(stilstaande) klok NEC stadion Goffert (april 2024)
Wanneer D. Monshouwer (1890-1980), technisch hoofdambtenaar bij de Dienst Publieke Werken en Volkshuisting in september 1955 met pensioen gaat, schrijft de Gelderlander een uitgebreid verhaal over zijn carrière. Waarschijnlijk is zijn belangrijkste werk het Goffertstadion.
“De heer D. Monshouwer verlaat morgen gemeentedienst: talrijke belangrijke bouwwerken door hem ontworpen en uitgevoerd
Morgen, Donderdag, om half twaalf zal de heer D. Monshouwer, technisch hoofdambtenaar eerste klasse van de afdeling gebouwen van de Dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting, in het gebouw van de dienst aan de Sint Canisiussingel 3 afscheid nemen wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. De heer Monshouwer is sedert 15 October 1919 in dienst bij de gemeentewerken te Nijmegen. Na volbrachte studie was hij eerst werkzaam bij het aannemersbedrijf Haspels te Nijmegen als chef. Hiervan getuigen nog zeer vele villa’s die in Nijmegen onder leiding van de heer Monshouwer zijn gebouwd en uitgevoerd. Hij ontwierp voor de Woningvereeniging ‘Njmegen”, waarvan de heer Haspels toen voorzitter was, enkele woningblokken aan de Willemsweg en Groenestraat en daarna kwam hij in dienst der gemeente Nijmegen als tekenaar 1ste klas en was tot de bevrijding in 1944 technisch ambtenaar 1ste klas en na 1944 technisch hoofdambtenaar 1ste klas, tevens chef van de bouwkundige afdeling. Uitgevoerde en ontworpen plannen bij gemeentewerken zijn:
meisjes H.B.S.,
verbouwing gymnasium,
uitbreiding slachthuis in 1931,
uitbreiding H.B.S. A.,
verbouwingen Waaggebouw,
bouw Goffert o.a. stadion, openluchttheater, theeschenkerij, restaurant, hertenkamp en gehele aanleg tezamen met wijlen de heer Schmidt, plantagemeester.
Ook de bouw van het mijngasstation geschiedde onder leiding van de heer Monshouwer.
Tenslotte had hij de leiding van de bouw van
diverse industriehallen w.o. Hyster, Vidio, A.P. Controls,
diverse speelterreinen, sportterreinen, rioolgemaal en kantoren Publieke Werken en Volkshuisvesting.
Bij de inwerkkingtreding van de Lager Onderwijswet 1920, was de heer Monshouwer belast voor het gedeelte technische aangelegenheden bij de bouw van nieuw te bouwen scholen, eveneens verbetering aan bestaande scholen, inventaris enz. en verder alle bouwtechnische aangelegenheden voorkomende bij Publieke Werken Volkshuisvesting. Hij is voorzitter van de diaconie der Ned. Herv. Gemeente, voorheen 12 aar secretaris en eerder secretaris van de afd. gebouwen van de Ned. Herv. Gemeente.
Ook de Ouden van Dagen hadden zijn belangstelling waarvan Levensavond en Julianaoord getuigen. Eveneens gezinszorg, wijkverpleginge en begraafplaats Rustoord. De heer Monshouwer is verder voorzitter van de Diaconale Kamer van toezicht van de diaconieën in de provincie Gelderland en onder-voorzitter van de Hervormde Stichting Gelderland, Diaconaal Maatschappelijk Werk, alsmede lid van het Algemeen Bestuur van de federatie van Diaconieën in Nederland.” (De Gelderlander 14/9/1955; bewerking opsomming RE)
Vijver Goffartpark. Ooit zat hier een eendenkooi. Nadat deze is afgebrand, is hij nooit meer hersteld (april 2024)
Het Goffertpark is het grote stadspark van Nijmegen. Nijmegenaren gebruiken het park om te wandelen, zonnen, sporten en de hond uit te laten. Daarnaast vinden er regelmatig evenementen plaats: een circus, concert en een bijzonder moment is elk jaar weer de Koningsmarkt op Koningsdag. Het is in de jaren 30 aangelegd als een werkverschaffingsproject.
Veel Nijmegenaren zullen dit gebouw kennen als de plaats waar ze hun eerste danspassen hebben geoefend bij Dansschool Vermeulen. Daarvoor was het gebouw in gebruik bij het Jongerenwerk als de Wedren. Oorspronkelijk is het pand echter gebouwd als “Kerkzaal” van de Nederlandse Hervormde Kerk.
Broerstraat met Molenstraatkerk in feeststemming (november 2025)
De Broerstraat is de belangrijkste winkelstraat van Nijmegen.Het dankt haar naam aan de middeleeuwse Dominicuskerk, oftewel de Broer- of Broederenkerk. Rond 1900 werd de Broerstraat een van de belangrijkste winkelstraten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de straat vrijwel volledig verwoest. In de jaren 50 vond de wederopbouw plaats.
Op deze pagina staan de reeds verschenen blogs weergegeven die over de Broerstraat in heden en verleden gaan. Eerst een korte geschiedenis.
Voor de oorlog
Dominicuskerk
Broerstraat met Dominicuskerk/Broederenkerk, ongeveer 1900-1910 (Uitg. A.A. van der Borg via F18091 RAN CCBYSA)
De Broerstraat is vernoemd naar de Predikbroeders, oftewel de Dominicanen.
6 Dominicanen kregen in 1293 de beschikking over een kapel van Tilman Werenbertsz, heer van Ubbergen, aan de tegenwoordige Broerstraat. Rond 1373 lieten zij een kerk, de Broer-/Broederen- of Sint Dominicuskerk bouwen.
Van katholiek naar protestants en weer katholiek
Sinds 1579 -de Tachtigjarige Oorlog- was de kerk voornamelijk protestants. In 1794 vatte de kerk vlam door de beschieting door de Fransen, waarbij de toren instortte. Uiteindelijk gaf koning Lodewijk Napoleon Bonaparte de kerk in 1808 weer terug aan de katholieken en kwam ze bij de Dominicanen terug. In 1810 kon er voor het eerst weer een katholieke dienst worden gehouden. Tussen 1830 en 1833 vond een restauratie plaats, waarbij de kerk in 1833 opnieuw werd ingewijd.
Neogotiek
Van 1864 tot 1885 werd de St. Dominicuskerk hersteld en uitgebreid in neogotische stijl. In 1866 kreeg de kerk een uitbreiding in de vorm van een zijbeuk, zodat het een driebeukige kerk werd. In 1877 volgde een gedeeltelijke vernieuwing van de gewelven. In 1885 kreeg de kerk een nieuwe voorgevel met haar karakteristieke toren. De architect was P.J.H. Cuypers.
Verwoesting
De kerk en het naastgelegen klooster raakte gedeeltelijk verwoest tijdens de gevechten rond Market Garden.
De Dominicanessen besloten om in de nieuwbouw van de wijk Galgenveld een nieuw kerkgebouw met parochiecomplex (pastorie, school en parochiehuis) te bouwen. Ook was er een klooster voorzien, die echter niet is gerealiseerd.
De kerk en het klooster zouden nog 6 jaar als ruïne blijven bestaan. Er was herstel mogelijk. Toch werd er in 1950 besloten tot sloop, welke in 1951 daadwerkelijk plaats vond.
Het Sint Canisiushotel annex restaurant en café dat op 28 september 1904 geopend werd. Het gebouw gebouwd op de fundamenten van het uit de middeleeuwen stammende geboortehuis van Petrus Canisius was een spraakmakend ontwerp van Oscar Leeuw; zijn broer Henri maakte de wandschilderingen in het gebouw. Door het bombardement van 22 februari 1944 ging dit prachtige pand verloren, Broerstraat 36 (oud) 28/9/1904 (GN11374 RAN)
Op de hoek met de toenmalige Beynumgas stond het geboortehuis van Petrus Canisius.
Winkelstraat
Broerstraat gezien vanuit de Korte Molenstraat; rechts de Gruitberg, 1900 (Vivat Amsterdam via F15084 RAN)
Na de afbraak van de stadsmuren werd de Broerstraat samen met de Burchtstraat de belangrijkste winkelstraat. Deze liep wat kronkelig en het betrof veelal kleinere, locale winkels. Bij de kruising met de Burchtstraat was er sprake van een vernauwing.
Oorlog
De Broerstraat is een van de straten die tijdens de oorlog het zwaarst getroffen is door het bombardement van februari 1944 en daarnaast door de gevechten rond Market Garden in september 1944. De kerk raakte beschadigd. Er werd besloten deze niet opnieuw op te bouwen, maar een nieuwe Dominicuskerk naar de wijk Galgenveld te verplaatsen.
Bij de wederopbouw is de straat iets verbreed, om deze beter geschikt te maken voor auto. Wel is het vooroorlogse, iets gebogen verloop van de straat aangehouden. Veel bedrijven zijn (vrijwel) op dezelfde teruggekeerd als van voor de oorlog, hoewel een aantal percelen zijn samengevoegd. Bij het wederopbouwplan maakt de straat onderdeel uit van het commerciële hart van het plan: de winkelloop Broerstraat – Burchtstraat en Plein 1944.
De voorgevels van de straat zijn volledig gesloten, op de doorgang van ‘t Kerkegasje na. De gedachte hierachter was dat de bevoorrading van de winkels vanuit de achterkant, die uitkomen op expeditiehoven, zouden plaatsvinden. Zo zou het winkelend publiek geen hinder ondervinden van de bevoorrading.
Verscheidenheid en eenheid in wederopbouwarchitectuur
De supervisor, W.J. Gerretsen pakte de panden pandsgewijs aan, waarbij steeds verschillende architecten betrokken waren. Daardoor zijn er verschillen in kleuren, vormen en materiaal. Door rekening te houden met het ritme en de continuïteit van de gevelwand, ontstaat er wel een soort eenheid. De detaillering is vaak te vinden in toevoegingen als mozaïeken, reliëfs en balkons. De stijl van de panden varieert van traditionalistisch tot modernistisch tot een mengvorm daarvan. Veruit de grootste in de Broerstraat is de voormalige Vroom en Dreesmann. Daarnaast zijn de er grote winkels op de hoek met Plein 1944.
