Auteur: ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

De voorgevel van de Kook en Huishoudschool, architect Semmelink, huidig adres Groesbeekseweg 15, 1899 (F58731 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Kook- en Huishoudschool architect Semmelink

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1899 Kook- en Huishoudschool, Groesbeekseweg 15 Galgenveld

De voorgevel van de Kook en Huishoudschool, architect Semmelink, huidig adres Groesbeekseweg 15, 1899 (F58731 RAN)
De voorgevel van de Kook en Huishoudschool – wat tevens boven de ingang staat geschreven, architect Semmelink, 1899 (F58731 RAN)

In januari 1899 gaat de kook- en huishoudschool aan de Groesbeeksche straat open. Het ontwerp was van architect Semmelink. In 1893 hadden een aantal vooraanstaande Nijmeegse vrouwen het initiatief genomen tot de oprichting van een kookschool. Dit naar aanleiding van een lezing van freule Jeltje de Bosch Kemper.

Jeltje de Bosch Kemper

Jeltje de Bosch Kemper (Amsterdam, 28 april 1836 – 16 februari 1916) zette zich in voor de verbetering van de maatschappelijke positie van vrouwen. Een van haar initiatieven was de oprichting van de Amsterdamse huishoudschool in 1891. Deze was bedoeld voor huisvrouwen en voor degenen die later professioneel in de huishouding of het huishoudonderwijs zouden gaan werken.

De lezing

Op 14 december gaf ze een lezing “De Opleiding van de Vrouw voor de Huishoud- en Kookkunst” in de zaal van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen.

Zij gaf daarin het belang van de huishoud- en kookkunst voor vrouwen aan , vooral bij de minder welvarende standen. Om met die kennis het huiselijk geluk te kunnen bevorderen. Daarbij noemt ze ook hoe in België, Schotland en Engeland heeft geprobeerd huishoud- en kookonderwijs onderdeel te laten zijn van lager onderwijs.

Daarna geeft zij aan hoe een cursus kan worden opgezet, waarbij met geringe middelen en bescheiden schaal het onderwijs al kan worden vormgegeven. (PGNC 13/12/1893 en PGNC 16/12/1893)

Het Begin

Een kookles in 1910 op de Groesbeekseweg (F58720 RAN)
Een kookles in 1910 op de Groesbeekseweg (F58720 RAN)

Aanvankelijk was de school begonnen in een klein gebouw “De Eenigheid”, lokalen van de voormalige Bank van Leening dat door de gemeente was afgestaan. De Eenigheid was een gas, waar nu het noorden van Plein 1944 ligt. Op 1 september 1894 ging de school van start. Daarbij konden de volgende curssusen worden gevolgd: de Damescursus, de Dienstbodecursus en de Volkslessen.

Omdat de school erg vochtig was, vestigde zij zich in een gehuurd huis aan de van Berchenstraat 21. Hierbij was tevens plaats voor een klein aantal internen. Vanwege de toename van het aantal leerlingen voldeed ook dit gebouw niet meer; herhaaldelijke verzoeken tot opname van interne leerlingen moesten worden afgewezen. (De Gelderlander 8/1/1899).

Op 7 januari 1899 opent het pand aan de Groesbeeksetraat. Het RAN noemt de bouwstijl: “eclectisch (met Art Nouveau elementen)”

Daarbij, of twee jaar later, gaat de school naast kook- ook huishoudonderwijs geven en lesgeven aan weesmeisjes: Het Huis van de Geschiedenis noemt 2 jaar later, het krantenartikel bij de opening noemt de school al voor kook- en huishoudonderwijs en geeft aan dat er al strijk- en mangelkamers zijn. Ook zijn er leden van het weeshuis bij de opening aanwezig, waarbij niet geheel duidelijk is in welke aard: “van het weeshuis tegenwoordig, dien van de verschillende leeraressen, die achtereenvolgens aan de school waren werkzaam geweest.”

In 1910 vindt een verbouwing plaats.

Nijverheidsonderwijs en verder

De kook- en huishoudschool, architect Semmelink, foto 1915 (A.T. van Hooijdonk via F14218 RAN)
De kook- en huishoudschool, architect Semmelink, foto 1915 (A.T. van Hooijdonk via F14218 RAN)

Vanaf april 1920 viel de school onder het Nijverheidsonderwijs. Het pand nr. 17 werd bij de school opgetrokken.  De opleiding kostuumnaaien begon 2 jaar later. Vanaf 1930 werd er begonnen met de primaire opleiding, een voorbereidende cursus welke een vervolg was op de lagere school.

In 1936 was er een grote verbouwing: de minister van onderwijs vond 2 neutrale huishoudscholen in Nijmegen te veel. Daarop ging de school samen met “De Haard”.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog wist de directrice vele malen -19 keer- te voorkomen dat de school werd gevorderd. Op 24 maart 1945 vond de verhuizing plaats naar Oranjesingel 3. Op 13 juni 1951 werd een nieuwe school geopend.

Er is nog niet verder onderzocht wat de functie van het gebouw aan de Groesbeekseweg vervolgens is geweest. In ieder geval is het gebouw in 1999 vervangen door appartementen.

Huishoudschool 1903 architect Semmelink (G. van Heuven via F14209 RAN)
Huishoudschool 1903: nummer 17 is op dat moment in aanbouw, architect Semmelink (G. van Heuven via F14209 RAN)

Artikel PGNC 1899

Het PGNC schrijft bij de opening in 1899:

“Nijmegen, 7 januari.

Aan de Groesbeeksche straat, te midden eener geheel nieuwe, moderne buurt, welker fraaie huizen in enkele jaren als het ware bij tientallen uit den grond zijn verreezen, trekt sinds eenigen tijd een flink gebouw met een zeer karakteristieken gevel de aandacht. Boven de entrée staat op een smaakvol schild de bestemming vermeld: Kook- en Huishoudschool. Het zeer actieve bestuur deze instelling van practisch nut heeft niet gerust, voor het een eigen huis had. Met krachtigen financieelen steun van verschillende ingezetenen kwam dit gebouw tot stand, om, naar wij hopen, tal van jaren een aangenaam tehuis te zijn voor jonge dames, die zich met ernst toerusten voor de haar wachtende schoone taak, om als bedreven huisvrouwen den scepter te voeren in de echtelijke woning of om elders, waar haar hulp vereischt wordt, nuttig te kunnen zijn.

Het gebouw links is de eerste Nijmeegse huishoudschool ook wel kookschool genoemd, gedateerd 1905 - zal echter eerder zijn aangezien nr 17 nog niet gebouwd is/in aanbouw is (Vivat Amsterdam via F13712 RAN)
Het gebouw links is de eerste Nijmeegse huishoudschool ook wel kookschool genoemd, gedateerd 1905 – zal echter eerder zijn aangezien nr 17 nog niet gebouwd is/in aanbouw is (Vivat Amsterdam via F13712 RAN)

De heer Semmelink, onze kundige bouwmeester, heeft met zijn practischen zin een uitstekend gebouw geleverd, dat zeker aan alle rechtmatigen eischen voldoet. De gevel, opgetrokken van rooden baksteen, afgewisseld met zand- en hardsten, wij zeiden het reeds, maakt een goeden indruk. In de boogvormige entrée geven drie deuren toegang tot het gebouw; de hoofddeur leidt naar een ruimen, breeden corridor, terwijl een zijdeur links naar de theoriezaal en een rechts maar de volkskeuken voert. De beneden-rechter vleugel van het gebouw wordt ingenomen door twee groote keukens van talrijke fornuizen en andere keuken-utensiliën volgens de laatste vinding. Links, achter de reeds genoemde theoriezaal, de toegang naar het sousterrain en daarachter ruime, aan den tuin uitkomende strijk- en mangelkamers. De eerste etage bevat een groote huiskamer, een dito eetkamer, een bestuurs-kamer, een directrice-kamer, benevens flinke slaapkamers; de tweede etage slaapkamers, badkamer, bergkamer enz. Alles ruim, luchtig en vroolijk en, hoewel niet met luxe, toch zeer degelijk en gezellig gemeubileerd. In het sousterrain bevinden zich de provisiekamer, van waaruit een lift langs de keukens naar de eetkamer voert; verder bergplaatsen van allerlei aard. Doordat het sousterrain ook een ingang heeft aan de voorzijde, kan alle provisie, brandstof enz. direct op de daarvoor bestemde plaatsen worden bezorgd. Ook heeft men daarlangs toegang tot den grooten tuin achter het gebouw gelegen, waarin later een proef-moestuin zal worden aangelegd. Het geheel is met zorg afgewerkt en van allerhande gemakken voorzien.

De bouw werd aangenomen door de heeren Heijmerink en Nollen, aannemers alhier, die het gebouw tot tevredenheid van het bestuur hebben opgeleverd en wier lof zeker de bezoekers van heden zullen verkondigen.

