Emmalaan 9 september 2022, bron Google Streetview architect D. van Hattum
Waarschijnlijk is de bouw van dit dubbel woonhuis de eerste bouwactiviteit nadat Villa Rica uit 1904, welke de laatste van de 3 gebouwde villa’s was in het kader van Villapark Hees.
Op 2-8-1924 koopt Johannes Jacobus Kooy, zonder beroep, wonende te Hees, voor zichzelf en handelend voor:
Mejuffrouw Everdina Wilhelmina Kooy, verpleegster, wonende te Hees
Hendrik Kooy, monteur bij de Rijkstelegraaf, inwoner te Druten
Gijsbertus Kooy, klerk op het Kadaster, wonende te Hees
Een stuk bouwterrein van Gerard Leonard Langelaar. Het betreft een gedeelte van het perceel Neerbosch B nummer 2111, op een later tijdstip vervangen door 3367. Het is 460 centiaren groot (koopcontract via RAN).
Plan voor bouwen van een dubbel woonhuis aan de Emmalaan te Hees voor rekening van den heer J.J. Kooy te Hees, tekening augustus 1924 (D12.388533 Detail)
De architect van het pand is D. van Hattum. Kooij staat in het Gemeenteverslag 1924 als aanvrager van vergunning voor de bouw van een dubbel woonhuis.
In 1933 staan een aantal advertenties in de krant over verhuur van een huis. Waarschijnlijk betreft het daadwerkelijk Emmalaan 9.
PGNC 14/1/1933: onbekend of dit Emmalaan zelf betreft?
De Gelderlander 11/3/1933
Tot ongeveer 1932 heeft Kooij zelf in de woning gewoond. Daarna woonde H.H. Hiddink, in 1934 hoofd Bijzondere School Bethel er.
Adres
Naam
Beroep
Adresboeken
Emmalaan 13 (Rond 1932 gewijzigd in 9)
J.J. Kooij
1926, 1928, 1932
Mej. E.W. Kooij
Verpleegster
1928, 1932
Mej. J.E. Kooij
1928, 1932
Mej. P.C. Kooij
1932
Emmalaan 9
H.H. Hiddink
Hoofd Bijz. school Bethel
1934, 1936, 1938, 1940, 1948 (vanaf dan geen vermelding beroep), 1951, 1955,1959, 1963, 1966, 1968
Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail)
Arnoldus Josephus Jacobus Pascal
Arnoldus Josephus Jacobus Pascal (17-7—1870 Doesburg) vestigt zich 10-5-1901 in de gemeente. Hij is dan afkomstig uit Venlo. Hij gaat wonen in de Voorstadslaan 212, wat later is doorgehaald en vervangen door 351. Bij de opmerking staat E.J. 237.: het is onduidelijk of dit een verhuizing of een hernummering is. (Bevolkingsregister 1900). In het Register van 1910 staat Voorstadslaan 351, wat op een later tijdstip (‘1-1-21’) is vervangen door Lange Hezelstraat 123. Daarop is bij beroep ‘zonder’ doorgehaald en vervangen door agent in wijnen.
Hij is getrouwd met Josphine (later vervangen door a) Sibilla Maria Hutgens (22-8-1879 Doesburg). Ze hebben 5 kinderen, waarvan er 1 jong is overleden:
Hendrika Maria (10-4-1901 Venlo); Bij de opmerking staat I2-285. En op een gegeven moment komt ze van dit adres weer bij het gezin te wonen. Zij is dan onderwijzeres bijz. school.
Petrus Josephus Arnoldus (25-10-1903 Hees); hij overlijdt op 4-12-1912
Josephus Jacobus (2-4-1909 Hees)
Maria Johanna Hendrika (23-6-1911 Hees).
Louis Pierre Leon (7-10-1914 Hees)
Daarnaast zijn moeder Hendrika Wilhelmina ten Oever, wed. Pascal (8-2- 1837). Op 11-10-1911 overlijdt ze te ’s Gravenhage (de verhuizing daar naar toe staat niet vermeld). De laatste 3 kinderen zijn in Villa Rica geboren.
Andere bewoners op basis Adresboeken:
Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw; architect Hoffmann
Pascal verkoopt de woning rond eind 1916/begin 1917 aan C.J. van Barneveld, een arts. Van Barneveld laat (waarschijnlijk staat er) R. Offerman een kleine verbouwing doen en een schuurtje bouwen (datum dossier: VERBOUWEN WOONHUIS (26-01-1917). De verbouwing houdt uiterlijk in dat een balkon van de zijgevel bij de woning zelf wordt getrokken.
