Berberisschool september1958 architect Ockhuysen maker foto J.F.M. Trum f12509 CC-BY-SA
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Jongensschool Sint Jozef architect Okhuijsen

Rond 1956 Berberisstraat 4 Heseveld

Berberisschool september1958 architect Okhuysen of Okhuijsen maker foto J.F.M. Trum f12509 CC-BY-SA
Berberisschool september1958 architect Okhuysen of Okhuijsen maker foto J.F.M. Trum f12509 CC-BY-SA

De Jozefschool/Josepschool is rond 1956 gebouwd als dubbele school: de Jozefschool voor jongens, de naastgelegen Imelda school voor meisjes. De scholen hebben twee keer over 7 klassen: in de jaren 50 was voor veel leerlingen de lagere school het laatste onderwijs dat ze kregen. De school had daarom 7 klassen, zodat de leerlingen op 14-jarige leeftijd konden gaan werken.

Later, rond de jaren 70 zijn de scholen samengegaan als Berberisschool. Tegenwoordig heet de school de Zonnewende.

Berberisstraat, september 2022 Google Streetview Oude Jozefschool/Josephscool, later samengegaan met de meisjesschool Imelda als Berberisschool nu Zonnewende
Berberisstraat, september 2022 Google Streetview
Advertentie voor aanmelding De Gelderlander 12/5/1956

Bronnen

Omschrijving foto RAN

Kantongerecht Oranjesingel Nijmegen architect Metzelaar maart 2023; Rijksmonument
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Kantongerecht Nijmegen: Historie en Architectuur van Metzelaar

1905-1906 Oranjesingel 56, Rijksmonument

Kantongerecht Oranjesingel Nijmegen architect Metzelaar maart 2023; Rijksmonument
Kantongerecht Oranjesingel, architect Metzelaar (maart 2023)

Architect Metzelaar bouwde het kantongerecht aan de Oranjesingel in 1905-1906 in opdracht van het Ministerie van Justitie.

Het gebouw is opgetrokken in “sobere neorenaissance-stijl”.

Aanvankelijk was er een inpandige conciergewoning, welke later bij de rechtbank betrokken is.

Willem Cornelis Metzelaar

Willem Cornelis Metzelaar (Rotterdam, 9 augustus 1849 – Den Haag, 18 augustus 1918) is in 1902 benoemd tot Hoofdingenieur voor de gevangenissen en rechtsgebouwen. Daarvoor was hij assistent van zijn vader Johan Frederik Metzelaar (1818-1897), die eveneens Hoofdingenieur was geweest. Metzelaar heeft veel instellingen ontworpen, waaronder bijna 30 kantongerechten: het nieuwe Wetboek van Strafrecht was in 1881 ingevoerd. Tot 1914 leidde dit in Nederland tot veel bouwactiviteiten, waarbij de Metzelaars de architecten waren. Het kantongerecht van Nijmegen lijkt sterk op dat van Helmond (1905-1906). Daarnaast lijkt het op de rechtbank van Oirschot (1905-1906).

Voormalig Kantongerecht Helmond
(Rosemoon via Wikipedia CC BY-SA 3.0)
Voormalig Kantongerecht Oirschot
(Rosemoon via Wikipedia CC BY-SA 3.0)

Een nieuw kantongerecht

Vóór de nieuwe rechtbank was deze ondergebracht in het raadhuis. Het artikel van het PGNC over de opening van de rechtbank noemt 2 redenen voor de bouw van een eigen rechtbank:

  • Ook de gemeenteadministratie was uitgebreid
  • De eigen behoefte van de Rechtbank (waarbij de omvang en kwaliteit van de zaken een eigen gebouw rechtvaardigde)
Oranjesingel: op de hoek de Rechtbank met links daarvan Van Schevichavenstraat, datering foto 1909-1911 (Firma J.F. Kloosterman via F89829 RAN)
Oranjesingel: op de hoek de Rechtbank met links daarvan Van Schevichavenstraat, datering foto 1909-1911 (Firma J.F. Kloosterman via F89829 RAN)

Op de site van Rijksmonumenten (tevens bron van dit artikel) staat een uitgebreide beschrijving van het uiterlijk. Het PGNC geeft een beschrijving van de binnenkant: “Het is in twee groote deelen te splitsen: de beneden-verdieping, waar de inspectie en registratie der domeinen enz. zijn ondergebracht, en de eerste etage, waarheen een koninklijke trap leidt. De fraai ingerichte rechtszaal vormt uit den aard het hoofdvertrek, voorts heeft men de flinke, eenvoudig doch degelijk uitgevoerde getuigenkamer, de griffie, de bureaux van den kantonrechter en van den griffier.” Tussen de vensters boven de ingang staat “Kantongerecht” weergegeven.

Status vanaf 2002

In 2002 vond de afschaffing van het kantongerecht als zelfstandige rechtbank plaats. Daarbij werd Nijmegen zittingsplaats voor de sector kantongerecht van de rechtbank Arnhem (Wikipedia). In 2001-2002 vond renovatie en uitbreiding van het gebouw plaats.

Het gebouw van het Kantongerecht; (Rechtbank Gelderland), foto gedateerd 1935 (F29104 RAN)
Het gebouw van het Kantongerecht; (Rechtbank Gelderland), foto gedateerd 1935 (F29104 RAN)

Artikel PGNC bij de opening van het Kantongerecht

Het PGNC schrijft bij de opening in 1907:

Nijmegen, 15 Januari. Inwijding Kantongerechtsgebouw.

Het nieuwe Kantongerechtsgebouw aan den Oranjesingel hoek van Schevichavenstrat is heden op plechtige wijze in gebruik gesteld. Omstreeks 12 uur vereenigden zich in de zittingszaal van het nieuwe gebouw de verschillende autoriteiten en verdere genoodigden. Achter de tafel hadden plaats genomen de Kantonrechter mr. A.H.M. van Berckel, de vertegenwoordigers van Z.Exc. den minister van Justitie mr. C. Loosjes, referendaris en chef der vierde afdeeling van het departement van Justitie, en de heer W.C. Metzelaar, hoofdingenieur voor de gevangenissen en rechtsgebouwen, verder de ambtenaar van het Openbaar Ministerie mr. Bouman en de griffier jhr. Mr. F.E. von Weiler tot Poelwijk. Voorts waren tegenwoordig alle leden van het College van Burg. en Weth. Van Nijmegen, de Kantonrechters-plaatsvervanger mrs. Bijleveld, Phaff en van der Goes, de adcocaten, notarissen, deurwaarders bij het Kantongerecht en overige belangstellenden.

Mr. Loosjes voerde het eerst het woord en bracht in herinnering de wordingsgeschiedenis van het nieuwe gebouw. Hij herinnerde aan den ouden toestand in het Stadhuis, waar Gemeente en Rechterlijke Macht een huis bewoonden, iets wat een halve eeuw geleden weinig bezwaarlijk was, maar wat thans niet dan met grote moeilijkheden gepaard ging. Tweeërlei, aldus de spreker, was de drang geweest om het Nijmeegsch Kantongerecht in een nieuw en eigen gebouw te huisvesten, eenerzijds de steeds toenemende uitbreiding der gemeente-administratie, anderzijds de wenschelijkheid voor de Rijksrechtspraak naar eigen Rijkswoning. En warme hulde bracht spr. aan het initiatief en de medewerking in dezen van den Kantonrechter mr. van Berckel. Spr. releveerde hoe het eigenaardig was, dat het Kantongerecht, na de samenwerking met de Gemeente-administratie, thans met een tak der Rijks-administratie werd ondergebracht, waar in het nieuwe gebouw èn de registratie en domeinen èn het Kantongerecht zouden zijn gehuisvest, aldus een band leggende tusschen ’s Rijks Financiën en ’s Rijks Justitie.