Heden middag te 2 ure had de plechtige opening van het gebouw plaats. Een talrijke schare dames en eenige heeren waren hierbij tegenwoordig. Onder de aanwezigen bevond zich ook jonkvrouw Jeltje de Bosch Kemper, die destijds door het houden van eene lezing hier ten stede den eersten stoot heeft gegeven tot de oprichting van eenen kook- en huishoudschool, en de luit.-kolonel Grevers, kommandant der Koloniale Reserve. Door de presidente van het bestuur, mevr. Schönhard-Krecke, werd een hartelijke openingsrede gehouden, waarin dank gebracht werd aan het Gemeentebestuur voor de bereidwilligheid, waarmede dit destijds kosteloos het lokaal in de Eenigheid had afgestaan; aan freule de Bosch Kemper voor het initiatief in zake stichting van huishoudscholen; aan den luit.-kolonel Grevers en ook diens voorganger luit.-kolonel Notten voor hunne belangstelling in de zaak; aan den architect, den heer Semmelink, en de aannemers van het nieuwe gebouw, kortom aan nog vele anderen, die zich verdienstelijk hadden gemaakt jegens de inrichting, en last not least, aan de aftredende directeur, mejuffrouw van Dijk, voor haar flink bestuur, dat der school ten zegen is geweest. In korte trekken schetste mevr. Schönhard de geschiedenis der school, welke in weinige jaren zulk  een hooge vlucht heeft genomen en tot welker voortdurenden bloei spreekster, zeker uit naam van allen, de hartelijke wenschen uitsprak.

Na deze rede werd door eenige leerlingen een openings-cantate, woorden van mej. J.A. Kosters (?), zeer verdienstelijk gezongen, werd der dichteres een krans aangeboden en sprak jonkvr. De Bosch Kemper nog een hartelijk wederwoord. Hierop werd eene tournée gemaakt door de verschillende zalen van het fraaie gebouw en daarmede was de inwijding afgeloopen. Moge zij, om de woorden freule de Bosch Kemper hier nog eens te herhalen, gedijen tot in lengte van dagen!” (PGNC 8/1/1899)

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is afbeelding-18.png Voormalige Kook- en Huishoudschool, Groesbeekseweg 15 en 17, augustus 2023 (Google Streetview)
Voormalige Kook- en Huishoudschool, Groesbeekseweg 15 en 17, augustus 2023 (Google Streetview)

Derk Semmelink, architect

Architect Semmelink begon als leerling bij de Arnhemse architecten van Gendt en Nieraad. Een aantal werken van hem zijn Hotel-café…

(Overige) Bronnen en verder lezen:

Eerste Nijmeegse school voor Beroepsonderwijs, Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Jeltje de Bosch Kemper, wikipedia

Enigheid, Straatnamenregister Rob Essers

Plan voor het verbouwen van een woonhuis aan de St. Anna -dwarsstraat te Nijmegen, architect Tiemstra,  (D12.384014)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Achipelstraat 288 ontwerp Tiemstra

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Bijzonder aan de “Pretty Home”, Archipelstraat 288 is dat er vlak na de oplevering in 1912 een verdieping is toegevoegd, waarbij het gehele ontwerp van G. Tiemstra intact is gelaten.

Aangezien er (waarschijnlijk) geen verbouwingen hebben plaats gevonden, lijkt de woning in augustus 2023 nog steeds op dat van meer dan 100 jaar geleden.

Oplevering 1912 en verbouwing 1913

Archipelstraat 288 is ontworpen en gebouwd door de aannemer G. Tiemstra in 1912 (D12.382775). De eigenaar is J. Lampe. Al een jaar later vindt verbouwing plaats, door dezelfde architect en voor dezelfde eigenaaar door er een etage tussen te voegen. De bovenstaande tekening is die van de verbouwing van 1913: links het in 1912 gebouwde huis, rechts de verbouwing van 1913.

Plan voor het verbouwen van een woonhuis aan de St. Anna -dwarsstraat te Nijmegen, architect Tiemstra, (D12.384014)
Plan voor het verbouwen van een woonhuis aan de St. Anna -dwarsstraat te Nijmegen, architect Tiemstra,  (D12.384014)

Tiemstra

Gatse Tiemstra noemt zich op de nieuwjaarspagina van het PGNC 1/1/1916 nog “Mr. timmerman en aannemer Pontanusstraat 24-26”. Tiemstra vestigt zich op 1892 in Nijmegen. Hij komt in dienst van M. Wijers, timmerbaas op de Pontanusstraat. In 1903 zal hij het bedrijf overnemen. Het adres Pontanusstraat 24 was lange tijd de spil van de onderneming, welke in de loop der jaren zou uitgroeien tot een groot aannemersbedrijf. Deze werd in 1988 verkocht aan NBM-Amstelland. Een lange beschrijving is te vinden op Huis van de Nijmeegse Geschiedenis.

Jan Lampe

In het Adresboek 1913-1914 komt een L. Lampe voor op St. Annadwarsstraat 5 Waarschijnlijk betreft het Jan Lampe (22-2-1880, Aengwirden (hier: Engwirden). Hij komt op 15-10-1912 te wonen op “St. Annastraat 5”. Waarbij hiermee Annadwarsstraat wordt bedoeld (dit blijkt ook uit de verhuizing van Leendert van Gent, zie hieronder). Hij is dan afkomstig uit Apeldoorn. Hij scheidt op 19 februari 1914 (vonnis, verwerking 14 maart, blad 5) an Bertha Johanna Verschuur (16-6-1887), waarmee hij op 6-3-1907 was getrouwd. Beiden zijn dan “zonder beroep”. Op 25-8-1914 trouwt hij met Johanna Josepha Evers (14-2-1882 Soerabaja).

Voordat Jan Lampe vanuit Apeldoorn naar Nijmegen komt, heeft hij eerder gewoond in Nijmegen, als zoon van Jan Evert Lampe (18-5-1838, Steenwijk, Zonder beroep) en Anna Elisabeth Sara Mooijaart (2-2-1849, Colijnsplaat). Hun huizing is Wijk G 141, later doorgehaald en vervangen door 206. Het gezin was daarbij op 6-11-1889 afkomstig uit Steenwijk. (Bevolkingsregister 1880).

Jan blijkt een aantal keren te verhuizen, om daarna weer bij zijn ouders te gaan wonen: op 8-9-1896 – 25-8-1898 naar Utrecht, van 13-10-1898 naar Tiel om op 8-2-1900 weer bij zijn ouders te gaan wonen, waarbij hij afkomstig is uit Hasselt, België. Op 14-5-1901 vertrekt hij weer, naar Elst (Bevolkingsregister 1890 en 1900).

Wat er na de scheiding van Jan gebeurt qua huisvesting is niet geheel duidelijk: Enerzijds maakt het Bevolkingsregister melding van het vertrek naar Den Haag op 8 juni 1914; anderzijds is daaronder weer een rij waarbij hij zich vestigt op 8 juni 1914 “van Nijmegen”, waarbij  daaronder geschreven staat “geen gebruik gemaakt” en waarop hij op 23(?) april 1918 naar Apeldoorn vertrekt. Op later datum is bij de tweede rij tevens zijn geboortedatum veranderd van 22 naar 2 februari.

Hij overlijdt op 1-11-1943 te Apeldoorn.

Leendert van Gent

PGNC 11/1/1914

In januari 1914 wordt de veiling aangekondigd van “Pretty Home”, zie bovenstaande advertentie.

De volgende gevonden bewoner is Leendert van Gent. Hij is op 2-12-1877 geboren te Ubbergen. Wannneer hij zich op 19-4-1911 weer in Nijmegen, Jan Berendsstraat 14a, vestigt, is hij afkomstig uit Utrecht. Hij is getrouwd met Jeanette H. Eekhoff (1-2-1884 Nijmegen). Wanneer hij vóór 1920 naar de St. Annadwarsstraat 5 verhuisd is afgaande op het Bevolkingsregister niet duidelijk: De Dr. Jan Berendsstraat is op 1-1-1921 doorgehaald en vervangen. In het Bevolkingsregister 1910 staat hij vermeld als koopman.

In het adresboek 1914, 1915 en 1916  komt hij voor onder de kop “Bouwmaterialen”.

Hij overlijdt in maart 1931 (PGNC 28/3/1931)

Enkele actes tussen Jan Lampe en Leendert van Gent zijn nog niet onderzocht:

Geen verbouwingen?

In het bouwdossier zijn verder geen verbouwingen te vinden. Vergelijkend met een foto van de huidige toestand komt het huidige gebouw overeen met dat van 1913. Wel zijn de schoorstenen op de tegenwoordige foto verdwenen. Ook is er “Pretty home” aangebracht.

Archipelstraat 288 op Augustus 2023 (Google Streetview)
Archipelstraat 288 op Augustus 2023 (Google Streetview)
voormalig hotel-café-restaurant 'Welgelegen' (ca. 1865), verbouwd door architect van Eldik, rechts lag de Dennenstraat, foto1972 (E.F. van der Grinten via F78773 RAN CC-BY-SA)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Geschiedenis van Café-Restaurant Welgelegen

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1935 Hoek Dennenstraat-Graafscheweg Neerbosch/Heseveld Gesloopt

voormalig hotel-café-restaurant 'Welgelegen' (ca. 1865), verbouwd door architect van Eldik, rechts lag de Dennenstraat, foto1972 (E.F. van der Grinten via F78773 RAN CC-BY-SA)
voormalig hotel-café-restaurant ‘Welgelegen’ (ca. 1865), verbouwd door architect van Eldik, rechts lag de Dennenstraat, foto1972 (E.F. van der Grinten via F78773 RAN CC-BY-SA)

In 1935 ontwerpt architect van Eldik de verbouwing van een landhuis tot het café-restaurant-pension Welgelegen. Dit landhuis is rond 1865 gebouwd.

