Een reliëf van Charles Hammes, voorstellende een parachutist van de all American Division, Nijmegen en de belangrijke Waalbrug veroverend; aangeboden door het gemeentebestuur van Nijmegen aan Hotel Sionshof aan de Nijmeegsebaan, hoofdkwartier bij de bevrijding van Nijmegen, foto uit 1970 (Frans Kup via F46599 RAN CCBYSA)
Aan de Sionshof hangt een monument van Charles Hammes om de luchtlanding van de para’s van de 82ste Airborne Division (All American) te herdenken. Tijdens Market Garden was het Sionshof een belangrijk punt voor de Geallieerden: als verbindingspunt tussen het geallieerde leger en de binnenlandse strijdkrachten en het verzet. En als de plaats van waar de 82nd Airborne Division samen met de Guards Division was vertrokken. Een belangrijke rol speelde kapitein Bestebreurtje, die het reliëf in 1954 onthulde.
Sionshof tijdens Market Garden
Landing van 2500 para’s van het 1e en 3e bataljon van het 505e parachutisten-infanterieregiment op de Knapheide. Hier sprongen ook brigadegeneraal James Gavin en zijn verbindingsofficier Arie Bestebreurtje, 17/9/1944 (F69616 RAN)
Nadat de Amerikaanse para’s van de 82nd op 17 september geland waren, was het hen niet gelukt om de Waalbrug in te nemen. Daarop moest gewacht worden op vuurkracht, de komst van de pantservoertuigen en tanks van de Britse Guards Division, de voorhoede van het XXX legerkorps.
Knooppunt Airborne en verzet
Inmiddels werd het Sionshof een belangrijk knooppunt tussen het Amerikaanse hoofdkwartier ergens in de bossen van Groesbeek, in de buurt van de Wolfsberg, en het Nederlands verzet (De Gelderlander 17/9/1954 en 4en5mei). Het Sionshof was het punt waar inlichtingen werden verzameld. Ook was dit een punt waar Nederlanders zich konden aanmelden om te dienen als gids of om mee te gaan vechten. Vanaf hier uit vertrokken ook kleine groepjes Nederlanders om de stad in trekken als gids of om daadwerkelijk mee te gaan vechten.
Ontmoeting Airborne Division en Guards Division
Daarnaast vertrekt vanaf hier de 19 september 1944 de 82nd Airborne Division samen met de Guards Division, om op te trekken naar de Waalbrug. De afloop is welbekend: na een felle strijd, onder andere waarbij de Amerikanen met bootjes de Waalbrug overstaken, lukte het om de Waalbrug (en Spoorbrug) in handen te krijgen. Het was echter te laat om de Rijnbrug van Arnhem te bereiken.
Tevens werd Sionshof het centrum voor de internationale pers.
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Verbindingsofficier Bestebreurtje
Arie Dirk Bestebreurtje (Rotterdam 12 april 1916 – Charlotsville USA 20 januari 1983
Arie Dirk Bestebreurtje (Rotterdam, 12 april 1916 – Charlottesville (Verenigde Staten), 20 januari 1983) was tijdens de oorlog via Portugal naar de Verenigde Staten gevlucht.
Van daar uit ging hij naar Engeland, waar hij zich aanmeldde voor eenheden die -kort gezegd- geheime operaties uitvoerden. Hij en 2 Amerikanen werden voor Market Garden bij het 82nd gevoegd. Wikipedia: “Bestebreurtje kende de omgeving goed, want in zijn jeugd had hij hier fietsvakanties doorgebracht. Ook had hij deelgenomen aan de Nijmeegse Vierdaagse”.
Tijdens Market Garden was Bestebreurtje verbindingsofficier tussen de geallieerde soldaten, de binnenlandse strijdkrachten en het verzet. Op dat moment in de rang van kapitein en stond hij beter bekend als “Captain Harry” (de Amerikanen en Canadezen konden “Bestebreurtje” niet uitspreken, probeer het eens zelf op z’n Engels).
Op 17 september gaat hij ’s nachts met een groep op verkenning, onder andere met Jan Reinders, de 19-jarige kok van Sionshof. Ter hoogte van café Groenewoud worden ze beschoten door Duitsers: Reinders is op slag dood, de overigen kunnen, weliswaar gewond, ontsnappen. Tijdens Market Garden maakte hij meerdere verkenningstochten, waarbij hij op een aantal plekken gewond raakt.
Bestebreurtje wordt later nogmaals gedropt in Drenthe, waar hij gewond raakt. Hij werd Amerikaans staatsburger en na zijn eervol ontslag dominee. Hij ontving o.a. de Militaire Willems Orde (Bijdschrift GN12946 RAN)
Tijdens zijn speech noemt hij dat hij acht kogels in zijn lichaam had gekregen, waarvan er in 1954 nog steeds 1 in zijn hand zat.
Het Monument
Herdenking bevrijding en onthulling bevrijdingsreliëf Sionshof vervaardigd door de Nijmeegse kunstenaar Charles Hammes. Van links naar rechts burgemeester Hustinx, Charles Hammes en de heer Stone, 17/9/1954 (Foto Grijpink via F85216 RAN CCBYSA)
Het reliëf was een initiatief van de Gemeente Nijmegen. Zij vond het belangrijk, dat het Sionshof, dat zo’n belangrijke rol bij de bevrijding had gespeeld, bij de herdenking werd betrokken. 10 jaar na Market Garden vond de onthulling van dit kunstwerk plaats.
De Gelderlander schrijft over het reliëf onder andere: “In forse ongedetailleerde en scherp gelijnde vlakken met lichte oppervlaktekening van uniform heeft hij zijn gestalte laten spreken door volume en schaduwwerking. De markant gebeitelde kop schalt de vrijheidskreet over stad en omgeving. Beschermend omvaamt de gebogen linkerarm de stad aan de Waal en haar toegangspoort de brug, gesuggereerd door een eenvoudige detailtekening van toren, enkele huizen en brugboog, los gegroepeerd. De gestrekte arm gebaart uit de wijde ruimte de vrijheid naar de stad; de vrijheid gebracht door de luchtlandingstroepen.” Die troepen geeft Hammes vorm door gestyleerde parachutes te plaatsen voor de witte achtergrond van de muur. (De Gelderlander 18/9/1954)
Een tekst behorende bij het reliëf van Charles Hammes, van de Amerikaanse parachutist; aangeboden door het gemeentebestuur van Nijmegen aan Hotel Sionshof aan de Nijmeegsebaan; het hoofdkwartier bij de bevrijding van de stad op 17-09-1944, 17/9/1954 (Frans Kup via F46600 RAN CCBYSA) Nijmeegsebaan 53 Heilig Landstichting
Zoals de tekst op de plaquette aangeeft, heeft majoor Bestebreurtje (buiten dienst) het reliëf onthuld. De volledige tekst luidt: “reliëf uitgevoerd door ch. hammes, uitbeeldend een parachutist der all americans divisie, Nijmegen en de belangrijke waalbrug veroverend. Aangeboden door het gemeentebestuur van Nijmegen aan Hotel Sionshof hoofdkwartier bij de bevrijding der stad op 17 sept. 1944 onthuld 17 sept. 1954 door maj. bestebreurtje, verbindingsofficier tussen geallieerde- en binnenlandse strijdkrachten’
(Een foto van Bestebreurtje tijdens zijn speech is te zien op GN8139 RAN en van de onthulling op GN8141)
Een ander herdenkingstekens is de luistersteen. Ook is bij de 80-jarige herdenking in september 2024 is een houten paratrooperbeeld onthuld (Omroep Gelderland).
Lange Hezelstraat 10, “De Nieuwe Winkel”, architect van de verbouwing Oscar Leeuw, juli 2019 (Google Streetview)
Het uiterlijk zoals we de Lange Hezelstraat 10 nu (weer) kennen, is dat van de verbouwing tot “De Nieuwe Winkel” in 1902 door Oscar Leeuw.
Rijksmonumenten noemt de Lange Hezelstraat 10 “Pand met twee verdiepingen en hoog zadeldak, evenwijdig aan de straat. Waarschijnlijk 17e eeuw. Gepleisterde voorgevel van karakter derde kwart 19e eeuw. Links fragment van een zijtrapgevel.”
De Nieuwe Winkel
Opening de Nieuwe Winkel De Gelderlander 31/1/1902
De Gelderlander schrijft bij de opening in 1902:
“De Lange Hezelstraat ondergaat zachtjes aan een totale vernieuwing. Het eene winkelhuis na het andere wordt naar de nieuwst eischen des tijds vertimmerd en de enkele gesloten huizen, die er nog overblijven, worden tot magazijnen verbouwd.
Dit is nu ook het geval geweest met het breede pand tegenover ons bureau, dat volgens ontwerp van den archiect, den heer Oscar Leeuw, door den aannemer, den heer L. Beuming is verbouwd tot een kapitaal magazijn, waarheen de heer A. Keyser zijn reeds sinds zes en dertig jaren bestaande zaak (vroeger Lange Hezelstraat 35) in porselein, glas- en aardewerk heeft overgebracht.
De onderscheiden artikelen komen in de twee kolossale vitrines met etalage-inrichting van de firma Flament & Co. te Amsterdam (vertegenwoordiger de heer P.W. Henneveld, café “Het Veerhuis”, Waalkade alhier) uitstekend tot hun recht.
Voor het eene raam zijn de luxe-voorwerpen, als vazen, beelden enz, voor het andere de meer huishoudelijke artikelen als eet- en thee-serviezen, waschstellen, glaswerk enz. uitgestald.
In het ruime magazijn vindt men in rijke keuze voorhanden al wat tot dit gebied behoort, zoodat jonge lieden, die een huishouden opzetten, er zich van alles kunnen inspannen. Niet alleen Japansch en Saksisch porselein, fijn kristal en lakwerk, maar ook het grove aardewerk tot de eenvoudigste potten en pannen toe zijn hier naar iedere behoeften te bekomen.
Het fraaie, breede magazijn is een waar sieraad voor de straat en draagt vooral ’s avonds door de rijke verlichting veel bij tot verlevendiging van dit drukke punt der stad.” (De Gelderlander 2/2/1902)
Eerste keer speelgoed afdeling?