Aan het einde van zijn rede gekomen zijnde, stelde spreker de zorg voor het nieuwe huis en alles wat daarbij hoorde in handen van mr. van Berckel, die zich steeds in het Nijmeegsch Kantongerecht als een voortreffelijk huisvader had betoond. Daarna verklaarde spr. namens de Regeering het nieuwe gebouw ingebruikgesteld ten behoeve van het Kantongerecht-Nijmegen.

Mr. van Berckel, Kantonrechter, nam alsnu het woord om dank uit te spreken allereerst aan H.M. de Koningin, volgens onze constitutioneele wetgeving allereerst de stichtster van het nieuwe gebouw, verder aan den oud-minister Loeff en minister van Raalte, aan mr. Loosjes en den heer Metzelaar voor hunne toewijding in dezen, aan het Gemeentebestuur van Nijmegen, dat een zoo groote medewerking aan den dag had gelegd, aan allen verder, die het hunne hadden bijgedragen om te komen tot het nieuwe gebouw, zoozeer gewenscht, noodig en door de leden van het Kantongerecht met groote vreugde begroet, niet het minst aan den griffier mr. von Weiler tot Poelwijk, op wiens spr. hoofdzakelijk het initiatief in dezen wenschte over te brengen.

Spr. schetste hoe het ten Stadhuize gehuisvest zijn van de Gemeente en de rechtspraak in het kanton Nijmegen steeds, ondanks het verouderde van den toestand, naar volle bevrediging was geweest van beide gehuisvesten, in welk verband spr. een bijzonder woord van dank richtte tot Nijmegen’s voortreffeljken burgemeester, den heer F.M.A. van Schaeck Mathon.

Noodig was de nieuwe toestand zeer zeker en spr. was verblijd dat thans het kantongerecht in eigen woning was ondergebracht. Want werkelijk, voor een kantongerecht als dat van Nijmegen, dat, hoewel het slechts tweede-klasse is, desniettegenstaande de negende plaats onder de kantongerechten in Nederland inneemt en in afgedane burgelijke en strafzaken tal van eerste klasse kantongerechten overvleugelt, mocht een eigen huis wel noodzakelijk geacht worden.

En thans aanvaardde spr. dan gaarne de zorgen over zijn nieuwe woning, waarin hij met alle kracht zou trachten een goed huisvader zijn.

Hiermede was de officieele plechtigheid ten einde.

Het nieuwe gebouw, geleden op de grens van oude en nieuwe stad en zeer zeker op een der fraaiste punten der gemeente opgetrokken, kan zonder voorbehoud geroemd worden voor de praktischen inrichting, de keurige afwerking der verschillende vertrekken. Het is in twee groote deelen te splitsen: de beneden-verdieping, waar de inspectie en registratie der domeinen enz. zijn ondergebracht, en de eerste etage, waarheen een koninklijke trap leidt. De fraai ingerichte rechtszaal vormt uit den aard het hoofdvertrek, voorts heeft men de flinke, eenvoudig doch degelijk uitgevoerde getuigenkamer, de griffie, de bureaux van den kantonrechter en van den griffier.

Zeer zeker kan het nieuwe gebouw, dat hedenmorgen is in gebruik gesteld, een sieraad voor Nijmegen genoemd worden; onze stad mag zich in het bezit ervan verheugen, en het kan niet anders, of het zal voor de belangen van de rechtspraak binnen ons kanton allerzins bevorderlijk zijn.” (PGNC 16/1/1907)

Bronnen en meer lezen:

Rijksmonumenten Deze geeft een uitgebreide omschrijving van het uiterlijk en wat de redenen van de monumentstatus zijn

Wikipedia Willem Metzelaar Hierbij is een overzicht van zijn werk opgenomen

Wikipedia Kantongerecht Nijmegen

Wikipedia Lijst van Kantongerechten Nederland

Noviomagus

Oranjesingel

Deze pagina verzamelt artikelen die over de Oranjesingel zijn verschenen. De Oranjesingel is vernoemd naar het Bolwerk Oranje, dat aan…

Oranjesingel 2c, 4, 6 en 6a

Het linker hoekpand was voorheen in gebruik door De Kerk van de Nazarener, welke huisnummer 2a had. Tegenwoordig zit Manna…

Klooster en kweekschool voor meisjes, architect Joseph Seelen (Uit Katholieke Illustratie via RAN F9292)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Klooster annex normaalschool en lagere school

1923-1924 Groesbeekseweg 146-152

Orde Filles de la Sagesse (Dochters der Wijsheid), klooster en kweekschool voor meisjes in (voorheen gevestigd in een pand aan de Lange Hezelstraat ). Het gebouw is ontworpen door de architect Joseph Seelen (18-10-1871 Venlo - 16-10-1951 Heerlen). Een jaar later werd het complex uitgebreid met een meisjesschool voor L.O. en M.U.L.O. , ook naar een ontwerp van zijn hand , 1/5/1923, Uit Katholieke Illustratie via RAN F9292
Klooster en kweekschool voor meisjes, architect Joseph Seelen (Uit Katholieke Illustratie via RAN F9292)

Op 1 mei 1923 vond de inwijding plaats van het klooster en kweekschool voor meisjes aan de Groesbeekseweg plaats. Dit klooster en deze school was van de orde Filles de la Sagesse (Dochters der Wijsheid). Het was een orde die oorspronkelijk afkomstig uit Frankrijk. Vanwege religieuze moeilijkheden aldaar was Nijmegen een van de plaatsen waar deze zusters zich vestigden, in de Lange Hezelstraat. Een jaar na de opening in 1923 vond uitbreiding plaats met een meisjesschool voor L.O. en M.U.L.O.

Op het einde van dit artikel staat een uitgebreid verslag van de opening op 1-5-1923 weergegeven.

Uitbreiding

Rond 3 september 1923 vindt de aanbesteding van “de bouw van een Klooster en Kapel aan de Groesbeekschen weg voor de Congregatie der Eerwaarde Zusters ‘Filles de la Sagesse’ te Nijmegen plaats. Deze is onderhands opgedragen aan de firma Hofman & Arts, voor het bedrag van f 197.290,-.

Daarnaast is de bouw van een Lagere en U.L.O.-school aan den Groesbeeschen weg eveneens opgedragen aan de firma Hofman & Arts, die met f 55.6700,- de laagste inschrijving hadden. (PGNC 3/9/1923).

Ook hier is Jos. Seelen de architect.

Seelen, Jozef

Dat de Filles de la Sagesse bij Jozef Seelen (18-10-1871 Venlo -16-10-1951 Heerlen) uitkwam, is niet vreemd: Schimmert, de hoofdvestiging van deze orde in Nederland, ligt op ongeveer 15 kilometer van Heerlen.

 Jozeph Seelen werd in 1900 de eerste gemeente-architect van Heerlen. Bovendien had hij zijn eigen bureau. Op 1913 stopte hij als gemeente architect. Heerlen vertelt: ““Seelen had goede contacten met verscheidene religieuze ordes in Heerlen die hem de nodige opdrachten bezorgden. In deze tijd heeft hij ook veel projecten buiten de gemeente- en provinciegrenzen gerealiseerd. Hij bleef altijd gevestigd in Heerlen. Volgens de nazaten van Seelen nam zijn oudste zoon Henk regelmatig het schrijfwerk op de tekeningen voor zijn rekening omdat hij een prachtig handschrift had. Samen ging hij met zijn zoon Henk Seelen op de fiets naar de werklocaties, ook ver buiten Heerlen. Henk noteerde daar de aanwijzingen van zijn vader bij de werktekeningen. Daarna kon dit verder verwerkt worden in het kantoor.”