Aanvankelijk droeg het de naam Karelshof en later Villa Löding. Nadat het gebouw enkele jaren leeg heeft gestaan, laat de familie L. Gerhardt het pand verbouwen tot café-restaurant-pension. 3 kamers werden als café ingericht. Voor de beukenhaag kwam een afrastering in de plaats.

Het krantenartikel hieronder noemt de grote weg van Nijmegen naar Den Bosch, de Graafseweg: deze zal door het toenemend gebruik van de auto steeds belangrijker zijn geworden. In 1935/1936 vestigt zich aan de overkant Autopalace. Daarnaast noemt het artikel dat Welgelegen vooral gunstig is voor “het groote huizen-complexen tusschen St. Anna en Graafscheweg”: daarbij zal het artikel vooral doelen op de wijk de Hazenkamp, waarvan een deel in de jaren 30 is gebouwd.

““Welgelegen” aan Graafscheweg

Nieuwe café-restaurant-pension met speel- en theetuin

De gemeente Nijmegen heeft nog geen teveel aan speel- en theetuinen annex café-restaurants in naaste omgeving.

Tenminste niet naar de zijde van den Graafscheweg.

De heer L.J. Gerhardt heeft dan ook goed gezien naar den kant van het Maas-Waalkanaal een nieuw ingericht café-restaurant-pension annex speeltuin en theetuin te openen.

Het vroegere buiten “Welgelegen” op den hoek Dennenstraat-Graafscheweg, is naar ontwerp van architect Van Eldik, binnen en buiten verbouwd tot een aantrekkelijk buiten-restaurant, dat het goed doet in den lommerijken tuin aan een grooten verkeersweg als die van Nijmegen naar Den Bosch.

Het nieuwe buiten-restaurant heeft een frontbreedte van 120 Meter langs den weg en biedt de groote aantrekkelijkheid van een rustig zitje in een mooi stukje natuur.

De speeltuin voor de jeugd is gescheiden van den theetuin, maar toch niet zoo dat de ouders geen toezicht meer hebben op de kinderen, die zich vroolijk kunnen vermaken met meerdere nieuwste Lunapark-attracties, als glijbaan, zweefmolen, enz.

De firma Campagne te Beek richtte dit attractioneele Luna-park in.

De theetuin biedt aangename zitjes.

Is zoo voor den buitendienst van “Welgelegen” goed gezorgd, ook binnen is door doelmatige verbouwing voor gezelligheid gezorgd.

De gelagkamer is moderne ingericht, met gerieflijk buffet en aangename rustgelegenheid.

Een nieuw Schepper-billiard werd geplaatst.

De firma Heijmans uit de Dennenstraat zorgde voor een frissche beschildering en de firma W. Riede voor een goede electrische verlichting.

Het interieur werd met kleurig glas-in-lood verlevendigd.

De aannemer, de heer Smit van den Muntweg, verzorgde de verbouwing op practische wijze.

De heer L.J. Gerhardt toonde zijn tijd te begripen door de prijzen niet te hoog te zetten en maar veeleer betaalbaar uit iedere beurs.

“Welgelegen” vooral gunstig gelegen voor de bewoners van de groote huizen-complexen tusschen St. Anna en Graafscheweg. Ouders met kinderen kunnen van daar een aangenaam uitstapje maken naar “Welgelegen”. (28/5/1935)

Vervolg

In 1952 werd gestopt met de speeltuin, waarbij Chevron de grond kocht. Op 1 april 1954 vertrok de familie Gerhardt. Hierna werd het pand voor 10 jaar verhuurd aan de familie Heijsen. Daarop kocht Chevron het pand, met het doel om het pand te verbouwen tot motel. In 1976 werd echter het pand gesloopt.

De naam “Welgelegen” is wel behouden in de naam van het studentencomplex dat tussen de Graafsweg in ligt.

Bron en verder lezen:

Op Noviomagus staat een grote pagina vol herinneringen en foto’s

Jos. Van Eldik, architect

OVER Johannes Hendrikus of Jos. van Eldik (Zetten-Andelst, 24-2-1895  –  Nijmegen , 0-7-1973) Jos. van Eldik is architect. De meeste…

Aciaciastraat hoek met de Lorkenstraaat, architect Reynen voor de Gezonde Woning, foto 1935-1938 (F11920 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Terrein ten westen Broerdijk, oa deel Aciciastraat, Lorkenstraat, Pijnboomstraat

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1932 Bomenbuurt oa deel Acaciastraat, Lorkenstraat en Pijnboomstraat

Aciaciastraat hoek met de Lorkenstraaat, architect Reynen voor de Gezonde Woning, foto 1935-1938 (F11920 RAN)
Aciaciastraat hoek met de Lorkenstraaat, architect Reynen voor de Gezonde Woning, foto 1935-1938 (F11920 RAN)

Waar daarvoor weilanden waren, werd in 1934 binnen anderhalf jaar een nieuwe wijk gebouwd door Volksbelang en de Gezonde Woning: 75 woningen in de “Bomenbuurt” in Hengstdal.

Op de foto staat een deel van de straten dat door architect Reynen voor de Gezonde Woning is ontworpen, als onderdeel van het “bouwen van 75 (of 73?) eengezinswoningen 3 (of 5? ) Beneden- 8 Bovenwoningen – 1 Winkelhuis en 1 Transformatorhuis op een terrein gelegen ten westen van den Broerdijk”.

Blok B: Het bouwen van 75 (of 73?) eengezinswoningen 3 (of 5? ) Beneden- 8 Bovenwoningen – 1 Winkelhuis en 1 Transformatorhuis op een terrein gelegen ten westen van den Broerdijk, architect Reynen voor de Gezonde Woning, datum tekening juli 1933 (D12.400225)
De bouwtekening van het blok op de foto “Blok B”: Het bouwen van 75 (of 73?) eengezinswoningen 3 (of 5? ) Beneden- 8 Bovenwoningen – 1 Winkelhuis en 1 Transformatorhuis op een terrein gelegen ten westen van den Broerdijk, architect Reynen voor de Gezonde Woning, datum tekening juli 1933 (D12.400225)

Het PGNC schrijft:

“Een nieuwe stadswijk in 1½ jaar tijds verrezen. De “boomenbuurt” bij den Broerdijk.

Het bouwen van 75 (of 73?) eengezinswoningen 3 (of 5? ) Beneden- 8 Bovenwoningen – 1 Winkelhuis en 1 Transformatorhuis op een terrein gelegen ten westen van den Broerdijk, architect Reynen voor de Gezonde Woning, datum tekening juli 1933 (D12.400216)
Het bouwen van 75 (of 73?) eengezinswoningen 3 (of 5? ) Beneden- 8 Bovenwoningen – 1 Winkelhuis en 1 Transformatorhuis op een terrein gelegen ten westen van den Broerdijk, architect Reynen voor de Gezonde Woning, datum tekening juli 1933 (D12.400216)

Nog maar een luttel aantal jaren geleden bood het terrein tusschen Berg en Dalscheweg en Postweg, dat daar ligt als een vallei tusschen de hoogten van den Kwakkenberg en die van den Berg en Dalscheweg, een bij uitstek landelijken aanblik, met zijn langgereke akkers, waarop de landbouw vlijtig beoefend werd. Slechts ter weerszijden van den rand der hoogten strekte zich een huizenrij uit, die de vlakte als het ware begrensde. En dan was der nog de Broerdijk, die dwars door de vallei heen liep en waaraan zoo hier en daar een huis stond.

Wel zeer sterk is het aspect van deze streek veranderd. Want hier is een nieuwe stadswijk verrezen, met honderden huizen, en straten en pleinen en wie hier thans passeert valt het moeilijk zich den ouden toestand weer voor den geest te brengen. Aan de landelijke sfeer van vroeger herinnert niets meer; verdwenen zijn de glooiende akkers, waarop de steenmassa’s der nieuwe huizencomplexen werden opgetrokken.