In 1923 biedt de Nieuwe Winkel ook speelgoed aan. In 1930 zal Keijser ook adverteren dat er “thans de volmaakte sorteering speelgoed” is. Of het speelgoed in november 1923 wordt aangeboden met Sinterklaas op komst of dat het op dat moment nog een bepert assortiment betrof, is niet bekend.
“Speelgoed-afdeeling Ant. P. Keijser.
Blijkens eene advertentie in dit nummer heeft de heer Ant. P. Keijser aan zijn magazijn “De Nieuwe Winkel”, Lange Hezelstraat 10, een afdeeling voor kinderspeelgoed verbonden. Een fraai collectie is in genoemd magazijn bijeengebrach, waaruit de bezoeker ongetwijfeld een keuze zullen weten te doen. Voor nadere bijzonderheden zie men de bedoelde advertentie.” (PGNC 28/11/1923)
2e Vestiging: De Bijenkorf
Advertentie Keijser met 2 vestigingen (PGNC 11/9/1931)
Keijser opent in 1926 een tweede vestiging die hij De Bijenkorf noemt. Deze zal tijdens de Tweede Wereldoorlog worden verwoest. Zie het artikel:
Advertentie voor speelgoed door Keijser (PGNC 8/11/1930)
Advertentie van de Poppendokter Keijser (PGNC 13/11/1936)
Keijser stond bekend als de “Poppendokter”. Afgaande op de advertentie, begon hij in 1930 met een (uitgebreid) aanbod aan speelgoed. In ieder geval is vóór Sinterklaas 1936 een advertentie gevonden waarin Keijser zich de Poppendokter noemt.
Vestiging Druten
Advertentie opening filiaal in Druten (De Gelderlander 8/6/1934)
In 1934 opent Keijser ook een filiaal in Druten.
Overlijden Keijser
Bij de begrafenis van de heer A.P. Keijser wordt een tocht gemaakt langs zijn winkels: Antonius Petrus Keijser (de poppendokter van de Lange Hezelstraat 10) was de oprichter van de N.V. De Bijenkorf (Hertogstraat 27) en de N.V. Handelsmij. TEPA (Molenstraat 52), 1/9/1952 (Fotopersbureau Gelderland via GN18748 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Er is tot nu toe niet verder onderzocht wat de verdere geschiedenis van dit filiaal is.
In 2008 is de gevel weer teruggebracht naar de staat van 1902. (Bron: Noviomagus, met foto’s)
Al een aantal maanden valt een soort van masker op, dat bij de Hezelpoort is opgehangen. Het is werk van Tiktoy. Maar wie hij is, blijft zoals streetart betaamt een zorgvuldig bewaard geheim.
Toen ik afgelopen week in Amersfoort wandelde, kwam ik langs Kunsthuis Glue. Daar voorbij viel mij ineens werk op dat aan het masker deed denken en liep naar binnen. Het werk waarvan ik dacht dat het mogelijk van deze maker was, bleek van oxalien te zijn.
Maar gelukkig, ze hadden ook werk van de maker van het werk aan de Hezelpoort: Tiktoy.
Zoals streetart betaamt wordt er gewerkt met een bijnaam. Op zijn website schrijft hij: “Als je de tijd neemt om om je heen te kijken; bewust bent van je omgeving, kan je soms ineens op een onverwachte plek iets moois tegen komen.”
Werk van Tiktoy op de Waalbrug (oktober 2024)
Wie dus Tiktoy is, is niet bekend. Wel is een mooi interview gevonden op Sourharvest.
En daarnaast een artikel in de Gelderlander, waaruit blijkt dat hij al meerdere maskers in Nijmegen heeft opgehangen. En dat Tiktoy uit de omgeving van Nijmegen zou komen.
Daarbij blijkt hij in ieder geval al vanaf 2015 bezig te zijn met het plaatsen van deze maskers. Zie Omroep Gelderland
Het pand van Brandstoffenhandel J.J. Giesbertz en het Magazijn van scheepsmaterialen, Waalkade 71 en 73, 1925 (F1776 RAN)
De firma Giesbertz had “tientallen jaren” het “bedrijf uitgeoefend op de Waalkade, totdat de vernieuwde Voerweg de panden in ongunstiger ligging bracht.” Dat was voor de directie aanleiding om naar een betere ligging voor het bedrijf op zoek te gaan.” (De Gelderlander 13/6/1936). Deze vond ze bij de Nieuwe Haven.
Waalkade 71 en 73, Hotel Courage, augustus 2023 (Google Streetview)
Het pand aan de Waalkade bestaat nog steeds en is samen met het Magazijn van scheepsmaterialen momenteel (augustus 2024) Hotel Courage.
“Deze vond de firma in de buurt van de Nieuwe Haven: “de ligging direct aan de Nijmeegsche Haven, aan de Spoorlijn, aan den grooten verkeersweg en toch in de stad maakt het geheel een ideaal punt”. (De Gelderlander 13/6/1936)
“N.V. Steenkolenhandel v.h. J.J. Giesbertz
Moderne inrichting bij de Hezelpoort
Toen de N.V. Steenkolenhandel v.h. J.J. Giesbertz door de veranderingen aan de Waalkade met haar bedrijf in een enigszins ongunstige positie kwam te liggen, heeft de directie op voortvarende wijze uitgezien naar een andere plaats om zich te vestigen. Die plaats werd gevonden tusschen de Hezelpoort-Spoordijk en op eenigen afstand daarachter naar de haven leidende spoorlijn. Onder leiding van den architect W.Th. Reynen Jr. nam daar de bouw van een kantoorgebouw, met daarop een woningen, en de technische afdeelingen een aanvang. Komt men nu vanaf de Korenbeurs onder de Hezelpoort door, dan valt direct dit nieuwe bedrijf in het oog. Kantoor en woning zijn een smaakvol geheel geworden, terwijl de loodsen, die wat meer achteraf liggen, uitmunten door netheid en practische inrichting. In het kantoorgebouw vindt men direct achter den ingang een hal, die eindigt bij een ruim loket, dat van onderen als etalage is ingericht. Achter het loket bevindt zich de administratie, rechts is de directiekamer. Het gebouw bevat voorts een garage en waschgelegenheid.
Voorts staat er opgesteld een volautomatische kolenstoker, een Nederlandsch product van de N.V. Verwarmings-Mij. Utrecht, een vernuftig en zeer zuinige verwarmingsinstallatie. Direct achter het kantoorgebouw bevindt zich een 10 meter lange weegbrug met een vermogen van 20 ton, waarop dus zelfs de zwaarste trailers gewogen kunnen worden. Rechts terzijde en achter het kantoorgebouw staan de opslagloodsen, die meer doelmatig ingericht zijn. Op een soort straatje komen straalvormig verschillende hokken uit, waar de auto’s direct in kunnen rijden. Natuurlijk is er een uitgebreide voorraad van 25 soorten brandstoffen aanwezig. Aan de haven, achter de spoorbanen is een bunkerstation voor sleepbooten ingericht, welke inrichting in een behoefte blijkt te voorzien. De uitvoering van de plannen berustte bij het aannemersbedrijf gebrs. Hendriks alhier; de loods werd geconstrueerd door de fa. Schoenzeier en Comgare, alhier.
Dit nieuwe, moderne bedrijf, dat zoo gunstig mogelijk ligt aan water- en spoorwegen, zoowel als onmiddellijk bij de stad, zal ongetwijfeld een goede toekomst tegemoet gaan.” (PGNC 15/6/1936)
Het havenplantsoen in aanleg, gezien vanaf de Weurtseweg. Op de voorgrond de goederenspoorlijn naar het havengebied, rechts, de Voorstadslaan met de spoorwegovergang en het pand van steenkolen- en brandstoffenhandel J.J. Giesbertz NV. Op de achtergrond, achter de spoordijk in het midden, papierfabriek Schuller aan de Nieuwe Markt, links boven de oude havenkraan op de loswal van de Nieuwe Haven (Waalhaven), 1953 (Foto Grijpink via F88668 RAN CCBYSA)
Vervolg
Het bijschrift bij een foto tussen 1953 en 1968 F93629 RAN vertelt over het vervolg: “Giesbertz deelde het terrein met het internationale, van origine Duitse transportbedrijf Schenker en Co. Het terrein lag tussen haven en spoorbrug en was ook met een goederenlijn vanaf het station bereikbaar. Op het terrein bevond zich ook de woning van de havenmeester. Na de sloop van alle bebouwing verhuisde de Gelderlander naar het terrein, maar uiteindelijk werden er flats gebouwd”
W.Th. Reynen ontwierp veel sociale huurwoningprojecten voor de Woningvereeniging Nijmegen. Daarnaast komen we hem regelmatig tegen als ontwerper van woon-winkelpanden…
Willem van der Roest, Bouwkundige en/of Timmerman en Aannemer
In het Bevolkingsregister van 1880 staat Willem van der Roest (10-6-1843 Oudewater) aanvankelijk weergegeven als “Bouwkundige”. Het “blauwe potlood” heeft dit doorgehaald en vervangen met “aannemer timmerman”. Hij komt op 14-2-1883 in de Snijderstraat C21 te wonen en is afkomstig van Utrecht.
Zijn werk moet nog nader worden geinventariseerd. In een aantal gevonden notariële actes noemt van der Roest zich “timmerman” of “aannemer”:
“Aannemer” bij een koopacte 18/8/1893 (Archiefnr 446, Inventarisnr 130, Actenr 256)
In September 1895 blijkt dat zijn Wllem van der Roest, timmerman, dat hij onder curatele staat en dat hij een aanbod heeft gedaan aan zijn schuldeisers, welke de Arrondissements Rechtbank in Arnhem op 24 september 1885 heeft gehomologeerd (oftewel: wanneer niet alle schuldeisers akkoord zijn gaan met een voorstel, besluit de rechtbank alsnog dat het voorstel voor alle schuldeisers betreft).
Gevonden verhuizingen
Hieronder staan de tot nu toe gevonden verhuizingen weergegeven:
W. van der Roest, Timmerman, firma J.Th. Woonink, Van Snijderstraat 21 naar Ganzenheuvel 5 (PGNC 23/10/1885)
Van Ganzenheuvel naar Grootestraat 45. W. van der Roest, timmerman (PGNC 16/5/1889)
In Adresboeken 1893 en 1899: W. v.d. Roest, firma J.P. Woonink, aannemer en timmerman, Munterstraat 5
Wanneer hij op de Ganzenheuvel woont, blijkt hij (ook) taxateur te zijn van de Onderlinge Brand-Waarborg-Maatschappij (PGNC 11/5/1886)
Gemeentelijk Monument
De panden zijn een Gemeentelijk Monument , met als aanwijzing: “Twee woonhuizen waarvan een met twee woningen.