Gevonden werken

WanneerWatWaarOpmerkingenBron
1897TorenWeltertuijnstraat 49, WeltenH. Martinus: toevoeging torenhttps://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/welten/martinus (incl foto) https://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
ong 1900winkelKlompstraat-Wilhelminaplein https://www.rijckheyt.nl/sites/rijckheyt/files/pdf/persoonsdocumentatie/Seelen,%20Jos.pdf
1904WoonhuisValkenburgerweg 22, HeerlenEigen woonhuishttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1909-1910KloosterRector Driessenstraat 2, HeelKlooster St. Joseph, Heelhttps://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/heel/klooster-st-joseph-heel (incl foto)
1910Kerk en kloosterSittarderweg 139, HeerlenMartelaren van Gorcum, kerk en kloosterhttps://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/heerlen/martelaren-van-gorcum (incl foto)
 WoonhuisGeleenstraat 55Woonhuis in neogotische vormenhttps://www.rijckheyt.nl/sites/rijckheyt/files/pdf/persoonsdocumentatie/Seelen,%20Jos.pdf
1911-1922  Kolonie Treebeek (enkele ontwerpen van de hand van Seelen)https://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1912  Bernardinuscollege (oorspronkelijke klooster met schoolgebouw)https://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1912-1029Woningenwijk EikenderveldWoningen Spoorwegkolonie (ook architect Henk Stoks) ), iov coöperatieve woningbouwvereniging “Samenwerking”https://heerlentotaal.nl/spoorwegkolonie/  
1917KerkHeerlerbaan, HeerlenSt. Joseph Voltooiing in 1923, gesloopt nav schade mijnbouwactiviteitenhttps://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/heerlerbaan/joseph (incl foto)
1919KapelGasthuisstraat 45, HeerlenKapel voor het klooster Kleine Zusters van de Heilige Joseph/Sanatorium “Huize de Berg”https://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/heerlen/kapel-en-kloostercomplex-huize-de-berg (incl foto)  
1922kloosterGrasbroekerweg 166, HeythuysenKlooster Franciscanessen van Heythuysenhttps://heerlentotaal.nl/franciscanessen-van-heythuysen/ (incl foto)
1922School Mijnschool Bekkerveldhttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1925KerkWeltenKerk Sint Martinus, uibreiding: dwarsbeuken en boordwaartse uitbouw, alles in kunradersteenhttps://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/welten/martinus (incl foto) https://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1926Kapelanie Pacratiuskerkhttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1929SchoolAnjelierstraat in Nieuw Einde, Heerlen https://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1929SchoolLaanderstraat, HeerlenMeisjesschoolhttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1933WoningTempsplein 31, HeerlenWoning Dhr. Driessenhttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/ en https://openmonumentendagheerlen.nl/listing/voormalige-dokterswoning/
1934 Gasthuisstraat HeerlenSint Clara Collegehttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
1940BrandweerkazerneAkerstraat, HeerlenBrandweerkazerne en twee dienstwoningenhttps://www.heerlenvertelt.nl/2016/05/de-eerste-gemeentearchitect-van-heerlen/
 SchoolNobelstraatjongensschoolhttps://www.rijckheyt.nl/sites/rijckheyt/files/pdf/persoonsdocumentatie/Seelen,%20Jos.pdf
 GezellenhuisNuth https://www.rijckheyt.nl/sites/rijckheyt/files/pdf/persoonsdocumentatie/Seelen,%20Jos.pdf
Gevonden werken architect Jos. Seelen

Bij de opening in 1923:

“Heden werd de nieuwe R.K. Kweekschool plechtig ingewijd door den hoogeerw. heer Deken C.A. Van Son.

Deze feestdag voor de Eerw. Zusters Dochters der Wijsheid, wird begonnen met God.

Om negen uur droeg de hoogeerw. heer Deken C.A. van Son een plechtige H. Mis op aan het hoofdaltaar der St. Antoniuskerk aan den Groesbeekschen weg. De eerw. Zusters en de leerlingen der R.K. Meisjeskweekschool woonden met talrijke andere belangstellenden het H. Misoffer bij, waaronder de gregoriaansche misgezangen door de jong dames-kweekelingen op stichtende wijze gezongen werden.

Omstreeks tien uur vingen de plechtige inzegeningen van het kweekschoolgebouw door den hoogeerw. heer Deken aan, die geassisteerd werd door den zeereerw. pater Preller(?) O.P., rector van de eerw. Zusters Dochters der Wijsheid.

Tijdens deze plechtige inzegening volgde een stoet van zusters en kweekelingen de officianten.

In de groote studiezaal hadden zich intusschen de genoodigden vereenigd, die zoo groot in aantal waren dat zij de ruime zaal grootendeels vulden.

Onder de aanwezigen merkten wij zoowel geestelijke als burgelijke autoriteiten, en wel bijna alle zeereerw. heeren Pastoors van de parochies der stad, de zeereerw. heer Goortz uit ’s-Bosch, inspecteur van het Bijzonder Onderwijs en vertegenwoordiger van Z.D.H. Mgr. Arn. Diepen, de zeereerw. paters Dominicanen Kothmann O.P., prior en Tummers O.P., en de heeren mr. Troyen, rijksinspecteur J.O., ds. W.F. Smits, distr. Schoolopz. L.O., H. Vrancken, wethouder van onderwijs, W.H. Peters, dir. Rijkskweekschool. Seelen, architect van de R.K. Kweekschool, enz.

De hoogeerw. heer Denken C.A. van Son, opende de rij van sprekers en verklaarde de H. Mis van dank vanmorgen opgedragen en de plechtige inwijding thans verricht te hebben, om daardoor een hoog bewijs van waardeering te geven voor het vele en goede werk door de eerw. Zusters Dochters der Wijsheid, hier ter stede verricht in het belang van het bijzonder onderwijs.

Jaren lang hebben deze al in stilte en verborgen gewerkte in haar eenvoudig onderwijshuis aan de Lange Hezelstraat. Het was noodzakelijk dat de eerw. Zusters uitzagen naar nieuwe gebouwen, welke meer beantwoordden aan de nieuwe eischen des tijds aan onderwijsinrichtingen gesteld. Men wachtte het gunstige tijdstip af en hierop kwam nu dit mooie onderwijsgebouw tot stand, dat getuigt van durf en ondernemingszin en een eereplaats zal innemen onder de tempels der wetenschap welke de universiteitsstad Nijmegen bezit.

PGNC 2/2/1922

In voortdurend vertrouwen op God bleef men voortgaan op den ingeslagen weg- en dat vertrouwen is niet ijdel voor hen, die werken voor Gods eer.

Spr. vermaande de eerw. zusters op God te blijven vertrouwen, opdat het haar gegeven mocht zijn nog vele jaren zich met den zelfden ijver en even groote opoffering te mogen blijven toeleggen op de hooge taak: van vorming van katholieke leerkrachten voor de jeugd.

De hoogeerw. heer Deken wees op de verantwoordelijke maar tevens heerlijke taak, welke er ligt in de vorming van leeraressen, en welk een ontzaggelijke kracht ten goede er uitgaat van onderwijzeressen, die den leerlingen goed voorgaan en de leerlingen, vooral ook in deugd opvoeden.