Broerstraat belangrijkste winkelstraat
De Broerstraat werd de belangrijkste winkelstraat van Nijmegen. In de jaren 60 werd de Broerstraat de eerste straat van het centrum die voor auto’s werd afgesloten. Aanvankelijk kwamen er volop vitrines en bloembakken midden in de straat te staan. Een mooie foto is te vinden op Noviomagus.
In het Centrum 2000 plan bleef de Broerstraat haar belangrijke rol houden: de aanleg van de Marikenstraat had als doel om bij het winkelen een vierkant te kunnen lopen van Broerstraat, Burchtstraat en dan terug via het Koningsplein.
De laatste jaren is er in zijn algemeenheid een grotere waardering voor de wederopbouwarchitectuur. In de loop der jaren is aanvankelijk veel is vertimmerd, zodat veel van de oorspronkelijk open architectuur verloren is gegaan. Mijn persoonlijke indruk is dat de huidige winkeliers de laatste jaren juist weer meer naar de openheid van het oorspronkelijke werk lijken te streven.
Broerstraat Vooraf: parfumerie-kraam L.F. Vosveld van Boeckholt heeft in oktober 1880 en 1881 -waarschijnlijk tijdens de najaarskermis- zijn standplaats van…
Zaadhandel Lahey en Fliervoet architect van Veen en Braam
Gezien vanuit de Molenstraat ,links Boekhandel Kloosterman, rechts schoenenwinkel Van Haren op de hoek met de Pauwelstraat en daarachter Zaadhandel Lahey & Fliervoet, Broerstraat, 23/10/1950 (F12976 RAN)
“Zaadhandel Lahey en Fliervoet in Broerstaat herbouwd
Binnenkort is het alweer twee jaar geleden dat de eerste pionier in de Broerstraat, de fa. van der Borg, zijn bouw gedeeltelijk voltooid zag. Goed voorbeeld deed goed volgen en al moest de pionier dan ook geruime tijd een eilandbetaan leiden, thans mag wel worden gezegd dat het hek gelukkig van de dam is en het ene pand na het andere weer successievelijk in de Nijmeegse Kalverstraat wordt opgericht.
De zaadhandel van de firma Lahey en Fliervoet, vóór de stadsbrand in de Houtstraat gevestigd, is gistermiddag in de Broerstraat no. 45 heropend. In een fraai modern pand dat onder het architectenbureau van Veen en Braam te Nijmegen tot stand kwam, en door het aannemersbedrijf van Gebr. Sutmuller, eveneens alhier, werd uitgevoerd.
Opvallend is de verzorgde stijl van dit winkelpand, dat zijn plaats in deze omgeving met ere inneemt.
De pui bestaat uit een combinatie van vert de Suède marmer met Java teakhout en doet, evenals de winkel met zijn rustige verlichting en mooie betimmering warm aan. Achter de ruime winkel bevindt zich het kantoor en een apart pakhuis voor fijn tuinzaad. De pakhuisruimte voor het bewaren van de zaden in uitgebreide sortering is beneden, in de kelderruimte, waar de centrale verwarming speciaal voor lage temperaturen is ingericht.
Het was niet zonder reden dat de mede-firmant de heer Chr. Lahey gistermiddag bij de opening van de nieuwe zaak, waarin tal van bloemstukken prijkten, een waarderend woord sprak tot de architect, de aannemer en tot allen die aan de bouw hebben meegewerkt.” (De Gelderlander 28/10/1950)
Verbouwing Neijboer, architect Verburgh
1891 Broerstraat 29-31 (bij opening)
“Wijst de voortdurende uitbreiding onzer buitenwijken, waar steeds nieuwe sierlijke villa’s en practisch ingerichte woonhuizen verrijzen, op de snelle toeneming der bevolking, niet minder geven de vele nieuwe magazijnen en vooral de verbouwing van een aantal reeds lang bestaande winkelhuizen het bewijs van den bloei en den vooruitgang onzer stad, waardoor tegenwoordig eene wandeling in de hoofdstraten vooral bij avond voor velen een groote aantrekkelijkheid heeft. Bijna dagelijks kan men b.v. in de Burchtstraat, de Broerstraat, de Hezelstraat, op de Markt enz. nieuwe of meer naar de eischen des tijds ingerichte magazijnen waarnemen, die van de vindingrijkheid en ondernemingsgeest onze neringdoende ingezetenen getuigen. Zoo werd weder gisteren avond door den heer F.J.S.H. Neijboer, Broerstraat 39 en 31, zijn door den heer C. Verburgh Jr. alhier tot een dubbel winkelhuis verbouwde van ouds gunstig bekende Heeren-Kleedingmagazijn op nieuw geopend. De eene zijde behoudt hare vroegere bestemming, terwijl de andere zijde tot Heeren Hoeden-Magazijn is ingericht. De sierlijke etalage met de prachtige verlichting trekken de aandacht van elken voorbijganger. Vooral in het Hoeden-Magazijn zijn de nieuwste modellen in alle genres te zien. Ongetwijfeld zal de heer Neijboer zich bij zijne nieuwe inrichting in een toenemend debiet mogen verheugen.” (PGNC 1/11/1891)
Chicago-Bioscope
1912 Broerstraat 40 (verwoest)
Zaal van de medio 1912 geopende en door het bombardement van 22 februari 1944 verwoeste bioscoop Chicago, Broerstraat 40, 1912-22/2/1944 (GN11189 RAN)
“Chicago-Bioscope.
Wij hebben wederom niets dan goeds te melden over de filmseries welke den bezoekers van de steeds gezellig gevulde zaal der Chicago-Bioscope worden geboden. “De Voddenraper van Parijs” was het driedeelig hoofdnummer van het programma van Vrijdag en Zaterdag. Spel, enscenering en opname waren perfect.
Een kleurenopname van Eclair van de bekende Willy was allerleukst terwijl de extra van Selig “de Stuurman der Bessie Harder” een prachtfilm was. Ook de overige nummers “deden” het goed.
Zondag en gisteren zagen we “Tersicore” een drie-acter, waarin de Spaansche danseres Tersicore eerst de liefde verstoort eener prinses doch later de verloofden weer tot elkaar brengt. Een tweedeelige Engelsch-Indische opname “de Wijze Olifant” gaf bewonderenswaardig werk te zien. “Tuilerieën van Parijs”, “Jong-Italië”, “Léonce” enz. waren verder alle uitstekende beelden.
Heden gaat ook een nieuw programma tot en met Dinsdag. Als hoofdnummer “Zigeuner’s Minnestrijd”, een film in meerdere deelen en waarin een groot stierengevecht moet voorkomen: De roep over deze film is uitmuntend, zoodat we iets moois verwachten mogen. Ook het overige programma pakt door aantrekkelijke titels.
De verbouwing nadert haar voltooiing. Men heeft reeds het bijzondere projectiedoek van de schutting verwijdert om het op het tooneel te monteeren en behelpt zich thans op een soort wit doek. Het beeld is wel iets minder helder voor een nauwkeurig opmerker, doch Vrijdag a.s. zal reeds de geheele schutting verdwenen zijn. Het euvel is dus van voorbijgaanden aard, als het al een euvel zijn mocht. Op de verbouwing komen wij nader terug.” (PGNC 24/9/1913)
Het interieur in de Chicago Bioscoop, Broerstraat, 1932 (F15285)
De projector met bijbehorende apparatuur van het Chicago Theater, Broerstraat, 1942 (GN11241 RAN)
Tijdens het bombardement werd ook de Chicago Bioscoop verwoest. Bij de wederopbouw werd de Carolus Bioscoop haar opvolger:
Het was lange tijd een van de trotste gebouwen van Nijmegen: de Carolus Bioscoop. Geopend in 1954, was het een van de belangrijkste voorbeelden van de Nijmeegse wederopbouw. De architect was Henri van Vreeswijk, bekend om zijn akoestische kennis.
Maison de Nouveauté’s
Verbouwing Maison de Nouveauté’s (De Gelderlander 20/3/1930)
“Uitbreiding Maison de Nouveauté’s
De modern winkelpuien maken een straat aantrekkelijker, voor het koopend en wandelend publiek.
En waar drukte is, is handel.
Om nu aan die aantrekkelijkheid mede te werken heeft Maison de Nouveauté’s haar pand aan de Broerstraat 12 van een geheel gemoderniseerden voorgevel voorzien. De styleering van de enkele meters dieper geworden entree verhoogt den modernen aanblik der Broerstraat, waar reeds verschillende architekten van naam hun ideeën tot uiting brachten. Bij dezen verbouw is weelderig met kathedraal glas gewerkt, het aspekt van den winkel werd hierdoor niet geschaad. Een diffuus, doch helder door Zeiss-lampen verkregen licht verhoogt vooral des avonds de aantrekkelijkheid der etalages, die wat ekspositie aangaat op artistiek peil staan. De symmetrische lijn der etalages brengt voornaamheid in den bouw en zal de dames imponeeren.
Voile en zijden stoffen, waarvan Maison de Nouveauté’s een pracht-kollektie in voorraad houdt, zijn hier de specialité’s van het huis.” (De Gelderlander 20/3/1930)
Magazijn Meuwese van Gerve architect van Gils
1919, Broerstraat 64
Overname Gebr Hamer door Meuwese van Gerve, Broerstraat 64 (PGNC 24/3/1919)
“Magazijn Meuwese- van Gerve.