Bouwblok in twee bouwlagen met souterrain, schilddaken parallel aan de straat. Natuurstenen souterrainzone. De benedenverdieping is gepleisterd met imitatie-natuursteenblokken. De etage heeft een baksteengevel met gepleisterde sokkel en brede kroonlijst met gootlijstconsoles. Elke gevel is drie-assig met in de zij-as, de toegangsportieken. In de vlakke gevels wordt een van de middenassen aangeduid door een balkon van het pand nr. 25. Van het pand 21/23 is het balkon verwijderd. De dakkapel van pand 21/23 is nog origineel, dit heeft een gebogen fronton. De vensters hebben een geprofileerde gestucte omlijsting en kleine ornamentale bovenbekroning op de gewelfde bovendorpel. De T-kozijnen zijn grotendeels gewijzigd.”
Gevonden gebruikers In de Betouwstraat 23
Naam
Omschrijving
Jaar Adresbroek/krant
opmerking
P.J. Muller
Predikant
1887
G.J. Wolters
Zonder beroep
1893
J.C. Laterveer
Kassier en commissaris in effecten
1903, PGNC 5/5/1903
M. Bouwman
1905, 1907
J. Capelle
Modiste
1905
J. Hilhorst
Reiziger
1905, 1907
Maison Hilhorst
Mode-magazijn
1905, 1907
C.J. v. Niftrik
Modiste
1905
M.B.E. en B.W.G. v.d. Poel
Modistes
1905
Th.J.A. Croon
1908 (Noviomgus), vertrokken naar Rijswijk (PGNC 17/3/1909)
“de Blauwe Hand”
Stoomververij, Chemische Wasserij van E.F.J. Schreij
Advertentie verplaatst naar In de Betouwstraat (De Gelderlander 27/6/1909)
M.J. Heule
Dames modes
1909
Y. v. Nooten
1909
H.H.J. Heule
Dames modes
1910
A. Meckmann
Theehandelaar
1912-1913
Op Arksteestraat 8 is Meckmann & Co. Theehandelaren, mogelijk zijn bedrijf
L.H.G. van Dijk
Salon de coiffure
PGNC 28/12/1910, 1912, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, De Gelderlander 7/5/1915
L. v. Berkum
Café-Restaurant
1916
Geh.-Onth.-Hôtel
PGNC 30/4/1916
Is dit v. Berkum en/of ’t Groene Kruis?
Hotel “’t Groene Kruis”
1916
Hotel “’t Blauwe Kruis”
1920
Mart. Payens
Reparatie-inrichting
De Gelderlander 18/7/1921
A. Feenstra
Piano-onderwijzeres
Advertentie “verhuisd naar” De Gelderlander 6/9/1920, PGNC 5/9/1921, 1922
Frans van Duuren
Advertentie voor varkensdarmen; advertentie rookworst
De Gelderlander 11/11/1922, De Gelderlander 9/12/1922
A.Th. v. Gendt
Huisknecht
1928
H.C.M. van Son
Student
Naar Waspik (PGNC 14/1/1933)
G.B. Ernst
kleermaker
van Doetinchem, Hamb.straat 25 (PGNC 25/2/1933), 1934
A.Th. v. Gendt
Pensionhouder
1932, 1934
Th.P.J.L. Heijster
Artist
1936; Vertrek naar Amsterdam, Falckstraat 13 (De Gelderlander 24/2/1936)
D. Kromjong
Vertegenwoordiger
van Schiedam, Lorentzlaan 37c (PGNC 15/2/1936); 1936; Vertrek naar Den Haag, Z. Parklaan 395 (De Gelderlander 22/3/1937)
Ritsema
Stofzuigerfiliaal
1936; telefoonaansluiting (PGNC 15/2/1936)
G.A. Verburg
Etaleur
1938
E.H.F. Koelhuis
en gezin, brigadier Indisch Leger
van Velsen, Meerweidenlaan 10 (PGNC 11/3/1939)
Wed. C.J. Haagen
geb. A.H. Swuste
1959
In December 1935 is het “Sousterrain, 5 Kamers, groote Tuin met vruchtboomen, groote keueken” met “spoed” te huur (De Gelderlander 3/12/1935). In augustus 1939 is het Benedenhuis met Tuin te heer, “Zéér geschikt v. kantoor” (PGNC 2/8/1
Gevonden gebruikers In de Betouwstraat 25
Naam
Omschrijving
Adresboek
L. v. Berkum
Koffiehuishouder
1916
Mej. A.H. te Gronde
1922, 1924, 1926, 1928
Mej. L. Biggelaar
Dienstbode
1926, 1928
W.F. van Gelder
volontair
1930
G.A. v.d. Heijde
Chef Gebr. Spier
1932, 1934
H.J. v. ’t Lindenhout
Bedrijfsleider
1932, 1934
G.C. Geelen
banketbakker
1948
Mej. J. van Geelen
banketbakker
1948
C.W. van Geelen
banketbakker
1948
E.H. Eekhoff
Verloofd Herman (PGNC 5/9/1935), Ondertrouw Piet advertentie (PGNC 27/4/1936), Ondertrouw Herman (PGNC 29/6/1936 ) Dagdienstbode gevraagd (PGNC 2/3/1942), Dienstmeisje gevraagd (De Gelderlander 9/3/1945), dagmeisje (De Gelderlander 21/8/1948), 1948, 1951, 1955
Hoewel van Schevichaven haar beschrijft als een figuur met de “stijfheid van den stokvisch”, is het pand de Zeemeermin uit eind 18e eeuw een Rijksmonument. In ieder geval hebben er in de 20ste eeuw jarenlang smederijen in het pand gezeten. Na een grondige restauratie in de jaren 80 is het pand verbouwd tot appartementen.
De Zeemeermin is gebouwd eind 18e eeuw en is een Rijksmonument. De Rijksmonumentenlijst geeft als omschrijving: “Monumentaal rechthoekig pand van parterre met drie verdiepingen en schilddak. Bakstenen lijstgevel, derde kwart 18e eeuw, met rond het middenvenster van de eerste verdieping een rijke versiering in Lodewijk XV-vormen. Vensters met getoogde raamkozijnen en zesruitsschuiframen.”
Van Schevichaven schrijft over de Zeemeermin: “In een prot. Van 25 april 1617 wordt het huis de Mermyn opgegeven als staande “op de Legemerckt, op den hoeck naest St Stevensportgen”. Een ander huis dat dien naam droeg in 1774, is waarschijnlijk datzelfde gebouw dat thans nog een meermin in het snijwerk van den gevel vertoont, een figuur dat meer de stijfheid van den stokvisch, dan het slappe, buigzame op de rollende golven dartelende lichaam van de zeenimf voor den geest roept. De erfgenamen van den rijken brouwer Dirk van Brummelen verkochten dit huis 15 Jan. 1774 voor 4110 gld. aan Steven Scheers. Op 3 Nov. 1796 werd het met annex koetshuis, voor 3700 gl. Gekocht door den mr. bakker W. van Roggen.” (Oud-Nijmegen’s straten, markten, pleinen, open ruimten en wandelplaatsen, 1896)
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Hoefsmederij Verplanke
Het pand de Zeemeermin met smederij Verplanke, 1920-1930 (GN5590 RAN)
In de 20ste eeuw heeft er jarenlang een smederij in het pand gezeten.
Rond 1918 is P.C. (of P.Ch.) Verplanke begonnen met zijn smederij aan de Lage Markt: hij doet dan een nieuwjaarsgroet met adres Lage Markt 24 (De Gelderlander 31/12/1918). In het Adresboek 1920 komt er een smederij Verplanken (dus met een “n”) voor op nummer 24, waarbij P.Ch. Verplanke en Wed. J. Verplanke woont op nummer 24a, samen met W.A.P.F.L. v. Hedel (Adresboek 1920). Dit geldt ook voor het Adresboek 1922, hoewel Wed. J. Verplanke er dan niet meer woont.
Rond 4-8-1922 verkrijgt hij een hinderwetvergunning tot het oprichten van eene smederij in het perceel Lage Markt 14, kad. bekend gemeente Nijmegen, sectie C, No. 3882” (PGNC 8/8/1922). Het is nog onbekend wat de relatie is tussen nummer 14 (of 12, wat zijn adres is, zie hieronder) en nummer 24.
Het was overigens niet de eerste smederij van Verplanke: in PGNC 19/11/1914 adverteert P.Ch. Verplanke, Hoefsmederij Hertogstr. 66 dat hij “Wegens militieverplichtingen van af 21 dezer tot nader aankondinging gesloten” is.
Rond 11-4-1924 krijgen A.J. Roes en P.Ch. Verplanke een vergunning tot “het uitbreiden van hunne smederij in het perceel Lagemarkt No. 24, kad. bekend gemeente Nijmegen, Sectie C. No. 5153 (PGNC 14/4/1924).
In het Adresboeken 1924, 1926 en 1928 komt P.C. Verplanke voor op nummer 12, terwijl de smederij huisnummer 24 heeft. Nu woont A.J. Roes op nummer 24a.
Idem voor 1932, dan komt A. J. Roes echter niet meer voor op nummer 24a.
Hoefsmid A.J. Roes
Wel komt A.J. Roes in de jaren 30 voor als smid: eind December 1931, 1932 en 1933 plaatst “A.J. Roes -Smederij” een nieuwjaarsadvertentie (De Gelderlander 31/12/1931, 31/12/1932 en 30/12/1933).
In 1934 adverteert hij naast “Rijks Gediplomeerd Hoefsmid” als “Autog. Metaalbewerking (speciaal Aluminium)” en “Constructiewerken” (onder andere De Gelderlander 25/5/1934).
In De Gelderlander 20/6/1940 wordt een smidsknecht gevraagd.
Hoefsmid de Valk
Een mooie foto uit 1956 van de smid aan het werk is te vinden op ZN35263, gewoon op straat. Een andere mooie foto is F87838 uit begin jaren 60.
