Hilckmann op Plein1944: De zuidwand van het Plein 1944 , met links de toren van de Petrus Canisius-kerk aan de Molenstraat, 1960 (Foto Grijpink via F6020 RAN CCBYSA)
In juni 1956 openen de gebroeders Hilckman hun herbouwde zaak Plein 1944. Ook hun winkel in de Stikke Hezelstraat was tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest. Tijdens het bombardement was 1 van de 2 broers, P. Hilckmann en zijn dochtertje om het leven gekomen. Sinds 1892 was Hilckmann gevestigd in de Stikke Straat, het adres waarop George Hilckmann zich op 1 juni 1892 bij de Kamer van Koophandel had ingeschreven.
Na de oorlog was hun zaak in bedrijfskleding gevestigd in de Molenstraat 150, waar ze bleven uitzien naar een nieuw gebouw.
Rond 10 juni 1956 sluit hun winkel aan de Molenstraat. (Nijmeegsch dagblad 06-06-1956)
Waarschijnlijk is hun grond in de gemeenteraadsvergadering van 24-11-1954 officiëel toegewezen (Nijmeegsch dagblad, 18-11-1954), hoewel daarvoor al sprake/bekend is dat Hilckmann hier zal herbouwen (Nijmeegsch dagblad 8-5-1953).
De aannemer was Berntsen en Braam. De architect van het nieuwe gebouw was J. Zwanikken, die in elk geval in 1934 hun tweede winkel in de Molenstraat 150 had ontworpen. De eerste winkel was die in de Stikke Hezelstraat. In het nieuwe gebouw zijn de afdeling detailhandel en de ateliers van de afdeling fabricage, waar samen ongeveer 40 personen werken.
Naast Hilckmann bestaat het werk uit 3 bovenwoningen. Hiernaast wordt een pand voor een kleinere zaak gebouwd. Hiervoor was in augustus 1955 nog geen bestemming voor gevonden, hoewel er inmiddels wel gebouwd werd. Deze winkel krijgt 2 bovenwoningen. (Nijmeegsch dagblad 12/8/1955) Op het moment van schrijven hoopte men in januari gereed te zijn: waarom Hilckmann een half jaar later open ging is mij nog niet bekend. De kop van het artikel is “Nog één open plek”, wat waarschijnlijk betekent dat dit pand de laatste plek van Plein 1944 was.
Nijmeegsch dagblad 31-12-1956
Vervolg
Juli 2018 (Google Streetview)
In mijn herinnering heeft Hilckmann een tijdlang aan het Koningsplein gezeten, waarschijnlijk als gevolg van de verbouwing van Plein 1944. In 2012 wordt deze winkel weer verlaten.
In 1951 ontwerpt architect Treur de paardenslagerij Boukes, met daarboven bovenwoningen. Zijn winkel aan de Bloemerstraat werd tijdens het bombardement…
Het pand met links het tunneltje van de Hendrikhof is paardenslagerij Boukes. Het ‘Oorlogsmonument voor de Nederlandse militairen uit het Rijk van Nijmegen, gevallen in de Tweede Wereldoorlog’ , gemaakt door Jac Maris (1951) (op een nieuwe sokkel) ; Op de achtergrond de St. Petrus Canisiuskerk in de Molenstraat. Links de zaak van Holla’s kledingsmagazijn. Rechts naast de winkel van Theo Seegers de juwelier J.H. Courbois en links van Theo Seegers de slagerij van P.W. Boukes ; Op de hoek met de Molenstraat de zelfbedieningswinkel van Jansen-Hendriks, 1954-1955 (F42032 RAN collectie KNBLO, auteursrecht J.F.M Trum CC-BY-SA)
In 1951 ontwerpt architect Treur de paardenslagerij Boukes, met daarboven bovenwoningen. Zijn winkel aan de Bloemerstraat werd tijdens het bombardement van 22 februari 1944 verwoest.
Plan tot herbouw van een slagerij met 2 bovenwoningen aan het Plein 1944 te Nijmegen voor den heer P.W. Boukes, datum tekening 14-6-1951
De paard en wagen komt door het tunneltje van de Hendrikhof. Rechts is de paardenslagerij. Treur ontwierp ook het naastgelegen pand Plein 1944 3-4, rechts op de tekening te zien.
Op GN8925 RAN is een foto van het interieur te zien.
“Paardenslagerij Boukes op ’t Plein
Weer een nieuw en fors pand aan het Plein is vanmorgen om elf uur geopend. Het is de oude, bekende paardenslagerij van P.W. Boukes, sinds 1878 “de eerste Nimweegse”. Grootvader Boukes begon in dat jaar aan de Bottelstraat. Daar werd de zaak te klein en verplaatsing was noodzakelijk. In de Bloemerstr. Floreerde de zaak vele jaren tot dat die zwarte dag van 22 Februari 1944 de totale ondergang bracht. Kort daarna werd in een pand in de Lange Hezelstraat opnieuw begonnen, terwijl de bouwplannen reeds in voorbereiding waren. De nieuwbouw aan het Plein liet op zich wachten, maar nu het nieuwe pand geopend is, is het resultaat die wachttijd ook wel waard. Architect Treur heeft er iets moois van gemaakt en aannemersbedrijf Gebr. Detmers voerde het werk keurig en vlot uit. De firma v. Werkhoven uit Amsterdam leverde de winkelinventaris die bijzonder fraai is. Het is een mooie, frisse slagerij geworden, een aanwinst voor het reeds zoveel fraaie zaken rijke Plein 1944.