Hedenavond heeft de opening plaats van het magazijn der N.V. Industrie- en Handels-Maatschappij M. Meuwese-van Gerve, dat gevestigd is in het pand waarin jaren lang de Gebr. Hamer hun zaak in koloniale- en grutterswaren hebben gedreven. Is er in den aard van het bedrijf dus weinig gewijzigd, al heeft het een groote uitbreiding verkregen doordat veel meer andere artikelen worden verkocht- in zijn uiterlijk herinnert niets aan de vroegere zaak. Het pand is geheel verbouwd en het winkelhuis doet denken aan de zoo vaak reeds gememoreerde Phoenix die, uit haar asch verrezen, door een ieder met bewondering wordt aangestaard.
Het is dan ook een juweeltje, zoowel uit- en inwendig, het nieuwe magazijn van de firma Meuwese-van Gerven. Uit alles spreekt het streven van deze maatschappij om het nuttige en het artistieke hand naar hand te doen gaan. Door het fraaie interieur der zaak zoowel als door de keurige verpakkingen en reclame-artikelen waarmede de firma naar buiten spreekt, ontwikkelt zij ongetwijfeld den schoonheidszin van het publiek. Daarbij zal dit aanstonds waardeeren, dat er nog een andere factor is, die met de genoemde samengaat: de bevordering van zindelijkheid en hygiëne. Want met één oogopslag constateert de bezoeker, dat in dezen winkel met zijn rijkdom van marmer, tegels, wit-cement muren, vloeren van ingelegde steen, koper, zink en glas verontreiniging van de waren haast eene onmogelijkheid is en deze dan ook op de beste wijze worden verzorgd.
Het lijkt ons onnoodig tot in bijzonderheden te wijzen op al hetgeen op dezen winkel zijn stempel van artisticiteit drukt. Wie er binnentreedt ontwaart onmiddellijk, dat hier een kunstenaar het ontwerp heeft geleverd. Niemand minder dan de dezer dagen overleden beroemde architect Jac. van Gils is dan ook bouwmeester van de winkels der firma Meuwese-van Gerve, waarvan deze nieuwe wel spoedig door velen zal worden bewonderd.
En wat betreft de groote verscheidenheid van artikelen, welke in deze zaak voorhanden zijn, een blik op eene advertentie elders in dit nummer geeft antwoord op alle vragen te dien aanzien.
Voor de Broerstraat is het nieuwe magazijn stellig een aanwinst.” (PGNC 25/10/1919).
In 1919 is er een verbouwing, waarbij de winkel tijdelijk is gevestigd in Houtstraat 2.
Druilerige Burchtstraat in november, maar de lichtjes branden (november 2025)
De Burchtstraat is al eeuwenlang een van de belangrijkste straten van Nijmegen. Eeuwenlang was deze van belang doordat het de Burcht met de Grote Markt en Sint-Stevenskerk verbond. Eind 19e eeuw werd het een van de belangrijkste winkelstraten. Bezienswaardigheden zijn onder andere de Loden Lady, het Stadhuis en wederopbouwpanden.
Hoewel de eerst gevonden vermelding van de Burchstraat uit 1370 stamt, bestaat deze al langer. Deze weg verbond de burcht -vandaar de naam- het Valkhof met de Grote Markt en de Sint-Stevenskerk. Voor de oorlog bestond deze straat uit 2 delen: de Korte Burchtstraat, die liep van de Grote Markt tot de Lange Nieuwstraat (bij het stadhuis). Deze straat was 10,5 meter breed. En een deel van de Lange Nieuwstraat tot het Valkhof, de Lange Nieuwstraat, 15 meter breed.
Daarbij wordt de Burchtstraat als grens gezien tussen de Benedenstad en het huidige centrum.
Vanaf 1880 ontwikkelde de straat zich als een van de belangrijkste winkelstraten. Ook tegenwoordig behoort het tot de hoofdlooproute.
Belangrijkste bezienswaardigheden van de Burchtstraat
Burchtstraat 69-71 architect Van der Kemp
De Loden Lady
Historische panden, waarvan sommige tot de middeleeuwen terug gaan
Huis Gebroeders van Limburg
Het Stadhuis
Al mot ik krupe
Na-oorlogse winkels van Gerzon (nu We, Burchtstraat 3/3a/3b ) en de voormalige Peek & Cloppenburg (nu H&M, Burchtstraat 2)
De Blauwe Steen
Hieronder staan de inmiddels verschenen artikelen over de Burchtstraat weergegeven, maar eerst een korte historie waarin bovendien de bezienswaardigheden worden besproken.
Tijdens rioolwerkzaamheden in 2001 wordt een bijzonder vondst gedaan: een honderden jaren oud skelet van een vrouw in een grafkist van lood, wat een zeer kostbare metaalsoort was. Daarop kreeg de vrouw de naam Loden Lady.
Aan de Burchtstraat bevonden zich een aantal stadskastelen, het betreft personen die direct bij de burcht zijn betrokken. Een daarvan is Johan Moliart, landrentmeester, kanselier en kapelaan van Reinoud II. Hij woonde in wat nu de hele hoek van de Burchtstraat is, tegenover de Valkhof. In pannenkoekhuis ’t Hoogstraatje zijn balken aangetroffen uit de eerste helft van de 14e eeuw en daarnaast kelders die qua vorm, kloostermoppen en datering overeenkomen met die van Burchtstraat 61-65.
Burchtstraat 61-65: Maelwael en Gebroeders van Limburg
Het pand op de Burchtstraat 61-65 had bijzondere bewoners: de schilder Maelwael, maar vooral de Gebroeders van Limburg, van wie hij hun oom was. Een mooi artikel is te lezen is te lezen op site van het huis. Onder het pand zijn kelders gevonden, die dateren uit de middeleeuwen.
Middeleeuwse restanten
Burchtstraat 53: met de moderne gevel van het tegenwoordige Kruidvat is het wat moeilijker voor te stellen dat het pand middeleeuwse resten herbergt.
Er zijn meer middeleeuwse restanten, waarvoor vooral de laatste jaren meer aandacht is. De Gemeente Nijmegen heeft onderzoek laten doen welke gebouwen van bouwhistorisch belang zijn. Een goed voorbeeld daarvan is het gebouw van het Kruidvat hiernaast: weinigen zullen vanwege de naoorlogse gevel vermoeden dat hier resten van veel oudere datum aanwezig zijn. Het betreft dan ook vaak stukjes muur, kelders of funderingen.
Stadhuis
De Burchtstraat met Raadhuis. De Gemeenteraad (links) is op dit moment in vergadering vanwege de kraakactie van een pand tegenover het stadhuis. Rechts de voormalige Gerzon (We) en Peek en Cloppenburg (H & M) (22 februari 2024)
Bouw en eerste eeuwen van het stadhuis
In de 14e eeuw verhuisde het stadhuis van de Benedenstad naar de Burchtstraat. Het was een lang huis op de hoek van de Burchtstraat en de Lange Nieuwstraat. In 1554-1555 ontwierp stadsbouwmeester Herman van Herengrave door dit huis met 2 andere huizen uit de 14e eeuw samen te voegen. Daar voor bouwde hij een schepenzaal met een zaal daarboven. Hij bouwde het stadhuis in de zogenaamde “vroeg renaissancestijl”.
Het Stadhuis (na de restauratie door Pierre Cuypers Sr. in 1880-1882) met op de hoek het Mariabeeld met baldakijn, gemaakt in 1881 door Edouard Colinet en daarnaast de i.o.v. Pierre Cuypers in 1882 vervaardigde 8 Keizerbeelden (Traianus, Karel de Grote, Frederik Barbarossa, Willem II, Karel IV en Karel V en (boven de ingang) Julius Caesar en Julius Civilus, 1910-1930 (GN682 RAN)
In de Schepen- of Trêveszaal werd de Vrede van Nijmegen getekend, een reeks vredesverdragen die tussen augustus 1678 en oktober 1679 werden getekend om einde te maken aan de Hollandse Oorlog en de Schoonse Oorlog. De Hollandse oorlog is in Nederland het meest bekend, omdat dit de oorlog was tussen Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Frankrijk.
Het Raadsel van Nijmegen in de Schepenzaal. Schilderij van Pouwels van Schoten uit 1619 (Open Monumentendag 10-9-2024)
Tussen 1879 en 1882 restaureerde architect Pierre Cuypers het stadhuis. Daarbij werd het uitgebreid met een vleugel aan de westzijde, in dezelfde stijl als het oude stadhuis. Hij liet tevens kopieën maken van de renaissance beelden aan de gevel.
Oorlog: het stadhuis in brand
In de Tweede Oorlog raakte het stadhuis zwaar beschadigd. Allereerst door het bombardement van februari 1944. Vervolgens staken de Duitsers het stadhuis in brand tijdens Market Garden in september 1944. De voor- en zijgevels bleven gedeeltelijk gespaard.
Restauratie door architect Deur
In 1947-1953 vond de restauratie plaats naar ontwerp van ingenieur J.G. Deur. Hij was bij meerdere restauraties en herbouwprojecten betrokken. De westelijke vleugel van Cuypers werd vervangen door een moderne vleugel. Bovendien kreeg het stadhuis een toren, met een ui-vormige bekroning. Door houtgebrek werden de spanten van beton gemaakt. Tevens kwamen er in 1953 nieuwgemaakte replica’s van de beelden aan de voorgevel.
Traliewerk en Luik om gestraften ten toon te stellen, Raadhuis (Open Monumentendag 2024)
Luiken voorgevel, op oude wijze gemaakt (Open Monumentendag 2024)
Naast de beelden zorgde ir Deur er ook voor dat de luiken aan de voorgevel op de oude manier werden gemaakt.
Het grote luik diende om gestraften ten toon te stellen. (Bron: rondleiding Open Monumentendag 2024)
De feitelijke hoofdingang van het stadhuis ligt in de Korte Nieuwstraat.