Plan tot het bouwen van een schuurtje een een kleine verbouwing. D12.385339
Dan koopt de N.V. Scheepswerf Gebr. van der Werf uit Deest het pand. Zij laten door architect R. G. Rodenburg een verbouwing ontwerpen. De tekening daarvan is gedateerd op 9-9-1951. Uiterlijk betreft dit het plaatsen van 1 groot raam centraal boven de deur en het plaatsen van een nieuwe deur naast de reeds bestaande.
Oud D12.412713
Nieuw (D12.412714 detail)
In 1996 brandt de woning deels af en wordt vervolgens herbouwd.
Villa Rica was het derde en tevens laatste pand dat van de grond kwam voor het Villapark Hees. Daarna zou er pas in 1924 weer gebouwd worden.
Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…
Kerkstraat met op voorgrond Stenen Bank (januari 2021)
Het huidige Kerkstraat 4 is waarschijnlijk vooral bekend als (voormalige) kwekerij. En van het tafeltje waar je zomers courgettes en appels kunt kopen. Het gebouw is rond 1875-1880 echter gebouwd als boerderij.
Boerderij
Waarschijnlijk heeft er een hernummering (in 1921?) voor Kerkstraat 4 (en 2) plaats gevonden en was het oude adres Kerkstraat 236. In de Adresboeken komt Kerkstraat 2 Hees het eerst voor in 1912-1913; Kerkstraat 4 het eerst voor in 1920). Hiervan uitgaande:
De eerstgevonden naam op Kerkstraat 236 is J.A. Otten, landbouwer in Hees in het Adresboek 1899.
In 1901 zijn er 2 meldingen van een Remmers: G en W.A., beiden vermeld als landbouwer; in 1901 eveneens een J en L Peters, landbouwers. Deze J en L Peters, landbouwers, komen eveneens voor in 1902 en 1903, terwijl W.A. Remmers, landbouwer in 1902 ook op dit adres voorkomt.
Koldenhof & Zoon, rozen- en bomenkwekers
Ran vermeldt deze afbeeling als: De woning van de rozenkweker A. Koldenhof, gezien vanuit de Korte Bredestraat , met links de Kerkstraat en rechts naar de Bredestraat, 1890-1900 (F67049)
Op bovenstaande foto staat het pand weergegeven. Het is echter niet geheel duidelijk wanneer deze foto genomen is: als boerderij (in 1890-1900 zat Koldenhof hier nog niet) of al in gebruik van Koldenhof, maar dan nog vóór de verbouwing uit 1918. Leuk detail: op de plek waar nu ongeveer de Stenen Bank staat, was het daarvoor ook goed toeven.
In 1905 woont A. Thijssen er.
In 1907 komt A. Koldenhof, rozenkweker voor.
RAN: De woning van de rozenkweker A. Koldenhof, 1890-1900 (F18926); waarschijnlijk is het wel een kwekerij, maar Koldenhof heeft zich pas vanaf 1905 hier gevestigd.
In het van oorsprong boerendorp vestigden zich steeds meer welgestelden. Vooral na de aansluiting op het spoor (vanaf 1865 met Kleef/Duitsland en vanaf 1879 met Nederland)
Vooral na 1850 kwamen er enkele grote kwekerijen, die aan de behoeften van deze renteniers en bewoners van de stad buiten de inmiddels ontmantelde vesting wilden voldoen. Een van deze was Koldenhof.
Albert Koldenhof is op 12-2-1857 geboren te Apeldoorn. Op 24 november 1905 vestigt hij zich in Kerkstraat 236. Het is onduidelijk of de doorhaling in het Bevolkingsregister een hernummering of een daadwerkelijke verhuizing naar Kerkstraat 2 is. Hij is dan afkomstig van Amerongen. Waarschijnlijk heeft hij vanaf het begin zijn bedrijf samen met zijn zoon Arend Albert. In 1920 staat in het Adresboek “A. Koldenhof en Zoon”. Zie voor een nadere beschrijving hieronder, onder het kopje de Bijlage.