Moderne koelkasten, ruime etalages, betegelde wanden en toonbanken, een keurig kantoor, heldere werkplaatsen, ziedaar wat opvalt bij een bezoek aan deze nieuwe aanwinst van het Plein.” (De Gelderlander 4/12/1952)
Detail van bovenstaande foto (F42032 RAN collectie KNBLO, auteursrecht J.F.M Trum CC-BY-SA)
Op bovenstaande foto lijken de panden waar op de begane grond de tunnel naar de Hendrikhof, Boukes (Plein 1944 2), Seegers (gebouwd als voor Ceulemans, Plein 1944 3-4) en Courbois (Plein 1944 5-6) lijken 1 geheel te vormen. Ook het pand van Ceulemans is ontworpen door architect Treur, het pand van Courbois door architect Goddijn.
Naast de winkel op begane grond, waar momenteel (januari 2024) al weer jaren de Tempel zit, heeft er in ieder geval een verbouwing van de bovenwoningen plaats gevonden, waarbij de kozijnen vervangen zijn.
Vervolg
Plein 1944 2 op juli 2018 (Google Streetview)
Hoewel niet uitputtend onderzocht, kom Paul Boukes, Paarden- Veulen- Runder- en Varkensslagerij sinds 1878 voor in het Adresboek van 1971.
Momenteel (januari 2024) heeft De Tempel sinds 2002 al weer jarenlang haar winkel in dit pand.
In 1954 heropent schoenenzaak Raemakers haar pand aan de Broerstraat. Het ontwerp is van architect Treur in een combinatie van modern beton en traditioneel rode baksteen.
Vishandel Overmeer, Augustijnenstraat 1993 (Toon Opsteegh via F6148 RAN CCBYSA)
Vishal Overmeer opent in februari 1955 (“vanmorgen”) zijn nieuwe vishal op Augustijnenstraat 29, nadat zijn oude zaak bij bombardement van februari 1944 was uitgebrand en in 1950 was gesloopt. De architect was M.E. Veugelers Jr.
Voorgeschiedenis Overmeer
De zaak van Overmeer bestond sinds 1893. M.E. Veugelers Sr. heeft in 1923 het pand aan de Houtstraat 61 ontworpen.
Bij het bombardement van februari 1944 brandde de vishal geheel uit: alleen de muren bleven bestaan. Daarop had hij zijn vishal tijdelijk voortgezet in noodpanden aan de Hezelstraat. Om vervolgens in het oude pand aan de Houtstraat verder te gaan, welke voorlopig was hersteld. Vanwege het nieuwe wegenplan en de wederopbouw is het pand in 1950 alsnog gesloopt. Met medewerking van de gemeente had hij zijn zaak in de Waag kunnen voortzetten, wachtend op zijn nieuw gebouwde pand.
Bij de opening in 1955 is A. Overmeer de eigenaar, een zoon van de oprichters.
Een foto van het in aanbouw zijnde pand is te vinden bij het F12337 RAN.
Vishal Augustijnenstraat no. 29
De vishal heeft tevens een palingrokerij en een visbakkerij. En daarnaast een aquarium, “waarin men de vissen, voordat ze er aan gaan, nog eens goedendag kan zeggen”.
Het ontwerp was van M.E. Veugelers Sr. Het Huis van de Nijmeegse geschiedenis: “Voor juwelier Jac. van Baal (Broerstraat 31) en vishandelaar Overmeer (Houtstraat 57) heeft architect Veugelers sr. na het bombardement van februari 1944 herbouwplannen getekend die niet zijn uitgevoerd, omdat de gemeenteraad de stedenbouwkundige plannen waarbinnen ze dienden te passen nog niet had goedgekeurd.”
Zijn, zoon M.E. Veugelers Jr, die op het bureau van zijn vader was komen werken, was degene die het uiteindelijke ontwerp opleverde: “In 1955 ging Veugelers jr. in zijn vaders bureau werken. Hij participeerde in enkele van diens lopende projecten, zoals een vishal met twee bovenwoningen aan de Augustijnenstraat, het huidige Gamba” (Huis van de Nijmeegse Geschiedenis)
Bij de opening roemt Dr. Beljaars, directeur van de Warenkeuringsdienst, de hygiëne en noemt de roestvrije stalen tafels “een uncium in ons land”.
Het personeel schenkt een reliëf van de oprichter de heer Overmeer. De kinderen van A. Overmeer bieden een gezandstraal raam aan, een compositie van de Nijmeegse kunstenaar Jos Käller.
Een verslag van de opening “vanmorgen” is te vinden op De Gelderlander 19/2/1955, welke tevens als belangrijke bron voor dit artikel heeft gediend.