Blok M, Lorkenstraat, tekening1933
Blok M, Lorkenstraat, tekening1933
Huidig, Blok M, Lorkenstraat, sept 2022 (Google Streetview)
Huidig, Blok M, Lorkenstraat, sept 2022 (Google Streetview)

Er is bij dezen woningbouw in welhaast Amerikaansch tempo gewerkt. Begin 1933 was hier nog geen huis te bekennen- thans zijn er 400 bewoond. Het getal op zich zelf zegt misschien niet voldoende. Een juisten indruk krijgt men pas, als men hier zelf eens poolshoogte neemt. Maar dan zal men ook alle respect hebben voor het reuzenwerk dat hier in ongeveer anderhalf jaar tijd tot stand kwam. Zal men respect hebben ook voor het initiatief der beide woningvereenigingen- de stichting “Opgang” en de arbeidersbouwvereeniging “De Gezonde Woning”- die dezen bouw ondernamen, waarbij de gemeente haar onmisbaren steun wel heeft willen verleenen. Nijmegen werd hierdoor een mooie stadswijk rijker en de ingezetenen, die hier reeds huisvesting vonden zullen zich ongetwijfeld bevoorrecht achten boven zoo vele anderen, die voor den zelfden of nog hoogeren huurprijs heel wat minder comfortabel wonen. Wat die huurprijzen betreft, de woningen “doen” van 4 tot 6 gulden per week; het overgroote deel valt echter in de 5 gulden-klasse, wat zeker een billijken prijs is voor een betere arbeiderswoning, zooals die hier gebouwd worden en die menige kleine middenstandswoning in de stad de loef afsteken. Verheugend achten wij de totstandkoming van de nieuwe stadswijk ook hierom, omdat zij mede den groei en de expansie-kracht van onze stad demonstreert. Daarvan is trouwens de laatste jaren herhaaldelijk gebleken, door den bouw van nieuwe stadswijken. Een een typisch bewijs voor dezen groei vinden wij ook wel dit: dat zelfs menig geboren en getogen Nijmegenaar met geen mogelijkheid alle nieuwe straten, waaraan de woningbouw in den laatsten tijd het aanzien gaf, meer zou kunnen thuisbrengen- dat kwam, laat ons zeggen een 20 tal jaren geleden, niet voor. Thans is menig goed-Nijmeegsch burger al blij als hij op een vraag naar die of die straat kan zeggen in welke buurt: Vogelenbuurt, Waterkwartier, Willemskwartier e.d., ze gelegen is. Welnu, het zou ons niet verwonderen wanneer van de nieuwe stadswijk, die wij hierboven bespraken, in de toekomst gesproken zou worden als van de “boomenbuurt”. Want de Haagbeukstraat, Lorkenstraat, Hazelaarstraat, of hoe hier al die nieuwe straten heeten mogen, die zal menigeen toch niet thuis kunnen brengen. En daarom kortweg: de “boomenbuurt”. (PGNC 3/12/1934)

Niersstraat Blok B Reynen

In 1930 bouwde de Woningvereeniging “Nijmegen”een groep van 85 woningen aan de Niersstraat en Waterproject.

Christus-Koningkerk architect Zwanikken

De bouw van de rooms-katholieke Christus Koningkerk is in 1932 begonnen. Architect Zwanikken ontwierp deze kerk in expressionistische stijl. De…

Wilhelmina apotheek in 1936, na de verbouwing naar ontwerp Meerman en van der Pijll, RAN noemt het Apotheek "St. Anna", 1936 (F15022 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Wilhelmina Apotheek, verbouwing Meerman en van der Pijll

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1936, St. Annastraat 228

In 1936 ontwerpen de architecten Meerman en van der Pijll de verbouwing van een woonhuis van 1926 tot de Wilhelmina Apotheek op St. Annastraat 228.

Vooraf

D12.390643, datum dossier 28-5-1926

Het pand is gebouwd als onderdeel van “Het bouwplan v/e blok van 2 heerenhuizen, 1 winkelhuis, een garage met werkplaats, kantoor, enz o/n (?) terrein hoek St Anna- en Groenestraat, Kad. Gem. Hatert, Sectie C Nos 21, 22 en 4252 (D12.390643)

Verbouwing Meerman en van der Pijll

1936 St. Annastraat 228

Wilhelmina apotheek in 1936, na de verbouwing naar ontwerp Meerman en van der Pijll, RAN noemt het Apotheek "St. Anna", 1936 (F15022 RAN)
Wilhelmina apotheek in 1936, na de verbouwing naar ontwerp Meerman en van der Pijll, RAN noemt het Apotheek “St. Anna”, 1936 (F15022 RAN)
Plan, verbouwing van perceel St. Annastraat 228 te Nijmegen tot apotheek, voor den weled. geb. heer Gerard van der Wijst, apotheker, Dillenburgstraat Utrecht, Architectenbureau B.J. Meerman J. van der Pijll, datum dossier 31-12-1935
Plan, verbouwing van perceel St. Annastraat 228 te Nijmegen tot apotheek, voor den weled. geb. heer Gerard van der Wijst, apotheker, Dillenburgstraat Utrecht, Architectenbureau B.J. Meerman J. van der Pijll, datum dossier 31-12-1935

Op de bouwtekening staat van der Wijst als aanvrager. De 2 kamers op de begane grond worden verbouwd tot de apotheek. Daarbij wordt de voorgevel op de begane grond vernieuwd: het venster wordt vervangen door de ingang met daarnaast 2 ramen. Daarboven komt het opschrift van Apotheek. Daarbij wijkt de bouwtekening wat af van de foto van 1936: 228 lijkt niet te zijn opgenomen en de letters van Apotheek staan lager; in 1 van de bouwtekeningen is onder ‘Apotheek” licht met potlood “Wilhelmina” ondergeschreven, maar dat heeft in ieder geval niet plaats gevonden, afgaande op de foto. (D12.401511)

De tuin wordt vervangen door basalt tegels. In de kelder komt een laboratorium, een spoelruimte, een ruimte voor provisie en een ketelruimte. Daarbij wordt de kolenopslag verplaatst.

Artikel PGNC

Het PGNC schrijft:

“Wilhelmina Apotheek

Heden opent de heer Gerard van der Wijst, Apotheek, in het pand St. Annastraat 228 nabij de Groenestraat, waarvan destijds door bemiddeling van den bouwkundige en makelaar P..J. Teunissen, Straalmanstraat 2, verkoop en koop werd tot stand gebracht, een nieuwe Apotheek. Door de groote uitbreiding der stad links en rechts van de St. Annastraat, w.o. Brakkenstein en Hazenkamp, is de vestiging van deze Apotheek zeer zeker op zijn plaats; zij voldoet in een reeds lang voor dit stadsgedeelte gevoelde behoefte. Met de verbouwing van dit pand, vroeger een heerenhuis, is de St. Annastraat een gevel rijker geworden, welke een keurig cachet heeft, mede dank zij de goed gekozen fijne materialen aan puibekleeding en étalagepuien. De winkel met zijn blank eiken interieur met toepassing van wit metaal maakt een voornamen indruk, een apotheek waardig.

Zoals wij vernamen is het ontwerp van het Architectenbureau B.J. Meerman en J. v.d. Pijl, Driehuizerweg 80, die daarin zeer zijn geslaagd, en stond de verbouwing onder toezicht en leiding van den heer Teunissen voornoemd, terwijl de heer W.A. Seegers, aannemer, St. Annastraat 116, het geheel accuraat heeft uitgevoerd.

Apotheker van der Wijst levert natuurlijk geneesmiddelen volgens doktersrecept, doch houdt ook alle verpakte genees- en verbandmiddelen in voorraad. De lezers verwijzen wij voorts naar de advertentie voorkomende in dit nummer.” (PGNC 11/4/1936)

Vervolg

In 1926 wordt tevens riolering aangelegd.

In 1937 wordt het laboratorium in de kelder vergroot.

In 1941 vindt een vergroting van de achterkant plaats.

In 1950 vindt een uitbreiding plaats aan de achterkant van de kelder en de begane grond. Opdrachtgever is G.J.B. van der Wijst, architecten Architectenbureau G. van Veen en W. Braam. (D12.410646)

Veranderen voorgevel

Verandering voorgevel, datum “12/11 ‘81 – 6/4 ’82“ (D12.539039)
Verandering voorgevel, datum “12/11 ‘81 – 6/4 ’82“ (D12.539039)

Bij de verbouwing van de voorgevel wordt het nog steeds Apotheek Wilhelmina genoemd. De bouwtekening is gemaakt door CMS Nijmegen (Marialaan 100). Boven de ramen en ingang is een luifel met opstand aangebracht. Wel op de foto van 1983 bij RAN, maar niet op bouwtekening, is daarop “apotheek” aangebracht.

Bij vervanging van het voorfront met nieuwe ramen en deur is tevens het kleine portiekje verdwenen, daarvoor in de plaats is een opstapje buiten gekomen.

Tegenwoordig (november 2023) is het pand in gebruik als woonruimte

Het pand nu (2e van links), augustus 2023, (Google Streetview)
Het pand nu (2e van links), augustus 2023, (Google Streetview)

Architectenbureau Meerman en van der Pijll

Architectenbureau Meerman en van der Pijll is waarschijnlijk het bekendst vanwege hun ontwerp voor Auto Palace. Daarnaast ontwierpen zij onder…

Stier van Hees beeld op Danielsplein Korvinus 202311.jpg
#Nijmegen, Kunstwerken

De Stier van Korvinus

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1990 Daniëlsplein

Stier van Hees op Danielsplein,beeld van Wim Korvinus, november 2023
Stier van Hees op Danielsplein,beeld van Wim Korvinus, november 2023

De Stier van Hees op het Daniëlsplein is een beeld van Wim Korvinus. Het beeld wil een tegenwicht bieden aan de naar Zuid-Afrikanen vernoemde straatnamen.