Het pand van hoefsmid gebroeders Valk gezien vanaf de Waalkade, voorheen de Hoefsmederij P. Chr. Verplanke (adres toentertijd Lage Markt 12-14), links de St. Stevenstoren, 1970 (Frans Kup via F314661 RAN CCBYSA)
Restauratie
In de jaren 80 is het pand gerenoveerd. Daarbij zijn de deuren van de werkplaats vervangen door 2 ramen en is de ingangspartij weer centraal in het midden. Tegenwoordig zijn er appartementen in het pand gevestigd.
In 1980/1981 werd aan de Waalkade, tussen de Grotestraat en Nieuwe Markt, een nieuwe waterkeringmuur gebouwd. Daarbij werd aan een aantal kunstenaars gevraagd een object te ontwerpen. Peter van de Locht maakte daarop “Architectuur der natuur”, een van de zuilen die hij in deze periode maakte.
In de Betouwstraat, gezien vanuit de Smetiusstraat, 1902 (Uitg. A.T. van Hooijdonk via F12731 RAN)
In de Betouwstraat 29 en 29a is rond 1882 gebouwd, mogelijk een ontwerp van architect A. van den Boogaard. De winkel is in gebruik geweest als winkel voor prentbriefkaarten en speelgoed van van Eenennaam en electrotechnische (groot)handel van Gelenha. Nu (september 2024) is het alweer jarenlang bekend als stomerij.
De gemeentelijke monumentenlijst noemt als bouwjaar circa 1882. De mogelijke architect is A. van den Boogaard (gemeentelijk monument).
De door mij eerstgevonden vermelding In de Betouwstraat 29 is van Mevr. v.d. Dungen, die vanwege haar huwelijk een net Werkmeisje zoekt. Maar waarschijnlijk betreft die een zetfout en moest dit adres nummer 19 zijn. (De Gelderlander 10/9/1920). Meer informatie is tot nu toe gevonden vanaf 1922.
van Eenennaam
Willem van Eenennaam, koopman te Nijmegen, sluit op 12-6-1922 een obligatiehypotheek af. Zijn onderpand is “Het heerenhuis, met erf en tuin aan de In de Betouwstraat nummer 29 te Nijmegen, kadastraal bekend gemeente Nijmegen Sectie B. nummer 1039, groot twee aren, drie en dertig centiaren, door den schuldenaar in eigendom verkregen bij koopakte, tien Juni jongstleden.” (Archiefnr 446, Inventarisnr 525, Actenr 291).
Willem van Eenennaam is geboren op 29-12-1888. Zijn moeder is Petronella Maria van Eenennaam (28-3-1866 Nijmegen – 29-2-1948 Nijmegen); het is onbekend wie de vader is. Voordat hij zich op In de Betouwstraat 29 vestigt, is hij afkomstig van Bloemerstraat 38a.
Goedkoope Bazar, Bloemerstraat in de richting van de Smetiusstraat, 1910-1915 (F12876 RAN)
Na het overlijden van haar moeder Johanna Christina Hendriks rond 1911 is Petronella waarschijnlijk het hoofd van het gezin geworden (haar vader Willem is overleden op 23-11-1880) (Bevolkingsregister). In ieder geval is Petronella in 1914 eigenaresse van de “Goedkoope Bazar” (PGNC 9/6/1914).
Fa. P.M. v. Eenennaam, In de Betouwstraat 29 (De Gelderlander 30/11/1926)
In de komende jaren zijn een aantal advertenties gevonden van P.M. van Eennennaam, waarin zowel het adres In de Betou(w)straat 29 als Bloemerstraat 39 staan. De begane grond van In de Betouwstraat is dan (waarschijnlijk) in gebruik als “monsterkamers” voor de Fa. P.M. v. Eenennaam, die haar adres op Bloemerstraat no. 39 heeft. Naast de advertentie hier naast in ieder geval:
Prentbriefkaartenhandel. Kantoor- en Schrijfbehoeften. Speelgoederen, Galanterieën enz (Nieuwjaarsadvertentie PGNC 31/12/1923, PGNC 31/12/1925 en PGNC 31/12/1927)
Voor Sint Nicolaas! Reuzen sorteering in speelgoederen (PGNC 28/11/1925)
Rond december 1928 is het enige adres van “P.M. van Eenennaam” In de Betouwstraat 29. Zij noemt zich “Prentbriefkaartenhandel: kantoor- en schrijfbehoeften, speelgoederen, galanterieën, enz.” (PGNC 31/12/1928).
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
1931: Faillissement en verkoop?
Verkoop
In november 1931 staat het pand te koop: “Een zeer solied gebouwd en goed onderhouden Heerenhuis, thans ingericht tot winkel, gunstig gelegen aan de In de Betouwstraat 29, in het centrum van Nijmegen, met flinken Tuin, kad. Nijmegen B. No. 1039, groot 2.33A., bevattende beneden: Winkel met daarachter gelegen Magazijn, Keuken, Kelder; 1e étage: 2 Kamers en suite en Zijkamer; 2e étage: 3 Kamers met Badkamer en 3e étage: 3 Kamers en Zolder, voorzien van gas, waterleiding en electr. licht en aangesloten aan de rioleering.” (PGNC 21/11/1931)
Faillissement
In De Gelderlander 14/12/1931 verschijnt het bericht dat W. v. Eenennaam, In de Betouwstraat 29, failliet is gegaan.
Het is nog niet bekend of wat de verhouding tussen deze 2 berichten is, bijvoorbeeld of het pand daadwerkelijk is verkocht. Bovendien noemt de advertentie het failliet van W. van Eenennaam.
En wat is de verhouding tussen Eenennaam en deze advertentie, aangezien Eenennaam ook na 1931 hier haar zaak heeft: mogelijk huurt Eenennaam de zaak. Een andere mogelijkheid is dat Eenennaam (Petronella?) het pand in 1931 heeft gekocht.
Daarbij komt, dat Mej. P.M. Eenennaam in de Adresboeken 1932 en 1934 voorkomt op in de Betouwstraat, waar ze voorheen haar adres op de Bloemerstraat had. Bovendien is het in de Adresboeken nu Fa. van Eenennaam, waar het voor die tijd W. van Eenennaam was.
Eenennaam na 1931
In de Adresboeken 1934, 1936, 1938 en 1940 komt W. v. Eennennaam nog voor op In de Betouwstraat. Hij is dan “koopman” van beroep. Zijn moeder P.M. is in de Adresboeken voor deze jaren nog niet gevonden, wat de reden daarvan is is onbekend (mogelijkheden zijn onder andere: de manier waarop de Adresboeken haar gegevens samenstellen, P.M. woont op dat moment niet in Nijmegen of is getrouwd, of haar adres is eenvoudigweg nog niet gevonden).
Daarbij is ze vanaf 1933 een depot voor “ververij en chemische wasscherij “De Pauw”, die bij haar oprichting op Thijmstraat 53 zit (PGNC 8/2/1933).
Vervolg: Lange Hezelstraat
In ieder geval heeft “W. van Eennennaam & Zonen”, Luxe Papier – Prentbriefkaarten – Galanterieën – Speelgoederen, En gros – Import op 4-10-1946 een zaak op de Lange Hezelstraat 83 en 83a (Collectie Brievenhoofden Inventarisnr 1473 RAN).
De tot nu eerstvolgende vermelding is vervolgens in het Adresboek 1948 in de Lange Hezelstraat 83-83a:
J.A. van Eenennaam, koopman, papierwaren en galanterieën, nummer 83
Mej. P.M. van Eenennaam, nummer 83a
W. van Eenennaam, grossier papier en galanterieën, nummer 83a
Fa. W. van Eenennaam en Zonen: Huishoudelijke- en Luxe Artikelen – Galanterieën – Speelgoederen – Papier en Prentbriefkaarten – Engros en Detail, nummer 83-83a
W. van Eenennaam, grossier papier en galanterieën, nummer 83a
Op 29 februari 1948 overlijdt Petronella (overlijdensadvertentie De Gelderlander 2/3/1948).
In het Adresboek van 1951 komen J.A. en de beide W.’s nog voor op nummer 83(a). De firma is nog niet gevonden.
De volgende gevonden vermelding is Adresboek 1955; dan woont ook een Mej. W. van Eenennaam op het adres Pauwelstraat:
J.A., vertegenwoordiger, Hengstdalseweg 32
W. van Eennennaam, grossier papier en galanterieën, Pauwelstraat 6 rd
W. van Eennennaam, grossier papier en galanterieën, Pauwelstraat 6 rd
Mej. W. van Eennennaam, Pauwelstraat 6
Er is niet onderzocht wat verder het vervolg is geweest.
Verkoop 1941
Op 8 en 21 mei zal het pand: “Het Heerenhuis- thans dienende voor winkelhuis- met erf en tuin” geveild worden. Dan volgt een nadere omschrijving. (De Gelderlander 3/5/1941). In de onderstaande tabel wordt deze vergeleken met het moment van verkoop in 1931.
1931
1941
Begane grond
Winkel met daarachter gelegen Magazijn, Keuken, Kelder
Kamer en suite, Keuken, Kelder
1e etage
2 Kamers en suite en zijkamer
Kamer en suite en 2 Kamers
2e etage
3 Kamers en badkamer
2 groote en 2 kleine kamers
3e etage
3 Kamers en zolder
3 kleine Kamers met Zolder
Makelaar A.J. Strijbosch koopt het pand voor f8500,- (23/5/1941).
Gelenha
Van ongeveer eind 1941 tot in ieder geval 1956 betrekt groothandel Gelenha de winkel.
In november 1941 staat de oprichting van de N.V. in de Staatscourant. De tot nu toe laatst gevonden advertentie is voor een magazijnbediende is van november 1956.
Advertentie Gelenha (PGNC 16/5/1942)
De volgende gevonden advertenties en brievenhoofden geven een beeld van de activiteiten van Gelenha:
Gramofoons en platenwisselaars (PGNC 16/5/1942)
Geldersche engroshandel “Gelenha” n.v., Lid van Ned. Org. Radio-grossiers; Lid Centraal Bureau Rijwielhandel; Import en Groothandel van Rijwielen, Electrotechnische en aanverwante artikelen” (Brievenhoofd 7-8-1945)
“Rijwielen zonder vergunning” (De Gelderlander 23/5/1947)
Basile koelkasten en wasmachines (De Gelderlander 6/7/1950)
Geldersche Engroshandel “Gelenha” n.v.: Groothandel in electrotechnische en aanverwante artikelen: Philips grossier voor Radio, Verlichtingsgroepen, Philipsshave-app., Koelkasten enz.; Siera grossier; Alle installatiematerialen Draad en Kabel; Electrische Huish. Artikelen Daalderop, Inventum, Ruton; Wasmachines, Centrifuges, Strijkmachines; Stofzuigers Holland-Electro, Ruton, Fridor (Brievenhoofd, 25-1-1956)
Bureau voor het Rijksbureau voor Huiden en Leder
In November 1944 blijkt het adres (tevens?) in gebruik te zijn als een bureau voor het Rijksbureau voor Huiden en Leder. Dan kunnen schoenmakers van Nijmegen hun “tweede serie toewzijzingen” aldaar in ontvangst nemen (De Gelderlander 4/11/1944).