Toren Stadhuis
De toren van het Stadhuis, maart 1955 (Commissariaat van Politie Nijmegen Afd. Fotografie via F15630 RAN CC0)
“Het bovenste gedeelte van de bakstenen toren is achthoekig en wordt bekroond door een uivormige spits. Pal onder dit achthoekige deel is een oud, gotisch fries aangebracht van de in de Tweede Wereldoorlog vernietigde en afgebroken Dominicuskerk uit de Broerstraat. De herbouw van het stadhuis vond plaats onder supervisie van ingenieur G.Deur.” (Bijschrift F93268 RAN)
Toegangspoort
Bordes Stadhuis (mei 2024)
De oorspronkelijke toegangspoort is gemaakt door de beeldhouwer Cornelis Sass, afkomstig uit Utrecht. “De toegangspoort is met zijn triomfboog- en zuilmotieven classicistisch te noemen.” (Kunst op Straat). In de bovenhoeken zijn een mannen- en vrouwenportret aangebracht, waarvan niet bekend is wie zij voorstellen. Boven de poort staat een Latijnse tekst, vertaald: “’’Let wel op hetgeen gij doet, want niet op last van mensen spreekt gij recht, maar in naam van Jahweh. Hij is bij U wanneer gij recht spreekt. Hebt dus een heilig ontzag voor Jahweh, en gaat eerlijk te werk, want bij Jahweh onze God bestaat geen onrecht, geen partijdigheid en geen omkoperij.’” (KoS). Oorspronkelijk waren de beeldhouwwerken beschilderd.
De toegangspoort is grotendeels authentiek en vervaardigd door Gaert van Dulcken in 1554. Bovenaan zijn 2 kraanvogels te zien. Van Dulcken (ook: Gaert Koitenbrouwer) maakte het schepengestoelte in het Raadhuis, de archiefkast en de “snijwerk en spreuken versierde kap van den schoorsteen in de tegenwoordige secretarie” (Van Schevichaven).
Uit stadsrekening blijkt, dat Sass 4 maanden in Nijmegen (van half maart tot half juli 1554) aanwezig was op de bouwplaats. Aangezien hij in die tijd nooit alle gevelbeelden heeft kunnen maken, wordt ervan uitgegaan dat de beelden al voor een groot deel elders gemaakt waren en hij de beelden in deze periode alleen plaatste en alleen de laatste hand legde op de beelden.
Boven de genoemde tekst staat het stadswapen en de keizerskroon, gedragen door 2 Gelderse leeuwen. Aan beide zijden staat een keizerbeeld, waarschijnlijk Julius Caesar en Julius Civilis.
Bij de restauratie van Pierre Cuypers in 1880-1882 was de toegangspoort bijgwerkt. Rond 1938 verving ir. J.G. Deur hem door een kopie; Kunst op Straat noemt dat de keizerbeelden na de Tweede Wereldoorlog zijn vervangen door kopieën van Albert Termote; het is mij nog niet bekend of het ook deze 2 beelden betreft.
Rechts ligt de zogenaamde Gedeputeerdenpoort: deze gaf vroeger toegang tot de vergaderruimte van de Gedeputeerden van Gelderland. Deze is gemaakt in 1663 in een classisistische stijl (wikipedia).
Loop door de Gedeputeerdenpoort even naar binnen: hier vindt je muurtekens die vanaf de 19e eeuw zijn verzameld en hier ingemetseld.
Wikipedia (tevens bron van bovenstaand artikel) en Noviomagus (met veel foto’s besteden al uitgebreid aandacht aan dit gebouw. Daarom wordt verder naar deze sites verwezen.
De Burchtsstraat was lange tijd in gebruik als woonstraat voor rijke Nijmegenaren. Vanaf 1880 verandert dit en wordt steeds meer een winkelstraat.
Burchtstraat 57 / Stockumstraat 10
Bouwjaar: ca. 1890
Burchtstraat 57 (april 2025)
Een mooi voorbeeld is bijvoorbeeld het winkelpand met bovenwoning Burchtstraat 75, een gemeentelijk monument. Formele tekst van het besluit tot aanwijzing: “ “Bakstenen pand met gestucte banden van drie bouwlagen, waarvan de onderste gevormd wordt door een houten winkelpui. De pui bestaat uit een vlakke boog tussen twee geornamenteerde pilasters. De etages hebben elk twee vensters waarvan die op de eerste etage boogvormig zijn terwijl die op de tweede etage sterk getoogd zijn. Brede kroonlijst met goot op consoles. Plat dak met leien schilddak aan de straatzijde waarin een zeer brede gemetselde topgevel is opgenomen, trapvormig met natuurstenen platen en een smeedijzeren anker.” “Uitzonderlijk gaaf bewaard gebleven voorbeeld van winkelbouw, met name ook van belang vanwege het behoud van de oorspronkelijke pui.”
Burchtstraat 47
1885
Burchtstraat 47 (april 2025)
Modemagazijn De Centrale
Vanuit de Nieuwstraat naar de Eiermarkt (nog zichtbaar), zicht op de panden van Modemagazijn De Centrale, lunchroom van H.J. Jacobs, café-restaurant Old Dutch en Albert Heijn, 1953 (GN1786 RAN)
Op bovenstaande foto staat het pand in 1953 weergegeven: let bijvoorbeeld op dat op dat moment nog niet helemaal is wit geschilderd. Dan bevindt Modemagazijn De Centrale zich sinds 1939 in dit pand:
“Modemagazijn De Centrale
Het Modemagazijn De Centrale heeft deze week zijn zaak verplaatst van Broerstraat 43 naar Lange Burchtstraat 15, naast Eiermarkt.
Als men er de nieuwe zaak binnentreedt, vindt men een modern interieur in warm mahonie-tint.
Men bewondert er een keur-collectie handschoenen, sjaals, corsages, zakdoeken enz.
Eenig is hier ter stede het Modemagazijn De Centrale in het maken van leerhoedjes, kapjes, corsages, ceintuurs en alle garneering voor japonnen. Het combineeren in kleuren van verschillende leersoorten is iets heel bijzonders en fraai. Bekijkt men de artikelen dan ziet men dat de kleuren op een buitengewone manier en op smaakvolle wijze zijn verwerkt.
Het is de moeite waard om hier een kijkje te gaan nemen.
Het Modemagazijn de Centrale is de zaak voor dames met smaak.” (De Gelderlander 10/3/1939). In ieder geval komt de Centrale nog voor in het Adresboek 1955.
Zie ook de foto KN12855-24 uit 1986, wanneer op dat moment dames modezaak Fooks hier haar winkel heeft.
Gemeentelijk Monument
Burchtstraat 47 is vanaf 1988 een Gemeentelijk Monument. Met als tekst bij aanwijzing:
“Hoog smal, geheel gepleisterd pand van drie bouwlagen met schilddak. De pui is tot op grote hoogte afgevlakt en gemoderniseerd. De oorspronkelijke vormen zijn daarboven echter nog wel aanwezig. De smalle gevel is in drieën gedeeld door twee smalle verdiepte vakken links en rechts, waarin op de eerste etage hoge smalle vensters zijn aangebracht, met een schelpvormige stucbekroning. Op de tweede etage zijn de vakken blind. Het middengedeelte van de eerste etage wordt ingenomen door een vrij brede houten erker met afgeronde hoeken; daarboven bevindt zich een terugliggend balkon waarvan de gezwenkte bovendorpel van de deuren de kozijnvorm van het erkervenster herhaalt. Boven de gootlijst in het midden van de gevel een rijk met reliëf versierde dakkapel met oculusvenster. … Ondanks de verbouwde pui en de beschildering van de bovengevel nog een zeer karakteristiek voorbeeld van rijke bebouwing van een der hoofdstraten in het zich ontwikkelende Nijmegen. Als specimen van neobarokke ornamentatie in deze stad tamelijk zeldzaam.”
Oorlog en wederopbouw
Een van de opvallende kenmerken van de Burchtstraat is hoe breed deze straat is. Bij de wederopbouw werd de Korte- en Lange Burchtstraat samengevoegd en verbreed: de verkeersplannen waren gericht op het bezoek van het centrum met de auto. De auto’s zijn inmiddels verdwenen en sinds juli 2019 rijden er ook geen bussen meer door deze straat.
Daarnaast is de afwisseling van voor- en naoorlogse gebouwen opvallend. De Burchtstraat is dan ook een van de straten die zwaar is getroffen in de Tweede Wereldoorlog: het bombardement van 22 februari 1944 en tijdens de gevechten rond Market Garden in september 1944. Naast slachtoffers, leverde dat veel verwoeste panden op. Dat betekende bijvoorbeeld ook, dat een aantal winkeliers tot 2 keer toe hun winkel kwijtraakten.
Ook in de naoorlogse bouw is nog een onderscheid te onderkennen: aan de zuidkant, in de buurt van het stadhuis, kwamen een aantal grote, prestigieuze projecten. Een aantal panden, de voormalige Gerzon (nu, in mei 2024 de We) en Peek & Cloppenburg (nu, in mei 2024 de H & M) worden tegenwoordig gezien als hoogtepunten in de wederopbouw van Nijmegen.
Panden gelegen tegenover het Stadhuis in de Burchtstraat, van rechts naar links; Hunkemöller Lexis, de Apotheek Bijleveld en Modezaak Gerzon en geheel links Peek & Cloppenburg , gezien in de richting van de Grote Markt, 1955-1956 (GN3711 RAN)
Aan de kant van het stadhuis zijn de panden aanvankelijk wat kleiner, met veelal Nijmeegse architecten als ontwerper. Richting het Valkhof zijn echter weer wat grotere projecten te vinden.