Naast de vergankelijke wetenschappen wordt hun immers ook ’t hoogste doel geleerd: op aarde God te dienen en hiernamaals eeuwig gelukkig te kunnen zijn.

Spr. sprak den wensch uit, dat het werk der eerw. zusters steeds voorspoedig zou gedijen, en op haar arbeid immer zou mogen rusten de sympathie der menschen- opdat haar zegenrijk werk zou mogen voortgaan tot in lengte van jaren en tallooze meisjes hier gevormd zouden mogen worden tot uitstekende onderwijzeressen, die haar beste krachten zouden geven aan het onderwijs der katholieke en de kinderen opvoeden tot sieraden der maatschappij.

Mr. Trijen, inspecteur l.o., verklaarde gaarne naar Nijmegen te zijn gekomen, om hier bij deze plechtige opening van de nieuwe bijz. kweekschool blijken van belangstelling te kunnen geven.

Terecht is voor deze plechtige inwijding gekozen den dag van één Mei: het symbool van ontwikkeling, van nieuw leven, nieuwe bloei, van durf, moed en zelfvertrouwen en vertrouwen in den toekomst.

Het bestuur van deze kweekschool, die het werk klein begon, heeft het voortgezet en nu voltooid- en gaf blijk van groot vertrouwen en goed doorzicht.

Spr. verheugde zich er over, dat tevens door de gelijkstelling van het Bijzonder en het Openbaar Onderwijs ook door stichting mogelijk was geworden- al zijn ook hier alle financieele moeilijkheden niet opgeheven.

Maar in volle Gods vertrouwen werd dit stichtingswerk gedaan, indachtig de woorden van de psalmist: ‘Indien de Heer het huis niet bouwt, dan werken degenen, die het huis gebouwd hebben, tevergeefs”.

Moge dan deze kweekschool welke in een ruim, doelmatig schoon gebouw, een schitterende toekomst tegemoet gaan, moge het aantal leerlingen steeds toenemen onder de uitstekende leiding van de docenten, welke zich wijden aan de wetenschappelijke vorming en godsdienstige opvoeding van de leerlingen.

Spr. wees op de mooie roeping van onderwijzers- en hoopte, dat de leerlingen steeds indachtig zouden blijven de geest van offervaardigheid, hulpvaardigheid, welke haar docenten bezielde.

Moge deze geest spreken uit de geheele instelling en moge deze rijk en nuttig werken voor het nageslacht.

Dee zeereerw. heer Rector Goortz uit Den Bosch, inspecteur van het Bijz. Onderwijs, achtte het een aangename taak zijn gelukwenschen bij die der vorige sprekers te mogen voegen. Deze dag is dan een ware jubeldag voor de stichting. Wanneer men van nabij weet, wat de inspanning en zorg het kost een kweekschool op te richen, in stand te houden en tot bloei te brengen, dan begrijpt men nog meer de beteekenis van een dag als deze.

Spr. betuigt zijn hooge waardering voor het werken en streven van de E. Z. Dochters der Wijsheid, die nog juist op tijd haar kweekschool in wezen hadden weten te brengen. Daartoe behoorde energie en doorzicht- Spr. zou de zusters, naast dochters van de Wijsheid, ook dochters van de Kracht en van de Voorzienigheid willen noemen. Zij zijn de zusters van den durf en de daad- en mogen thans op dezen dag verheugd zijn.

Haar werk werd ook rijkelijk gezegend door God, die zich in edelmoedigheid nimmer laat overtreffen.

Als inspecteur van het bijzonder onderwijs wees spr. er op, dat er thans in het bisdom Den Bosch vele kweekscholen zijn voor onderwijzeressen. En hij stelde zich de vraag of deze, de dertiende in de rij, wel noodig was? Was er inderdaad behoefte aan? De practijk bewees haar bestaansrecht. Voornamelijk waar het hier betrof een externaat, waaraan voor Nijmegen en omstreken groote behoefte bleek te bestaan. Katholiek Nijmegen kan de eerw. zusters dan ook dankbaar zijn. Vele leerlingen uit Nijmegen en omgeving ondervinden thans niet de moeilijkheden, welke er gelegen zijn in het bezoeken van een internaat.

Als vertegenwoordiger van Mgr. Arn. Diepen, die reeds de eerw. zusters blijken van zijn gelukwensch had doen toekomen verklaarde spr. nog uitdrukkelijk de eerw. zusters namens Mgr. te moeten huldigen bij de totstandkoming van deezen nieuwe kweekschoolbouw. Mgr. had onder diens vroegere inspectie reeds ondervonden, welk nuttig werk de eerw. zusters stichtten onder de kinderen uit het Bossche diocees en hoe de eerw. zusters tegemoetkomend waren geweest toen werd verzocht mede te voorzien in het tekort aan opleidingsonderricht voor toekomstige katholieke onderwijzers in ons bisdom.

De eerw. Zusters warden toen direct bereid gevonden eenige parallelklassen in te richten voor jongenskweekscholen.

Namens Mgr. Arn. Diepen bracht spr. daarvoor de zusters nog oprechten dank.

Spr. wees vervolgens op de groote betekenis van de katholieke leekenonderwijzeres op de opvoeding van de rijpere vrouwelijke jeugd op de Mulo-scholen en herinnerde aan practische voorbeelden, hoe het stichtende voorbeeld van de leekenonderwijzeres nog van groote opvoedende kracht bleek voor de leerlingen. De echt godsdienstige opleiding der leerlingen kan door de dame-onderwijzeres zoo herlijk bevorderd worden. Spr. hoopt dan ook dat van deze R.K. Kweekschool voor onderwijzeressen vele uitstekende onderwijskrachten zouden komen ten dienste van ons bijzonder onderwijs.

De heer H. Vrancken, wethouder van onderwijs, sprak woorden van waardeering namens het gemeentebestuur, dat in de opening van deze nieuwe kweekschool een teeken van toenemende bloei van het onderwijs in deze gemeente zag.

Spr. herinnerde nog eens aan de school aan de Lange Hezelstraat met de primitieve inrichting en middelen en vergeleek daarmede het grootsche gebouw, voor welks oprichting te dezer stede het gemeentebestuur dankbaar is.

Spr. hoopte, dat de nieuwe groote uitbreidingsplannen in de naaste toekomst ook verwezenlijkt zouden woren en wenschte de instelling den grootst mogelijken bloei en groei toe.

De eerw. pater A. H. Preller O.P. dankte namens de eerw. Zusters voor alle woorden van waardering en hulde, door geestelijke en wereldlijke autoriteiten aan haar instelling gewijd.

Spreker wees op het ijveren en streven der Zusters, die inderdaad Zusters van de Voorzienigheid zouden genoemd mogen worden, om tot deze huidige uitbreiding van de kweekschool te komen. De Voorzienigheid heeft ten slotte ook hier alles ten goede geleid.

De eerw. Zusters kwamen jaren geleden naar Nijmegen en namen een Bijzondere Bewaarschool op zich- een school welke eenigzins achteruitgaand was.

Het aantal leerlingen breidde zich steeds uit en in 1920 kwam men tot de instelling van de Kweekschool, dank zij niet weinig den sympathieken steun van den heer ds. Smits, den districts-schoolopziener.

Naast God hebben de eerw. Zusters dan ook veel aan den heer Smits te danken voor de totstandkoming van deze kweekschool.