Vervolg
De heer J. Overmeer achter de Viskar, 1993 (Toon Opsteegh via F6143 RAN CC-BY-SA)
De zaak van Overmeer heeft nog jarenlang bestaan. Na 100 jaar komt op 1 december1993 een einde aan de zaak (December 1993, Huis Nijmeegse Geschiedenis niet meer werkende link, april 2024).
Daarna heeft er onder andere de viszaak Gamba in het pand gezeten.
In ieder geval heeft iWok & Go in ieder geval al in mei 2016 hier haar winkel (bron: Google Streetview)
Architect Martinus Eduardus Veugelers (Nijmegen,19-8-1878 – 16-12-1956) Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis heeft reeds een uitgebreid artikel geschreven over…
Dencker boekhandel Broerstraat 24 in 1964 (J.F.M. Trum via F86305 RAN CCBYSA)
In 1952 ontwerpt architect Okhuijsen een winkel met bovenwoning, het tegenwoordige Broerstraat 22 en 24. Daarbij is opvallend dat op de bouwtekening D12.413452 J. van Steensel als opdrachtgever staat, terwijl de aanbesteding namens Dencker’s Boekhandel is.
In mei 1919 opent Boek-, Papier- en Kunsthandel Dencker’s haar winkel op de Korte Burchtstraat 17. In een artikel uit 2009 (NoviaNova) over de eigenaar op dat moment, Paul Dencker, staat: “twee zussen van zijn grootvader begonnen ooit de zaak in de tijd dat in het centrum op elke straat te vinden was.” Het lijkt daarbij te gaan om Paulina Petronella Dencker (21-12-1885 Nijmegen), die op de kaart van het Bevolkingsregister 1910 blijkt te zijn verhuist naar Korte Burchtstraat 17-19.
Naast “Mej. P.P.” komt ook “Mej. E.C.” en “Mej. J.C.” in het Adresboek van 1928 voor. Daarnaast woont E.A.M. Dencker op dit adres. Oftewel Emertentiana Cecilia (6-10-1892) en Juliana Cornelia (16-2-1888). Welk van de zussen samen met Petronella de winkel is begonnen, is nog niet bekend. Ook woont hun broer Everardus Augustinus Maria (8-12-1902) in 1928 op de Korte Burchtstraat.
In april/mei 1931 verhuist de winkel en de genoemde zussen en broer naar Kelfkensbosch 16. (Advertenties PGNC 9/4/1931 en PGNC 26/5/1931). In het Adresboek 1940 is het adres nummer 24.
Ook in 1940 wonen de drie “Mejuffrouwen” op het adres van de Boekhandel, samen met Everardus. Of Paul de afstammeling van deze broer is, of van een ander familielid, is nog niet bekend.
Dencker heropent na de oorlog haar nieuwe winkel in de Broerstraat.
In het midden is een portiek geplaatst met de ingang van de winkel en een zijdeur voor de opgang naar de bovenwoning. Voor deze opgang staat een van de etalages. Ook aan de linkerkant bevindt zich een etalage. De voorkant van de begane grond is de winkel, met daarachter een kantoor. Het magazijn bevindt zich in een deel van de kelder.
D12.413452 Plan tot de bouw van een winkel met bovenwoning aan de Broerstr. Te Nijmegen Opdr. G.: De heer J. V. Steensel, Architect J.D.A. Okuijsen, datum tekening 27-4-1952
Dencker zal zelf de bovenwoning Broerstraat 22 gaan bewonen (Adresboek 1955). Dencker heeft nog jarenlang haar boekhandel op dit adres gehad. Opvallend was de uitgebreide keuze aan tijdschriften.
Rechts boekhandel Dencker; Vanuit de Broerstraat in de richting van de Molenstraat 25 mei 1981 (Ber van Haren via KN13356-20 RAN CC0)
Momenteel (januari 2024) bevindt zich Paprika in het pand. Daarvoor zat van Lier in het pand, in ieder geval tussen mei 2016 en juli 2018 (bron: foto’s Google Streetview)
Broerstraat 24 in juli 2019, met sale bij Paprika (Google Streetview)
Bouw winkelpand a/d. Broerstraat te Nijmegen (Herbouw). Opdrachtg.: De Weled. Heer A.C. v. Ooijen, datum tekening juli 1955, H.G. v.d. Boogaard Arch. (D12.421141)
Eind juni/begin juli 1956 verhuist Bata van de Grote Markt naar Broerstraat 7. Even was er sprake geweest dat Bata naar het Centrumplein/Plein 1944 zou verhuizen. De architect was H.G. van den Boogaard.
Een mooie foto van Bata met omliggende panden is te vinden op ZN35238 RAN.
Advertentie opening Bata op de Broerstraat, Nijmeegsch dagblad, 29-06-1956
Architect H.G. van den Boogaard
H.G. van den Boogaard had samen met zijn broer J.A.J. van den Boogaard een architectenbureau in Beek. Zij waren betrokken bij wederopbouw van Beek en van het winkelcentrum in Nijmegen.
“Terwijl J.A.J. van den Boogaard gemeentearchitect en opzichter bij Bouw- en Woningtoezicht was, tekende zijn broer H.G. van den Boogaard veel wederopbouwplannen.”
