De woning is oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door de familie Metz-van Holst. Monumenten in Nederland: “Dit wit gepleisterde gebouw met eenlaags zijvleugels is uitgevoerd in eclectische vormen en voorzien van wenkbrauwen boven de vensters.” Daarbij is een “wenkbrauw een enigszins uitkragende, gemetselde of gepleisterde decoratieve gebogen band aan de bovenzijde van een venster of deur. Soms wordt de wenkbrauw vervaardigd van houtsnijwerk.” (JoostdeVree)
Op Noviomagus staat hierover reeds een uitgebreid stuk over dit koetshuis en haar geschiedenis. Op onderstaande foto staat de Villa, die in 1958 is gesloopt.
De tuin van de villa met veel bijzondere bomen is behouden als park Leeuwenstein.
Villa Leeuwenstein, 1864. in vervallen staat gesloopt in 1958 (RAN F67065)
Gemeentelijk Monument
Het pand is een Gemeentelijk Monument met als aanwijzing: “Oorspronkelijk koetshuis met dienstwoning. Geheel gepleisterd. Het gebouw bestaat uit een lang smal middengedeelte van twee etages met pannengedekt tentdak. In het midden van de lange zijden is haaks daarop een vleugel van één bouwlaag aangebouwd met eveneens een pannententdak. In de vier hoeken zijn, iets terugliggend ten opzichte van de smalle gevels van het lange middenstuk, vlakgedekte paviljoens ingebouwd, met rustieke hoekpilasters. De smalle gevels van het hoge gedeelte hebben ramen met gebogen bovendorpel; het kleinere etagevenster daarvan wordt geflankeerd door twee blinde nissen. In de hoekpaviljoens ramen met geknikte bovendorpel; de bovenlichten omlijst door geknikte banden op consoles. Ingangen in de gevel van de lage vleugels. Bouwjaar: 1864 (steen in de gevel). Enig bewaard gebleven royaal aangelegd koetshuis van neo-klassicistische karakter in de omgeving van de stad.”
Villa Leeuwenstein. Oorspronkelijk in 1864 gebouwd als koetshuis door familie Metz-van Holst, 2013 (Henk van Gaal via DF4354 RAN CC0)
Ruiter standbeeld Jo Uiiterwaal station (maart 2023)
Daarbij valt naast de klokkentoren meteen de verhoging met het ruiterstandbeeld op. Ook deze toren doet meteen denken aan Italië; het ruiterstandbeeld van de Medici in Florence, het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius in Rome?
Het beeldhouwwerk is het laatste dat geplaatst werd, in oktober 1954. “De ruiter stelt Keizer Karel voor” (De Gelderlander 7/10/1954).
2e pylon
Vrij onbekend, is dat er aanvankelijk 2 zogenaamde pylons waren. Naast de pylon met het ruiterstandbeeld, stond er nog een toren met geometrische vormen. Een foto uit 1961 is te zien op GN8197 RAN.
Loodsen van het aan de spoorwegen gelieerde expeditiebedrijf Van Gend & Loos. In de verte het ruiterstandbeeld en het station, 1957 (Jeroen van Lith via D1062 RAN CC0 tevens Auteursrechthouder)
Tegenwoordig lijkt “This too shall pass” een staande uitdrukking. Oorspronkelijk is het een Perzisch gezegde welke in het westen vooral bekend is als hertelling “Solomon’s seal” van Edward FitzGerald.
Met de boerenbont omlijsting en dat al bekend is wat de afloop zal zijn -sloop- krijgt het volgens mij iets van een humoristische bordjeswijsheid. Overigens geschilderd op de loods waar ook al ‘Delete’ op was geschilderd. In oktober 2022 was het zover en werd deze loods gesloopt.
Maasplein maart 2023 Vergroening op het Maasplein Romeinse historie inzichtelijk
Het huidige Maasplein lag in de Romeinse stad Ulpia Noviomagus. Er zijn dan ook 2 tempels gevonden. De Romeinse resten zijn inzichtelijk gemaakt. In 1921 werden hier 314 arbeiderswoningen gebouwd, waarvan inmiddels een deel in de jaren 90 is vervangen door nieubouw. Om het plein een minder stenig aanzicht te geven, is het in 2019 vergroend.
Romeinen
Het Maasplein ligt binnen de Romeinse stad Ulpia Noviomagus. Bij archeologische opgravingen zijn op het Maasplein 2 Romeinse tempels gevonden. Een was gewijd aan de godin van voorspoed Fortuna, de ander aan Mercurius, god van de Handel. Op deze plaats is veel handel gedreven, vandaar dat deze tempels waarschijnlijk juist aan deze 2 goden zijn gewijd. Daarbij betekent Noviomagus “Nieuwe Markt”.
Fundamenten van Gotisch Romeinse tempels, gevonden tijdens opgravingen, 1920(F45488 RAN)
De tempels stonden aan een plein met een galerij met kleine vertrekken. Vlakbij stond een stadsvilla. Mogelijk woonden hier de priesters van de tempels.
Handelaren brachten in de tempels offergaven. Bijvoorbeeld voor een gunstige overeenkomst of veilige handelsreis. Als offergaven zijn bij opgravingen delen van stenen altaren, godenbeeldjes en verkoolde resten van zaden en pitten van pijnboom, dadels en vijgen gevonden. Daarnaast komen botten voor van rund, schaap of geit en verschillende soorten vis.
Waarschijnlijk zijn bij de grote stadsbrand van 180 na Christus ook de tempels verloren gegaan. Deze zijn niet meer herbouwd. Er zijn geen vondsten uit de derde eeuw gevonden.