Verbouwing 1908 Detail D12.385475
In 1908 vindt een aanbouw plaats. Daarnaast vindt binnenin een verbouwing plaats. Op de bouwtekening wordt het perceel aangeduid als “Neerbosch Sectie A No. 908”
De kwekerij A. Koldenhof & Zn. Levert vooral rozen en bomen.
Advertentie PGNC 27/3/1931
F.J.G. Ponjé
PGNC 17/3/1934
De Gelderlander 19/3/1934
Het is niet geheel duidelijk wanneer Ponjé de kwekerij overneemt tussen 1934 en 1938 en wanneer hij zelf op Kerkstraat 4 gaat wonen.
In 1934 staan de advertenties dat de kwekerij voor 6 jaar te huur is en dat “wegens opheffing der Kweekerij alle Planten tegen zeer lagen prijs uitverkocht”.
De Gelderlander 30/5/1938
In 1938 blijkt Ponjé de kwekerij te hebben overgenomen: op 30-5-1938 plaatst hij een advertentie in de Gelderlander voor tomatenplanten.
In 1938 staan de beide Koldenhofs nog wel op respectievelijk nummer 2 en 4 in het Adresboek, maar is er geen vermelding meer op nummer 2 van (het bedrijf) A. Koldenhof en Zoon. Op 16-11-1938 is Albert overleden op 81-jarige leeftijd; in het Adresboek 1940 is nummer 4 onbewoond.
F.J.G. Ponjé komt in de Adresboeken 1936, 1938 en 1940 voor als Tuinder op Kerkpad 21. In ieder geval 1941 komt Ponje voor op nummer 4 (advertentie Flinke R.K. Jongen gevraagd, Groentenkwekerij F. Ponjé, Kerkstraat 4 – De Gelderlander 18/10/1941)
In het Adresboek van 1959 komt hij voor als tuinder, Kerkstraat 4. (J.W. Fransen en A. Bakker wonen dan op nummer 2, nummer 6 is nog steeds een schuur)
Courgettes
In Dorpsbelang Hees nr 2 staat een interessant artikel over de huidige bewoners: Peter Keeris en Cinthy Hoenselaars. Toen zij de boerderij rond 1972 (in 2018 “46 jaar geleden”) kochten, was de woning in zeer slechte staat. De verkrotte schuur werd afgebroken. Jarenlang was de akker leeg, “een crossveld.. voor onze jongens”. Een zitkuil werd gegraven “en voor de rest deden we maar wat. Gewoon wat we zelf leuk vonden en dat doen we nog steeds.” In de loop der jaren is het een schitterende tuin geworden, met bloemen, een moestuin, schapen, kippen en fruitbomen.
Het huis is vooral ook bekend vanwege het tafeltje waar in de zomer courgettes en appels kunnen worden gekocht.
Gemeentelijk Monument
Het pand is een gemeentelijk monument (Pdf). Daarbij wordt de waardering als volgt beschreven:
“Zowel in de hoofdvorm als de detaillering bleef dit voormalige boerderijtje opmerkelijk goed intact. Als geheel vormt het gebouw nog een duidelijke verwijzing naar het oorspronkelijke agrarische en dorpse karakter van het gebied, dat behoort tot het vroegere dorp Hees. Door zijn prominente vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin in de zichtas van de Korte Bredestraat en bij de aansluiting van deze straat op de Bredestraat en de Kerkstraat, alsmede door de karakteristieke symmetrische gevelindeling met van luiken voorziene vensters en een oculus met sierraampje neemt het pand in zijn omgeving een markante positie in. In combinatie met enkele nabijgelegen historische panden, waaronder de schuin tegenover gelegen vrml. villa Beau Lieu behoort het bouwwerk tot een opvallend ensemble.”
De “nieuwe” Dikke Boom van Hees is op 21 november 2003 geplant. Dat is precies 100 jaar nadat de oude…
Bijlage: Meer over de Koldenhofs
In het Adresboek van 1907, 1908,1909 komt Albert voor als Rozenkweker, Kerkstraat 236.
In het Adresboek 1913 komt A. Koldenhof voor op Kerkstraat 2. Evenals in de boeken 1914-1915, 1915-1916, 1918
In het Adresboek van 1920 staat A. Koldenhof en Zoon, roozenkwekers, Kerkstraat 4
A.A. Koldenhoef staat dan ook vermeld op nummer 4.