Dit citaat is afkomstig uit een interessant artikel over het werk van H.G. van den Boogaard in Beek is te vinden op:
Broerstraat 7 gebouwd als Bata nu MacDonalds, juli 2019 I Google Streetview)
In 1974 vindt er een verbouwing van de voorgevel plaats voor rekening van de heer P.H.J. Huisman, Molenstraat 74. Daarbij wordt de winkel verbouwd tot restaurant. (Het is mij daarbij niet meer bekend of dit reeds de McDonald’s is of dat McDonald’s pas vanaf 1996 hier gevestigd is).
Qua uiterlijk betreft het vooral de voorkant: de ruimtes van de etalages worden verwijderd en vervangend door rechte beglazingen. De ingangspartij komt wat naar links, meer centraal, te liggen. Daarboven wordt een lichtbak geplaatst met ruimte voor lichtreclame. De fries op de eerste etage met een afwerking van hechthout lijkt gehandhaafd.
Van binnen wordt de verkoopruimte een restaurant, met rechts daarvan buffet, open keuken en spoelkeuken.
De kelder die bestemd was voor verkoop wordt een hal met toiletten, de personeelskamer de kleedruimte. De cv ruimte en het magazijn blijft bestaan. De verkoopruimte op de eerste verdieping wordt kantoor.
Daarnaast wordt aan de achterkant een aluminium afzuigkanaal aangebracht. De architect is Jan Reedyk uit Schiedam (D12.507437)
McDonald’s
In 1996 vindt de verbouwing tot McDonald’s plaats door Multiplan. Van buiten valt de nieuwe voorgevel op: de begane grond krijgt een nieuwe aluminium gevelpui. De eerste etage krijgt grotere ramen, met daaronder een nieuwe grijze gevelbeplating met “McDonald’s”.
Van binnen is de keuken van het restaurant vergroot.
Broerstraat 15-17 met ICI Paris in het pand gehuisvest, Juli 2019 (Google Streetview)
In 1955 komt Oostvogel weer terug in de Broerstraat, op de locatie waar ze zat tot het moment dat het pand in de Tweede Wereldoorlog verloren ging. In 1928 had ze hier haar winkel geopend. E.H. en H.M. Kraaijvanger van het Architectenbureau Kraaijvanger uit Rotterdam ontwierpen het gebouw in 1954.
Opvallend is, dat de Gelderlander de legendarische vogel in haar kop noemt, maar geen melding maakt van de tegeltableaus die het pand sieren: 6 vogels.
Een van tableaus van een vogel op voormalige pand van Oostvogel
“Oostvogel als Phoenix uit de asse glorieus in de Broerstraat verrezen.
“De Nijmeegse binnenstad is verrijkt met een fraai modern pand, dat in de Broerstraat op no. 15 is verrezen. Oostvogel, de bekende herenmodezaak, te Arnhem, Hengelo, Almelo, Enschede gevestigd, is thans in het hartje van de stad teruggekeerd. Sinds de verwoesting in de Septemberdagen van ’44 was ze daaruit verdwenen: de zaak werd toen voortgezet op de hoek van de van Welderenstraat, tegenover het Postkantoor, in afwachting van de dag waarop tot herbouw in de oude vertrouwde omgeving kon worden overgegaan. Deze herbouw is thans voltooid en zo ooit een vogel vol glorie uit de asse herrezen is, dan is het wel Oostvogel, die thans aanmerkelijk groter, fraaier en uitgebreider zijn vleugels uitslaat voor het publiek dat ongetwijfeld vol belangstelling zal toestromen. Want hier is veel moois te zien. Niet alleen het gebouw zelf, een schepping van het architecten-bureau Kraaijvanger uit Rotterdam, waarvan de uitvoering in handen lag van het Nijmeegse Aannemersbedrijf Berntsen en Braam, -maar ook de étalages die een grote aantrekkingskracht uitoefenen, nodigen tot stilstaan en bezichtigen uit.
Binnen- en buitenlandse collecties komen in de ruime, overzichtelijke vitrines volledig tot hun recht. De heer der schepping kan hier zijn keus doen. Maar ook de koningin van de mode, mevrouw zelf, wordt vanaf heden onmiddellijk bij Oostvogel betrokken. Er is een geheel aparte afdeling damesmantels, tailor-made en jersey-couture aan de zaak verbonden; deze afdeling vormt daarmede een sluitend geheel en ze verhoogt zelfs de intieme sfeer welke tot kopen noodt.
Vanmorgen om kwart voor twaalf vond de officiële opening van de nieuwe zaak plaats in aanwezigheid van mevr. Oostvogel, familieleden, wethouder Duives, Ir. B. Fokkinga, leden van het personeel uit het bedrijf in Nijmegen en de bedrijven op andere plaatsen.