Tijssen architecten Blanksma en Ijsebrands
Bestektek. v.h. bouwen van winkelpand met twee bovenwoningen a/d Lange Burchtstr. Te Nijmegen t.n.v. dhr. G.J. Derksten, Architecten Bureau: C. Blanksma-C.J. IJsebrands Guyotstraat 2, tekenaar: Bruyns, datum tekening: december 1953 (D12.418134)
Detail portiek: Bestektek. v.h. bouwen van winkelpand met twee bovenwoningen a/d Lange Burchtstr. Te Nijmegen t.n.v. dhr. G.J. Derksten, Architecten Bureau: C. Blanksma-C.J. IJsebrands Guyotstraat 2, tekenaar: Bruyns, datum tekening: december 1953 (D12.418134)
De voorkant bestaat uit een portiek in het midden en daarnaast twee grote etalage ruimtes. Achter de linker etalage bevindt zich de opgang naar de bovenwoning. Opvallend is dat zich aan het einde van het portiek naast de ingang nog een kleine etalage ruimte bevindt.
De hele benedenverdieping bestaat vrijwel uit de winkel. Aan de achterkant bevindt zich nog een kantoor, een trap, de w.c, en een kamer.
“De heer J.G. Tijssen opende in de Burchtstraat ’n nieuwe zaak
De zevenjarige Willy Tijssen en haar zusje, de vijfjarige Betty, beiden gekleed in een lichtblauw feestjurkje, hielden Vrijdagmiddag om half drie samen een zilveren serveerblad vast. Op deze schaal lagen een schaar en een sleutel. De ceremoniemeester nodigde de ere-gast van de middag uit zich van deze voorwerpen te bedienen. En deze, wethouder Duives, knipte toen met de schaar het traditionele (blauwe) lint door en stak vervolgens de sleutel in het slot van de glaspanelen deur, die toegang gaf tot de nieuwe herenkleding- en modeartikelenzaak Tijssen aan de Bloemerstraat 30-32.
De wethouder sprak na de door hem verrichte opening van het nieuwe winkelpand de eigenaar, de heer J.G. Tijssen, mede namens B. en W. op hartelijke wijze toe. Na hem nam het woord de heer Gerritzen van het aannemersbedrijf Gerritzen en Zn., dat de bouw voor zijn rekening had genomen. Op kernachtige wijze drukte de heer C.J. Ijsebrands, architect (Op 28-3 volgt er een rectificatie, dat het het Architectenbureau Blanksma-Ijsbebrands betreft (Nijmeegsch dagblad 28-03-1955)), zich uit toen hij de heer Tijssen, die met zijn echtgenote, zijn zoon en zijn vier dochters temidden der aanwezige gasten stond, “een kapitein van een schip” noemde, dat zojuist te water was gelaten en dat verder zijn koers wel zou vinden. De heer IJsebrands heeft niet alleen de architectuur voor zijn rekening genomen, ook persoonlijk heeft de heer Tijssen veel steun van hem mogen ondervinden.
De trotse eigenaar van Nijmegens niieuwste winkelpand begon in 1947 in de Van Welderenstraat een eigen zaak. De eerste steen van zijn momentele bezit werd in Maart 1954 gelegd. De receptie werd door velen bezocht.
Het interieur is niet enkel aantrekkelijk doordat Flora er bezit van genomen heeft; de zakelijke aanblik op zichzelf is mede door de moderne architectuur prettig aandoend voor het oog.” Nijmeegsch dagblad, 26-3-1955)
Ook Burchtstraat 8 is een eerder ontwerp -uit 1950- van Blanksma en IJsebrands, met een veel traditioneler ontwerp dan bijvoorbeeld het pand van Tijssen op Burchtstraat 30.
Burchtstraat 8
Bestektekening voor de bouw van een woon en winkelhuis aan de Korte Burgstraat te Nijmegen voor rekening van de Heer J.H. v Hezewijk, Malden, architecten C. Blanksma en C.J. Ijsebrands, datum tekening 23-13-1949 (D12.410297)
Aanleg Marikenstraat
Burchtstraat voor de komst van Marikenstraat, 31/5/1995 (Ger Loeffen via F37672 RAN CCBYSA)
Een belangrijke ontwikkeling voor het aanzicht van de Burchtstraat is de aanleg van de Marikenstraat. Op de bovenstaande foto zijn de panden te zien, die voor deze aanleg rond 1999 zijn gesloopt: de Scapino tot en met Geeraerdts (het pand waar de 2 fietsers langs rijden).
Het oorspronkelijke bijschrift van F37672: “Ondernemers en bewoners zijn woedend over de voorgenomen afbraak van vijf winkelpanden en twaalf woningen ten behoeve van het nieuwe winkelgebied Mariënburg. Kern van het plan ‘Centrum-2000’ is de nieuwe winkelpassage, die van de Burchtstraat naar de Ziekerstraat gaat lopen. In het oorspronkelijke plan zou alleen de voormalige Scala-bioscoop, nu Scapino winkel, worden afgebroken.”
Scapino zelf gaat naar een noodwinkel op Plein 1944 (F25200 RAN) en zal als hoekpand met de Marikenstraat terugkeren, waar het sindsdien zit.
Blauwe Steen
De Blauwe Steen (januari 2020)
Zie hiervoor het uitgebreide artikel op Huis van de Nijmeegse Geschiedenis
Al mot ik krupe, beeld van Toon Heijmans
Al mot ik krupe beeld Burchtstraat (juli 2023)
“Al mot ik krupe” is een beeld van Toon Heijmans. Het was een geschenk van het Prinsenconvent aan de stad Nijmegen ter ere van haar 2000-jarig bestaan. Het kunstwerk beeldt de eerste regels van “Al mot ik krupe” uit, een lied van Groadus van Nimwegen, waarin hij de Stevenstoren bezingt:
“Al moet ik krupe
Op blote voeten goan
ik wil nog een keer
Sint Steven heuren sloan”
Toon Heijmans
Antonius Arnoldus Maria Heijmans (Nijmegen 19 october 1926 – Nijmegen 27 mei 2018) was een leraar en kunstenaar
Ad Lansink schreef op zijn site een biografie naar aanleiding van diens overlijden.
Momenteel (mei 2024) worden er gepland gemaakt om de Burchtstraat groener en mooier te maken. Het maakt onderdeel uit van een plan om de gehele route van Trajanusplein tot en met Burchtstraat aantrekkelijker te maken.
Voor een deel om de Burchtstraat mooier te maken: zoals gezegd is de Burchtstraat érg breed, wat des te meer opvalt nu het verkeer weg is. En daarbij schept het ontbreken van verkeer mogelijkheden om de straat attractiever te maken. En daarnaast komt de wens van vergroening voort vanuit het oogpunt van klimaatsverandering en de gevolgen daarvan: de Burchtstraat is een stenige omgeving, waarbij warmte langer wordt vastgehouden en neerslag minder makkelijk kan wegstromen.
De Ziekerstraat is al in gebruik in de Romeinse tijd. Sommige panden zijn nog duidelijk te herkennen als vooroorlogs; hier is zelfs een van de 2 herkenbare stadsboerderijen te vinden. Daarnaast was een deel getroffen door de Tweede Oorlog. Vooral het kruispunt met de Broerstraat en dan vooral het gebouw voor de Gebr. Voss is een belangrijk onderdeel van de Wederopbouw.
Een van de van oudsher bekende, nog steeds bestaande zaken in de Ziekerstraat: Doorman, hier afgebeeld als de Radio & Rijwielzaak van Jac. Doorman, Ziekerstraat 29, 1933 (F5951 RAN)
Hieronder volgt eerst een korte geschiedenis. Daarna staan de artikelen weergegeven die reeds over de Ziekerstraat zijn gepubliceerd. Deze pagina zal van tijd tot tijd worden aangevuld.
Een gekleurde tekening van de Ziekerpoort (uit 1450 en gesloopt in 1877), 1630 (F54592 RAN)
Romeinse tijd
Uit opgravingen blijkt dat de omgeving van de Ziekerstraat al in de Romeinse tijd werd gebruikt. Noviomagus heeft over de opgravingen vanwege de aanleg van de Marikenstraat een artikel uit de Gelderlander overgenomen, met daarbij mooie foto’s.
Middeleeuwen
De doorkijk door de Ziekerpoort (uit 1450 en gesloopt in 1877) vanuit de stad; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1877 (F68492 RAN)
De huidige Ziekerstraat was ten tijde van de eerste omwalling de uitvalsweg vanaf de Wiemelpoort naar Mook. In 1410 was de gehele volgebouwd, ondanks dat het het buiten de stadsmuren lag. Daarop lag de bebouwing in een lint op de ondiepe percelen. Daarachter waren kloosters gevestigd. In 1470 kwam de Ziekerstraat, als onderdeel van de Voorstad (niet te verwarren met de huidige Voorstadslaan), binnen de wallen te liggen (Bron: Gemeentelijke Monumentenlijst).
Ziekerstraat: weg naar het leprozenhuis (of straat met een poel)
In 1434 komt de naam Zikerstrate al voor. Over het algemeen wordt ervan uitgegaan dat de naam is afgeleid van het leprozenhuis. Dit huis lag in het verlengde van deze straat, buiten de poort en is in 1579 afgebroken. De “r” van Ziekerstraat en haar varianten is het oud-Nijmeegs voor het meervoud; op sommige momenten heet de straat dan ook Ziekenstraat. Van Schevichaven veronderstelde echter een andere betekenis: “’Zieker’ zou afkomstig zijn van het werkwoord ziekeren ofwel sijpelen. Op de plek van deze straat lag namelijk van oudsher een poel. Tot in de achttiende eeuw had Nijmegen drie van zulke stadspoelen. De andere lagen aan het Kelfkensbos en aan de Molenstraat. (…)” (Geert Geenen, De Gelderlander, 6 oktober 2005)” (Straatnamenregister Rob Essers)
Ziekerpoort en afbraak vestingwerken
Het slechten van de vestingwerken bij de voormalige Ziekerpoort, 1877 (Gerard Korfmacher via F68595 RAN)
Bij de versteviging van de walmuren werd de poort rond 1700 dichtgemetseld. In 1811 werd deze tijdelijk weer open gemaakt, tot 1815. In 1877 vond de sloop ervan plaats. Zie verder Noviomagus met mooie foto’s.
