Co.” In 1904 werd de naam “Phoenix Brouwerij en IJsfabriek N.V”, nadat de brouwerij een N.V. was geworden. https://nl.wikipedia.org/wiki/Phoenix_Brouwerij_Amersfoort
In 1960 nam Oranjeboom de brouwerij over. Nadat Oranjeboom in 1967 onderdeel was geworden van Allied Breweries, werd de brouwerij in 1970 gesloopt. Het merk Phoenix bier bleef op dat moment nog bestaan.
Sinds 2007 zijn brouwers in Amersfoort weer begonnen met het brouwen van “Phoenix” bier. Vanaf 2016 is Rock City Brewery in Amersfoort de brouwer.
Kiosk en tramhalte
PGNC 21/8/1910
Op het terrein waar het uiteindelijke café komt, staat aanvankelijk vanaf 1898 een kiosk (Noviomagus). Hoewel de bouwaanvraag (nog) niet is ingezien, zal deze in 1898 aangevraagd zijn met als adres Berg en Dalseweg 9 (beschrijving RAN).
Het artikel in Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/2/2004 noemt echter dat de kiosk in 1873 is begonnen. Een ander artikel in de Wijkkrant Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/5/2001 noemt het jaar 1879.
Waarschijnlijk is het deze kiosk die in augustus 1910 te koop wordt gezet, zie de advertentie hierboven. Het adres Molenstraat 97 is dat van het architectenbureau van Bieling en Buskens, die het nieuwe café hebben ontworpen, waarvan de aanbesteding 17 augustus 1910 plaats vindt.
De Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/2/2004 noemt tevens dat het café een halte van de stoomtram was. Het artikel uit 2001 noemt dat het een halte was voor de paardentram, waarbij het verwijst naar een foto die op dat moment in het café hangt.
Cornelissen, Berg en Dalseweg 31 en 33
Wanneer Berg en Dalseweg (dan Berg en Dalsche weg) 31 gebouwd is, is mij nog niet bekend. In ieder geval komt S.A. Lutz, gepensioneerd kolonel in het Adresboek van 1896 op dit adres voor. (Het is mogelijk dat er een hernummering in de straat heeft plaats gevonden. Echter:) J.A. Cornelsissen komt in 1905 voor het eerst in het Adresboek 1905 voor op dit adres. Hij is dan “tapper”.
Wat in de jaren daarna precies de verhouding is geweest tussen de adressen Sloetstraat en Berg en Dalseweg 31/Depot van Bierbrouwer Phoenix en Cornelissen zelf, is nog niet bekend. Te meer daar in januari 1910 een advertentie verschijnt:
PGNC 9/1/1910 en De Gelderlander 9/1/1910
Biedt de brouwerij nu het huis Berg-en-Dalseweg 31 en het depot Sloetstraat 2 aan? In ieder geval blijft Cornelissen op Berg-en-Dalseweg 31 wonen en blijft hij depothouder van Phoenix.
Café
Rechts het café dat jarenlang oa Buitenlust en Trianon is geweest, foto gedateerd 1930-1944 (Ch. Kellerman via F12651 RAN)
Op 17 augustus 1910 vindt aanbesteding plaats van wat het bekende café zal worden: “het verbouwen van het Depôt aan den Berg-en-dalschen weg en Ten Hoetstraat” plaats namens de “Phoenix Brouwerij”, Amersfoort” door P.G. Buskens, architect en J.P.W. Bieling, Chef de Bureau (PGNC 7/8/1910).
Opvallend is dat Cornelissen zich in de nieuwjaarswens- advertenties van PGNC 1/1/1915 en PGNC 31/12/1916 “Sigarenmagazijn” noemt.
In ieder geval is Cornelissen in zijn advertentie van PGNC 31/12/1930 nog “Hoofd-Depôt Phoenix Brouwerij Bierhandel en Limonadefabriek”
Phoenix-Garage Ten Hoetstraat 2
In 1922 opent F.J. Smit de Phoenix-Garage aan de Ten Hoetstraat 2. Het is mij onbekend of het een tijdelijke garage was of als een volwaardige garage bedoelt. Het krantenartikel PGNC 7/1/1922 noemt daarbij dat het kantoor gevestigd is op Pontanusstraat 23. Ook in het Adresboek van 1924 komt de Phoenix-Garage voor op de Pontanusstraat. In ieder geval is deze garage van korte duur: in 1924 verbouwt Cornelissen het perceel tot danszaal.
