Stoomwasserij Bartels, Oude Graafseweg (november 2024)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Stoomwasserij Bartels

Oude Graafseweg 11

Stoomwasserij Bartels, Oude Graafseweg (november 2024)
Stoomwasserij Bartels, Oude Graafseweg (november 2024)

Op Oude Graafseweg is al meer dan 100 jaar lang een wasserij gevestigd. Het grootste deel daarvan door wasserij Bartels, tegenwoordig de Waal. De opvallende gevelschildering herinnert aan de tijd dat het Stoomwasscherij Frans Bartels heette.

Vooraf: Volharding

Advertentie de Volharding (PGNC 21/6/1922)
Advertentie de Volharding (PGNC 21/6/1922)

Directeur J. Bartels van Wasserij Rentex De Waal op Noviomagus.nl: “Ons pand is in 1893 gebouwd als koetshuis voor stalling van paarden en koetsen. Begin 1900 startte hierin een wasserij.”

“Het was eerder een koetshuis van een rijke familie. Oorspronkelijk zaten er heel grote deuren in. En daarboven was de hooizolder.” ((https://www.gelderlander.nl/nijmegen/bartels-strijkt-wast-brengt-u-vreugd-in-plaats-van-last~a6cc926e/).

In 1922 begint op Oude Graafsche weg 11-13 de N.V. Electr. Wasch- en Strijkinrichting “De Volharding”.

In 1929 verandert dit in Electrische Wasscherij ‘de Wolfskuil’. Op de muurschildering is de slogan nog te lezen: “STOOMWASSCHERIJ DE WOLFSKUIL * BETER DAN DE BESTE *” (Noviomagus).

Wasserij Bartels

Oprichting G.J. Bartels in Arnhem

Zijn vader G.J. Bartels was in ongeveer 1889 een kleine wasserij begonnen op de Schaapsdrift in Arnhem, waar helder water volop aanwezig was. Een van de belangrijkste klanten was het Arnhemse ziekenhuis St. Elisabeth. Op haar eigen site: “Wasserij De Waal mag zich met trots één van de oudste wasserijen van Nederland noemen”. In 1903 schaft Bartels als eerste wasserij een automobiel aan.

Stoomwasscherij Fr. Bartels

Advertentie Stoomwasscherij ..De Wolfskuil .. Frans W. Bartels (PGNC 27/1/1931)
Advertentie Stoomwasscherij ..De Wolfskuil .. Frans W. Bartels (PGNC 27/1/1931)

“Op 29 juli 1930 neemt Frans Bartels de zaak over en verandert het wasproces, zodat hij op 29 januari 1931 de klanten per advertentie kan laten weten dat vanaf heden zijn zaak met stoom is ingericht.” (Numaga). Als kop staat er “Stoomwasscherij ..De Wolfskuil .. Frans W. Bartels”. Daarnaast is het opvallend dat “De Volharding” zich electrisch ingericht noemt, terwijl Bartels zijn bedrijf heeft ingericht op stroom: waarom gebruikt het bedrijf een andere energiebron?

In de advertentie PGNC 11/8/1931 noemt hij zich Frans Bartels Stoomwasscherij en Strijkinrichting. In de Gelderlander staat: “Vader Frans kocht in 1933 het pand aan de Oude Graafseweg”. De bekende slogan wordt: “”Bartels strijkt, Bartels wast, Bartels brengt u vreugd in plaats van last.”

In ieder geval komt Stoomwasscherij Fr. Bartels voor in het Adresboek 1936 op Oude Graafscheweg 11-13; “Nette bediening – Billijke prijzen”.

Op haar eigen site noemt de Waal het jaartal 1937: “Een tweede wasserijbedrijf. Zoon Frans opent een tweede wasserij in Nijmegen aan de Oude Graafseweg”.

Het is nog onbekend wat er tussen 1931, 1933 en 1937 is gebeurd: mogelijk betreft het specifieke stadia in het bedrijf. Ook kan het mogelijk een vergissing betreffen.