Het nieuwe gedeelte van de straat tussen de “oude” Ziekerstraat en de “Boulevard” (de Oranjesingel) werd aanvankelijk Verlengde Zieken Straat genoemd. Daarbij was gedeelte tussen deze straat, de Boulevard en de “Verlengde Hertogsteeg” (het nieuwe gedeelte van de huidige Hertogstraat) gereserveerd voor het Rijk.
Tweede Wereldoorlog en Wederopbouw
Ook een deel van de Ziekerstraat werd in februari 1944 gebombardeerd.
Bij de wederopbouw kwam er een zwaartepunt te liggen op de kruising Ziekerstraat, Molenstraat, Plein 1944 en Broerstraat: hier kwamen de wat grotere en hogere gebouwen. Let vooral ook op het pand van de Gebr. Voss.
Aan de andere kant is de Ziekerstraat juist ook een van de straten, waarvan (delen) de Tweede Wereldoorlog heeft overleefd en de vooroorlogse architectuur nog te herkennen is.
De Ziekerstraat is tegenwoordig zowel een “aanloopstraat” als een straat waar zich naast ketens ook bijzondere winkels bevinden, waarvan sommige zich al een aantal generaties in de familie bevinden.
Winkel Gerard Scholte
Het Kledingmagazijn van de firma Gerhard Scholte, Ziekerstraat 123-125, 1900-1905 (F2418 RAN)
Lees hier artikel over de verbouwing van Oscar Leeuw:
Straatbeeld Ziekerstraat, midden jaren twintig, met op nummer 101 de tweedehands goederenhandel van G.A. Leushuis, eveneens gevestigd aan de Tweede Walstraat (8). Na de sloop in 1926/1927 opent, op dezelfde plek en op de plaats van de naastgelegen panden (rechts), op 26 september 1927 Houthandel Firma J.H. Emmerik de deuren van het nieuwe, door architect M.E. Veugelers ontworpen bedrijfscomplex op nummer 99, Ziekerstraat 97-117, 1925 (F39491 RAN)
Lees hier over de verbouwing van de loodsen van van Emmerik door architect Veugelers:
Straatbeeld, tweede helft jaren twintig, met de inrijpoort van het nieuwe, door architect M.E. Veugelers ontworpen bedrijfscomplex van Houthandel Firma J.H. Emmerik, geopend op 26 september 1927, Ziekerstraat 99, 1927-1928 (F9671 RAN)
De Papaver
De Papaver Het kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat , met op de hoek Drogisterij De Papaver, gezien in de richting van het Mariënburg, 1984 (Ber van Haren via kn13381-38 RAN CC0)
Op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat heeft meer dan 70 jaar de Drogisterij de Papaver gezeten. Zij opende haar deuren in 1927 en is in 2000 gesloten. Nog steeds herinnert de schildering “De Papaver” aan deze drogisterij.
Nadat bakker Sanders 20 jaar zijn zaak op de Zeigelbaan had gehad, laat hij een nieuwe bakkerij bouwen op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat. Daar laat hij architect Arntz een bakkerij met remise, twee winkelhuizen en vier bovenwoningen ontwerpen.
Maurits Drukker’s meubileerinrichting
Ziekerstraat 87, huidig (Google Streetview)
Dit is het laatste pand van de Ziekerstraat, dat binnen de wallen heeft gelegen.
Lees hier over de verbouwing voor Maurits Drukker in 1949 door architect Kuipers:
In 1690 was er al zeker bebouwing op de locatie waar nu Ziekerstraat 83 ligt, maar waarschijnlijk eerder. Waarschijnlijk is de huidige voorgevel gebouwd rond 1900.
Ziekerstraat 83 is een Gemeentelijk Monument met als waardering: “Ziekerstraat 83 heeft architectuurhistorische waarde vanwege de grotendeels gaaf bewaard gebleven voorgevel uit het eind negentiende-eeuw, met winkelpui en fraaie dakkapel met fronton, pilasters en voluten. Ziekerstraat 83 heeft bouwhistorische waarde vanwege de verwachting dat er ouder, mogelijk laat-middeleeuws, metselwerk nog in de zijgevels aanwezig is, daterend uit de tijd dat op het perceel een huis met hof genaamd “De Clock” stond. Dit geldt eveneens voor de mogelijk aanwezige kelder. Deze verwachting is gebaseerd op de bouwhistorische verkenning van 2003 en aanvullend onderzoek in 2009. Het pand heeft stedenbouwkundige waarde als karakteristiek onderdeel van de Ziekerstraat en vanwege de parcellering, die in de late-middeleeuwen tot stand is gekomen, als onderdeel van de historische stadsstructuur.”
Ziekerstraat 108-110-112-114
Ziekerstraat 108, 110, 112, 114, juli 2019 (Google Streetview)
Hoewel de begane grond een aantal malen is verbouwd, lijkt de voorgevel van de bovenbouw in ieder geval na 1912 niet veranderd: de eerste gevonden bouwtekening is voor de aanleg voor riolering van dat jaar.
In 1931 staat dit pand te koop: “Winkelpand met Beneden en Bovenwoningen aan Ziekerstraat 108/110/112/114, groot 2.79 Are, bestaande uit: 108, 2 Woningen, Smederij en Achterplaats, voorzien van electr. licht en water, 110 Bovenwoning 2 Kamers, Alcoof, Zolder en Zolderkamer, voorz. van gas en water; 112 Winkel, 3 Kamers en Kelder, voorz. van gas en water; 114 Bovenwoning 2 Kamers, Alcoof, Zolder en Zolderkamer, voorz. van gas, water en electr. licht. Alle panden zijn aangesloten aan de rioolering” (De Gelderlander 14/8/1931)
Gevonden verbouwingen
Plan tot het verbouwen van perceel Ziekerstraat Nos 108 110 112 114 voor rekening van MeJ. H. Brouwers Ziekerstraat No 108, architect J.H. van Eldik, datum tekening 7-5-1932 (D12.398087)
Rond 1932 vindt er een verbouwing van de onderverdieping plaats, voor rekening van “MeJ. H. Brouwers Ziekerstraat No 108”. De architect is J.H. van Eldik (D12.398087).
In 1976 vindt een verbouwing plaats voor Linsborg Open Haarden Ind. Weurtseweg 96 (D12.502126). Er komt een plint over de naalden tussen de begane grond en de 1ste verdieping. Daarnaast komt er een portiekje over de gehele breedte van de winkel. De tegeltjes worden vervangen door glad materiaal en de deuren worden vervangen.
In 1988 is er een aanvraag voor een vergroting van een groen- en fruithandel (D12.5666919)
In 1996 vindt de verbouwing plaats, waarbij de winkel haar glazen front krijgt, met de ingang in het midden (D12.629975). De opdrachtgever is dan H.W.M. van Kerkhoff uit Overasselt.
In ieder geval in juli 2019 zit SNS Bank in het pand (Google Streetview) Een foto van het pand in 1973 is te vinden op F2469.
J.F. Janssen komt voor in het Adresboek 1940 op Ziekerstraat 108; het is nog onbekend of hij familie is van J.H. Janssen.
Wanneer een aantal arbeiders aan het werk zijn om bij Echteld de rivier de Linge te verbeteren, ontploft er een achtergebleven bom of mijn. 3 arbeiders, waaronder J.F. Janssen overlijden. 4 andere arbeiders raken gewond. Bij de ontploffing zaten alle 7 arbeiders in de bouwkeet. Het is niet bekend of het een bom of mijn was. En ook niet waarom het is afgegaan: bijvoorbeeld mogelijk door de druk in de grond; of doordat de arbeiders het hadden vervoerd. In ieder geval zijn op dat moment alleen al Echteld 14 mensen overleden door achtergelaten explosief was (De Gelderlander 30/10/1947)
Ziekerstraat 110
Ziekenstraat 110
Advertentie schilders Meijsen en Delvoix (PGNC 22/10/1913)
1926, 1928, 1932, 1934; Theodorus Berend; hij overlijdt op 4-9-1934 op 55-jarige leeftijd (De Gelderlander 5/9/1934)
A. v. Vuurden
Smid
1928
Th. v. Vuurden
1928, 1932
H.E. Wijnen
Bankwerker
1936
Mej. M.J.A. Wijnen
Naaister
1936
P.J. Wijnen
Bankwerker
1936
J.G.H. Willemsen
Isoleerder
1938, 1940
Wed. G.Th. Willemsen
Geb. J. Ang
1948
J. Mulders
Rijwielbewaarder
1963
Ziekerstraat 116
Een voormalige Stadsboerderij in gebruik als Rijwielstalling, Ziekerstraat 116, 1960-1965 (dr. Jan Brinkhoff via D829 RAN CC0 Auteursrechthouder RAN)
Aan de Ziekerstraat 116 staat een gebouw welke oorspronkelijk een stadsboerderij is geweest en als dusdanig nog steeds (min of meer) te herkennen is.
Stadsboerderij: bescherming en zelfvoorziening
Stadsboerderijen waren eeuwenlang een normaal verschijnsel: het kon zowel voorkomen dat de weides of akkers binnen als buiten de stadsmuren gelegen waren. In ieder geval werd de oogst van akkers bij de boerderij binnen de muren opgeslagen. Voor de boeren betekende de stadsmuren bescherming, zeker in tijden van oorlog. Voor een stad betekende ze, wanneer ze in een oorlog onder beleg kwam te liggen, door de aanwezigheid van vee en akkers/oogst (deels) zelfvoorzienend kon zijn. (wikipedia)
Stadsboerderijen raken ongewenst
In 1850 waren er nog ongeveer 128 boeren, in 1880 nog 100. Daarbij ging het vaak om kleine bedrijfjes. Na de sloop van de vestingwerken wilde Nijmegen zich ontwikkelen als luxueuze stad, waarin de rommelige, stinkende stadsboerderijen niet meer zouden passen. Onder andere door verordeningen probeerde de gemeente deze boerderijen tegen te ontmoedigen (Noviomagus en Stadsboeren in Nijmegen, mooie presentatie)
Fietsenstalling en restaurant
Hoewel nog niet uitputtend onderzocht, zat er in de jaren 60 een fietsenstalling. Ook heeft er een Grieks restaurant in gezeten. Tegenwoordig (november 2024) zit er Wok for Go. Deze zit er in ieder geval ook al in mei 2016 (Google Streetview).