In het boek van 1922 A. Koldenhof en Zoon, roozenkwekers, Kerkstraat 4. En daarbij 2 vermeldingen van A.A.: beiden op nummer 4.
In het Adresboek van 1924 eveneens 3 vermeldingen; Arend Albert op nummer 2, Albert op nummer 4. Nummer 6 is het nummer van de schuur. Idem voor 1926, 1928, 1932, 1934, 1936.
In 1938 staan de beide personen nog wel op respectievelijk nummer 2 en vier, maar is er geen vermelding van het bedrijf A. Koldenhof en Zoon.
In Adresboek 1940 is nummer 4 onbewoond. Maria van Meerten (Wed. A. Kolenhof, geb. v. Meerten) is verhuisd naar Nieuwe Markt 4.
In het Adresboek 1948 woont Arend op nummer 2 (evenals Ha. Fa. Ma. Pols). Op nummer 4 woont F.J.G. Ponje.
In het Adresboek 1951 komt wed. A.A. Koldenhof geb. A. v.d. Vliet voor op Kerkstraat 2. Waarschijnlijk is dit dezelfde vrouw als de Van der Vlis en is een van beide namen foutief geschreven. Ook B. Kraima woont op nummer 2. Ponje op nummer 4.
De Stenen Bank is een geschenk ter herinnering aan de opening van de tramlijn tussen Nijmegen en Hees in 1922. De bank is ontworpen door Jhr. J. van Rijckevorsel en J. van Vucht Tijssen. De tramlijn werd geopend met een feestelijke eerste rit.
Het PGNC 19/6/1922 over de opening en de Stenen Bank:
“Feestelijke opening der electrische tramlijn Nijmegen-Hees-Witte Poort.
De opening van de elektrische tramverbinding (tramlijn 3 naar Hees Witte Poort), met conducteurs en enkele hoogwaardigheidsbekleders (F56584 RAN)
Zoo heeft dan Zaterdag het groote feit voor Hees en Neerbosch plaats gehad en is de electrische tramverbindinge tusschen Nijmegen en dit deel van het Schependom geopend. Voor de vereeniging “Dorpsbelang” en in het bijzonder voor haar onvermoeiden voorzitter Dr. J.J. de Blécourt is dit een buitengewone voldoening omdat haar streven gedurende vele jaren daarmede bekroond is.”
Onder veel belangstelling maken tal van notabelen de eerste rit. Wij vervolgen het artikel bij de tweede halte:
Hotel Pension Heeslust; de opening van de elektrische tramlijn 3 naar Hees (Eindstation De Witte Poort); hier wagon 28 naar het Kronenburgerpark en het Station (F46660 RAN)
“De tweede halte was voor Hotel “Heeslust”. Hier vormde het vendel Hees van de Burgerwacht een erewacht. Tusschen de geladen geweren en het blank der bajonetten door schreed het gezelschap naar het terras van het hotel, waar het werd ontvangen door het in Hees achtergebleven deel der feestcommissie, welker voorzitter, jhr. J. van Rijckevorsel allen met een kort woord welkom heette en uitnoodigde met hem naar den tuin van het hotel te gaan, waar de eerewijn gereed stond.
Toen allen in den lommerrijken tuin aan een lange tafel gezeten waren, nam dr. de Blécourt het woord om zijn vreugde te uiten over het feit, dat Hees en Neerbosch na 11 jaren eindelijk hun tram hebben, waarvoor zoo hard is gewerkt. Spr. gaf een uitvoerig historisch overzicht aan de hand van feiten en data over de bemoeiïngen van Dorpsbelang ter verkrijging van een goede tramverbinding met Nijmegen. Het harde werken is beloond, want thans zullen alle bewoners van dit deel van het Schependom kunnen genieten van de voordeelen, welke een electrische tram biedt. Spr. besloot met dank te brengen aan de gemeente voor hare medewerking en belangstelling en aan alle verdere aanwezigen.