Het Kunstwerk

Hoewel het beeld aanvankelijk geen naam heeft, wordt het al gauw -ook in het artikel over de onthulling in 1990- de “Stier” genoemd. Andere namen zijn “Stier van Hees”, de “Stemvork”, “de Noorman”’ of “Het Gewei van Heseveld”.

Het beeld is 12 meter hoog. Het onderste gedeelte bestaat uit donkergrijze verblendsteen, waarop een vlak van witte verblendsteen staat. In het beeld zijn 6 openingen, sprongsgewijs aangebracht. Het bovenste gedeelte, de “hoorn”, is gemaakt van roesvrij staal welke is wit geschilderd. Daarbij is de ene punt lager da de andere, dit, om de schuine stand te versterken. Tussen het staal en het steen zit een betonnen kraag.

Zichtbaar

Het kunstwerk kwam in nauw overleg met een groep bewoners uit Heseveld tot stand. Korvinus in (waarschijnlijk) de Gelderlander in een artikel over de onthulling: “Het is goed dat kunstwerken niet zomaar ergens worden neergezet. Het kost veel geld en daarom moet er met betrokkenen over gepraat en gediscussieerd worden of het dat wel waard is”. De kunstenaar was tevreden met het uiteindelijke resultaat: waar je voorheen over het Daniëlsplein heen keek, is het met het kunstwerk beter zichtbaar. Op zijn site is Korvinus trots dat de (inmiddels toenmalige) site van het bewonersoverleg heseveld.org het beeld als logo gebruikt.

Tegenwicht

Om tegenwicht aan de straatnamen die verwijzen naar Zuid-Afrika, wilde Korvinus een Zuid-Afrikaans element toevoegen. Hij kwam daarbij uit op de Zuid-Afrikaanse dichter Vernon February die in Amsterdam woonde. Van hem staat in een “raampje” op ooghoogte een tekstregel in Xhosa: “Isiziba si viwa ngodondolo” (Wat vrij vertaald “Met geduld kan je uiteindelijk iets doorgronden” betekent).

Daarbij is de vorm is afgeleid van Afrikaanse lettertekens (KOS).

Vernon February

Vernon Alexander February (Somerset-Wes, Zuid-Afrika, 15 juni 1938 – Amsterdam 24 november 2002) was in 1963 als balling naar Nederland gekomen. Hij was zowel dichter als wetenschapper.

In 1968 studeerde hij af aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij was 30 jaar wetenschappelijk medewerker bij het Afrika-Studiecentrum in Leiden. Hij streed in samenwerking met Nederlandse organisaties tegen apartheid en de gevolgen daarvan. Daarbij was hij een veelgevraagd spreker, waar hij gedichten voorlas en verhalen vertelde.

Hij was een van de eerste ballingen die terug ging naar Zuid-Afrika, waarbij hij werd aangesteld als buitengewoon hoogleraar. Sinds 1996 had hij last van gezondheidsproblemen. Hij overleed in 2002 in Amsterdam, hij was in Nederland voor een grootse afscheidsconferentie.

Afrikaanse helden?

Het beeld is bedoeld als tegenwicht voor de straatnamen die vernoemd zijn naar Zuid-Afrikanen als Paul Kruger, Louis Botha en Petrus Jacobus Joubert. In de tijd dat de straatnamen naar hen werden vernoemd, werd er nog anders tegen Zuid-Afrika aangekeken: op dat moment werden deze mensen als helden uit de Boerenoorlogen gezien, waarbij zij als bevelhebber tegen de Britten hadden gevochten.

Daarnaast waren het politici: Kruger was tussen de twee Boerenoorlogen president van Transvaal. Na de Tweede Boerenoorlog vestigde hij zich aanvankelijk in Nederland, waar hij door Wilhelmina werd ontvangen.  Joubert was als politicus de rivaal van Kruger, waarvan hij steeds de verkiezingen verloor en vice-president werd. Tijdens de Tweede Boerenoorlog overleed hij aan een buikvliesontsteking, waarbij Botha hem als opperbevelhebber opvolgde. Na de Tweede Boerenoorlog werd Botha minister-president van Transvaal en bij de Unie van Zuid-Afrika in 1910 de eerste premier.

Nederland voelde een grote verbondenheid met Zuid-Afrika en met deze Boeren, aangezien velen afstamden van Nederlandse voorouders.

Daarvoor was er strijd was geleverd met de zwarte bevolking, die vermoord of van hun land was verjaagd. Hoewel niet verder onderzocht, heeft in ieder Paul Kruger gevochten met de zwarte bevolking.

Straatnamen en haar tijd

Al in 1904 is er sprake geweest om een straat bij de Wedren naar de held Paul Kruger te vernoemen.

In 1952 zijn de straten naar Zuid-Afrika vernoemd. Ook voordat “apartheid” een officiële term werd, heeft het gedurende haar bestaan een rol heeft gespeeld. Zoals daar de wetten zijn om landbezit en stemrecht voor niet-blanken in Transvaal te beperken in 1855 en 1866. In 1902 werden niet-blanken naar de townships naar Cape Town gedeporteerd. Vanaf 1910 tot 1948 werd verschillende discriminerende en racistische wetgeving ingevoerd, welke uiteindelijk haar beslag kreeg in eerst de Klein Apartheid (vanaf 1948) en vervolgens in de Grote Apartheid wetgeving uit 1959.

Het jaar 1990

Wanneer het idee ontstaat om het beeld te ontwerpen, is mij nog niet bekend. Mogelijk bij de grootschalige herinrichting van het Daniëlsplein eind jaren 80.

In februari 1990 werd Nelson Mandela vrij plotseling vrijgelaten en het einde van Apartheid aangekondigd. Het is mij niet bekend of de vrijlating al bekend was op het moment dat het beeld ontstond, of dat het idee voor het beeld is ontstaan toen apartheid eind jaren 80 nog volop speelde en of dit uberhaupt een rol heeft gespeeld.

Wim Korvinus

Kunstwerk van Wim Korvinus (1948) waarop een tekst in Xhosa van de Zuid-Afrikaanse dichter Vernon Februari is aangebracht als tegenwicht voor de nabij gelegen Botha- en Paul Krügerstraat. De zuil met stalen boog staat plaatselijk bekend als de 'Stier van Hees', de 'Stemvork', 'Eric de Noorman' of 'Het Gewei van Heseveld', 7/1990 (Martine Ridderbos via F24713 RAN CC-BY-SA)
De Stier van Hees op het Daniëlsplein in juli 1990 (Martine Ridderbos via F24713 RAN CC-BY-SA)

Korvinus is op 21-3-1948 geboren te Beetsterzwaag. Hij bracht zijn jeugd van 1949-1957 door te Medang (Indonesië).

Hij volgde van 1966-1971 de opleiding richting monumentaal aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Arnhem. Hij maakte onderdeel uit van de Arnhemse School. . Deze groep maakte zich sterk voor de toepassing van kunst als ‘omgevingsvormgeving’ (KOS).

Hij was naast kunstenaar docent, onder andere aan de Academie van Bouwkunst te Arnhem vanaf 1975 tot 2013 en aan de Hogeschool voor de Kunsten ArtEZ van 1984 tot en met augustus 2003. Daarnaast zat en zit hij in een aantal commissies, waaronder de Commissie voor Beeldende Kunst in Nijmegen en lid Architectuur Kwaliteits Groep Waalsprong te Nijmegen van 1997-2003.

Bronnen

http://www.wimkorvinus.nl/PDF/DanielsPlein-WimKorvinus.PDF : zijn beeld op zijn eigen site; tevens zijn op zijn site andere werken te zien

http://www.wimkorvinus.nl/PDF/CVWimKorvinus2013.pdf : zijn CV op zijn eigen site

Juli 1990, Huis van de Nijmeegse Geschiedenis (niet meer werkende link, april 2024)

https://kos.nijmegen.nl/overzicht-kunstwerken/, Kunst op Straat

Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 2002-2003

Wikipedia:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Louis_Botha

https://nl.wikipedia.org/wiki/Apartheid_in_Zuid-Afrika

https://nl.wikipedia.org/wiki/Paul_Kruger

https://nl.wikipedia.org/wiki/Petrus_Jacobus_Joubert

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nelson_Mandela

https://nl.wikipedia.org/wiki/Vernie_February

Straatnamenregister Rob Essers:

Paul Krugerstraat

Joubertstraat

Bothastraat

De panden van Cafétaria Centrum Expresse; de Schoenhandel Holland; Fotohandel Verwey; de Parfumeriezaak Albers, en een gedeelte van Boekhandel Kloosterman, 1952 (Commissariaat van Politie, Afd. Fotografie via F31792 RAN)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag, Plein 1944

Geschiedenis van A. Holland: Van Bombardement tot Herbouw, architect Rodenburg

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1951 Plein 1944 143 Centrum

De eerste 3 winkels links horen bij het ontwerp van Rodenburg voor Hinrichs: Cafétaria Centrum Expresse; de Schoenhandel Holland; Fotohandel Verwey; ook de Parfumeriezaak Albers is naar ontwerp van Rodenburg, en een gedeelte van Boekhandel Kloosterman, 1952 (Commissariaat van Politie, Afd. Fotografie via F31792 RAN)
De eerste 3 winkels links horen bij het ontwerp van Rodenburg voor Hinrichs: Cafétaria Centrum Expresse; de Schoenhandel Holland; Fotohandel Verwey; ook de Parfumeriezaak Albers is naar ontwerp van Rodenburg, en een gedeelte van Boekhandel Kloosterman, 1952 (Commissariaat van Politie, Afd. Fotografie via F31792 RAN)

In oktober 1951 vond de heropening van de nieuwe schoenenzaak van A. Holland op Plein 1944 plaats. Architect Rodenburg had 3 winkels met bovenwoningen ontworpen voor C. Hinrichs.