Ziekerstraat 116, juli 2019 (Google Streetview)
Ziekerstraat 118-120-122
Ziekerstraat 118-120-122, “Bestaande toestand”, April 1936 (D12.402361)
Rond 1936 vindt een verbouwing plaats van de Ziekerstraat 118-1820-1822. De aanvrager is daarbij “Aanvrager is Coöp Stoomzuivelfabriek St. Antonius te Groesbeek”.
De eerste gevonden vermelding van “Filiaal Groesbeek, Ziekerstraat 118” is bij de nieuwsgroet in 1936 (PGNC 31/12/1936). In het Adresboek 1936 komt A. Mesu, arbeider, nog op dit adres voor. In de Adresboeken 1938 en 1940 is P. Kullman filiaalhouder op nummer 118.
In ieder geval in November 1940 is W. Theunissen filiaalhouder (PGNC 1/11/1940). Ook in het Adresboek 1963 komt hij nog voor als filiaalhouder.
Verbouwing Ziekerstraat 118-120-122, April 1936 (D12.402360)
Eind november 1905 opende daarop de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek “St. Antonius”. Deze coöperatie is nog tot 1979 zelfstandig gebleven. In april 1979 werd besloten de exploitatie aan Coberco over te dragen en werd de fabriek gesloten. Het adres van de fabriek was Kloosterstraat 29 in Groesbeek.
Waar nu alweer jarenlang Strik haar patisserie heeft, begon C. Jaket in 1925 zijn winkel in comestibles, suikerwerken, chocolaterie en aanverwante artikelen. Daarnaast noemde hij zich fruithandel. Na de oorlog opende Hellegers zijn nieuwe kaas- en viswinkel op deze locatie. Sinds de jaren ’70 heeft Patisserie Strik hier haar winkel.
Het pand van de N.V. Continentale Mij. voor Handel en Industrie Leder en Fournituren en Schoenmakersmachines (Ziekerstraat 39-43) architect van der Kloot, 1930-1932 (F2355 RAN)
Waarschijnlijk is de Ziekerstraat 39-43 vanaf 1931 een winkel geworden, van Continentale. Daarvóór komt het voor als pakhuis en lijkt…
Doorman
De Rijwiel & Radiowinkel van de firma Doorman, Ziekerstraat 35, 1930-1935 (F2371 RAN)
Middeleeuwse fundamenten en voormalige stadsboerderij
Het huidige pand is gebouwd op middeleeuwse fundamenten en de geschiedenis van het huidige gebouw is te herleiden tot de 17e eeuw. Het was een stadsboerderij, “in het magazijn zie je nog steeds duidelijk de contouren van de oude poort. Hierdoor reden vroeger paard en wagen naar binnen.” De binnenplaats daarvan is in de loop der tijd bij de winkel getrokken, de koeienstallen bij de magazijnen. “Stalramen zijn hier nog steeds zichtbaar.”
Doorman
Winkelinterieur van de firma Doorman een nu (2021) nog bestaande zaak in witgoed; de man met bril en pijp is de eigenaar de heer Jac. Doorman, Ziekerstraat, 5/1934 (F2452 RAN)
Doorman is een van de oude familiebedrijven van Nijmegen die nog steeds bestaat. In 1911 richtte Jacques Doorman zijn fietsenwinkel in de van Goorstraat op. Daarna zat hij even in de Tweede Walstraat, maar vanaf 1914 in de Ziekerstraat. Daar begon hij huishoudelijke apparaten te verkopen: dynamo’s, lampen, radio’s en wasmachines en weer later televisies. Na de Tweede Wereldoorlog namen twee broers, Arie en Jac. Doorman, de zaak over.
In september 1953 opent Kreymborg haar nieuwe nieuwe winkel op de hoek van de Ziekerstraat en Molenstraat. Deze is herbouwd op de plek waar haar gebouw stond dat tijdens het bombardement van februari 1944 is verwoest. Architect F. Kramer uit Haarlem was de architect.
In 1949 vindt de herbouw plaats van de modezaak Voss op de hoek van de Broerstraat en Ziekerstraat. Het oude pand was tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest. Het gebouw is ontworpen door architect Heldoorn. Sinds begin jaren 80 zit alweer jaren Bakker Bart in de winkel.
Opgehangen schoenen in het kader van de Vierdaagse in de Ziekerstraat (juli 2024)
Sinds een aantal jaren hangen de winkeliers van de Ziekerstraat schoenen op ter gelegenheid van de Vierdaagse.
Foto’s
Blik op een huizenrij in de Ziekerstraat, rechterzijde richting Molenstraat, 1930 (dr. Jan Brinkhoff via D828 RAN CC0 Auteursrechthouder RAN)Het interieur van Café “De Molen”, 1930-1935 (F5949 RAN)
De schoenwinkel van de firma Naterop, Ziekerstraat 24, 1930-1935 (F11592 RAN)
Kippen in de Ziekerstraat, op de achtergrond de Mariënburgkapel. Links de zijkant van Houthandel Emmerich, 1935-1940 (F29998 RAN)Ziekerstraat gezien in de richting van de Zeigelbaan, 1930-1935 (F2366 RAN)Verlichte etalage van de vleeshouwerij van W.J. Geertsen bij avond (Installatie Barré, Baumann & Co.). Reproductie uit: Gebruikt Electriciteit! Reclame uitgave der Gemeente-Electriciteitswerken te Nijmegen, eerste serie no. 3 ‘Onze Winkels’, Nijmegen 1910 (P.H. Kouw via F47585 RAN)
Straatbeeld met de hoek Molenstraat (nu Broerstraat) / Ziekerstraat (rechts), 1920-1925 (ZN27432 RAN)
Straatbeeld Ziekerstraat met de versieringen en de erepoorten in het kader van de feestelijkheden ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina (1898-1923), 5/9/1923-6/9/1923 (F9036 RAN)
De Meubelkoning
Ziekerstraat 78-84
De Meubelkoning was sinds 1932 gevestigd in Nijmegen (Adresboek 1966)
Advertentie deurwaarder Siebelink voor meubelverkoop in Algemeen Verkooplokaal (PGNC 22/2/1932)
In PGNC 22/2/1932 is een advertentie van het Algemeen Verkooplokaal gevonden. Aanvankelijk lijkt het Algemeen Verkooplokaal een meubelzaak te zijn waar (ook) failliete inboedels worden verkocht.
De Meubelkoning (Adresboek 1966)
““De Meubelkoning”
Het is nog geen jaar geleden, dat de N.V. Nijm. Meubel- en Beddenhandel- bij ’t publiek beter bekend onder den naam “De Meubelkoning”- de zaak aan de Ziekerstraat geheel en al moderniseerde. Ook na de verbouwing schijnen de koopers den weg naar deze zaak niet verleerd te hebben, want de directie zag zich al weer vlug gedwongen hare verkoopsruimte aanmerkelijk te vergrooten.
In dit pogen is de directie goed geslaagd, daar zij beslag wist te leggen op de vlak bij de oude zaak gelegen panden Ziekerstr. Nos. 60-62-64-66. Hierin heeft “De Meubelkoning” nu toonkamers ingericht, welke alleen reeds door haar zeer groote afmetingen al opvallen.
Hoe geweldig groot de voorraden moeten zijn van een modern meubelbedrijf komt in deze zalen zeer goed uit. Men ziet hier slaapkamers, salons, huiskamers, alles bij dozijnen tegelijk, in alle soorten en modellen en eveneens in de meest uiteenloopende prijzen.
Ook de voorraden in matrassen, kleinmeubelen en dergelijken zijn dermate groot, dat dit bewondering opwekt.
“De Meubelkoning” die nu beschikt over een verkoopruimte van ongeveer 500M.2 zal zich in de belangstelling van het publiek van Nijmegen en Omstreken mogen blijven verheugen.” (De Gelderlander 21/5/1938)
In ieder geval komt de Meubelkoning nog voor in de Adresboeken 1948, 1966, 1968 en 1971.
Tweede zaak van Fotohandel van der Horst, Jorisstraat 13, 1932 (Fotopersbureau Gelderland via F14667 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)
April 1930 opent Fotohandel E.J. v.d Horst haar 2e winkel in de Jorisstraat 13. Zij heeft op dat moment al een winkel op Hertogstraat 45.
“Fotohandel E.J. v.d. Horst.
Opening 2e zaak aan de St. Jorisstraat.
’t Is altijs taak geweest van den vakman er voor zorg te dragen, dat zijn kunnen verheven bleef boven de liefhebberij-tjes van de amateur. Hij moet zich geweldig inspannen om steeds de eerste te zijn in het brengen van het laatste, want de amateurs van den tegenwoordigen tijd sturen het een aardig eind in de richting van den vakkunde.
Dit alles heeft de firma E.J. v.d. Horst bij de opening van haar 2e fotozaak aan de St. Jorisstraat no. 13 zorgvuldig overwogen.
Fotografeeren! Ja, wie fotografeert in den huidigen tijd nu niet.
En onder dit groot leger van amateur-fotograven schuilen werkelijk genieën, die reeds slaagden in het opnemen van op hoog artistiek peil staande fotografiën.
De nieuwe zaak aan de St. Jorisstraat is derhalve op breedere leest geschoeid, dan een doorsnee fotohandel.
De ruime kollektie Zeis-Ikonn Afga, Ensinge, Rodenstock kamera’s legt direkt een stempel van vertrouwen en degelijkheid op deze firma en doet haar terstond van andere zaken onderscheiden.