Vervolgens werd gesproken door den heer W. van der Waarden, die er namens het Gemeentebestuur zijn verheuging over uitsprak, dat de lang te verwachten gebeurtenis voor Hees en Neerbosch thans heeft plaats gehad, omdat het gemeentebestuur daarvan een grooten vooruitgang verwacht voor beide dorpen, die zoo nauw aan de gemeente verbonden zijn. Er is altijd belangstelling geweest voor Hees en Neerbosch maar de zorgvolle tijdsomstandigheden zijn in hoofdzaak de oorzaak geweest, dat om financieele redenen de tramlijn niet eerder tot stand gekomen. Spr. uitte den wensch, dat deze tramlijn ook in verband met het toekomstig Maas-Waalkanaal moge beteekenen het begin van een nieuw tijdperk van grooten bloei voor deze gemeente en dat deze mooie verbinding met Hees en Neerbosch het vreemdelingenbezoek aan dit fraaie deel van Nijmegen moge doen toenemen en op deze wijze een bron van welvaart voor deze gemeente worden. Spr. ledigde zijn glas op den bloei van de tram en den voortdurenden vooruitgang van Nijmegen en omstreken.
Alsnu werden de trams weder bestegen en doorgereden naar het eindpunt, de Witte Poort. Hier stonden de leerlingen van de Rosa-stichting opgesteld en toen dr. de Blécourt met zijn uitgebreid gevolg naderbij gekomen waren, zetten de meisjes, met bloemen en groen zwaaiende onder leiding van hun zangleeraar een cantate in gevolgd door een ander toepasselijk lied op de wijze van “Limburg mijn vaderland”. Het dochtertje van den heer van Vucht Tijssen bood vervolgens de Eerw. Priorin der stichting een bouquet aan.
Nadat dr. de Blécourt nog eenige woorden van dank had gesproken, begaf het gezelschap zich weder naar de trams, die inmiddels gewisseld hadden en thans met den kop naar Hees gericht stonden en weldra zette de feesttram zich weder in beweging. Thans werd gestopt tegenover de villa van dr. de Blécourt, waar het huldeblijk van het feestcomité van “Dorpsbelang” stond, nog door een doek aan het nieuwsgierig oog onttrokken. Het was een monumentale bank.
Nadat mej. Corstiaensen dr. de Blécourt bloemen aangeboden en daarvoor eenzelfde belooning had gekregen als mej. Keller, zeide jhr. J. van Rijckevorsel dat de feestcommissie geen beteren vorm had geweten dan een bank waarin de namen van de bestuurderen van Dorpsbelang en vooral die van dr. de Blécourt zijn gegrift en geen betere plaats dan deze. Nadat het doek was weggenomen bood spr. de bank met een oorkonde aan Dorpsbelang aan.
Opening van de electrische tramverbinding in Hees;
de huisarts Dr.J. de Blécourt zittend op de Stenen Bank, 17-6-1922 (F52898 RAN)
Dr. de Blécourt nam thans plaats op de bank en nadat jhr. v. Rijckevorsel aan zijn uitnoodiging om naast hem te komen zitten had voldaan, betuigde de dokter namens Dorpsbelang zijn dank voor het prachtige geschenk, dat hij roemde en de waarvoor hij hulde bracht aan de ontwerpers en uitvoerders.
Vooral deed het spr. Goed, dat e namen van eenige overleden bestuurderen van Dorpsbelang en bewoners van Hees en Neerbosch, die daarvoor buitengewoon veel hebben gedaan en gevoeld naast die van het tegenwoordig bestuur op de bank vermeld stonden. Spr. wijdde in dit verband enige piëteitvolle woorden aan de nagedachtenis van de heeren F.A. Bonté, Wegerig, Hoenselaars en van Aalst. Tenslotte verzocht spr. den heer van der Waarden als loco-burgemeester het toezicht en onderhoud van de bank van gemeentewegen te willen aanvaarden.
De heer van der Waarden zeide dat de gemeente daartoe gaarne bereid was en verklaarden vervolgens de tramlijn Nijmegen-Hees-Witte Poort officieel voor geopend.
De bank, welker fraaie lijnen algemeen geroemd werden, is ontworpen door de heeren Jhr. J. van Rijckevorsel en J. van Vucht Tijssen en uitgevoerd door de Nijmeegsche Kunststeenfabriek, directeur Ir. C.A. Hoogterp, die tezamen een monument van waarde hebben doen ontstaan.
Nadat aan den heer Scheffer, onder wiens toezicht de uitvoering heeft plaats gehad, en aan den heer Schippers, die de letters in de bank heeft gegrift, souvenirs waren aangeboden, werd weder plaats genomen in de feesttram en reed deze naar “Heeslust” terug. Eenigen tijd later ving de geregelde dienst van Lijn III aan…”
Ook worden de feestelijkheden vervolgd.