Baby Wascentrale
Noviomagus: “In het jaar 1962 heeft de hr. Bilschofsky sr. het pand in de In de Betouwstraat 29 betrokken. Hij heeft toen de Baby Wascentrale daar gevestigd.” https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=var149.htm
Bilschofsky was eigenaar van de Pauw, waarvan Eennennaam depothouder was geweest (zie hierboven). In hoeverre er tussen Bilschofsky en Gelenha (en mogelijk andere gebruikers) een relatie is geweest, is mij nog niet bekend. De reacties in het artikel van Noviomagus geeft een mooi beeld van Bilschofsky/de Pauw.
In 1968 komt het nog het bedrijf in ieder geval nog voor als “Overhemden-sneldienst en Babywascentrale Briljant” (Adresboek 1968) en in 1971 als “Brillant” (Adresboek 1971)
Huidig
In de Betouwstraat 29, augustus 2023 (Google Streetview)
Er is nog niet onderzocht wat het verdere vervolg is geweest. Momenteel (september 2024) is het winkelgedeelte (nog steeds?) in gebruik als stomerij: Quick Service Stomerij. Daarbij is het pand te huur: “De commerciële ruimte is verhuurd aan Quick Service Stomerij omslaat in totaal ca. 188 m² (exclusief kelder van ca. 20 m²) en de bovenliggende kamers omslaat in totaal ca. 185 m².“ (Keizer Karel Makelaars)
(Overige) tot nu gevonden gebruikers
De meeste van de volgende gevonden personen die nog niet genoemd zijn, zijn waarschijnlijk bewoners van het pand, terwijl de begane grond als winkelgedeelte in gebruik was.
De eerst gevonden naam is H. de Haas, Steenfabrikant op In de Betouwstraat, 29 in het Adresboek van 1887. Mogelijk/waarschijnlijk heeft er echter een hernummering plaats gevonden en de kans is groot dat dit niet het huidige gebouw In de Betouwstraat 29 is.
Naam
Omschrijving
Adresboek/overig
Vertrokken
Bron
C. Harte
procuratiehouder
Adresboek 1922
W. v. Eenennaam
Koopman
1924, 1926, 1928, 1932
W. v. Eenennaam
Luxe Papierwaren en Galanterieën en gros
1924, 1926, 1928, 1934
Mej. P.M. Eenennaam
1932 (zij had als “winkelierster iig in 1924, 1926 en 1928 nog Bloemerstraat 39a als adres), 1934
Firma v. Eenennaam
Luxe Papierwaren en Galanterieën en gros
1932
C.M. Strauss
1932
H. Rothschild en vrouw
antiquair
Vertrokken naar Amsterdam, O.Z. Voorburgwal 243 (PGNC 6/1/1934)
PGNC 6/1/1934
P. v.d. Houten
Handelsvertegenwoordiger
1932
A.Th. Brand en echtg.
Arbeider
Van Amsterdam, Pienemanstraat 1 (PGNC 20/1/1934), Adresboek 1934
PGNC 20/1/1934
Wed. J. Lubaj Janosné
geb. R. Richveisz
1934
P. Verdonk en gezin
Machinist
Van Heerlen, Passartweg 43 (PGNC 2/6/1934 )
Naar Zwaluwe, D222 (PGNC 8/9/1934 )
A. Willems
Horlogemaker
Van Beuningen (PGNC 22/10/1938 )
E.H.F. Koelhuis en gezin
Van Ambon (N.-I.) (PGNC 19/11/1938)
Naar Velsen, Meervelderlaan 10 (PGNC 24/12/1938)
L. Horvath en gezin
Musicus
Naar Breda, Prinsenkade 9 (PGNC 8/7/1939)
Gemeentelijk monument
Het pand is een gemeentelijk monument. Bij de aanwijzing: “Zeer monumentaal, ongewoon rijk geornamenteerd karakteristiek pand, bepalend voor de
straatwand.” En:
“Oorspronkelijk woonhuis in drie bouwlagen met pannengedekt schilddak, loodrecht op de straat. Drie-assige bovengevel van baksteen. Eerste etage met halfcirkelvormig gesloten boogvensters, omlijst door gekoppelde geprofileerde stucbanden. Links en rechts pilasters in stuc, uitlopend in het basement van de tweede etage, die bestaat uit balustrades voor de vensters links en rechts en een vlakke vulling voor het middenvenster, dat waarschijnlijk oorspronkelijk een balkon is geweest. Vensters met gestucte pilasteromlijsting en rechte kroonlijst, bekroond door afwisselend halfrond en driehoekig fronton. Kroonlijst met paarsgewijs geplaatste consoles. Dakkapel met fronton midden boven de gevel.”
Bisschop Hamerstraat, 1959 (Fotopersbureau Gelderland via F11632 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
In 1920 vestigt de bekende bontwinkel Hendriksen zich op hoek van de Bisschop Hamerstraat en de In de Betouwstraat, naar een ontwerp van de architecten Zoetmulder en van den Bogaard. In de oorlog wordt het pand van Hendriksen samen met een aantal andere gebouwen verwoest, terwijl veel panden in deze hoek van het centrum de oorlog (relatief) ongeschonden doorkomen.
Vooraf: Broerstraat
Bontwerker Hendriksen in de Broerstraat (PGNC 27/8/1912)
In 1912 vestigt bontwerker Theo A. Hendriksen in de Broerstraat. Bovenstaande advertentie uit augustus 1912 is de eerste tot nu toe door mij gevonden vermelding; het jaartal 1912 staat ook vermeld op het herbouwbord uit 1957, zie VN21376 RAN.
In ieder geval is hij in 1913 hofleverancier (De Gelderlander 26/9/1913); hij adverteert dan als bontwerker, atelier voor veranderen en herstellen.
Advertentie Hendriksen voor hoeden (De Gelderlander 16/3/1915)
Of een hoedenafdeling vanaf het beging heeft uitgemaakt van zijn zaak is nog niet bekend; in ieder geval adverteert Hendriksen in 1915 ook met hoeden.
In het Adresboek 1914-1915 heeft Hendriksen een advertentie laten plaatsen waaruit blijkt dat hij op dat moment ook een vestiging in Zwolle heeft. Tevens vermeldt hij: “Hoogste Onderscheiding Wereldtentoonstelling 1895”.
Bisschop Hamerstraat 2 vóór de verbouwing
Bisschop Hamerstraat Gezien vanaf de hoek met de In de Betouwstraat in de richting van het Keizer Karelplein, 1920 (F18754 RAN)
In september 1920 verschijnt de aankondiging dat Hendriksen gaat verhuizen naar Bisschop Hamerstraat 2. (In maart is een advertentie, PGNC 2/3/1920, gevonden waarin Hendriksen vanwege de verplaatsing van zijn winkel een grote opruiming houdt).
Bovenstaande foto is gedateerd op 1920. In ieder geval is deze foto van vóór de verbouwing door Zoetmulder en “van de Bogaart” (waarmee M.A.M. van den Boogaard wordt bedoeld, die ondertekende met A. van den Boogaard): ook de foto F12727 gedateerd op 1900 geeft dit pand met 1 verdieping weer. Afgaande op de adresboeken woonden in ieder geval van 1903 t/m 1918 leden van de familie Hamer in dit pand, waarschijnlijk in gebruik als woonhuis.
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Pand hoek Hamerstraat – In de Betouwstraat, architecten Zoetmulder en van den Bogaard
Koningin Wilhelmina en prins Hendrik in Nijmegen (hoek In de Betouwstraat / Molenstraat) bij de opening van het Maas-Waalkanaal; links achter de koets is de hoek Bisschop Hamerstraat/In de Betouwstraat te zien, 27/10/1927 (F66873 RAN)
In september opent Hendriksen zijn nieuwe winkel op de hoek van de Bisschop Hamerstraat en In de Betouwstraat. De aanbesteding daarvan vond in december 1919 plaats, waarbij H.M. Zoetmulder en M.A.M. van den Boogaard de architecten zijn en G. Tiemstra en Zonen de aanbesteding verkrijgt. (PGNC 24/12/1919)
Wanneer foto’s met elkaar worden vergeleken (en er van uitgaande dat er geen nieuwe verbouwing tussen 1920 en 1927 is geweest), blijkt dat de door de architecten Zoetmulder en van den Bogaard ontworpen verbouwing in ieder geval bestond uit het bouwen van een extra verdieping: de foto’s gedateerd op 1900 en 1920 laten 1 verdieping zien; wanneer Wilhelmina met haar koets langs het gebouw rijdt (zie hierboven, F66873), bestaat het pand uit 2 verdiepingen, evenals het verwoeste gebouw in 1944 (zie foto, F68523). Bij Noviomagus is een afbeelding te vinden van het pand in de vorm van een Delfts blauwe tegel.
In het Adresboek 1922 is het adres Bisschop Hamerstraat 2 en In de Betouwstraat 1-3-7. Onder andere in 1932 zijn de adressen:
Winkel (“Magazijnen”): Bisschop Hamerstraat 2
Woning: In de Betouwstraat 3
Atelier: in de Betouwstraat 7
Opening magazijnen Hendriksen aan Hamerstraat (De Gelderlander 14/9/1920)
Zowel de Gelderlander als het PGNC plaatsen een groot artikel over de nieuwe winkel. Hieronder is die van de Gelderlander weergegeven:
Een der prachtige punten van mooi Nijmegen is verfraaid met een winkelbouw, welk van dat deel der stad het aanzien geeft van grootstad.