Terug in Broerstraat
De heer F. Oostvogel, die de genodigden begroette, sprak het openingswoord mede namens zijn moeder. Hij uitte zijn vreugde over de gelukkige omstandigheid dat het bedrijf na een onderbreking van tienjaar weer op zijn oude plaats, in de Broerstraat is teruggekeerd. Spr. bracht dank ook aan allen die hiertoe hebben medegewerkt, aan het gemeentebestuur, aan de stedebouwkundigen Ir. Siebers en Ir. Fokkinga, die met veel élan en energie het opbouwplan hebben verwezenlijkt, met als een van de hoogtepunten een gezellig stadscentrum, waarin de Broerstraat de meest drukke winkelstraat is.
Spr. had veel waardering voor het architectenbureau Kraaijvanger, voor de aannemer Berntsen en Braam, voor uitvoerders en onderaannemers, weke zorg droegen voor een uitstekende bouw die tot in alle détails verzorgd is. Grote lof had spr. voor de verzorging van het interieur, met name voor dat van de afdeling voor dames-kleeding, welke door de Genneper Molen onder leiding van zijn directeur de heer Steinman tot stand kwam.
Felicitatie van gemeente
Na bijzondere dank gebracht te hebben aan zijn moeder voor het vertrouwen dat zij in hem had gesteld bij de voorbereiding van de bouw, gaf de heer F. Oostvogel het woord aan wethouder M. Duives.
De wethouder feliciteerde namens de burgemeester, die door uitstedigheid verhinderd was, namens het College van B. en W. en namens de burgerij van Nijmegen. Hij sprak er zijn vreugde over uit dat het pand van Oostvogel op de oude plaats is herbouwd en had veel respect voor de energie waarmede de heer F. Oostvogel dit alles heeft voorbereid en geleid. Spr. noemde het nieuwe pand een van de mooiste in de Broerstraat en een sieraad voor de stad. De heer Duives had lof voor de architect en voor de aannemers, die al veel mooie panden in Nijmegen hebben gebouwd. Wethouder Duives drukte daarna op een knop, waardoor de zo veelzijdige en zeer gevarieerde verlichting aanging en het pand was geopend, onder het applaus van de aanwezigen, die hierna de bouw en het interieur bezichtigden.” (De Gelderlander 14/9/1955)
Het pand
De beschrijving van de Gemeentelijke monumentenlijst noemt ontworpen in “in een sobere modernistische trant. Brede, lage gevel bestaande uit winkelpui en twee verdiepingen. In het midden geopend door een brede, in sierbeton uitgevoerde vensterlijst. De ramen hierin waren oorspronkelijk in staal uitgevoerd. De zijpenanten en fries zijn gestuct maar waren oorspronkelijk gemetseld in een donkere verglaasde verblendsteen. De sierbetonnen puien onder de bovenste ramen zijn voorzien van wandkunst: cirkelvormige tegeltableaus met geabstraheerde vogels waarvan de kunstenaar onbekend is. De pui is in 1997 in het midden verhoogd (1997) waarbij een stijl uit de vensterlijst is gewijzigd”.
Firma Oostvogel
De firma Oostvogel is het oudste herenkledingzaak van Nederland geweest: in 1795 begon Johannes Oostvogel zijn hoedenmakerij aan huis in Delden of Hengelo. Daarop opende hij een winkel in Hengelo, waar vanaf dat momnt/op een gegeven moment ook maatpakken en herenkleding werd verkocht. Later kwam daar dameskleding bij. Hengelo zoals het was Hengelo zoals het was
noemt dat Johannes ook al dameskraagjes maakte.
Jarenlang had Oostvogel haar winkels in Twente: Hengelo, Almelo en Enschede Daarnaast was ze gevestigd in Arnhem en Nijmegen. In 2020 staan artikelen dat de laatste winkel van Oostvogel zal sluiten bij gebrek aan een opvolger – de laatste winkel in Almelo is dan inmiddels verhuisd naar Ootmarsum.
Even lijkt in 2014 het einde te zijn van de familie Oostvogel: Frederique Oostvogel besluit het huurcontract voor het pand in Almelo niet nog eens voor 5 jaar te verlengen, ook vanwege haar gezondheid en dat er geen opvolger is. Uiteindelijk besluit zij samen met een goede vriend, Hans van der Maa, verder te gaan in Ootmarsum. Tijdens de verbouwing overlijdt zij. Hier is de winkel nog steeds actief. https://www.oostvogelootmarsum.nl/
In 1963 verkocht Oostvogel aan Meddens. Kledingzaak King kwam rond 1980 in het pand en in de jaren 90 vestigde zich hier miss Etam. Momenteel is het pand in gebruik door Ici Paris.
Het Bureau Kraaijvanger is afkomstig uit Rotterdam en is in 1027 opgericht door de broers Herman en Evert Kraaijvanger. Dit bureau heeft belangrijke ontwerpen voor de wederopbouw van Rotterdam aangeleverd. Omdat het bureau niet/nauwelijks actief in Nijmegen lijkt te zijn geweest, hierbij de verwijzing naar wikipedia. https://nl.wikipedia.org/wiki/Kraaijvanger_Architects
Wel kan een Nijmeegse connectie nog worden genoemd: hun vader Bernardus Theodorus Kraaijvanger (1969-1944) ontwierp in 1910 voor Edmund Meulenberg de Koninklijke Nijmeegse Paraplu en Parasolfabriek (Huidig adres Stikke Hezelstraat 2-4).