In de week dat A. Holland opende, openden in totaal vier zaken die week in Nijmegen. Zijn vrouw en drie kinderen, drie personeelsleden en klanten waren als gevolg van het bombardement van februari 1944 overleden. Daarnaast was er schade aan zijn zaak aangericht. Ook in september 1944 leed de zaak oorlogsschade, waardoor A. Holland zijn zaak op verschillende plaatsen tijdelijk moest onderbrengen. In oktober 1951 vond de heropening van de nieuwe zaak plaats, waar hij huurder blijkt te zijn.

Het ontwerp was van architect Rodenburg. Ter nagedachtenis aan het verlies werd een wandtekening van Joan Collette aangebracht, die tegenwoordig in de kelder te vinden is.

Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)
Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)

Ontwerp architect Rodenburg

Bouwplan 3 winkels met bovenwoningen aan het Centrumplein te Nijmegen, opdrachtgever: Hinrichs, datum tekening 14-12-1950 (D12.412447)
Bouwplan 3 winkels met bovenwoningen aan het Centrumplein te Nijmegen, opdrachtgever: Hinrichs, datum tekening 14-12-1950 (D12.412447)

Rodenburg ontwerpt rond december 1950 3 winkels met bovenwoningen voor C. Hinrichs. De bouwtekening D12.41.412448 noemt “dhr Hinrichs en Albers“.  Hinrichs laat deze winkels en woningen voor verhuur bouwen (De Gelderlander 20/1/1951).

Rodenburg zal ook het pand ernaast, parfumerie Albers ontwerpen, welk ontwerp aansluit op deze 3 winkels. (Bouwtekening D12.41.412448 noemt “dhr Hinrichs en Albers“).

Opening 1951

Bij de opening schrijft het Nijmeegsch Dagblad:

“A. Holland, gemakkelijke schoenen

Om vijf minute voor half twee opende gistermiddag de schoenwinkel A. Holland, huurder van een nieuw pand aan Plein 1944. Zeven jaar geleden werd op dat tijdstip op dezelfde plaats de zaak van de heer Holland gebombardeerd. Zeven personen, waarvan vier naaste familieleden en drie leden van het personeel, verloren hierbij het leven. Ter nagedachtenis aan dit verlies onthulde de heer Holland gisteren bij opening een wandtekening, van de hand van Joan Collette, die in de nieuwe winkel werd aangebracht.

Heel wat moeilijkheden heeft de heer Holland moeten overwinnen, voordat hij de nieuwe zaak binnen trok. Want ook in September ’44 werd door de oorlog schade aangericht, n.l. aan de reparatie-inrichting. Veel omzwervingen heeft de zaak gedaan, o.m. naar de v. Broeckhuysenstraat, de Zweerstraat en de Daalseweg. Vooral de laatste acht maanden, toen de bouw van het nieuwe pand stagnatie ondervond, moest de heer Holand onder zeer gebrekkig omstandigheden de verkoop leiden in kleine behuizingen aan de St. Annastraat en de Van Triëstweg.

Alle leed is gisteren echter geleden! Een zeer grote ruimte staat de heer Holland nu ter beschikking. Dames- en herenschoenen (specialiteit in steun- en gemakschoeisel) zijn te kuste en te keur uitgestald. Aan de zaak zijn een pedicure- en een manicure-salon verbonden, alsmede reparatie-inrichting voor schoenen en kousen (van dit laatste artikel tevens verkoop) en men zal speciale aandacht wijden aan de orthopaedie. Ook van deze zaak komt het architectonisch gedeelte -met ere- aan de heer J.R.G. Rodenburg toe, de Nijmeegse aannemer Molenaar was de uitvoerder. (Nijmeegsch dagblad, 6-10-1951)

Bronnen

https://brandedcontent.gelderlander.nl/longread/a-holland-schoenen/

https://schoenvisie.nl/familiebedrijf-a-holland-schoenen-in-nijmegen-viert-95-jarig-bestaan/

Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Jacobs Mode: Van Oorlogsverliezen naar Herbouw in 1952

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1952 Plein 1944 140

Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)
Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)

Architect G.B. Treur ontwerpt de nieuwbouw voor de modezaak Jacobs. Daarbij is het (een van de) laatste gebouwen op de noordflank van Plein 1944. De zaak van Jacobs was tweemaal verloren gegaan in de oorlog. November 2023 zit Jacobs Mode nog steeds in het pand Plein 1944.

Bij de opening in november 1952 schrijft de Gelderlander:

“Aan de Houtstraatkant van het Centrumplein heeft de wethouder Duives vanmiddag de manufacturenzaak van de heer P. Jacobs geopend. Daarmee is voor de heer Jacobs een einde gekomen aan de jaren, waarin zijn bedrijf zich niet ontplooien kon. In Februauri ’44 vernielden bommen het pand in de Houtstraat, precies tegenover de plaats waar de nieuwe zaak nu staat. Bij Huting in de Van Welderenstraat werd een tijdelijk onderkomen gevonden en daarna een meer blijvend tehuis in het pandje aan de Korte Burchtstraat. In September ’44 vernielde het vuur de zaak opnieuw. Wie denken zou dat de energie van de heer Jacobs toen lamgeslagen was, vergist zich.

Plan tot herbouw van een winkel met 2 bovenwoningen a/h Plein 1944 te Nijmegen v/d heer P.E. Jacobs, G.B. Treur, datum tekening 29-12-1950 (D12.412427)
Plan tot herbouw van een winkel met 2 bovenwoningen a/h Plein 1944 te Nijmegen v/d heer P.E. Jacobs, G.B. Treur, datum tekening 29-12-1950 (D12.412427)

Anderhalf jaar later werd een noodwinkel op het Kelfkensbos betrokken en na zes en een half jaar noodwinkelen is nu het nieuwe pand, van 2000m3 gereed gekomen. Architect G.B. Treur heeft er iets bijonders van gemaakt dank zij de medewerking van aannemersbedrijf Verstegen en Zoon uit Montfoort. De winkelbetimmering werd door de eigenaar zelf ontworpen in samenwerking met de uitvoerders de firma Van Besselaar en Zonen uit Haps. Een fraaie, ruime winkel is het resultaat. Alle artikelen zijn overzichtelijk in vakken langs de wanden geplaatst terwijl toonbank- en wand-vitrines de aandacht op bepaalde artikelen vestigen. In het midden is ruimte gevonden voor het uitgebreide tricotvak, waarin een keurcollectie mantelpakken etc. Achter de winkel, Het Centrumplein is een flink magazijn. Een lift vergemakkelijkt het transporteren van goederen uit de kelders naar de winkel. Het Centrumplein is een mooi pand rijker en daarmee nadert de zuidgevel van het plein zoetjesaan de voltooing. Het ga de energieke heer Jacobs goed.” (De Gelderlander 20/11/1952)

Jacobs Mode is november 2023 nog steeds gevestigd op Plein 1944.

Jacobs Mode, Juli 2019 (Google Streetview)
Jacobs Mode, Juli 2019 (Google Streetview)
Van Welderenstraat 90 in augustus 2023 (Google Streetview). Het voorfront is nauwelijks veranderd na de verbouwing door architect Langhout in 1926.
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Verbouwing Lucassen architect Langhout

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1926 Van Welderenstraat 90 Centrum

Van Welderenstraat 90 in augustus 2023 (Google Streetview). Het voorfront is nauwelijks veranderd na de verbouwing door architect Langhout in 1926.
Van Welderenstraat 90 in augustus 2023 (Google Streetview). Het voorfront is nauwelijks veranderd na de verbouwing door architect Langhout in 1926.

In 1926 laat P.G. Lucassen zijn pand aan de van Welderenstraat 90 verbouwen naar ontwerp van architect Langhout. Sindsdien is de voorgevel nauwelijks veranderd.

Vooraf

Aanvankelijk maakt van Welderenstraat 90 en Walstraat No. 123-125 onderdeel uit van hetzelfde perceel (Sectie B. No. 1119) (D12.381879). In 1910 laat H.M. Hendriks riolering aanleggen. Wel lijkt dan al sprake te zijn van 2 gebouwen: elk heeft een keuken met een tuin als scheiding. Het is niet onderzocht wanneer deze woningen zijn gebouwd.

In mei 1920 verhuist P.G. Lucassen van de 1e Waltstraat 47 naar de van Welderenstraat 90 (PGNC 3/5/1920).