Het Magazijn-Hendriksen, pareert daar namelijk op den hoek Bisschop Hamerstraat-In de Betouwstraat als een hoog handelshuis, waarin de architecten de heeren van de Bogaart en Zoetmulder de luxe aan de practische doelmatigheid, hebben weten te paren.
Het hoekhuis met zijn opwaartsstrevende slanke lijn, welke al haar bekroning vindt in den bevlagden koepel, doet in zijn lichte kleurentinten van het kunstrijk zandsteen, levendig aan. De stijl van den bouw welke bij eersten oogopslag herinnert aan empire of Louis XVI is de realiseering van een renaissance opvatting der beide architecten, die voor de moeilijkheid stonden op dezen vooruitspringenden hoek een gevel te scheppen welke een handelshuis dekte en toch tevens aandachttrekkend sieraad der straat moest zijn.
En in deze poging zijn de bouwkunstenaars wel geslaagd- temeer waar zij er over moesten waken dat de bontwinkel beneden niet den indruk zou vestigen van wijdschen modewinkel maar eerder iets zou behouden van de intimiteit van een exquise zaak, waarin de clientѐle zich op haar gemak zou gevoelen.
Boven den winkel met zijn fraaie bolle spiegelruit-étalages, stijgt de lijn van een ranken bouw harmonisch op, en doen de randversieringen boven en beneden de kokette ramen, met nog kokettere vitrage achter de intieme ruitjes, hel stemnig(?)
De aannemers de heeren Tiemstra en Zonen hebben de architectonische plannen keurig uitgevoerd, terwijl de zandsteenwerkers de heeren Clemens en Otten aan den gevel een aspect gegeven hebben, zoo zacht en toch wѐѐr sprekend van tint, dat de sierlijke momenten goed gereleveerd worden, tot in de hoogste verdiepingen toe, welk als gedragen worden door relief zuilen.
Binnen is de indeeling even luxueus als practisch.
Het interieur van den winkel is geheel in stijl Louis XVI gehouden. Fijn glansgrijs is de lambrizeering, terwijl de tusschenvakken met zacht, bebloemd lila-paars zijn bedekt. Het geheele interieur met rijke tapijtbedekking achter de schitterende vitrines, welke schatten van bontwerken vertoonen, en kunstige toiletten bevatten, draagt een gezellig karakter en biedt den bezoekenden alle gelegenheid rustig de bontwerken in oogenschouw te nemen en de mannequins, die de sierlijke vaak artistieken en smaakvollen kleedij aan den lijve zullen demonstreeren, te volgen. Een Louis XVI-salonnetje en exquise-paskamertje zijn prachtig-practische toonzaaltjes.
Achter den winkel bevindt zich het atelier voor den detailhandel, terwijl boven de afdeelingen voor den engroshandel zijn ingericht. Op de hoogste verdieping bevinden zich ruime werkgelegenheden voor de bont- en pelswerkers, die voornamelijk nog buitenlanders zijn terwijl de heer Hendriksen er zich op toelegt, Nederlandsche werkkrachten op te kweeken, die de oud-vaderlandsche nijverheid der bontbewerking kunnen doen herleven.
Het woonhuis is practisch ingebouwd tusschen winkel en werk-ateliers, zoodat de eigenaar gemakkelijk van zijn woning in de ateliers kan komen.
Het geheele huis wordt niet door den heer Hendriksen alleen voor zijn zaak benut, daar voorloopig nog een deel der winkelruimte is verhuurd aan een Soerabajasche firma Beckers, welke er haar kantoren aan de zijde der In de Betouwstraat inricht.
Men meene nu niet dat deze luxueuse winkelinrichting alleen bontwerken bevat voor breede beursen.
Zeker kostbare collecties bontwerken zijn er hier te bewonderen, maar de heer Th.A. Hendriksen stelt prijs op de mededeeling, dat hij in zijn magazijnen voorraden heeft, welke elck wat wils bieden, zoodat de bezitter van de smalle beurs niet hoeft te schromen dit bontbedrijf te betreden.
Evenals in de Broerstraat, waar de heer Th. Hendriksen, de energieke middenstander en knappe vakman klein begon, blijft hij in zijn nieuwe ruime omgeving ook zijn eenvoudigste cliënteele bedienen.
Verschillende Nijmeegsche nijveren hebben hun aandeel gehad in de aankleeding van het huisinterieur; zoo zorgde de firma Verpoorten en Zoon voor het sanitair en de electrische verlichting, de firma Stemker Koster voor het behang en het Smyrna, de heer Beerenbroeck voor het stoffeerderswerk, de heer Fooys voor het schilderwerk, de heer Lamkamp voor het meubilair, de heer Langenhuizen voor het glaswerk en de heer Reichgelt voor het ijzer en constructiewerk.
De opening der magazijnen, welke Zaterdag een bloementuin geleken, was tevens een huldigingsgelegenheid van den heer Hendriksen, aan wien door den heer Folkerst werd dank gebracht voor alles wat deze in den loop der jaren gedaan had voor de bevordering van dezen tak van vaderlandsche nijverheid.
Deze huldiging had plaats namens de vereeniging van Nederlandsche Bontwerkersbedrijven.
In den loop van den avond werd de heer Hendriksen, die zelf voorzitter is van de Technische Commissie van bovengenoemde Vereeniging, nog verschillende malen gehuldigd.
De heer Folkerts wees er in zijne rede op, hoe de heer Hendriksen een baanbreker is in zijn vak; iemand, die door het opzetten van een dergelijk “Spezialgeschäft” in de provincie, toonde, dat hij aan het vak het oude aanzien wil hergeven. Spr. wees er op hoe de heer Hendriksen is een der hoofdfiguren in de vereeniging en schetste de prachtige verstandhouding tusschen patroon en werknemer in het bedrijf van den heer Hendriksen.
De werknemers hadden van deze goede samenwerking ook ondubbelzinnig blijk gegeven. Gedurende den avond verdrongen zich honderden kijkers met provinciale nieuwsgierigheid voor de nieuwe magazijnen.” (De Gelderlander 27/9/1920)
Uit de advertentie in De Gelderlander 17/9/1921, PGNC 27/9/1923 en De Gelderlander 16/6/1926 blijkt Hendriksen naast Nijmegen ook een vestiging te hebben in Arnhem. Hendriksen zal, behalve in 1926 en 1928 nog vaker adverteren met de strijd tegen motten.
Advertentie Hendriksen herstel bont in de zomermaanden (De Gelderlander 16/6/1926)
Advertentie Hendriksen herstel bont in de zomermaanden (De Gelderlander PGNC 1/5/1928)
Verwoesting Tweede Wereldoorlog
Het tijdens de bevrijding verwoeste winkelpand van Hofbontwerkerij Theo A. Hendriksen. Alleen de gevel van dit grote hoekpand staat nog overeind. Links de Bisschop Hamerstraat, 9/1944-12/1944 (F68523 RAN)
In de oorlog wordt het pand van Hendriksen samen met een aantal andere gebouwen verwoest, terwijl veel panden in deze hoek van het centrum de oorlog (relatief) ongeschonden doorkomen. Op 18 september 1944, bij Operatie Market Garden, staat het pand in brand (Noviomagus).
Nijmeegsch Dagblad, 19-5-1945
De hiernaast staande advertentie van een bont-veiling uit 1945 werd aangetroffen. Het is mij nog niet bekend wat onder de “N.S.B.-boedel” wordt verstaan; in ieder geval was Hendriksen lid van de N.S.B. (Interview met Henri van Heusden en Oorlog in Nijmegen)
Hendriksen heeft vanaf 1946 zijn noodwinkel op Bisschop Hamerstraat. Een foto hiervan uit 1956 is te vinden op GN3564 RAN. In het midden van de Bisschop Hamerstraat zullen meerdere winkels komen, die elk maximaal 10 jaar mogen blijven zitten.
In januari 1956 verschijnt een artikel dat Hendriksen zijn pand gaat laten herbouwen: “De grond is zijn eigendom gebleven en naar wij thans vernemen, is het zijn bedoeling hier weer een eigen bedrijf te stichten. Ook het nieuwe pand zal worden opgetrokken in oud-Franse stijl” (Nijmeegsch dagblad, 17-1-1956).
Deze herbouw lijkt echter niet plaats te vinden: Hendriksen en Pollmann zijn de laatste winkeliers die nog in hun noodwinkel zitten, ook nadat de contracten op 1 januari 1957 waren afgelopen en de contracten nog eens met 3 maanden waren verlengd. Aangezien de gemeente de grond wil gaan gebruiken spant ze een proces aan. Daarbij wordt overeengekomen dat Hendriksen voor 1 april de noodwinkel zal verlaten (Nijmeegsch dagblad, 19-5-1956 en 12-3-1957).
Herbouw
Het nieuw gebouwde pand op de hoek Bisschop Hamerstraat – In de Betouwstraat, 1959 (Fotopersbureau Gelderland via F11632 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Op 3 december 1957 vindt de aanbesteding plaats voor “het bouwen van een bedrijfspand met 4 woningen (inhoud ±3176 m³). De architect is Ir. C.B. van der Tak uit Amersfoort. (Nijmeegsch dagblad, 8-11-1957)
Rond 1957 wordt aan de herbouw van het pand op de hoek Bisschop Hamerstraat- In de Betouwstraat begonnen. Het gebouw bestaat uit winkelruimte op de begane grond en 6 appartementen verdeeld over 3 verdiepingen.
Het wordt niet de oud-Franse, maar de modern-Amerikaanse stijl, het Nijmeegsch dagblad 31-7-1958: “Het winkelgedeelte zal zeer modern, op Amerikaanse wijze worden ingericht en ook het exterieur wordt aangepast aan de eisen des tijds. De heer Hendriksen hoopt in mei van het volgende jaar zijn intrek te kunnen nemen in dit nieuwe winkel-flatpand.”
In september 1959 gaat de winkel open. “De heer Hendriksen hoopt nu ook zijn in Arnhem verloren gegane zaak te kunnen herbouwen” (Nijmeegsch dagblad, 21-9-1959).
Architect van der Tak
De architect van de nieuwbouw was Christiaan Bonifacius van der Tak (Rotterdam, 17 augustus 1900 – Oosterbeek, 7 maart 1977). Van der Tak was van 1929 tot 1945 stadsarchitect van Amersfoort. Aan het eind van de oorlog werd hij vanwege zijn lidmaatschap van het N.S.B. en een aantal andere organisaties ontslagen en een aantal jaren gevangen gezet in Kamp Amersfoort. Daarna vestigt hij zich als zelfstandig architect. In ieder geval zijn vier van zijn Amersfoortse werken Rijksmonument.