Volgens dankte pater Preller den hoogeerw. heer Deken, die als president van het St. Josefsschoolbestuur zozeer ijvert voor het bijzonder onderwijs, de zeereerw. heer Goortz, wien spreker tegelijk verzocht den welgemeenden dank over te brengen aan Mgr. Arn. Diepen.

Spr. dankte den Rijksinspecteur van het L.O. den distr.-schoolopziener, den wethouder Vrancken en verdere leden van het college van B. en W. in wier welwillende belangstelling spreker de nieuwe R.K. Kweekschool voortdurend aanbeval. Spr. dankte de ouders der leerlingen en rekende op voortdurende samenwerking tusschen de bestuurderen en docenten der kweekschool.

Spr. dankte de oud-leerlingen der school voor haar belangstelling en wees er op dat er in Nijmegen wel bijna geen bijzondere Katholieke meisjesschool zal zijn, waar niet een of meerdere onderwijzeressen oud-leerlingen dezer R.K. kweekschool als doccalen (?) werkzaam zouden zijn.

Spr. dankt ten slotte allen die belangstelling getoond hadden.

Het H. Hart-beeld werde door den eerw. Pater Preller O.P. plechtig geintromiseerd.

Een beschrijving der school volgt morgen.” (De Gelderlander 1/5/1923)

Oranje Hotel Spoorstraat foto gedateerd 1910 grote verbouwing en uitbreiding door architect Bieling van bureau Buskens F56313
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Oranje Hotel architect Bieling Buskens

1906, Stationsplein (Spoorstraat/Stationsweg)

Oranje Hotel Spoorstraat foto gedateerd 1910 grote verbouwing en uitbreiding door architect Bieling van bureau Buskens F56313
Oranje Hotel Spoorstraat foto gedateerd 1910 grote verbouwing en uitbreiding door architect Bieling van bureau Buskens (F56313 RAN)

Directeur Gerstenberg gaf in 1906 opdracht voor een grote uitbreiding van het Oranje Hotel. Deze lag aan het Stationsplein met links de Spoorstraat en rechts de Stationsweg. Het ontwerp was van architect Bieling van architectenbureau Buskens.

Het PGNC schreef bij de opening in oktober 1906:

Nijmegen, 22 October. Het Oranje-Hotel.

Wij hoorden dezer dagen door iemand, die het weten kan, zeggen, dat Nijmegen staat in het teeken des tijds, dat wil zeggen, dat het met den tijd medegaat en genoemde spreker had daarmede in het bijzonder het oog op het hotelwezen hier ter stede. Nu, dit moet erkend, dat het hotelwezen hier in de laatste jaren een groote vlucht heeft genomen. Vooral, wat familiehotels betreftt, bezit onze stad reeds een gevestigden naam. Tot dergelijke, op royale wijze ingerichte hotels behoort het “Oranje-hotel”, dat onder het directeurschap van den heer Gerstenberg langzamerhand eene algeheele verandering heeft ondergaan en thans tot een der eerste hotels alhier gerekend kan worden. Eenigen tijd geleden is het weer met een nieuwen vleugel verrijkt, welke aan het gebouw een nog imposanter uiterlijk geeft. Aan den bouw van dit gedeelte is groote zorg besteed.

Onmiddellijk, nadat men den koninklijken hoofdingang van het hotel is binnengetreden en men aan de linkerhand de ruime conversatie- en leeszaal is gepasseerd, heeft men de breede marmeren trap voor zich, waar, boven het eerste bordes, de fraai uitgevoerde koepel van gekleurd glas- een ineensmelting van zachte oranje en groene tinten- zeer de aandacht trekt. Een paar lampen, door de firma Goette onder aan de trap aangebracht, geven bij avond een aardig effect.

Het gebouw omvat twee etages en telt in het geheel 60 kamers. Evenzeer als dit geldt voor de geheele restauratie, zoo zijn inzonderheid bij de inrichting der logeerkamers in den nieuwen vleugel de beste snufjes op modern gebied in toepassing gebracht. Een bijzonderheid mag allereerst wel worden genoemd, dat alle kamers voorzien zijn van balcons, hetgeeen zeer zeker den vrijen toegang van lucht en licht zeer bevorderlijk is. Trouwens, zoo ergens, dan beantwoordt de inrichting van het “Oranje-hotel” aan dezen eersten eisch van modern leven. Maar er is meer. Noemen wij dan de frissche, stijlvol-moderne meubileering, meest in eikenhout, hoewel wij ook een paar salons konden bewonderen- want dit is het juiste woord- uitgevoerd in stijl Louis XV en in Italiaansch notenhout. En verder de keurige stoffeering van alle kamers zonder uitzondering, terwijl ook op de ondergeschikte punten aan alles de meeste zorg is besteed. Zoo zijn alle kamers voorzien van dubbele deuren, voor Nijmegen iets nieuws; zoo merkten wij aan de deuren Duitsche schanieren op, ook iets nieuws, hoewel over de practische toepassing daarvan de meeningen verdeeld zijn; zoo viel het telkens op, dat de kamers- ook in de tweede etage- zeer hoog van verdieping zijn. In alle opzichten is merkbaar het streven om zooveel mogelijk den logés ten gerieve te zijn. Prachtige electrische verlichting, in alle vertrekken centrale verwarming, mooie belichting, frissche lucht- alles inderdaad wijst er op, dat het nieuwste bij de restauratie van het Oranje-Hotel in toepassing is gebracht.

Ook voor de uitvoering niets dan lof- zij kan niet dan tot warme aanbeveling strekken van hen, wien dit werk werd opgedragen. Het plan van de metamorphose van het Oranje-Hotel, werd ontworpen door de firma Berndsen en Braam, die ook met de uitvoering belast zijn geweest. Dit is evenwel geschied onder toezicht van den heer Bieling, architect bij den heer Buskens, door wien aan een en ander ook de laatste hand is gelegd.

Maar de nieuwe inrichting zou niet tot haar volle recht zijn gekomen, ware het niet, dat de firma Drukker en Cohen met artistieke hand de meubileering en stoffeering in de vertrekken hadden gebracht, althans het leeuwendeel daaraan had gehad, want ook de firma Bahlmann heeft in dit opzicht verdienstelijk werk geleverd.

Het stukadoorswerk werd bezorgd door den heer Is. van Haaren. Dat dit bij hem in goede handen was, behoeft geen betoog.

Maar in de lange winteravonden, die aanstaande zijn, zou van dit schoons veel verloren gaan, indien niet de firma Alewijnse en Co. zeer zeker eerste technici op haar gebied, gezorgd had voor de electrische installatie, waarbij alwêer het nieuwste in praktijk is gebracht. Een zuiggasmotor is in bewerking, die waarschijnlijk binnen niet te langen tijd in dienst wordt gesteld.

Vermelden wij ten slotte nog, dat de centrale verwarming, die, gelijk wij reeds meldden, door het geheele gebouw loopt, werd bezorgd door Bechem en Post te Hagen (Wf.), waarbij door een kunstigen automatische seinfluit alle gevaar is gemeden, dan gelooven wij wel de voornaamste bijzonderheden van den aanbouw van het Oranje-hotel vermeld te hebben en durven wij gerust te onderschrijven, dat dit hotel, wat inrichting en exploitatie betreft, met de allereerste kan wedijveren.