Als specialité’s voert de firma v.d. Horst de Enolde kamera en de Movex Agfa film toestellen, met welke laatste filmische opnamen tot aan lengte van plm. 25 Meter kunnen gemaakt worden. Iedere kooper van zulk een film toestel ontvangt gratis verschillende attributen, bij de inzending van de film naar de fabriek ter ontwikkeling te gebruiken. We waren bij de opening van dit nieuwe winkelpand eveneens toeschouwer van de vertooning van een met een Movex toestel opgenomen film tegenwoordig. Men moet echter van dat toestel, welk een aanschaffingswaarde heeft van ongeveer f45 geen filmen verwachten, zooals de Paramount, die uitbrengt, maar voor vereenigingen of uitgebreide familie’s zijn deze filmmogelijkheden inderdaad een attraktie.
De inrichting van winkel en de daar achter gelegen ateliers en demonstratiekamer is doelmatig en doet rustig aan.
Ter gelegenheid van deze opening is door de firma een fotowedstrijd voor amateurs uitgeschreven, waaraan verschillende prijzen o.a. een Ikonta camera zijn verbonden.
De mededinging staat tot 1 Mei open.
Zij, die iets voor de fotografie voelen en dat zijn er zeker zeer velen verzuimen niet een bezoek aan v.d. Horst fotohandel St. Jorisstraat te brengen.” (De Gelderlander 3/4/1930)
De winnaar van de fotowedstrijd was de heer H. Boers, v. ’t Santstraat (PGNC 23/5/1930)
De muurschildering Zonder Titel op de Hessenberg is gemaakt in 2014 door Freek van Ginkel. Het was een opdracht van de Gemeente Nijmegen. Het is mij (RE) niet bekend wanneer de grote schoppen erbij zijn gekomen; op de site van Freek van Ginkel maken deze geen deel uit van het kunstwerk.
Zonder titel, Freek van Ginkel, Mr. Hermanstraat (augustus 2025)
Op de zijkant van de (tegenwoordige) winkel van de We staat in de Meester Hermanstraat een muurschildering van Freek van Ginkel.
Freek van Ginkel (Warnsveld 1947) is schilder, graficus en fotograaf. Hij studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunst in Den Haag.
Kunst op Straat noemt als jaartal 1989, op de website van van Ginkel zelf staat 1990. Het is gemaakt in opdracht van de Amev.
Muurschilderingen
Op zijn website: “sinds ca 1985 tot 2013 heb ik bijna ieder jaar 1 of meer muurschilderingen gemaakt in opdracht van gemeentes, bedrijven en particulieren… De muurschilderingen – die met de strepen- waren vaak bedoeld ook tegen bekladding hetgeen goed werkte.”
Op zijn website staat tevens een overzicht van zijn muurschilderingen. Een aantal daarvan zijn inmiddels opgeheven, onder andere doordat het betreffende gebouw inmiddels is gesloopt.
Werk
Van Ginkel noemt op zijn site verder de beschildering van een stadsbus in Nijmegen (1986) en de vormgeving van de entree inclusief de vitrine en affiches van politiek-cultureel centrum O42 (1984).
Over zijn werk, staat op de website van van Ginkel: “Ik richtte me sinds ca 1972 eerst meer op grafiek (etsen en linosnedes) en fotografie. Dit maakte gaandeweg plaats voor schilderen waarbij ik diverse stijlen en benaderingswijzen bezigde. Ik vertrok vanuit de toen levende doctrine; de schilderkunst is dood. Nog steeds is het niet gemakkelijk hier een authentieke en originele weg te bewandelen; het zal niet anders dan in kleine stapjes en met kleine ontdekkingen kunnen geschieden.”
In 2018 begon hij met de series “Shapes of things”. Ook hiervan staan op zijn website werk.
Jarenlang was de “onbewoonbaar verklaarde” boerderij aan de Bredestraat in gebruik als paardenstal. Daarbij had ze een opvallende, vaal paarse kleur. Sinds 2021 de het gebouw prachtig gerenoveerd.
Boerderij ouder dan 1832
De Gemeentelijke Monumentenlijst: ‘De uitmonstering van het voorhuis, met zesruits schuifvensters, geeft het boerderijtje een negentiende-eeuws karakter. De hoofdvorm van de boerderij wekt, met name door de lage gevels van het achterhuis, de indruk dat het gaat om een oudere boerderij. Op het kadastrale minuutplan uit 1832 is de boerderij reeds in zijn huidige vorm getekend, dit betekent dat de boerderij in ieder geval vóór dit jaartal is gebouwd. De boerderij is dubbel bewoond geweest, dit is nog te zien aan het feit dat het voorhuis een voordeur heeft in de voorgevel en een deur in de rechter zijde.”
Daarna geeft zij vervolgens een uitgebreide beschrijving van de boerderij.
Onbewoonbaar verklaard
De zijgevel van “de paarse boerderij” aan de Bredestraat 191, 1987 (Bertus van As via F13813 RAN CCBYSA)
De boerderij was jarenlang bewoond door meerdere gezinnen. In de jaren zeventig verklaarde de gemeente Nijmegen het pand onbewoonbaar. Het was daarbij de bedoeling dat de boerderij gesloopt zou worden, maar dat is er niet van gekomen.
Paardenstal
Theo Peters verbouwde de boerderij tot paardenstal, zowel de deel, het voorhuis en de inmiddels gesloopte aanbouw. Na de dood van Peters raakte projectontwikkelaar Bob van de Water in gesprek met de dochter Peters. Daarbij kwamen ze tot het plan om de boerderij te slopen om er bungalows neer te zetten. In 2009 wees de gemeente de boerderij echter aan als gemeentelijk monument. Vervolgens kocht van de Water het pand aan voor eigen bewoning. Het duurde vervolgens 5,5 jaar voordat de renovatie gereed was. Een mooi magazine over deze verbouwing is te vinden op vakgroeppresentatie.
Waarom de was de boerderij paars?
De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)
Het magazine -met tevens mooie foto’s van de boerderij in het paars- verklaart ook waarom de boerderij paars geverfd was: “Toch nog even over die kleur. Hoezo was de boerderij paars? De reden is minder prozaïsch dan vaak verondersteld: rond 1980 waren er wat potten karmijnrode verf over, waarmee de boerderij toen maar is opgeschilderd. Dat de verf al snel naar paars verkleurde, bleek pas na het aanbrengen. Nu is de boerderij lichtgrijs, de kleur van de mortel. Het houtwerk staat in de grondverf. Bob en Noortje gaan nog beslissen over de definitieve kleuren. ‘Er zijn mensen die pleiten voor paars, maar dat gaat het waarschijnlijk niet worden’, zegt Bob met een grote grijns”.
Omvangrijke verbouwing van de paarse boerderij, juni 2016 (Google Streetview)
Gemeentelijk Monument
Sinds 2007 is het een Gemeentelijk Monument. Met als waardering: “
Architectuurhistorische criteria Hoewel het interieur van de boerderij ingrijpend is gewijzigd heeft de boerderij haar oorspronkelijke agrarische karakteristiek goed behouden. Het is een goed en in het exterieur vrij gaaf bewaard voorbeeld van een eenvoudige boerderij uit de achttiende of vroege negentiende eeuw. Waardevol in het interieur is de deels bewaard gebleven brandmuur die de scheiding tussen voor en achterhuis markeert en de restanten van de oorspronkelijke gebintconstructie. Als zodanig heeft zij architectuurhistorische waarde. Boerderijen met een dergelijke ouderdom komen nog slechts sporadisch voor in de gemeente Nijmegen. Bredestraat 187-191 heeft derhalve zeldzaamheidswaarde.
Stedenbouwkundige criteria De boerderij maakt onderdeel uit van de historisch gegroeide open bebouwing aan de Bredestraat en verwijst naar het oorspronkelijke grondgebruik van dit gebied. Als zodanig heeft de boerderij stedenbouwkundige waarde
Cultuurhistorische criteria
De boerderij is typerend voor de karakteristieke, agrarische bebouwing die van oorsprong veel aan de Bredestraat en Hees voorkomt en herinnert aan de agrarische geschiedenis van Nijmegen en in het bijzonder Hees. Bovendien geeft de boerderij inzicht in het bestaan op een eenvoudige boerderij in de achttiende en negentiende eeuw. Als zodanig heeft de boerderij cultuurhistorische waarde.”
Abonneren
Abonneren om de nieuwste verhalen in je inbox te krijgen.
De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)
Kubus met Uitslag, Gerard van Walraeven locatie Westerpark Nijmegen
Deze Kubus met Uitslag is een van de werken van Gerard van Walraeven in het Westerpark. Een van de andere werken is eveneens een kubus. Waar die kubus vrijwel is ‘ingepakt’, is de kubus op de foto vrijwel geheel ‘uitgepakt’. De geroeste verpakking laat een kubus van gepolijst staal zien, welke het licht en de omgeving reflecteert.
Oorspronkelijk stond het beeld in het Julianapark.
sculptuur vrouwenfiguur, Oscar Goedhart, 1973 Westerpark Nijmegen
Dit beeld maakte samen met het andere beeld van Oscar Goedhart in het Westerpark ooit onderdeel uit van de fontein bij het G.A.K. (later UWV) kantoor. Het is goed te zien hoe de kunstenaar aan het beeld heeft gewerkt.
In een artikel van Ad Lansink: “‘Tegenstellingen blijven mij boeien. De kastanje: ruwe bolster met blanke pit. Licht bestaat niet zonder donker. Op de dag volgt de macht, en omgekeerd’, aldus Oscar Goedhart toen ik hem voor ‘Beeldspraak – Gesprekken met kunstenaars uit het Rijk van Nijmegen’ vroeg naar de tegenstelling tussen het ruwe gietsel en het gepolijste brons van zijn indrukwekkende beelden. Die tegenstelling werd een regelrechte wisselwerking, een wederzijdse versterking.”
Wonen in Nijmegen 