Architect H.M. Zoetmulder ontwierp veel gebouwen in Nijmegen en daarbuiten. Hij ontwierp onder andere winkels en religieuze gebouwen. Bekende gebouwen…
De Van Welderenstraat werd gepland naar aanleiding van de sloop van de vestingwerken van Nijmegen. Doordat de straat tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwel gespaard is gebleven, heeft het nog veel gebouwen uit begin 20ste eeuw. Ontdek hier de gebouwen.
Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen en zal van tijd tot tijd worden aangevuld.
Twee gebeurtenissen in deze straat die daarbij alvast niet onvermeld mogen blijven:
het begin van de roze woensdag tijdens de Vierdaagse
Naamgeving
Aanvankelijk was het idee om de nieuwe straat te vernoemen naar Petrus Canisius. De gemeenteraad wilde echter een meer aansprekende straat naar hem vernoemen, wat de huidige St. Canisiussingel zou worden. Vervolgens koos de gemeenteraad voor de venoeming naar de kloeke burgemeester:
“De heer GRAADT VAN ROGGEN geeft in bedenking, om de straat, waarvoor het dagelijksch bestuur den naam Canisiusstraat bestemd had, te noemen van Welderenstraat; de kloeke Burgemeester van Nijmegen in het jaar 1672, die de verdediging van de stad tegen de Fransche legers tot het uiterste wilde voortzetten, kan er naar het spreker voorkomt aanspraak op maken, dat zijn naam aan een der nieuwe straten wordt verbonden. Ware de raad van deze groote figuur in de geschiedenis van Nijmegen opgevolgd, dan zou de stad gespaard zijn gebleven voor eene plundering, die haar op een bedrag van f 458,692 te staan kwam. Het voorstel van den heer Graadt van Roggen wordt eenparig goedgekeurd.” (Verslag van de Handelingen van de Raad der Gemeente Nijmegen 1881, p. 122, zoals weergegeven in het Straatnamenregister met meer informatie over Van Welderen en PGNC 28/4/1881)
Bericht van inzet 34 percelen in de Van Welderenstraat (PGNC 9/4/1882)
Op 3 en 17 april 1882 vindt de veiling plaats van 34 percelen bouwterrein aan de Van Welderenstraat, in totaal 3529 centiaren (De Gelderlander 31/3/1882).
Van Welderenstraat 75
Van Welderenstraat 75,1989 (Ber van Haren via KN14515-35 RAN CC0)
De Van Welderenstraat in een vlaggenzee. Op deze sympathieke wijze gaven de winkeliers uiting aan de blijdschap die mevr. J.C. Wolf voelde omdat zij eindelijk, haar nieuwe zaak in vak- en bedrijfskleding kon openen. Een vreugde die dus kennelijk door de andere zakenlui mee-gevoeld en meebeleefd werd.
Als zovele andere zaken in de binnenstad, werd ook het pand aan de Houtstraat, dat door mevr. Wolf voor haar zaak gebruikt werd, in 1944 vernietigd. Een zwerftocht volgde, maar gelukkig kon aan dit zwerven een einde gekomen toen in het pand Van Welderenstraat 71 een winkel ingericht mocht worden. Architect W.H.M. Braam, B.N.A., ontwierp een nieuwe pui en indeling van de winkel, de meubelfabriek M.C. de Ruiter timmerde het interieur en glanzend van nieuwheid kon dan gistermiddag klokslag drie uur de deur worden geopend door gast en klant.
Beiden kwamen vrijwel gelijktijdig binnen en terwijl de een nog feliciteerde, vroeg een ander, onbewust van deze feestelijkheid, al brachten de vele bloemen hem wel spoedig op de hoogte, reeds om een kledingstuk. Zo vlot hebben we nog nooit een opening meegemaakt.” (Nijmeegsch dagblad, 20-3-1953)
In het Adresboek 1963 staat nog J.C. Wolf, in 1968 is het J.M. Lampe Bedrijfskleding.
Van Welderenstraat 106
Van Welderenstraat 106 (april 2025)
Bij de aanleg van de riolering is L.A. Moll de eigenaar (D12.382662, datum tekening 6-11-1911)
Verbouwing 1968
Schetsontwerp verbouwing bestaand pand van Welderenstraat 106 tot Kantoor voor De Weled heer B J van Elk te Beuningen, Arch Buro J.H. ten Have Barbarossastr 64 Nijmegen (D12.472153)
Het is een verbouwing -afgaande op de belettering op het ontwerp- voor “financiering en assurantiebedrijf B.J. v. Elk”. Het is mij niet bekend of het ontwerp daadwerkelijk (volledig) is uitgevoerd. In ieder geval blijkt uit onderstaande foto uit 1972 dat op de benedenverdieping (nog steeds) C.M.V zit, met de naam Venlo NV.
Van Welderenstraat 108-106, 1972 (Evert F. van der Grinten via F78722 RAN tevens Auteursrechthouder)
Van Welderenstraat 106, augustus 2023 (Google Streetview)
De Van Welderenstraat 108 is waarschijnlijk gebouwd in de eerste jaren van 1880. Daarbij kreeg de winkel haar uiterlijk in 1934, wanneer de benedenwoning wordt verbouwd naar wolwinkel de Papaver naar een ontwerp van architect Ebing.
Van Welderenstraat 116
Christelijk Geheel-Onthouders Koffiehuis en Logement’ van H.J.A. van Bohemen van Welderenstraat 116, 1903-1906 (F91501 RAN)
Bijschrift RAN: “Vooraanzicht van het ‘Christelijk Geheel-Onthouders Koffiehuis en Logement’ van H.J.A. van Bohemen (Firma F.P.G. Staal), gezien vanaf de splitsing met de Arksteestraat. In het pand is nu ‘De Museumwinkel’ gevestigd”
In 1903 verbouwen de Gebr. Haspels van Welderenstraat 132 tot een muziekhandel voor Henri C. Dupont. Het huidige uiterlijk komt nog grotendeels overeen met deze verbouwing.
In 1938 betrekt de Nederlandsche Middenstandsbank haar kantoor op de van Welderenstraat. Daarvoor laat ze het Effectenkantoor van Leeuwenberg samen met het naastgelegen pand verbouwen tot 1 kantoor met een uiterlijk zoals we dat tegenwoordig nog goed herkennen. De architect was Petrus Pieters.
In 1926 laat P.G. Lucassen zijn pand aan de van Welderenstraat 90 verbouwen naar ontwerp van architect Langhout. Sindsdien is de voorgevel nauwelijks veranderd.
Verbouwing Huis hoek v Welderen & Ziekenstraat Kadastraal Nijmegen Sectie B No … (doorgehaald, vervangen:) 1721, datum dossier 5-1-1906 (D12.379368)
Gerardus Buskens ontwierp dit pand in 1883 (wikipedia).
In 1906 vond er een verbouwing plaats, waarbij aannemer/architect G. Buskens zowel eigenaar als uitvoerder is. Ook bij de bouwtekening voor de aanleg van riolering (voor de percelen No. 1720 en 1721) staat G. Buskens als eigenaar (D12.382624).
Dat zal betekenen dat hij de winkelruimte aan Jean Jacobs & Zn. heeft verhuurd:
“Eennieuw magazijn.
Hedenavond opent de firma Jean Jacobs & Zn. In het perceel Verl. Ziekenstraat hoek van Welderenstraat een magazijn in gas-, waterleiding-, verlichtingsartikelen enz. Het perceel is daartoe door den aannemer G. Buskens geheel gerestaureerd en maakt als hoekpand een uitstekende indruk Ook de inwendige inrichting van het magazijn leent zich uitnemend voor een magazijn als dit. Keurig geëtaleerd zal dan ook hedenavond wel een mooi effect verkregen worden.
Aan het magazijn is een inrichting verbonden, waar alle bewerkingen, het vak betreffende, worden uitgevoerd. Lood- en zinkwerk, aanleg van gas- en waterleiding, electrische schellen, spreekbuizen enz. enz. staat op het programma der firma, en waar alles getuigt van het streven om het nieuwste op dit gebied te leveren, twijfelen wij niet of het nieuwe magazijn zal spoedig toonen levensvatbaarheid te bezitten.” (PGNC 2/6/1906)
Verbouwing architect Coumans
Bestaande toestand: Plan voor het verbouwen van het perceel van Welderenstraat No. 2+4 Hoek Ziekerstrat te Nijmegen, Architectenbureau J. Coumans, datum dossier 19-10-1928 (D12.409602)
Plan voor het verbouwen van het perceel van Welderenstraat No. 2+4 Hoek Ziekerstraat te Nijmegen, Architectenbureau J. Coumans, datum dossier 19-10-1928 (D12.409602)
In 1928 vindt er een gedeeltelijke vernieuwing van het pand plaats, met als adres Van Welderenstraat 2 en 4. De eigenaar is W. Jacobs.
Daarnaast vindt er een kleine verbouwing plaats in 1949
Verbouwing 1971
In 1971 wordt het woongedeelte op de begane grond bij de winkel getrokken: de voorste kamer wordt daarbij een toonzaal en de achterste 2 kamers worden een toonzaal. Daarbij zijn grote delen van de muur doorgebroken en vervangen door een toog. Daarnaast is er een doorgang gemaakt in de muur tussen de oorspronkelijke winkel en het woongedeelte.
Verbouwing 1994 architect Koos van Lith
Hoek Van Welderenstraat Ziekerstraat, september 2022 (Google Streetview)
In 1994 vindt onder andere de verbouwing van de winkelpui plaats (D12.615832); waarschijnlijk verkrijgt het pand het beeld welke het tegenwoordig ook nog heeft. De grote ramen worden opgedeeld in 1 groot, vrijwel vierkant raam met daarboven een langwerpig raam. Daarbij wordt de ingangspartij aangepast, welke een portiek wordt.
Duynstee en Co Bank
1929 Van Welderenstraat 120 (iig bij opening)
“Duynstee en Co’s Bank.
Reeds eerder meldden wij de officieele opening van Welderenstraat no 120 alhier.
Deze bank is gevestigd in een tot bankgebouw doelmatig veranderd heerenhuis. In de directiekamer is een Lips-Safe-Inrichting aangebracht.