H.W Kraaijvanger, die met een dochter van Edmund Meulenberg was getrouwd, een bouwvergunning aan voor het pand op de foto dat rond 1901 gereed kwam. Bron: bijschrift F34035 RAN) Er is nog niet verder onderzocht of en welke familierelatie er tussen deze H.W. en de architecten is.
Gemeentelijk monument
Het pand is een gemeentelijk monument met als waardering:
“Broerstraat 15-17 maakt stedenbouwkundig onderdeel uit van het wederopbouwplan van de Nijmeegse binnenstad en is hier een expressie van. Ensemblewaarde met de buurpanden vanwege het breedte- en hoogteverschil met de belendende gevels. Ensemblewaarde tevens door de krachtige brede en hoge vensteromlijsting middenin het gevelvlak. Deze gevelcompositie contrasteert met de compositie van (gedeeltelijke) gelijkmatige vensterassen van de buurpanden. Hierdoor ontstaan ritme en levendigheid in het straatbeeld. Bureau Kraaijvanger had in Rotterdam en in Nederland een belangrijk aandeel in de wederopbouw.”
1953 Hoek Molenstraat – Plein 1944, gesloopt tijdens herinrichting Plein 1944 Centrum
In 1953 heeft architect Okhuijsen het nieuwe pand voor drogisterij Nickel en textielzaak Au bon marché ontworpen. Daarbij is opvallend, dat de panden op het kruispunt van Plein 1944/Broerstraat/Ziekerstaat/Molenstraat min of meer een eenheid lijkt te vormen door hun hoogte, indeling en licht overhangende daken, terwijl het 4 verschillende architecten betreft.
Nickel en Au Bon Marché, architect Okhuysen, 1953-1955 (JFM Trum via F42033 RAN CCBYSA)v
Vooraf
In de advertentie voor hout- en marmerschilders van De Gelderlander 9/3/1906 en het Adresboek 1940 heeft Firma Nickel het adres Molenstraat 16.
Bij de Opening
“Fraai pand op hoek Plein 1944 geopend
Onder grote belangstelling heeft hedenmorgen de officiële opening plaats gehad van de drogisterij-parfumerie firma F.W. Nickel en de textielzaak “Au bon marché”, twee bekende Nijmeegse zaken, die tezamen zijn ondergebracht in een pand op de hoek van de Molenstraat en het Plein 1944.
Het is zowel wat betref het uiterlijk als het interieur een zeer fraai pand geworden, zodat te begrijpen was, dat ook deze officiële opening een extra feestelijk karakter droeg. De firma Nickel is een oude Nijmeegse zaak, die reeds van 1840 af in de Molenstraat is gevestigd. Tijdens het fatale bombardement in 1944 ging de winkel in vlammen op, doch de eigenaar de heer C.H. Nicolaas, kreeg spoedig onderdak in “Au bon marché”. De kennismaking met deze zaak is blijkbaar goed bevallen, want sindsdien is er een zeer nauwe samenwerking gebleven, die zich manifesteert in het samen betrekken van een nieuw pand.
Tijdens de officiële opening heeft wethouder M.J. Duives hedenmorgen zijn vreugde uitgespoken over het gereedkomen van een zo fraaie zaak in het hart van de stad. De hoek van het Plein 1944 heeft hierdoor veel aan uiterlijk schoon gewonnen. Namens het gemeenstebestuur wenste de wethouder de Nicolaas zeer veel succes toe.
De architect, de heer J.D.A. Okhuysen, die hierna het woord voerde, prees de goede samenwerking tijdens het ontwerpen en de bouw van deze winkel. Ook hij bood zijn beste wensen toe.” (Nijmeegsch dagblad, 7-8-1953)
Vervolg
Er is niet precies nagegaan wat het vervolg van het pand is geweest. Bij het RAN is een foto uit 1975 waarbij de ramen van deze winkels zijn afgeschermd.
In ieder geval heeft hier jarenlang de Free Record Shop ingezeten.
Vergeleken met de foto uit 1954 zijn in ieder geval de onderste verdiepingen grondig verbouwd. Daarbij lijkt een deel van de bovenste verdieping donker te zijn geverfd -of had er geen schoonmaak plaats gevonden?- in ieder geval waren de bovenste 2 verdiepingen in 1954 licht gekleurd.
Op de 2e foto is het witte pleisterwerk(?) verwijderd. Let op het betonnen balkon aan de achterkant.
Hoek Broerstraat Plein 1944: Free Record Shop vlak voor sloop, 2010 (Nico van Hoorn via DF5461 RAN CCO)Voormalig pand waarin de Free Record Shop was gevestigd gezien vanaf Plein 1944, 2010 (Jan Eichelsheim via DF363 RAN CCBYSA)
De eerste 3 winkels links horen bij het ontwerp van Rodenburg voor Hinrichs: Cafétaria Centrum Expresse; de Schoenhandel Holland; Fotohandel Verwey; ook de Parfumeriezaak Albers is naar ontwerp van Rodenburg, en een gedeelte van Boekhandel Kloosterman, 1952 (Commissariaat van Politie, Afd. Fotografie via F31792 RAN)
In oktober 1951 vond de heropening van de nieuwe schoenenzaak van A. Holland op Plein 1944 plaats. Architect Rodenburg had 3 winkels met bovenwoningen ontworpen voor C. Hinrichs.