Advertentie verhuizing Lucassen naar van Welderenstraat 90 (PGNC 3/5/1920)
Advertentie verhuizing Lucassen naar van Welderenstraat 90 (PGNC 3/5/1920)

In 1924 laat P.G. Lucassen de 2e Walstraat 123 (Sectie B 118) verbouwen (D12.389054), waarbij afgaande op de bouwtekening dit perceel kadastraal een ander perceel is geworden dan van Welderenstraat 90. Het is op dit niet verder onderzocht of P.G. Lucassen vanuit het pand 2e Walstraat werkte of reeds in het pand van Welderenstraat 90, welke hij in 1926 laat verbouwen, zie hieronder.

Verbouwing van Welderenstraat 90

Plan voor eenige verbouwing aan het Perceel van Welderenstraat No. 90 (D12.391197)
Verbouwing Lucassen door architect Langhout: Plan voor eenige verbouwing aan het Perceel van Welderenstraat No. 90 (D12.391197)

P.G. Lucassen laat in 1926 zijn winkel verbouwen naar ontwerp van architect P. Langhout. Uitwendig betreft het de verbouwing van de begane grond. De opgang is bij de winkel getrokken. Daarbij zijn de ruiten doorgetrokken. Zowel aan de linkerzijde -bij de ingang-  en de rechterzijde krijgt de begane grond een insteekje. Daardoor ontstaat een grote etalage in het midden en rechts nog een kleinere zij-etalage.

Boven de deur en de etalage komt een rij van kleinere ruiten en daarboven een lege ruimte waarop het opschrift “P.G. Lucassen Gas, Water, Sanitair” is geplaatst.

 In het PGNC verschijnt het volgende artikel:

“Nieuwe zaken.

De heer P.G. Lucassen, die tot heden aan de v. Welderenstraat 90 zijn bedrijf in een gesloten huis uitoefende, opent heden aldaar een naar de laatste eischen des tijds ingericht magazijn van verlichtingsartikelen en sanitaire installaties.

Een keurige winkel is daar verrezen, waar prachtige staaltjes van sanitair werk den bezoekers worden getoond, terwijl een rijke keuze aan lampen in voorraad wordt gehouden.

Behalve den aanleg van gas, water en elektriciteit, het leveren van mastiek dakbedekking, is de firma speciaal ingericht voor het leveren van bierpompinstallaties.

Onder leiding van den architect, den heer P. Langhout, geschiedt de verbouwing door den aannemer den heer Liskamp, het stucadoorwerk door den heer Lauran, het granietwerk door den heer d’Agnolo, de bekleeding van het interieur door den heer Draper-v.d. Broek, terwijl de koperen letters op den gevel een proeve van bekwaamheid is van den heer Lucassen zelf.” (De Gelderlander 11/9/1926)

Vervolg

In ieder geval zit er in 1971 nog een Lucassen in van Welderenstraat 90 (Adresboek 1971).

Afgaande op bouwtekening van verbouwing zit in 1981 Café de Spiegel in dit pand en in 1995 café de Gouden Engel.

De voorkant lijkt in de loop der jaren vrijwel onveranderd. Wel is de inscriptie verdwenen. Momenteel zit hier Bar Socio.

Sint Jansschool architect A. v.d. Boogaard uit 1921, foto: 1950 (Verweij via F17442 RAN CC BY SA)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Sint Jansschool

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1921 Groenestraat 227 (afgebrand/gesloopt 1980)

Sint Jansschool architect A. v.d. Boogaard uit 1921, foto: 1950 (Verweij via F17442 RAN CC BY SA)
Sint Jansschool architect A. v.d. Boogaard uit 1921, foto: 1950 (Verweij via F17442 RAN CC BY SA)

Op 7-9-1920 besteedt architect A. v.d. Boogaard “Het bouwen eener zevenklassige school met lokaal voor vrije- en ordeoefeningen” aan in opdracht van het Bestuur der Vereeniging tot Stichting en Instandhouding eener R.-K. Bijz. Jongensschool te St. Anna (Nijmegen).

J.L. van Mulukom, pastoor van de Groenestraatkerk, legt op 5 november 1920 de eerste steen. Op 6 mei 1921 vindt de inzegening plaats. Het krantenartikel is hieronder weergegeven.

In zijn toespraak onderstreept van Mulukom het belang van het Katholiek onderwijs. De Propagandaclub “St. Antonius” had in maart 1920 nog een “ernstige waarschuwing” in de Gelderlander (25/3/1920) laten plaatsen: de Sociaal-Democraten verzamelen handtekeningen voor de totstandkoming van een openbare school. “Daar binnen korten tijd zal worden overgegaan tot het bouwen van een Roomsche school in genoemde parochie, bestaat er niet de minste reden op die lijst Uw handteekening te plaatsen”.

F.H. Dekkers, de eerste hoofdonderwijzer

F.H. Dekkers was het eerste hoofd van de school. Hij was zijn loopbaan begonnen in St. Antonius en Boxmeer. Daarna werd hij aangesteld aan de openbare school aan de Verlengde Groenestraat, toen nog in “Hatert” (De Gelderlander 1/6/1934). In 1921 werd hij aangesteld als hoofd van de St. Jansschool. Van Mulukom refereert in zijn toespraak bij de inzegening dat Dekkers nog geen ervaring had met een Bijzondere school. In 1933 werd Dekkers hoofd van de St. Antoniusschool aan de Verlengde Groenestraat .

De St. Antoniusschool was daarbij overgegaan van een Openbare naar een Bijzondere, R.K.- school. Zowel de St. Jansschool als de de St. Antonius vielen onder het Bestuur der Vereeniging tot Stichting en Instandhouding eener R.K. Jongensschool. F. Puts is zijn opvolger aan de St. Jansschool (De Gelderlander 12/6/1933).

Bij zijn 40-jarig onderwijzersjubileum in 1934 staat dat hij in de avonduren tevens tuinbouwleraar was. Hij heeft 11 kinderen, waarbij er 3 in het onderwijs werkzaam zijn en 2 een religieuze roeping hadden.

Vervolg

Een mooi artikel met veel foto’s over de herinneringen van Cees de Vos is te lezen op Noviomagus en daarbij de reacties.

Het is mij (RE) nog onduidelijk tot welk jaar het gebouw gediend heeft als school. In 1980 brandt de oude school af. Het gebouw was op dat moment bezet door krakers.

Bij de Opening

Klassenfoto van een jongensklas van de St. Jansschool, 1925 (F50199)
Klassenfoto van een jongensklas van de St. Jansschool, 1925 (F50199)

Op 6 mei 1921 (De Gelderlander 3/5/1921) is de nieuwe school ingewijd. Na de plechtige inzegening door van Mulukom neemt hij het woord:

“Het is met zeer veel blijschap en voldoening dat ik als voorzitter deze schoolvereeniging het woord neem. Deze dag is immers de bekroning van heel wat moeite en zorgen maar is tevens het hoopvol begin van een werk dat van onberekenbaren invloed zal zijn voor deze parochie en voor de geheele gemeente. De christelijke school toch en vooral de Katholieke school, zooals wij thans de eer hebben er een te gaan openen, is het machtigste middel om Christus den weg te banen in de harten, in de huisgezinnen en in de maatschappij. De Katholieke school is dus ook het machtigste middel om de grondslag te leggen voor het herstel der ontredderde maatschappij die alleen in Christus hersteld kan worden en is dus ook speciaal voor deze parochie het onmisbaar middel om geloof en godsdienst te beveiligen tegen de vijanden van Christus en Zijne leer. De voortgang welke de kwade tijdgeest ook hier rondom ons doet, maakt het meer en meer nodig dat de beginselen van ons H. Geloof en een echte Katholieke geest, gezindheid en ware christelijke deugd dieper en vaster in de harten der opgroeiende Katholieken worden gelegd dan vroeger noodig was om dat geloof te bewaren.

De Kerk heeft steeds begrepen welken invloed de school kan hebben op de jeugd en dus de toekomst van een volk, vandaar dat zij steeds bijzondere zorgvuldigheid heeft getoond voor de volksscholen, welke zij het eerst in het leven riep en die zij altijd heeft gezien als bestemd om de jeugd niet alleen te onderwijzen in de beginselen der wetenschappen, maar ook dat dit onderwijs in alle opzichten Katholiek en godsdienstig zij. Zij verwierp daarom niet alleen alle ongodsdienstig, maar ook alle neutraal onderwijs.

Het ongodsdienstig onderwijs heeft zij steeds verfoeid als verderfelijk, het neutraal onderwijs heeft zij steeds afgekeurd als onvoldoende en gebrekkig; het eerste mocht door een Katholiek nooit worden aangewend het andere slechts bij gebrek aan beter. Ware deugd en zedelijkheid wordt alleen door ons H. Geloof voortgebracht, onderhouden en vermeerderd. Paus Pius IX z.g. zeide: Weshalve de Kerk volgens het provinciale Concilie nimmer een andere opleiding der jeugd heeft gekend dan welke met de wetenschap der natuurlijke dingen en het doel en de verrichtignen van het maatschappelijk leven ook het godsdienstig onderricht verbindt en daaraan de eerste plaats inneemt. In de scholen, zoo zeide Paus Pius IX, tot welke de kinderen van alle volksklassen toegang hebben, moet het godsdienstig onderricht een zoo voorname plaats in de opvoeding innemen en zoozeer alles beheerschen dat in vergelijking daarvan de overige kundigheden die er aan de jeugd worden geleerd, als bijzaken voorkomen.