De laatste tram reed op 5 juni 1955 voor de laatste keer naar Hees. Renovatie van de Stenen bank vond in 1998 plaats.
The Corner, Villa 1 van Villapark Hees, Tweede Oude Heselaan 522 (februari 2023)
Het huis dat tegenwoordig The Corner heet was 1 van de eerste 2 villa’s van het Villapark Hees. De architect was Oscar Leeuw. In dit artikel wordt nader ingegaan op dit villapark.
Verkoop Villa Leeuwenstein
Op 8 en 22 juli 1897 zal de villa “Leeuwenstein” onder Hees met aanhoorende gronden, bouwland onder Hatert en weiden onder Ooij geveild worden. (De Gelderlander 22/6/1897). De villa is in 1958 gesloopt, het koetshuis staat er nog.
“1. De Villa ‘Leeuwenstein’ gelegen op 15. min van Nijmegen, aan den stoomtram, met fraai aangelegden tuin, waarin tuinmanswoning, koetshuis met stalling voor 2 paarden, serre, koepel, vijver, kippen- en hertenloop; voorts: prachtige boomen, heesters enz. en wijders vruchtbaren moestuin met gemetselde bakken, vruchtboomen, enz., samen groot 1.10.77 H.A.
II A. Het heerenhuis, voorzien van gasleiding, bevat ruime vestibule, 5 kamers, keuken, kelders, provisie- en dienstbodenkamers, bergplaats, zolder en verdere gemakken.” (De Gelderlander 27/6/1897). M.G.F. Verdonck is de koper van dit perceel.
M.G.F. Verdonck
In de Adresboeken 1900 tot en met 1916 komt M.G.F. Verdonck voor als fruitplantage, Hees, ‘huize Leeuwenstein’ , Voorstadslaan 333 (telefoon 178).
Op 15 juni 1900 vraag mevrouw Verdonck een keukenmeid van middelbaren leeftijd voor Villa Leeuwenstein. (PGNC 13/5/1900)
Op 29-8-1901 wordt een tuinjongen gevraagd op de vruchtenkweekerij van den Heer Verdonck, Villa Leeuwenstein, bij Hees (PGNC 29/8/1901)
In de Adressboeken 1912-1913 en 1913-1914 komt M.G.F. Verdonck, fruitplantage, Hees, “huize Leeuwenstein” voor op Voorstadslaan 333 (telefoon 178). In 1918 staat M.G.F. Verdonck, Voorstadslaan 333 op de kieslijst (De Gelderlander 9/5/1918)
In november 1915 staat een advertentie voor een tuinknecht bij M. Verdonck, Fruitkweekerij, Villa “Leeuwenstein”, Hees (PGNC 7/11/1915). Mevrouw Verdonck, Villa “Leeuwenstein”, Voorstadslaan vraagt in PGNC 15/3/1919 om een meisje.
Villa-Park te Hees
Aankoop Villa Gerda
Op 6-8-1902 koopt Verdonck de naast Leeuwenstein gelegen Villa Gerda: “De Villa ‘Gerda’ gelegen te Hees bestaande in Heerenhuis, Tuinmanswoning, Stalling, Koetshuis, Druivenkast, twee Serres, Tuin en Teelland, tezamen groot ongeveer 67 aren, benevens ongeveer 2 hectaren 85 aren Bouwland, aan den heer M.G.F. Verdonck, fruitkweeker te Hees qq. Voor f34,900. (PGNC 8/8/1902)
Deze villa is namens de familie Diebendaal geveild op 23-7 en 6-8 (De Gelderlander 20/7/1902). C.B. Diebendaal komt in de Adresboeken 1895 t/m 1902 voor als administrateur, Hees, villa “Gerda”, Voorstadslaan 287.
Plan Villapark
Villa (No.1) van architect Oscar Leeuw (28/07/1866 – 16/02/1944), op de hoek Emmalaan/Tweede Oude Heselaan, gebouwd in 1903 in opdracht van fruitteler M. Verdonck, datering foto 1904-1905 (F88070, RAN). De Stenen Bank merkt op dat de man met hoed Oscar Leeuw is.
De Gelderlander schrijft op 19-8-1902:
“Ook Hees zal evenals Beek weldra zijn villapark hebben. Door een combinatie van ondernemende heeren is een terrein aangekocht tusschen de Voorstadslaan en de Oude Heesche Laan ter grootte van ongeveer vier hectare, dat, naar ontwerp van den bekwamen bouwkundige, den heer Oscar Leeuw als villapark zal aangelegd worden.