Daarbij betreft het een 2e vestiging – naast die van Arnhem: op de site van de Waal noemt ze het bedrijf 2e vestiging. Daarbij sluit in 1953 de locatie van Arnhem, waarbij het gehele bedrijf naar Nijmegen wordt overgebracht.

1972 De Waal

De Waal: “De volgende generatie koopt Wasserij De Waal in Druten en zet onder deze naam de bedrijfsvoering voort” in 1972. Om in 1982: “De wasserij keert vanuit Druten terug naar de Oude Graafseweg in Nijmegen.”

Vervolg

In 1992 wordt een nieuw pand achter het oude gebouwd. Vanaf dat moment wonen er in het oude pand studenten.

Tegenwoordig, bij het schrijven van het artikel in de Gelderlander in 2009, heet het bedrijf De Waal.  Dan is de 3e generatie, Sjef Bartels, de eigenaar. De Gelderlander schrijft tevens dat het bedrijf zich beperkt tot het ophalen, sorteren, merken en vervolgens het terugbrengen van de was bij hun klanten. Dat zijn vooral bejaardentehuizen. Het wassen gebeurt tegenwoordig in een grote wasserij in Ooij.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.numaga.nl/wp-content/uploads/2018/05/Boekje-wandeling-def-versie.pdf

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil7.htm

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/bartels-strijkt-wast-brengt-u-vreugd-in-plaats-van-last~a6cc926e

Heseveld

Deze pagina verzamelt reeds verzamelde artikelen over Heseveld. Augustijner klooster 1925 Graafseweg 274 De Gelderlander schrijft in 1950 bij het…

Augustijnenbosje

Het Augustijnenbos is vernoemd naar de orde der Augustijnen. Zij kochten in 1923 het terrein tussen de Geldersche roomboterfabriek en…

Stoomwasserij de Zon

Naast Ubbergen en Beek kende en kent Nijmegen zelf een aantal wasserijen. Een daarvan was de Stoomwasscherij en Strijkinrichting de…

Hek ingang Augustijnenbosje Oude Graafseweg Heseveld
#Nijmegen, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Augustijnenbosje

ingangen bij Oude Graafseweg ter hoogte Ligusterlaan en bij de Verbindingsweg, Heseveld

Hek ingang Augustijnenbosje Oude Graafseweg Heseveld
Hek ingang Augustijnenbosje Oude Graafseweg Heseveld

Het bos is vernoemd naar de orde der Augustijnen. Zij kochten in 1923 het terrein tussen de Geldersche roomboterfabriek en de Verbindingsweg. Daarbij bouwden ze een klooster aan de Graafseweg.

Villa Dennendaal

Pad in Augustijnenbosje (november 2024)
Pad in Augustijnenbosje (november 2024)

In het westelijke gedeelte van dit terrein stond Villa Dennendaal. Dit was sinds 1959 een opvangtehuis voor daklozen. In 1990 werd Villa Dennendaal gesloopt en vervangen door de huidige appartementencomplexen met puntdaken.

1990 Eigendom Gemeente

Daarbij verkreeg de gemeente Nijmegen in 1990 het bos. Dit bos toegankelijk via twee ingangen, 1 aan de Oude Graafseweg en 1 aan de Verbindingsweg. Beide ingangen hebben een poort zoals op bovenstaande foto weergegeven.

Ruth die de vruchten van de aarde haalt

In een open gedeelte staat het beeld van Ruth die de vruchten van de aarde haalt. Dit is een werk van Theo Mulder uit 1964. Het beeld stond oorspronkelijk voor de vroegere IVO-Mavo aan de Archipelstraat.

Kerstlichtjestocht

Elk jaar wordt in december de “Kerstlichtjestocht” gehouden. Zie voor haar site met een filmpje uit 2023:

https://www.cgkv-nijmegen.nl/kerstlichtjestocht-2024/

Bronnen

Beeld met kaarsje in Augustijnenbosje (november 2024)
Beeld met kaarsje in Augustijnenbosje (november 2024)

Into Nijmegen