Buitenlust en Uitbreiding met Danszaal
De Gelderlander 13/6/1925
In september 1924 dient Cornelissen een aanvraag in voor een vergunning tot het schenken van alcoholhoudende dranken in perceel Ten Hoetstraat 2a. Rond begin oktober 1924 gaat de nieuwe danszaal open. In het onderstaande krantenartikel uit 1924 is het tevens de eerste keer dat ik de naam “Buitenlust” heb gevonden. (In een advertentie PGNC 22/12/1924 is het nog “Café-restaurant Cornelissen op Berg-en-Dalsche weg 33”).
De ingang tot de danszaal aan de Ten Hoetstraat 2a (advertentie PGNC 2/10/1926)
“Een nieuwe Danszaal.
De ondernemende eigenaar van het Café “Buitenlust”, 33 Berg-en-Dalsche weg, de heer J. Cornelissen, heeft aan zijn zaak uitbreiding gegeven door het inrichten van een Danszaal, waarvoor de voormalige garage van de Phoenix-brouwerij, uitkomende aan de Ten Hoetstraat, geheel omgebouwd werd. In dezen tijd van algemeene liefde voor den dans, zal het uitgaande publiek zich daarin zeker verheugen. De zaal ziet er met sierlijke beschildering en schitterende electrische verlichting, vooral des avonds, zeer gezellig uit, waarvan men zich in de kermisdagen kan overtuigen.
Het werk werd in korten tijd uitgevoerd door den aannemer, den heer G.J.H. Roelofsen, Elandstraat 26; het schilderwerk is van den heer H. Gerrits, Willemsweg en de verlichting van den heer J. Cornelissen Jr. Zij leggen alle eer in met hun werk.” (PGNC 4/10/1924)
In 1926 vraagt Cornelissen vergunning aan tot het schenken van sterke drank (PGNC 28/5/1926)
In PGNC 2/10/1930 staat een advertentie voor Cabaret Dancing Modern “vanaf zondag 5 october 1930, geopend”. Waarschijnlijk betreft het een advertentie van Cornelissen zelf voor zijn (waarschijnlijk) kermisactiviteiten.
Wanneer Walhalla in 1932 opent (zie hieronder), refereert PGNC naar Buitenlust en niet Dancing Modern.
Walhalla
PGNC 2/4/1932
In 1932 opent J. Rutten Dancing “Walhalla” in het pand, Berg en Dalscheweg 33. Hij zal er echter niet lang zitten: in juni 1933 wordt café “Wertha” op dit adres geopend.
“Dancing Walhalla.
Sinds eenigen tijd is het café Buitenlust aan den Berg en Dalscheweg overgegaan in handen van een nieuwen eigenaar, den heer Rutten, die tevens de achter het café gelegen dancing exploiteeren zal: dancing “Walhalla” werd zij thans genoemd. Het zaaltje werd geheel gerestaureerd, is van een frissche moderne beschildering voorzien, terwijl de fraaie meubelen, afkomstig van de firma Eppink in de van Oldenbarneveldtstraat het interieur vervolmaken. Een spiegelgladde vloer zal voorts het dansen in “Walhalla” een genot doen zijn.” (PGNC 2/4/1932)
Wertha
De Gelderlander 27/4/1935
In mei 1933 vraagt H. Derks voor het perceel Berg en Dalscheweg 33 een verlof A aan (PGNC 26/5/1933). In juni 1933 opent café Wertha haar deuren. Het PGNC:
“Opening café “Wertha”.
Hedenmiddag wordt, blijkens achterstaande advertentie, aan den Berg en Dalscheweg 33 geopend café “Wertha”, genoemd naar het Wertha-bier, uit Weert afkomstig, van een Hollandsche brouwerij, dus Nederlandsch fabricaat. Een geheel nieuwe bier-installatie is aangebracht door J. v.d. Stonden. Lambriseering en vloerbedekking zijn keurig vernieuwd, zoodat alles er frisch en gezellig uitziet. Vóór op het terras is een aardig zitje aangebracht, waar met de komende warme dagen wel van geprofiteerd zal worden. Achter het café is de dancing “Wertha” gelegen. De zaal is verfraaid en naar de laatste eischen des tijds ingericht.” (PGNC 3/6/1933).