Ter herdenking van het totstandkomen van dezen vleugel gaf de heer Gerstenberg Zaterdagavond een groot diner aan zijne logés en eenige invités, waarop een allergezelligste toon heerschte en menige toast werd uitgebracht op den voortdurenden bloei van het Oranje-hotel en op het bestuur van den heer Gerstenberg.” (PGNC 23/10/1906)

Een grote woning met schuur, architect Ibes, foto 1987 (Bertus van As via F13825 RAN CC-BY-SA)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Gemeentelijk Monument: Woonhuis aan Bredestraat 100, architect Ibes

1936, Huidig adres: Bredestraat 100, Gemeentelijk monument

Een grote woning met schuur, architect Ibes, foto 1987 (Bertus van As via F13825 RAN CC-BY-SA)
Een grote woning met schuur, architect Ibes, foto 1987 (Bertus van As via F13825 RAN CC-BY-SA)

Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. Kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen vroeg architect W.S. Ibes voor het ontwerp. Op 18-8-1936 besteedt W.S. Ibes het bouwen van een landhuis met schuur aan de Breedestraat aan (De Gelderlander 13/8/1936). De aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge.

Gemeentelijk Monument

Het woonhuis met schuur en hekwerk is een gemeentelijk monument. Op haar site staat een uitgebreide omschrijving. Als waardering:

“Architectuurhistorische criteria
Het WOONHUIS MET SCHUUR EN HEKWERK aan de Bredestraat is, voor wat
betreft exterieur en interieur, een goed bewaard gebleven voorbeeld van een woonhuis
gebouwd in een traditionalistische bouwstijl. Het huis bezit meerdere waardevolle
interieurelementen waaronder terrazzovloeren in de vestibule, de gang en de keuken,
fraaie schouwen in de woonkamer en de slaapkamer en plafonds van triplex met latten in geometrische patronen. Als zodanig heeft het woonhuis architectuurhistorische waarde.

Stedenbouwkundige criteria
Het WOONHUIS MET SCHUUR EN HEKWERK, vormt een belangrijk en
beeldbepalend onderdeel van de historisch gegroeide reeks van woonhuizen, boerderijen en villa’s aan de Bredestraat in Hees. Het woonhuis, de schuur en het hek hebben een ensemblewaarde ten opzichte van elkaar. Als zodanig heeft het ensemble
stedenbouwkundige waarde.

Cultuurhistorische criteria
HET ENSEMBLE is een goed voorbeeld van woonhuis met bedrijf aan huis dat is
geliëerd aan de agrarische sector. Het geeft een representatief beeld van hoe welgestelden woonden en werkten in Hees in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Als zodanig heeft het ensemble cultuurhistorische waarde.”

Woonhuis ('Germina') met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. In dat jaar gaf kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen aan architect W.S. Ibes opdracht het geheel te ontwerpen. Aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge, 2013 (Henk van Gaal via DF3459 RAN CC0)
Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. In dat jaar gaf kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen aan architect W.S. Ibes opdracht het geheel te ontwerpen. Aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge, 2013 (Henk van Gaal via DF3459 RAN CC0)
Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN). De architecten waren Semmelink en Hofkamp
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Nutsschool architect Semmelink en Hofkamp

1889, Hertogplein

Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN). De architecten waren Semmelink en Hofkamp
Rechts de Nutsschool, links de Hertogstraat, 1900 (F27388 RAN)

Nadat de school aan de Kaaskorversgas te klein geworden was, richtte de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen een school aan het Hertogplein op. In 1889 ging deze Nutsschool open. Hiervan waren Semmelink en Hofkamp de architecten. De school is rond 1968 gesloopt.

Bij de opening schrijft het PGNC onder andere:

“Nadat in het jaar 1816 ook hier ten stede een Departement van die Maatschappij was opgericht, hadden zijne leden weldra begrepen, dat de bedoelingen van den stichter niet konden verwezenlijkt worden, zonder verbeterd onderwijs, al het beste middel tot volksbeschaving en volksontwikkeling. Den 22en October 1821 werd de “Nutsschool” door den toenmaligen voorzitter van het Dep., dr. A. Moll, geopend in een lokaal in de Jodengas, hetwelk thans tot openbare verkoopingen dient. In de maand December 1823 werd de school verplaatst naar het lokaal, waar zij tot den dag van heden, dan ruim 65 jaren lang, gehuisvest was, in de Kaaskorversgas bij de Broerstraat. Jaren lang bleven de schoolgebouwen onveranderd en bleef het getal leerlingen op dezelfde hoogte, verdeeld over twee lokalen, die nog heden, schier in denzelfden staat, aanwezig zijn en waarvan nog menig Nijmegenaar de herinnering trouw bewaart.

Ten jare 1865 deed zich evenwel behoefte aan verandering en uitbreiding gevoelen. De onderwijzerswoning verdween en maakte plaats voor drie schoollokalen en eene gymnastiekzaal. Nu nam onder den hoofonderwijzer Japikse de school aanhoundend in bloei toe. De ontmanteling der vesting werkte mede om het aantal der leerlingen steeds te doen aangroeien, totdat de oprichting der aan de Rijkskweekschool voor onderwijzers verbonden leerschool, in dezen aanwas een zekeren stilstand bracht. Dit duurde evenwel niet lang. Weldra vermenigvuldigden de aanvragen om plaatsing zich zoozeer, dat e bestuurskamer, de koffiekamer en een bergkamer op de bovenverdieping in schoollokalen herschapen worden.

Thans drong zich aan het Bestuur en aan de leden van het Departement meer en meer de overtuiging op, dat een nieuw, naar de eischen des tijds ingericht schoolgebouw eene behoefte voor het Departement, ja voor onze stad mocht heeten. Na een enkelen misgreep slaagde men in het vinden van een geschikt terrein. De heeren Semmelink en Hofkamp namen de taak op zich om een plan te ontwerpen, dat aan alle eischen voldeed en dat, nu het verwezenlijkt voor onze oogen staat, den bouwmeesters zoowel wat praktische inrichting als wat sierlijkheid van vormen betreft grootelijks tot eer verstrekt. De nette, ruime lokalen, de luchtige gangen, de fraaie gymnastiekzaal en de inrichtingen tot luchtverversching en tot verwarming, volgens de wenken van deskundigen tot stand gebracht overeenkomstig de voorschriften der hygiëne, maken een allerbehagelijksten indruk. Zoo is hier voortgezet wat het voortgeslacht begon. “Zal ook deze school,” vroeg de spreker, “evenvele jaren als de vorige aan haar doel beantwoorden? Zal ook hier geslacht na geslacht zijne eerste opleiding en vorming ontvangen? Wie, die het zeggen zal? Maar laat ons ten minste tevreden zijn met de gedachte, dat wij iets voor het levend geslacht hebben gedaan en laat ons leven in het vertrouwen, dat, ook waar wij dwaalden, ons werk door hen, die na ons komen, nog beter zal worden voortgezet. Wij hebben, dat is zeker, eene daad verricht op op onzen tijd.”…” (PGNC 7/3/1889)

De Wilhelminaboom; op de achtergrond de Nutsschool, 31/3/1966 (Foto J.F.M. Trum via F20537 RAN CC-BY-SA)
De Wilhelminaboom; op de achtergrond de Nutsschool, 31/3/1966 (Foto J.F.M. Trum via F20537 RAN CC-BY-SA)

Derk Semmelink, architect

Architect Semmelink begon als leerling bij de Arnhemse architecten van Gendt en Nieraad. Een aantal werken van hem zijn Hotel-café Bellevue, villa Maris, het Luthers Kerkje, het Wilhelminaziekenhuis, Bahlmann en schoolgebouw van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen

Wilhelminaboom: herinnering aan kroning Wilhelmina op het Hertogplein

Op 6-9-1898 wordt Wilhelmina gehuldigd tot Koningin der Nederlanden. Ter gelegenheid daarvan viert Nijmegen de Kroningsfeesten, waarbij het planten van de Wilhelminaboom op 1 september een belangrijk onderdeel is. Deze boom staat nog steeds op het Hertogplein.