Welken invloed de school kan hebben op de jeugdvorming, hebben ook de ongeloovigen steeds begrepen, ook zij spreken nog altijd van de school als een der krachtigste middelen tot veredeling van den volksgeest en tot vorming van het hart.

Dat mag niemand verwonderen, men behoeft maar even na te denken over den regelmatigen invloed welke de onderwijzer op het gemoed zijner leerlingen kan uitoefenen, doordat de leerling steeds het grootste gedeelte van den tijd onder diens invloed staat en hij trapsgewijze zijne ideeën in het gemoed der leerlingen kan inspreken. Ik behoef het u na dit alles niet meer te verzekeren dat ik mij als voorzitter met het geachte schoolbestuur verheug en als geestelijke en verantwoordelijke leider en herder dezer parochie mij dubbel verheug, dat wij vandaag mogen zeggen, wij hebben nu een zoodanige school niet alleen voor de meisjes, maar ook voor de jongens dezer parochie, als ook door de Kerk wordt gewijd, maar ook wij hebben zoodanige onderwijskrachten dat wij de godsdienstige opvoeding der vrouwelijke en mannelijke jeugd onzer parochie voor de toekomst verzekerd zien in den zin zooals de Kerk dat verlangt en de tijdsomstandigheden dat eischen, speciaal in een arbeidersparochie als de onze.”… hierna gaat Mulukom in op de schoolstrijd, vervolgens: “…Ik voel me daarom verplicht op dezen gewichtigen stond allereerst dank te zegeen aan de heeren van Dooren, den volijveren secretaris, den heer de Mul, den accuraten penningmeester, de heeren Th. Jansen en B. Len, die ook als leden van het Kerkbestuur terstond medewerkten om een terrein voor schoolbouw af te staan, voorts voor den aankoop van een terrein, groot 4 hectaren, welke ons bestuur voor een spotprijs door hun tactische bemiddeling kon aankoopen en aan de heeren V. Jurgens en F. Jurgens, welke alleen door hun klinkenden naam vertrouwen hebben gewekt toen het schoolbestuur hare leening, groot f 140.000, moest uitschrijven; op de tweede plaats een woord van dank aan het college van Burgemeester en Wethouders, speciaal aan den heer Vrancken, wethouder van onderwijs, en zijn collega den heer Busser, beiden hier tegenwoordig. Verder dank aan den inspecteur van het bijzonder onderwijs den zeereerw. heer Nabuurs, die ons steeds bereidwillig tegemoet kwam en ons door zijn heldere adviezen heeft bijgestaan, doch verhindert was hier tegenwoordig te zijn. Voorts ook dank aan den sympathieken en altijd dienstvaardigen inspecteur van het onderwijs, den heer Smits, die ons ook steeds op de meest voorkomende wijze ter wille was en verder ook dank aan allen die ons op financieele wijze steunden, speciaal de R.K. Spaarbank en de Eerste Roomsch Katholieke Levensverzekering, die beiden ons financieel steunden en voorts aan den heer Ridder de v.d. Schueren, die onze leening ondanks alle moeilijkheden zoo knap tracht te plaatsen.

Mede zeg ik dank namens het schoolbestuur aan den Hoogeerw. Heer Deken en aan den zeereerw heer Couwenberg en de beide heeren kapelaans voor hunne aanwezigheid. Een woord van lof mag ik niet onthouden aan den heer van den Bogaard, architect van den bouw, welke hier weer blijken heeft gegeven dat het bouwen van scholen hem best is toevertrouwd; ook den heer Wolf komt als opzichter van den bouw een welverdiend woord van lof toe voor diens practische werkzaamheden.

Mijne heren, alvorens deze plechtige bijeenkomst te beenidgen, heet ik mede namens het bestuur op bijzondere wijze welkom het onderwijzend personeel, de heer Dekkers, hoofd der school, de heer La Ruselle, v. Haaren en Courbois en de dames Leering en Kievits.

Mijnheer Dekkers, het schoolbestuur heeft gemeend in u den rechten man op de rechte plaats te vinden en u daarom uit 63 sollicitanten met algemene stemmen benoemd. Ofschoon de bijzondere school nimmer uw terrein van werkzaamheid was hebben wij geen oogenblik getwijfeld of u zoudt al het mogelijke doen om u voor uwe nieuwe taak te bekwamen en durven u daarom met gerustheid uw moeilijke taak toe te vertrouwen en het zal aan u niet liggen als deze kinderen geen ijverige en brave jongens worden. Wij wenschen u en uwe mede-onderwijzeressen toe dat gij lange jaren hier moogt werken met ons voor de geestelijke en stoffelijke belangen der jeugd der parochie.

Hiermede verklaar ik de St. Jansschool voor geopend en stel haar onder Gods bijzondere zegen; met opzet heb ik heden op den eersten Vrijdag der maand deze plechtigheid verricht en het H. Hart van Jezus hier plechtig geintroniseerd opdat allen, die hier binnentreden mogen zien dat hier de Christus heerscht als Koning en met Zijn leer en geloof, opdat allen die hier werken aan de belangen der jeugd mogen beseffen dat het hunne taak is de kinderen te voeren tot Hem, die gezegd heeft: laat de kinderen tot Mij komen en opdat de kinderen mogen begrijpen dat zij deze school bezoeken om Jesus den Kindervriend meer en meer te kennen en trouw te volgen. Zegene het Goddelijk Hart van Jesus deze school, wij bidden het mede door de voorspraak van Maria en van den H. Joannes de Dooper.

Den Hoogeerw. Heer Deken het woord nemend wenschte de parochie geluk met de opening dezer school en twijfelde niet of deze zou onder de sympathieke hoede van de zeereerw. heer pastoor veel nut voor de parochie afwerpen en wenscht dat zijn eerw. met het schoolbestuur lange jaren getuigen zouden zijn van den bloei van het zegenrijk werk.

Den heer M. Vrancken, wethouder van onderwijs, wenschte namens Burgemeester en Wethouders van Nijmegen geluk met de opening dezer school en prees den ijver en voortvarendheid van het schoolbestuur, om dat deze reeds de school konden openen op het tijdstip dat andere op te richten bijzondere scholen nog met de plannen bezig waren en roemde den bouw als een uiting van eenvoudige en practische inrichting.

Na een kort slotwoord van den voorzitter waren de plechtigheden geeindigd.

Het schoolgebouw is opgetrokken in grijze Waalklinkers, zonder onnoodige versiering en trekt door zijn eenvoud juist de aandacht, boven de hoofdingang is een hardsteen-naamplaat geplaatst met den naam der school daarin uitgehakt. Door een ruime vestibule komt men in den hoofgang waar rechts en links de leslocalen gelegen zijn, benevens een spreekkamer en een vertrek voor eventueel gebruik van een schoolarts voor geneeskundig onderzoek der leerlingen. Achter dezen gang bevindt zich een monumentale trap van natuursteen met ijzer hekwerk, welke naar de verdieping voert waar weer een hoofdgang met rechts en links leslocalen zich bevinden. Links van de hoofdtrap bevindt zich de toegang naar het gymnastieklokaal. Alle vloeren in gangen en portalen zijn van graniet bewerkt, met holle hoeken; de verdiepingsvloer is geconstrueerd in gewapend beton, systeem-Herbst, en geleverd door de bekende Mij. Internationale Betonbouw te Breda. W.C.’s en urinoirs zijn van de nieuwste inrichtingen voorzien en de wanden, welke gemetseld zijn in Silezischen steen, vormen een geheel, ingericht volgens de hoogste eischen der hygiëne. De localen zijn gemeubileerd met de nieuwste soort banken en andere schoolmeubelen, alles uitgevoerd in  pitsch pine uit de bekende fabriek van schoolmeubelen der firma Kooijmans te Wijchen, welke zeer zeker een woord van lof voor de accurate inrichting toekomt.

Voor verwarming wordt toegepast een lage drukstroom verwarming, welke geleverd wordt door de bekende firma Lamers te Hees, welke op dit gebied haar sporen reeds verdiend heeft.

Het geheele bouwwerk doet door zijn eenvoud, daar nergens iets is aangebracht wat overdadig is, juist zeldzaam gunstig aan en levert het bewijs dat hier een bekwaam vakman aan het werk is, den lof aan architect van den Boogaard door den voorzitter gebracht is dan ook ten volle verdiend. Ook de aannemers firma Berntsen en Braam heeft hier knap werk geleverd. (De Gelderlander 12/5/1921)

(Andere) bronnen en verder lezen

https://www.noviomagus.nl/Gastredactie/Vos/StJansschool/StJansschool.htm

Herinneringen: https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gastredactie/Vos/StJansschool/Reactiepagina.htm