Het zal met wegen worden doorsneden, waarvan er een zal beginnen tegenover de Breede Straat en loopen tot aan den Nonnendaalschen Weg (huidige Prinsenlaan dus!, notitie Ernst Berends) terwijl een andere zal uitkomen op een weg, die waarschijnlijk door de Gemeente zal worden aangelegd en die, van de Voorstadslaan uitgaande, naast de kerk in de Kraijenhoflaan zal uitkomen.
De ondernemers stellen zich voor op het terrein kleine villa’s te bouwen tot een huurwaarde van f 300 à f 400.
Men zal erkennen dat aan woningen van dien prijs op dat punt nog wel behoefte is, zoodat verwacht mag worden dat de onderneming veel succes zal hebben.
Dat de aanleg onder leiding van een zoo begaafd architect als de heer Leeuw geschiedt, is wel een waarborg dat we hier iets moois en ongemeens zullen krijgen.’”(De Gelderlander 19/8/1902 en Ernst Berends)
Nieuwe weg naar Hees
Het plan van Verdonck is mogelijk ingegeven door de aanleg door de gemeente Nijmegen van “een grooten nieuwen weg tussen de Krayenhofflaan en den straatweg naar Hees. Het ligt voor de hand, dat de terreinen, langs dien nieuw ontworpen weg gelegen, onmiddellijk buitengewoon in waarde stijgen. In verbande met dien nieuwen weg is dan ook aanstonds een nieuwe bouwspeculatie ondernomen. Zoals men weet, zal er een Engelsch villapark worden aangelegd, dat zich bij den nieuwen weg aansluit.” (De Gelderlander 20/11/1902, een artikel waarin wordt afgevraagd of degenen die een groot profijt hebben van de aanleg van wegen daaraan zouden moeten meebetalen)
Aanbesteding
Op 31-12-1902 vindt aanbesteding plaats van “
Het afbreken van een tuinmanswoning
Het bouwen van twee villas.
Alles op het Villapark te Hees.” (De Gelderlander 24/12/1902). De laagste inschrijver was W. van der Wagt f8940 (PGNC 3/1/1903).
Op 28-1-1903 vindt aanbesteding plaats van “Het aanleggen en met grint verharden van wegen en nader omschreven werken in het Villapark onder Hees.” (PGNC 25/1/1903). Deze wegen zullen de uiteindelijke Prinsenlaan en Emmalaan worden. J. Schippers heeft de laagste inschrijving (f2940), maar de inschrijving is nog niet gegund (De Gelderlander 29/1/1903)
Het PGNC schrijft eind december 1902: “Het Villa-Park te Hees.
Dezer dagen is door den heer Oscar Leeuw, bouwkundige alhier, namens zijn principaal de aanbesteding aangekondigd van de eerste twee kleine villa’s in het nieuwe villa-park te Hees. Dit villa-park vormt den hoek van de Voorstadslaan en de Oude Heessche laan, nabij den Dikken Boom, en omvat reeds de fraaie buitenplaatsen Leeuwenstein en Gerda.
Uit de situatiekaart blijkt, dat zich door dit uitgestrekt terrein in sierlijke bochten verschillende wegen zullen slingeren, waarlangs, te midden van tuinen, plaats is voor een 70-tal grootere en kleinere villa’s, die gedeeltelijk aan de binnenwegen uitzicht zullen hebben.
De plannen der aanvankelijk te bouwen huizen zien er heel aardig uit, waarvan met zich dezer dagen in de étalage van den heer H.J.W. Smals, Markt, zal kunnen overtuigen, aangezien ze daar tentoongesteld zullen worden.
De prijs van eene aantrekkelijke woning valt zeer meê. Belangstellenden zullen wėl doen eens daarnaar te informeren, want de ligging op zoo korten afstand van de stad en toch zoo geheel buiten, alsmede de stoomtram, die langs het villa-park loopt, maken het wonen hier wel aantrekkelijk.” (PGNC 25/12/1902)
Veiling
Het is mij (RE) (nog)niet bekend wat het gebruik van de woningen in de eerste jaren is geweest. Uit de advertentie van 1904 lijken de woningen de eerste jaren verhuurd te zijn geweest.