Hertogstraat

De Hertogstraat is afgeleid van een heerstraat, een Romeinse legerweg. In ieder geval was de straat en omgeving in de Romeinse tijd in gebruik. Wikipedia: “De Hertogstraat is een van de oudste straten van Nederland. De straat wordt al in de 14e eeuw vermeld”. Volgens het Straatnamenregister in 1322 als Hyrtstege (door Gorissen in 1956)…

Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur architect Weve (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest?
#Nijmegen, Burchtstraat, Centrum, Gebouw van de dag

Winkelhuis Scheerder architect Weve

1884-1885, Lange Burchtstraat 8

Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur architect Weve (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest?
Winkelpanden aan de zuidzijde van de Burchtstraat: v.l.n.r. C.J. Kleber (marchand-tailleur) (Lange Burchtstraat 10) , Firma J.A.G. Scheerder en Co. Coiffeur (Lange Burchtstraat 8), Sigarenmagazijn Lehmkuhl en Co. (Lange Burchtstraat 6), Wijnhandel Brendel en Zoon (Lange Burchtstraat 4) en Patisserie Confiseur en Cuisinier Rups (Lange Burchtstraat 2), 1910 -> nog een verbouwing geweest? (RAN)

Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeri:en en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de Lange Burchtstraat. Het is gebouwd in renaissance-stijl.

Het PGNC bij opening in 1885:

“Blijft de bouwlust in de nieuwe wijken onverflauwd en verrijzen voortdurend in ongelooflijk korten tijd de fraaiste huizen en villa’s, ook de binnenstad gaat steeds vooruit en krijgt langzamerhand een geheel vernieuwd aanzien. Overal worden de verfraaiingen of verbeteringen aangebracht en op elk gebied is vooruitgang merkbaar. Zoo is thans weder in de Lange Burchtstraat het aantal winkelhuizen met een vermeerderd. De heer H. Scheerder heeft namelijk heden zijn magazijn van Parfumeriën aldaar geopend en tevens zijn nieuw ingerichten Salon de coifurre. Reeds vóór de opening trok het huis naar de plannen van den stads-architect den heer Weve in renaissance-stijl gebouwd, door zijn sierlijken, coquetten gevel de algemeene aandacht, doch bij de nette uitstalling komt dit thans nog te meer uit. De Salon de coiffure is met alle mogelijke comfort, geheel naar de eischen des tijds ingericht en de fraaie gesneden eikenhouten meubelen, uit de fabriek van den heer H.J. Dijkman alhier, zijn daarvan een waar sieraad. Ook de salon voor dames is in overeenstemming met het geheel. Neemt men nu hierbij in aanmerking dat de stand en der beste van de stad is, dan durft men zeker den heer Scheerder veel succes van zijn nieuwe onderneming voorspellen.” (PGNC 11/11/1885)

Het verbouwde winkelpand van de slagerij van de Firma Rosendaal-Wouters, datering 1938-1944 (F2383 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Verbouwing voor slagerij Rosendaal-Wouters, architect van Eldik

1937, Zeigelbaan 59, Verwoest in WO II

Het verbouwde winkelpand van de slagerij van de Firma Rosendaal-Wouters, datering 1938-1944 (F2383 RAN)
Het verbouwde winkelpand van de slagerij van de Firma Rosendaal-Wouters, datering 1938-1944 (F2383 RAN) Architect van Eldik

In 1938 vestigt slagerij Rosendaal-Wouters zich op Zeigelbaan. Eerst laat zij het verbouwen door architect van Eldik.

Voor de verbouwing zat de melkhandel van G. Geurts in dit pand. Links is het pand van Roghmans (Zeigelbaan 55), welke eveneens naar het ontwerp van architect van Eldik is verbouwd. Het interieur en de winkelpui werden gemoderniseerd. Daarnaast werd een verdieping er bovenop gebouwd. Zie voor de oude toestand F 2384

Verplaatsing Rund-, Kalfs- en varkensslagerij Th. Rosendaal-Wouters

Naar de geheel nieuw ingerichte slagerij aan de Zeigelbaan 59 heeft de Fa. Rosendaal-Wouters haar zaak overgeplaatst.

Bij de opening was veel belangstelling en een zee van licht deed de étalage met de uitgebreide sorteering vleeschwaren en de winkel met zijn witte betegelde muren op zijn voordeeligst uitkomen. De firma heeft een electrische koelinstallatie laten aanbrengen, kortom geheel naar de laatste eischen, ook op hygiënisch gebied is de slagerij ingericht. De firma Rosendaal-Wouters zal ook hier haar talrijke klanten weer naar volle tevredenheid kunnen bedienen.”  (PGNC 29/10/1937)

Vervolg

De Zeigelbaan werd door het catastrofale bombardement van 22 februari 1944 grotendeels weggevaagd. Het pand wat nog overeind staat, eerste pand links is de inleggerij/azijnfabriek van de fam. J.M. Roghmans, de tweede slagerij Rosendaal-Wouters, 23/2/1944-1/4/1944 (GN10714 RAN)
De Zeigelbaan werd door het catastrofale bombardement van 22 februari 1944 grotendeels weggevaagd. Het pand wat nog overeind staat, eerste pand links is de inleggerij/azijnfabriek van de fam. J.M. Roghmans, de tweede slagerij Rosendaal-Wouters, 23/2/1944-1/4/1944 (GN10714 RAN)
Advertentie Rosendaal-Wouters op Kannenmarkt (De Gelderlander 21/12/1944)
Advertentie Rosendaal-Wouters op Kannenmarkt (De Gelderlander 21/12/1944)

Het bombardement op 22 februari verwoeste de Zeigelbaan. Op de foto is te zien dat alleen de muren van het pand nog overeind staan.

Eind december 1944 komen we de slagerij tegen op Kannenmarkt 17. Het is nog onbekend hoe lang de zaak hier gezeten heeft.

De winkel van de fa. Roghmans, handelaar in azijn en zuren, 1935 (F21633 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

De verbouwing van Fa. Roghmans aan de Zeigelbaan

Zeigelbaan 55-57, verwoest in WO II

De winkel van de fa. Roghmans, handelaar in azijn en zuren, 1935 (F21633 RAN)
De winkel van de fa. Roghmans, handelaar in azijn en zuren, Zeigelbaan 55, 1935 (F21633 RAN)

Op 2-3-1934 vindt aanbesteding plaats van het amoveeren en weder opbouwen van het winkel- en woonhuis van de firma Roghmans, Zeigelbaan 55-57 plaats.  Wezen had de laagste inschrijving met f6157, maar de gunning werd echter aangehouden.

Bij de opening schrijft de Gelderlander:

De Gelderlander 23/7/1934

“De verbouwing bij de fa. Roghmans.

De Zeigelbaan is weer een mooi winkelhuis rijker geworden door de verbouwing van de bekende zaak in mosterd en azijn, annex kruidenierswaren van de fa. Roghmans.

Deze zaak bestaat al vanaf het jaar 1859, een van de oudste zaken dus in deze oude, drukke winkelstraat. Het valt dan ook niet te verwonderen, dat de oude winkel om hernieuwing vroeg.