In de week dat A. Holland opende, openden in totaal vier zaken die week in Nijmegen. Zijn vrouw en drie kinderen, drie personeelsleden en klanten waren als gevolg van het bombardement van februari 1944 overleden. Daarnaast was er schade aan zijn zaak aangericht. Ook in september 1944 leed de zaak oorlogsschade, waardoor A. Holland zijn zaak op verschillende plaatsen tijdelijk moest onderbrengen. In oktober 1951 vond de heropening van de nieuwe zaak plaats, waar hij huurder blijkt te zijn.
Het ontwerp was van architect Rodenburg. Ter nagedachtenis aan het verlies werd een wandtekening van Joan Collette aangebracht, die tegenwoordig in de kelder te vinden is.
Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)
Ontwerp architect Rodenburg
Bouwplan 3 winkels met bovenwoningen aan het Centrumplein te Nijmegen, opdrachtgever: Hinrichs, datum tekening 14-12-1950 (D12.412447)
Rodenburg ontwerpt rond december 1950 3 winkels met bovenwoningen voor C. Hinrichs. De bouwtekening D12.41.412448 noemt “dhr Hinrichs en Albers“. Hinrichs laat deze winkels en woningen voor verhuur bouwen (De Gelderlander 20/1/1951).
Rodenburg zal ook het pand ernaast, parfumerie Albers ontwerpen, welk ontwerp aansluit op deze 3 winkels. (Bouwtekening D12.41.412448 noemt “dhr Hinrichs en Albers“).
Opening 1951
Bij de opening schrijft het Nijmeegsch Dagblad:
“A. Holland, gemakkelijke schoenen
Om vijf minute voor half twee opende gistermiddag de schoenwinkel A. Holland, huurder van een nieuw pand aan Plein 1944. Zeven jaar geleden werd op dat tijdstip op dezelfde plaats de zaak van de heer Holland gebombardeerd. Zeven personen, waarvan vier naaste familieleden en drie leden van het personeel, verloren hierbij het leven. Ter nagedachtenis aan dit verlies onthulde de heer Holland gisteren bij opening een wandtekening, van de hand van Joan Collette, die in de nieuwe winkel werd aangebracht.
Heel wat moeilijkheden heeft de heer Holland moeten overwinnen, voordat hij de nieuwe zaak binnen trok. Want ook in September ’44 werd door de oorlog schade aangericht, n.l. aan de reparatie-inrichting. Veel omzwervingen heeft de zaak gedaan, o.m. naar de v. Broeckhuysenstraat, de Zweerstraat en de Daalseweg. Vooral de laatste acht maanden, toen de bouw van het nieuwe pand stagnatie ondervond, moest de heer Holand onder zeer gebrekkig omstandigheden de verkoop leiden in kleine behuizingen aan de St. Annastraat en de Van Triëstweg.
Alle leed is gisteren echter geleden! Een zeer grote ruimte staat de heer Holland nu ter beschikking. Dames- en herenschoenen (specialiteit in steun- en gemakschoeisel) zijn te kuste en te keur uitgestald. Aan de zaak zijn een pedicure- en een manicure-salon verbonden, alsmede reparatie-inrichting voor schoenen en kousen (van dit laatste artikel tevens verkoop) en men zal speciale aandacht wijden aan de orthopaedie. Ook van deze zaak komt het architectonisch gedeelte -met ere- aan de heer J.R.G. Rodenburg toe, de Nijmeegse aannemer Molenaar was de uitvoerder. (Nijmeegsch dagblad, 6-10-1951)
Het pand met de 2 pilaren in het midden is dat van Jacobs: Winkelpanden aan de noordzijde met v.l.n.r. Lunchroom annex Banketbakkerij Pleinzicht (van W.H.P.A. Cornelissen, nr. 135), Sigarenmagazijn H.W.R. Brans (nr. 136), Juwelier en Horloger A.J. Janssen (nr. 137), P. Jacobs Textiel en Tricotage (nr. 140), Cafetaria Centrum Expresse (van Albert en Piet Cloosterman, nr. 141), Schoenmagazijn A.J. Holland (nr. 143), Foto A.M. Verweij (nr. 145) en Parfumerie en Bijouterie J.E. Albers (nr. 146), 1952 (Foto Grijpink via F31841 RAN)
Architect G.B. Treur ontwerpt de nieuwbouw voor de modezaak Jacobs. Daarbij is het (een van de) laatste gebouwen op de noordflank van Plein 1944. De zaak van Jacobs was tweemaal verloren gegaan in de oorlog. November 2023 zit Jacobs Mode nog steeds in het pand Plein 1944.