PGNC 10/4/1904
In het PGNC 8/7/1907 staat de aankondiging voor de veiling van 16 en 30 juli 1907. Het betreft:
“Twee modern, solied gebouwde villa’s te Hees, voorzien van gas- en waterleiding, gelegen in het Villapark aldaar, op 15 min. afstand van Nijmegen, als:
De VILLA met TUIN, groot 6.09 A., aan de Emmalaan No. 5 hoek Prinsenlaan, bevattende benden: 2 Kamers (en Suite), Veranda, Keuken en Kelder; boven: 4 Kamers, Balcon, beschoten Zolder en Dienstbodenkamer.
De VILLA met TUIN, goot 7.68 A. aan de Oude Heeschelaan No. 3 hoek Emmalaan, bevattende beneden: 2 Kamers (en Suite), Provisiekamertje, Veranda, Keuken en Kelder; boven: 5 Kamers en Vliering.” (PGNC 8/7/1907)
Hierover had het PGNC op 19/5/1907 al een “Voorlopige aankondiging” geplaatst.
Bewoners
Jan Frederik Sieben (30-3-1866 Amsterdam) komt op 26-10-1907 “aan de Hees…e laan te wonen. Hij is dan van Rotterdam afkomstig en ‘zonder’ beroep. Hij is getrouwd met
Willempje Leentje Zwart (29-11-1864 Ridderkerk). Ze hebben 3 kinderen:
Jan Frederik Volkert (24-1-1892 Rotterdam); hij vertrekt 19-7-1910 naar Rotterdam
Jilles Frederik (21-7-1894, Rotterdam); hij vertrekt 17-6-1918 naar Nederlands Indië
Johanna Wilhelmina Frederica (21-10-1896, Rotterdam); zij trouwt op 18-9-1919 en vertrekt naar “B4 269”
Het laatste door mij gevonden Adresboek waaruit blijkt dat hij de bewoner is, is dat van1934.
In het adresboek 1940 staat J.X.J. Klaaijsen, hoofdonderwijzer.
Een uitgebreid artikel over dit pand staat in de Stenen Bank
Bronnen:
Straatnamen Gids Rob Essers Leeuwenstein en Tweede Oude Heselaan
De woning is oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door de familie Metz-van Holst. Monumenten in Nederland: “Dit wit gepleisterde gebouw met eenlaags zijvleugels is uitgevoerd in eclectische vormen en voorzien van wenkbrauwen boven de vensters.” Daarbij is een “wenkbrauw een enigszins uitkragende, gemetselde of gepleisterde decoratieve gebogen band aan de bovenzijde van een venster of deur. Soms wordt de wenkbrauw vervaardigd van houtsnijwerk.” (JoostdeVree)
Op Noviomagus staat hierover reeds een uitgebreid stuk over dit koetshuis en haar geschiedenis. Op onderstaande foto staat de Villa, die in 1958 is gesloopt.
De tuin van de villa met veel bijzondere bomen is behouden als park Leeuwenstein.
Villa Leeuwenstein, 1864. in vervallen staat gesloopt in 1958 (RAN F67065)
Gemeentelijk Monument
Het pand is een Gemeentelijk Monument met als aanwijzing: “Oorspronkelijk koetshuis met dienstwoning. Geheel gepleisterd. Het gebouw bestaat uit een lang smal middengedeelte van twee etages met pannengedekt tentdak. In het midden van de lange zijden is haaks daarop een vleugel van één bouwlaag aangebouwd met eveneens een pannententdak. In de vier hoeken zijn, iets terugliggend ten opzichte van de smalle gevels van het lange middenstuk, vlakgedekte paviljoens ingebouwd, met rustieke hoekpilasters. De smalle gevels van het hoge gedeelte hebben ramen met gebogen bovendorpel; het kleinere etagevenster daarvan wordt geflankeerd door twee blinde nissen. In de hoekpaviljoens ramen met geknikte bovendorpel; de bovenlichten omlijst door geknikte banden op consoles. Ingangen in de gevel van de lage vleugels. Bouwjaar: 1864 (steen in de gevel). Enig bewaard gebleven royaal aangelegd koetshuis van neo-klassicistische karakter in de omgeving van de stad.”
Villa Leeuwenstein. Oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door familie Metz-van Holst, 2013 (Henk van Gaal via DF4354 RAN CC0)
Wonen in Nijmegen 