In 1955 zal café Wertha worden opgevolgd door Trianon: een mededeling van een kanarietentoonstelling De Gelderlander 7/11/1956 die plaats vindt in de achterzaal van café Trianon (voorheen Wertha).
Trianon
Advertentie Trianon De Gelderlander 16/7/1955
De naam Trianon is afkomstig uit 1955, wanneer Piet Brok op 14-7-1955 zijn café opent (Nijmeegsch Dagblad 13-07-1955). De naam Trianon zal verwijzen naar het lustpaviljoen in de kasteeltuin van Versailles.
Joop van Weel
Café Trianon, gedateerd 1963 1970 (gemeente Nijmegen afdeling Bouwvergunningen via F86335 RAN CC0)
In 1962 kocht de universiteit de Commanderie van Sint Jan. Van Weel had dit pand in 1952 gekocht en na restauratie ging de Commanderie als stadwijnhuis open. Nadat de universiteit de Commanderie had gekocht, ging van Weel verder in café Trianon (bijschrift foto RAN)
In ieder geval bleef van Weel tot in de jaren 80 eigenaar.
In de Wijkkrant Nijmegen-Oost 1/1/1984 staat een advertentie dat “Sinds kort hebben wij ’n nieuwe feestzaal ter beschikking. Deze biedt ruimte aan ±200 personen. Voor kleine feestjes en vergaderingen hebben wij een aparte ruimte”. Het is mij niet bekend of de zaal vóór 1984 niet meer werd gebruikt en vanaf welk moment dat is geweest.
Het café komt voor in het boek Vallende Ouders van A.F.Th. van der Heijden uit 1983. Op woensdag 19 maart 1986 was in dit café overigens een interview met hem (NRC Handelsblad 11-03-1986)
Ijf van Lieshout
In het artikel in de Wijkkrant van 2001 is Ijf van Lieshout 1,5 jaar eigenaar. Hetzelfde artikel noemt dat de muren sinds 1963 niet meer beschilderd waren: “Nicotione heeft hier zijn louterende werk gedaan en is daarmee sfeermaker”. Deze sfeer zal blijven tot het einde van café Trianon in 2021.
Van de Cantine naar Trianon
In 2004 neemt de Cantine, die aan het Mariaplein zit (het huidige Lodewijk) Trianon over. Een leuk artikel, tevens bron van dit stuk, is te vinden in de Wijkkrant Nijmegen Oost. In deze tijd zijn er onder andere dansavonden en optredens van bandjes.
Een mooi interview met André Overbeek naar aanleiding van de sluiting is te vinden bij de Gelderlander
Buskens
Na een verbouwing opent Wijnbar Buskens haar deuren. Eigenaren zijn horecaondernemer Michiel Houkes van Café Eten & Drinken samen met Danny van Hal en Mels van Bilderbeek.
Bij de verbouwing zijn de gebruikte kleuren samengesteld op basis van de verschillende kleuren die sinds 1910 op de muren zijn gebruikt. De zaal is bij het restaurant getrokken.
Het café is een Rijksmonument (de zaal niet). Als waardering:
“-Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van een café in een stijl, die Art Nouveau-invloeden vertoont met esthetische kwaliteiten in het ontwerp zoals goede verhoudingen en een bijzondere detaillering.
-Van stedenbouwkundige waarde als voorbeeld van een vroeg 20ste-eeuwse uitspanning of café aan een uitvalsweg met laat 19de-eeuwse en vroeg 20ste-eeuwse bebouwing, die deel uit maakt van het laat 19de-eeuwse uitbreidingsplan van Bert Brouwer.
-Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een culturele ontwikkeling nl. het bouwen van café’s en uitspanningen met een veranda, rond 1900 een kenmerkende vorm voor een rustplaats langs een uitvalsweg”
Wonen in Nijmegen 