Bij de opening in november 1952 schrijft de Gelderlander:
“Aan de Houtstraatkant van het Centrumplein heeft de wethouder Duives vanmiddag de manufacturenzaak van de heer P. Jacobs geopend. Daarmee is voor de heer Jacobs een einde gekomen aan de jaren, waarin zijn bedrijf zich niet ontplooien kon. In Februauri ’44 vernielden bommen het pand in de Houtstraat, precies tegenover de plaats waar de nieuwe zaak nu staat. Bij Huting in de Van Welderenstraat werd een tijdelijk onderkomen gevonden en daarna een meer blijvend tehuis in het pandje aan de Korte Burchtstraat. In September ’44 vernielde het vuur de zaak opnieuw. Wie denken zou dat de energie van de heer Jacobs toen lamgeslagen was, vergist zich.
Plan tot herbouw van een winkel met 2 bovenwoningen a/h Plein 1944 te Nijmegen v/d heer P.E. Jacobs, G.B. Treur, datum tekening 29-12-1950 (D12.412427)
Anderhalf jaar later werd een noodwinkel op het Kelfkensbos betrokken en na zes en een half jaar noodwinkelen is nu het nieuwe pand, van 2000m3 gereed gekomen. Architect G.B. Treur heeft er iets bijonders van gemaakt dank zij de medewerking van aannemersbedrijf Verstegen en Zoon uit Montfoort. De winkelbetimmering werd door de eigenaar zelf ontworpen in samenwerking met de uitvoerders de firma Van Besselaar en Zonen uit Haps. Een fraaie, ruime winkel is het resultaat. Alle artikelen zijn overzichtelijk in vakken langs de wanden geplaatst terwijl toonbank- en wand-vitrines de aandacht op bepaalde artikelen vestigen. In het midden is ruimte gevonden voor het uitgebreide tricotvak, waarin een keurcollectie mantelpakken etc. Achter de winkel, Het Centrumplein is een flink magazijn. Een lift vergemakkelijkt het transporteren van goederen uit de kelders naar de winkel. Het Centrumplein is een mooi pand rijker en daarmee nadert de zuidgevel van het plein zoetjesaan de voltooing. Het ga de energieke heer Jacobs goed.” (De Gelderlander 20/11/1952)
Jacobs Mode is november 2023 nog steeds gevestigd op Plein 1944.
Mijlpaal Hunnerberg in de mist: Quo Vadis?, oktober 2023
De Mijlpaal is het startpunt van de fietsroute Via Romana, een route tussen Nijmegen en Xanten. Deze zuil is gemaakt van tufsteen en in december 1993 geplaatst. Het is een geschenk van de gemeente ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de VVV Rijk van Nijmegen. De VVV vierde in 1989 haar 100-jarig bestaan, het moment dat haar voorganger “Nijmegen Vooruit” was opgericht.
Route
100 jaar VVV Rijk van Nijmegen, oktober 2023
Mijlpaal Hunnerberg via Romana, oktober 2023
De fietsroute verbindt Nijmegen met Xanten. Deze fietstocht is 257 kilometer lang, heen en terug. Deze route volgt de heirbaan die in de eerste eeuw ten westen van de Rijn is aangelegd om de militaire kampementen met elkaar te verbinden. Na het Romeinse Rijk bleef deze weg belangrijk, daarom zijn ook bezienswaardigheden van na de Romeinse tijd te zien.
Mijlpaal
Mijlpaal Hunnerberg opschrift: Noviomagus en Colo Traiana, oktober 2023
De mijl is een lengtemaat die door de Romeinen is ingevoerd. Het is afkomstig van het latijn: milia passuum of milliaria. Deze mijl geeft letterlijk hoe ver het nog lopen is: milia passuum betekent `1.000 passen. 1.000 passen staat 1 pas gelijk staat aan 2 stappen of 5 pedes (voeten). 1 Romeinse mijl is ongeveer 1478 meter.; een voet ongeveer 29,6 centimeter.
De Romeinen plaatsten bij belangrijke heirbanen om elke mijl een paal. Meestal stond op die paal:
de afstand, dus uitgedrukt in altijd mijlen naar de dichtstbijzijnde grote plaats
de namen van de plaatsen welke de baan met elkaar verbond
wie de weg had aangelegd en onderhield, en de keizer in wiens naam het werk was verricht.
In het Valkhof staat een dergelijke mijlpaal. Deze stond aan de heirbaan van Nijmegen naar Rindern. Hij is in 1628 gevonden ter hoogte van het voormalige gemeentehuis van de gemeente Ubbergen. Overigens ligt de Rijksstraatweg op de voormalige heirbaan. Op deze mijlpaal staat ook de naam van keizer Trajanus vermeld. Het is tegenwoordig te zien in Museum het Valkhof.
Mijlpaal Museum Valkhof (Joris1919 via Wikipedia, CCO)
Trajanus
De mijlpaal staat feitelijk tegenover het beeld van keizer Trajanus. Deze bevindt zich tegenover, op het talud. Deze keizer gaf rond het jaar 100 Ulpio Noviomagus Batavorum (Nijmegen) haar stadsrechten. Ook stichtte hij rond die tijd Colinio Ulpio Traiana (in de buurt van Xanten).
Wonen in Nijmegen 