Alles maakt een solieden indruk.
De firma H. van Driel St. Annastraat, die de verbouwing uitvoerde, kan met voldoening op haar werk neerzien.
De kleuren van betimmering en behang der kantoren zijn in rustigen toon gehouden, zoodat men den indruk krijgt van een stemmig geheel.
De naam Duynstee heeft een goeden klank: zoo is de heer Duynstee o.a. bekend als mede-oprichter en adjunct-directeur van de Geldersche Hypotheekbank, uit welke functie hij echter ontslag nam, om nu voor eigen rekening dit nieuwe bankbedrijf te beginnen.
Aan de verandering en inrichting van het gebouw werkten de volgende firma’s mede: firma Vroom en Dreesmann Installatie- vloer en wandbekleeding; firma J. Bolte (?), Groesbeekscheweg 73, behangerswerk; firma S. Overeem, Nieuwe Nonnendaalscheweg 321, schilderswerk; firma P. Megens, van Broeckhuysenstr., lichtkronen en firma E. van Bilderbeek, Joh. Vijghsstr. 6a, glas in lood. Ook zij leggen met hun werk alle eer in.
Te ’s Hertogenbosch, Stationsplein 17, had eveneens heden de opening plaats van een filiaal der Nijmeegsche Bank, dat beheerd zal worden door mevrouw mr. J. Brink-Loois.”( De Gelderlander 6/2/1929)
Van Welderenstraat 97
Van Welderenstraat 97 (maart 2026)Detail Van Welderenstraat 104 (maart 2026)
De Waterstraat is een van de belangrijkste straten van het Waterkwartier/de Biezen. Deze straat lag er al enkele jaren voor Christus, dus nog vóór de Romeinen kwamen (wikipedia).
Deze pagina verzamelt reeds gepubliceerde artikelen over de Waterstraat. Deze pagina en de artikelen geven nog geen volledig overzicht. Deze zal van tijd tot worden aangevuld.
Zie voor de Waterstraat ook het artikel in de Wester en de beschrijving in het Ommetje.
Romeinse resten
Reconstructietekening van 2 Romeinse tempeltjes uit Noviomagus Romeins Nijmegen, nagelaten geschriften van M.P.M. Daniëls in leven archivaris van Nijmegen. De resten van de tempels werden gevonden in het gebied begrensd door Waterstraat, Biezenstraat en Weurtseweg, tekening rond 1955 (GN11317 – B RAN)
Op de hoek van de Waterstraat en Kanaalstraat zijn in 2008 opgravingen gevonden van een Romeinse stadsmuur van ongeveer een met dik, een wachttoren en een ongeveer tien meter brede gracht. Deze stammen uit 160-170 na Christus. Ze dienden als verdediging van Noviomagus en werden aangelegd ter verdediging van de Romeinse stad. Waarschijnlijk stonden de wachttorens in de buurt van de vier toegangspoorten. Daarnaast werd een villa gevonden. Een artikel met mooie foto’s van deze opgraving zijn te vinden op Historiek (tevens bron).
Groen op de hoek van Weurtseweg en Waterstraat (augustus 2024)
Slagerij Keller
Waterstraat 201-203, hoek Kanaalstraat
Slagerij Keller, Waterstraat (augustus 2024)
Op de hoek Waterstraat- Kanaalstraat zit al jarenlang Slagerij Keller (website).
In augustus 1922 opent W.C.J. Rappard zijn slagerij in “een der nieuwe woningcomplexen nabij den Weurtschen weg.. Deze winkel heeft de bekoring van het gloednieuwe; hij ziet er keurig uit en is goed en hygiënisch ingericht, zoodat de cliëntѐle in deze zich steeds meer uitbreidende stadwijk wel niet op zich zal laten wachten”. (HPGNC 31/8/1922)
Hoewel nog niet verder onderzocht, bestaat de winkel in ieder geval nog in december 1939, wanneer Rappard een nieuwjaarsgroet doet. Hij heeft dan tevens een winkel op Van ’t Santstraat 123-125 (PGNC 30/12/1939).
Een mooie foto van deze slagerij, dan Slagerij van Bartje Cornelissen, uit 1984 is te vinden op F21049 RAN.
Woningen
Waterstraat met gezellig zitje op de stoep (augustus 2024)Waterstraat (augustus 2024)Waterstraat (augustus 2024)
De R.K. H. Theresiakerk, Waterstraat 148-150,(ontworpen in 1928/1929 door de Benedictijner Monnik-Architect Dom Paul Louis Denis Bellot (7-6-1876 – 5-7-1944) en Hendrik Christiaan v.d. Leur (12-8-1898 – 8-1-1994), 1930 (bewerking van F1557 RAN)
De H. Theresiakerk is in 1928 ontworpen door Dom Bellot (Dom Paul Louis Denis Bellot, 7-6-1876 Parijs – 5-7-1944 Montreal) in samenwerking met Hendrik Christiaan v.d. Leur (12-8-1898 Velsen – 8-1-1994 Nijmegen). Dom Bellot was een Benedictijner monnik en architect.
De rooms-katholieke jeugdbewegingen ‘De Jonge Wacht’ (in het wit) en ‘De Jonge Werkman’ op het schoolplein van de lagere St. Joseph Jongensschool in de Biezen. ‘De Jonge Wacht’ en ‘De Jonge Werkman’, voortgekomen uit de Patronaten met elementen ontleend aan de padvinderij, gingen samen met andere jeugdbewegingen na de oorlog op in één ‘Katholieke Jeugdbeweging’, Waterstraat 146, 25/8/1931 (F26546 RAN Publiek Domein auteursrechthouder G. Dibbets)
De school is ontworpen door Hendrik Christiaan v.d. Leur in 1928. Deze St. Joseph Jongensschool is in 1976 gefuseerd met de St. Joseph Jongensschool aan de Rivierstraat 138. In 1983 is de school opgeheven. (Bijschrift bij een foto uit 1982 F1539 RAN)
Slagerij Tesser en Woningen Waterstraat (nr’s 129-151), 7/1950 (J.F.M. Trum via F92244 RAN CCBYSA)
“Slagerij Tesser in Waterstraat
In 1945 door vliegende bom vernield, nu glorievol herrezen door nieuwbouw
Onder zeer grote belangstelling vond gistermiddag de opening plaats van de herbouwde slagerij van de heer R.A.H. Tesser, in de Waterstraat 139.
Tegenover de Sint Theresiakerk is hier een complex van een tweetal winkels verrezen. Een daarvan is door Slagerij Tesser in gebruik genomen, de andere door een nieuwe zaak, een groenten-en fruitwinkel van de heer Gerrits.
Slagerij Tesser werd in deze omgeving in Februari 1945 door een vliegende bom, welke veel schade aanrichtte, vernield. Meer dan zeven jaar moest ‘Dollie’, zoals de heer Tesser zich graag door zijn vele klanten in deze dichtbevolkte stadswijk wordt genoemd, het maar zien te vinden in een noodpand, zonder bewoning. Hij heeft zijn tanden op elkaar gezet en niet alleen zijn zaak in standen gehouden, maar de zorgen en lasten gedragen welke aan herbouw vastzitten.
Gisteren kon hij de vlag uitsteken. De mijlpaal in zijn leven was bereikt, en daarmede was ook de tweede zaak welke zijn vader indertijd had gesticht, weer in oude doen hersteld. In de Korte Bloemerstraat ging het andere bedrijf verloren, dat daar zoveel jaren was gevestigd. Dit werd door een broer van de heer Tesser aan de Hengstdalseweg voortgezet.
De modern en uiterst hygiënisch ingerichte slagerij aan de Waterstraat werd gistermiddag door wethouder W. Beukema namens ons gemeentebestuur met enige plechtigheid geopend. De heer J. van Lindert, zwager van de heer R. Tesser, heette de aanwezigen welkom en dankte architect van der Kloot en aannemer J. Hendriks uit Nijmegen voor de wijze waarop zij de bouw tot stand hadden gebracht. Spr. memoreerde verder de onderaannemers… en allen, die de inrichting hebben verzorgd. Hij sprak een woord van erkentelijkheid tot de gemeentediensten voor de medewerking bij de bouw verleend.
Wethouder Beukema sprak zijn vreugde uit over de nieuwbouw in de drukke omgeving van de Waterstraat. Door deze fraaie slagerij is een mijlpaal bereikt en wordt herbouw van onze stad weer een eind verder gebracht.
Een zwager van de heer Tesser, de heer Wim Kokke, releveerde de lotgevallen van de twee slagerijen van Tesser, het levenswerk van de vader van de heer R. Tesser. De oorlog maakte er op een wrede wijze een einde aan, maar thans is de dag van glorie bereikt. Spr. dankte allen, die hiertoe hadden bijgedragen, met name de heer J. Van der Lindert.” (De Gelderlander 13/11/1953)
Klooster De Bron van de zusters Clarissen, op de hoek met de Biezenstraat, 2010 (Jan Eichelsheim via DF360 RAN CCBYSA)
Het Clarissenklooster de Bron, op de hoek van de Biezenstraat en Waterstraat is in 1959 ontworpen door architect J.P.G. Renders. Een foto uit 1966 is te zien op F1564 RAN (tevens bron).
augustus 2023 (Google Streetview)
V1 bom
Dhr. J. van den Broek en mevr. B. Plones onthullen een plaquette aan de zijmuur van het Clarissenklooster ter herinnering aan de V1 die op 18 februari 1945 neerstortte in de Biezen, 18/2/2010 (Leo Ijsvelt via F23225 RAN CCBYSA)
Op 18 februari 1945 sloeg een V1-bom 1. Ter nagedachtenis aan de slachtoffers van werd aan de zijde van de Biezenstraat een plaquette geplaatst, met de tekst ‘Als de Heer het huis niet bouwt, arbeiden de werklieden vergeefs’ (Bron: DF361 RAN)
Voormalige Petrus School
De Niersstraat tussen de Waterstraat en de Rivierstraat; op achtergrond de Protestantse PetrusSchool aan de Waterstraat, 1950 (Joh. Grijpink via F66505 RAN CCBYSA)
Een afbeelding van de voormalige Petrus School uit 1973 is te vinden op F66335 RAN.
Op de locatie aan de Waterstraat, tussen Niersstraat en Berkelstraat, staat nu een appartementencomplex.
Wonen in Nijmegen 