Stoomwasserij Bartels

Oude Graafseweg 11

Op Oude Graafseweg is al meer dan 100 jaar lang een wasserij gevestigd. Het grootste deel daarvan door wasserij Bartels, tegenwoordig de Waal. De opvallende gevelschildering herinnert aan de tijd dat het Stoomwasscherij Frans Bartels heette.

Vooraf: Volharding

Directeur J. Bartels van Wasserij Rentex De Waal op Noviomagus.nl: “Ons pand is in 1893 gebouwd als koetshuis voor stalling van paarden en koetsen. Begin 1900 startte hierin een wasserij.”

“Het was eerder een koetshuis van een rijke familie. Oorspronkelijk zaten er heel grote deuren in. En daarboven was de hooizolder.” ((https://www.gelderlander.nl/nijmegen/bartels-strijkt-wast-brengt-u-vreugd-in-plaats-van-last~a6cc926e/).

In 1922 begint op Oude Graafsche weg 11-13 de N.V. Electr. Wasch- en Strijkinrichting “De Volharding”.

In 1929 verandert dit in Electrische Wasscherij ‘de Wolfskuil’. Op de muurschildering is de slogan nog te lezen: “STOOMWASSCHERIJ DE WOLFSKUIL * BETER DAN DE BESTE *” (Noviomagus).

Wasserij Bartels

Oprichting G.J. Bartels in Arnhem

Zijn vader G.J. Bartels was in ongeveer 1889 een kleine wasserij begonnen op de Schaapsdrift in Arnhem, waar helder water volop aanwezig was. Een van de belangrijkste klanten was het Arnhemse ziekenhuis St. Elisabeth. Op haar eigen site: “Wasserij De Waal mag zich met trots één van de oudste wasserijen van Nederland noemen”. In 1903 schaft Bartels als eerste wasserij een automobiel aan.

Stoomwasscherij Fr. Bartels

“Op 29 juli 1930 neemt Frans Bartels de zaak over en verandert het wasproces, zodat hij op 29 januari 1931 de klanten per advertentie kan laten weten dat vanaf heden zijn zaak met stoom is ingericht.” (Numaga). Als kop staat er “Stoomwasscherij ..De Wolfskuil .. Frans W. Bartels”. Daarnaast is het opvallend dat “De Volharding” zich electrisch ingericht noemt, terwijl Bartels zijn bedrijf heeft ingericht op stroom: waarom gebruikt het bedrijf een andere energiebron?

In de advertentie PGNC 11/8/1931 noemt hij zich Frans Bartels Stoomwasscherij en Strijkinrichting. In de Gelderlander staat: “Vader Frans kocht in 1933 het pand aan de Oude Graafseweg”. De bekende slogan wordt: “”Bartels strijkt, Bartels wast, Bartels brengt u vreugd in plaats van last.”

In ieder geval komt Stoomwasscherij Fr. Bartels voor in het Adresboek 1936 op Oude Graafscheweg 11-13; “Nette bediening – Billijke prijzen”.

Op haar eigen site noemt de Waal het jaartal 1937: “Een tweede wasserijbedrijf. Zoon Frans opent een tweede wasserij in Nijmegen aan de Oude Graafseweg”.

Het is nog onbekend wat er tussen 1931, 1933 en 1937 is gebeurd: mogelijk betreft het specifieke stadia in het bedrijf. Ook kan het mogelijk een vergissing betreffen.

Daarbij betreft het een 2^e vestiging – naast die van Arnhem: op de site van de Waal noemt ze het bedrijf 2^e vestiging. Daarbij sluit in 1953 de locatie van Arnhem, waarbij het gehele bedrijf naar Nijmegen wordt overgebracht.

1972 De Waal

De Waal: “De volgende generatie koopt Wasserij De Waal in Druten en zet onder deze naam de bedrijfsvoering voort” in 1972. Om in 1982: “De wasserij keert vanuit Druten terug naar de Oude Graafseweg in Nijmegen.”

Vervolg

In 1992 wordt een nieuw pand achter het oude gebouwd. Vanaf dat moment wonen er in het oude pand studenten.

Tegenwoordig, bij het schrijven van het artikel in de Gelderlander in 2009, heet het bedrijf De Waal.  Dan is de 3^e generatie, Sjef Bartels, de eigenaar. De Gelderlander schrijft tevens dat het bedrijf zich beperkt tot het ophalen, sorteren, merken en vervolgens het terugbrengen van de was bij hun klanten. Dat zijn vooral bejaardentehuizen. Het wassen gebeurt tegenwoordig in een grote wasserij in Ooij.

(Overige) Bronnen en verder lezen

Over ons

https://www.numaga.nl/wp-content/uploads/2018/05/Boekje-wandeling-def-versie.pdf

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=gevschil7.htm

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/bartels-strijkt-wast-brengt-u-vreugd-in-plaats-van-last~a6cc926e