Badhuis
De Romeinse stad had ook een badhuis, deze is te vinden op het huidige Honig-complex.
Bloemencorso op het Maasplein vanwege de viering 700 jaar stad, 1930 (GN11771 RAN)
In 1921 werden in de omgeving van het Maasplein 314 arbeiderswoningen gebouwd door de Woningvereeniging Nijmegen, het latere Portaal.
Op 5 augustus 1922 ging het badhuis open. Deze werd beheerd door de Woningvereeniging, waarbij de gemeente Nijmegen eventuele tekorten aanvulde. Het badhuis sloot in 1975. Lees hier over het Badhuis met een artikel uit de Gelderlander uit 1922 naar aanleiding van de opening:
Badhuis Maasplein in 1975 (foto: Jan Cloosterman via RAN F29505)
De huizen en het Badhuis zijn vanaf het jaar 1994 gesloopt.
Een aantal woningen op het Maasplein, 25/11/1982 (Ber van Haren via KN13615-6 RAN CC0)
Inrichting plein
Kunstobject op Maasplein gemaakt door Lemmen Weurt Staal Constructies BV. in de vorm van een verlichte pergola, kijkend vanaf de Waterstraat, 19/10/1995 (Ger Loeffen via F38178 RAN CCBYSA)
Als herinnering aan de Romeinen en om een beeld te geven hoe de tempels er uit hebben gezien is op het Maasplein een podium gebouwd. Daarvoor is een brede trap met vier treden. Op het podium staan 4 zuilen en een bronzen informatiebord.
De contouren van de tempels en stadsvilla zijn evenals de andere Romeinse vondsten met klinkers aangegeven.
Vergroening
Maasplein (mei 2024)
Rond 2019 begon het idee te leven om het stenige plein te vergroenen. Behalve de beleving van het plein te verhogen bestond ook de behoefte aan vergroening ook om bij te dragen om de hitte in de stad tegen te gaan en regenwater beter te laten weglopen. In het kader van Operatie Steenbreek: Stenen eruit, groen erin! Is 2100 m2 -omgerekend zouden dit 23.000 stoeptegels zijn- aan steen en asfalt vervangen door groen. Gemeente en bewoners hebben nagedacht hoe ze het plein konden vergroenen. Daaruit ontstond het idee om het plein beplanten met planten die de Romeinen zelf in hun tuin hadden staan. Zoals kastanje, rozen, hazelaar en moerbei. Daarmee is het plein ook een voorbeeld hoe historie en groen elkaar kunnen versterken.
De Roerstaat is een van de straten waar het project ‘tegels wippen’ al plaats heeft gevonden. Bewoners krijgen dan de mogelijkheid om letterlijk tegels uit de stoep te wippen en hier planten voor in de plaats te zetten. In het geval van de Roerstraat (en een deel van de Waterstraat) kregen bewoners de mogelijkheid van Woningcorporatie Portaal om planten uit te zoeken naar aanleiding van de renovatie van hun woning. Een van de onderdelen van deze renovatie was overigens het aanbrengen van groene daken op bergingen
Deze kruidentuin is een openbare pluktuin. Iedereen kan langs komen om verse kruiden te plukken voor eigen gebruik. Zoals het bordje al aangeeft: Pluk zuinig aub!
Deze pluktuin is op 16 juni 2022 officieel geopend.
Op deze locatie stond tot 2014 de school de Aquamarijn, welke in de jaren 70 was gebouwd. Bij de verplaatsing van de school wordt het oude pand gesloopt.
Aangezien de wijk een tekort aan groenvoorzieningen heeft, besluit de gemeente de locatie groen te houden en een park in te richten. De gemeente houdt een groennorm van 0,5 ha groen binnen 300m van elk huis aan. “Het resultaat moet een sober en doelmatig wijkpark zijn dat in nauw overleg met wijkbewoners tot stand is gekomen en dat past in het stedelijk weefsel van De Biezen, aansluit op de omgeving en rekening houdt met eventuele toekomstige ontwikkelingen.” (Nijmegen Oud West 2015)
Opgravingen
Het terrein ligt binnen het gebied van de Romeinse grafvelden ten zuidoosten van de Romeinse stad Ulpia Noviomagus.
Daarom vond in het voorjaar van 2016 archeologisch onderzoek plaats. Het was daarbij duidelijk dat het om een ‘verstoord’ gebied ging: grond waarin steeds de Romeinse tijd van alles mee is gebeurd. Bovendien betrof het de bovengrond; mogelijk zijn er wel graven aanwezig die lager liggen dan het niveau tot waar is opgegraven. Er werd echter wel 1 scherf gevonden van een bakje aardewerk van “terra sigillata” (gestempeld aardwerk). Op deze “stempel” staat “SILVI·OF”. Het betreft waarschijnlijk een bakje van een pottenbakker die wordt aangeduid als Silvius II, een pottenbakker die van 120 en 160 werkte nabij Les-Martres-des-Veyre (in het Franse Lezoux, nabij Clermont-Ferrand). Dit stempel komt op bakjes veel voor. Bij andere opgravingen ten aanzien van Ulpia Noviomagus waren vroeger al 2 soortgelijke stempels gevonden. Waarschijnlijk is dit bakje een grafgeschenk geweest. Waarbij het graf rond 1900 tijdens bouwwerkzaamheden vergraven is.
Opening
Het park is op 23 september 2017 geopend. Wethouder Renske Helmer-Englebert onthulde daarbij een informatiebord over de Romeinse graven.
Wonen in Nijmegen 