Een winkel met trapjes is wel aardig als aandenken aan vervlogen tijden, maar de nieuwe tijd vraagt een ander voorkomen van de winkels. Weg ging de oude pui en een moderne, met een keurige ruimte voor étaleeren, waarin de azijn en mosterd de hoofdrol vervullen, is er voor in de plaats gekomen. Het geheel is werkelijk frisch, fleurig en up to date. De Zeigelbaan gaat er weer mee op vooruit!

De architect van den nieuwen winkel was de heer J.H. van Eldik. De aannemers de heeren Weeren en Willems uit Heumen.

Het schilderwerk werd uitgevoerd door G. van Eldik en het terrazzowerk door L.S. d’Agnolo.” (De Gelderlander 23/7/1934)

Het pand werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest. In 1951 vond de herbouw plaats op de Gerard Noodtstraat 52-54 en Derde Walstraat 91-93

Jos. Van Eldik, architect

OVER Johannes Hendrikus of Jos. van Eldik (Zetten-Andelst, 24-2-1895  –  Nijmegen , 0-7-1973) Jos. van Eldik is architect. De meeste…

Emmalaan 2 4 6 8 202307
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Emmalaan 2 4 6 en 8, architect Hoffmann

Emmalaan 2/4 en 6/8, nummer 8 is de meest linkse  (juli 2023) architect Hoffmann
Emmalaan 2/4 en 6/8, nummer 8 is de meest linkse (juli 2023)

In 1928 vragen J. F. Sieben en Ph. A. Knijff vergunning aan voor het bouwen van 4 Woonhuizen (Gemeenteverslag 1928). Dit zijn oude bekenden, namelijk de buren in het Villapark Hees, Villa 1 en Villa 2.

Het is daarbij wel onduidelijk of het om de vaders of de zonen gaat. Dit heeft mede te maken met een ‘transport’ contract uit 1924, welke momenteel bij het RAN nog alleen als omschrijving staat (en nog niet door mij is opgevraagd). Het is daarbij niet bekend of dit contract uit 1924 te maken heeft met de bouw van deze woningen.

Daarom, bij de bouw van 4 woningen:

  • Het Gemeenteverslag 1928 noemt bij de aanvraag: J.F. Sieben: dit kan zowel de vader als de zoon zijn. De omschrijving van het contract uit 1924 noemt de zoon
  • Het Gemeenteverslag noemt bij de aanvrag Ph.A. Knijff, dit zal de vader zijn; andere mogelijkheid is dat alleen de eerste 2 voorletters zijn opgenomen. Het contract uit 1924 noemt expliciet de zoon

Bij de aanbesteding was de aannemer Jac. Klopper, op basis van de laagste inschrijving.

Plan tot het bouwen van twee dubbele villa’s aan de Emmalaan te Hees voor rekening van de Wel. Ed. Geboren Heeren Knijff en Sieben te Hees, Kad. Neerbosch B Sectie no 3431-3432 (D12.392745)

Gevonden bewoners

Zie de Bijlage voor de lijst.

Emmalaan 2

  • De door mij eerstgevonden bewoner is C. Dieker, accountant. Hij komt voor in de Adresboeken 1932 t/m 1936
  • Daarna lijkt er een ‘weduwe met dochter’ te hebben gewoond
  • Rond april 1938 zal van Swelm, veehandelaar hier zijn gaan wonen
  • Daarna woont (waarschijnlijk) een familie Scheerder plaats. De eerste gevonden is in 1945 vindt de aankondiging van het huwelijk van Henk Scheerder plaats,die dan woont op Emmalaan 2. In de Adresboeken 1948 t/m 1963 staan elk jaar steeds meerdere personen met de achternaam Scheerder.

Emmalaan 4

  • In 1929 vestigt zich van Dongen vanuit Antwerpen tot mei 1934.
  • Halverwege mei 1935 zal Niederer op dit adres wonen. In ieder geval komt Niederer nog voor in het Adres 1940
  • A. Klein, kantoorbediende vestigt zich vanuit Schiedam in 1942. Dit is waarschijnlijk niet de volledige bewoning van het pand
  • Peters komt voor in de Adresboeken van 1948 t/m 1968

Emmalaan 6

PGNC 4/2/1933
  • De Gelderlander 4/3/1933: vertrek W. Gerritsen en vrouw, electr. Tech. Ing., naar de Bildt
  • De Gelderlander 26/6/1933: C. van Woerden-Hover kondigen geboorte dochter Carla aan; De Gelderlander 15/9/1936: geboorte zoon Robert; PGNC 9/10/1937: vertrek naar Elst
  • PGNC 3/9/1938: eerste advertentie voor EHBO, C. van Grondelle. De laatste vermelding is het Adresboek van 1955

Emmalaan 8

PGNC 15/4/1933
  • De eerst gevonden bewoner is van Woerkom in het adresboek van 1932. op februari 1933 woont hier nog een van Woerkom.
  • PGNC 15/4/1933: Te huur aangeboden: mooi, zonnig, modern landhuis
  • De weduwe van C. v. Ende en gezin komt hier september 1933 te wonen. In oktober 1935 lijkt vertrek plaats te vinden.
  • In maart 1935 staat een advertentie voor huur van de woning
  • J. Schats komt hier in februarie 1936 te wonen, bureau ambtenaar N.S.. De laatst gevonden vermelding is adresboek 1951.
  • A.G. van Kleef is gevonden in de adresboeken 1959 en 1963.

Bijlage: gevonden bewoners

Emmalaan 2

In PGNC 11/2/1937 wordt huishoudelijke hulp gevraagd voor wed. met dochter.

De Gelderlander 30/4/1938: aankondiging trouwen Bep van Hezewijk en Hub. Van Swelm, met toekomstig adres Emmalaan 2

De Gelderlander 4/8/1945 aankondiging huwelijk Henk Scheerder en Riet Ritzer, Henk woont op Emmalaan 2 (toekomstig woonadres van Welderenstraat 43, waar Riet woont)

De Gelderlander 15/9/1950: Advertentie W. Scheerder, Rijksgediplomeerd Sportleider geeft sportlessen met specialiteit Jiu-Jitsu en Judo

Emmalaan 2   
C. DiekerAccountant1932, 1934, 1936 
H.E.M. v. SwelmVeehandelaar1940 
A.M. ScheerderOnderwijzer bijz. L.O.1948, 1951 
Mej. H.E. Scheerder 1948, 1951, 1955 
Wed. A.C. Scheerder, geb. A.M. Willemse 1951, 1955, 1959, 1963, 1966 
A.H. ScheerderVanaf 1959: verw. Tech.1951, 1959 
J.M. ScheerderKantoorbed., vanaf 1963 mw, ziekenverz.1951, 1955, 1963 
W.J. ScheerderSportleraar1951, 1955 
Mw. M.H. Scheerder 1959, 1963 
N.J. v. BottenburgOrtho-paedag.1968 
    

Emmalaan 4

  • De Gelderlander 18/9/1929: J.W. van Dongen en vrouw, handelsagent, hebben zich gevestigd vanuit Antwerpen; PGNC 5/5/1934: van Dongen, commissionair, vertrekt naar Vught
  • De Gelderlander 24/5/1935: verloving Rie Braam en Pierre Niederer
  •  PGNC 28/9/1935: A.M.C. Niederer en gezin en wed. J.v.d. Broek-Rombouts vertrekken naar Bergen-op-Zoom; echter: PGNC 4/1/1936 A.M.C. heeft telefoonaansluiting gekregen
  • PGNC 10/10/1942: A.Klein en gezin, kantoorbediende, vestigen zich vanuit Schiedam
Emmalaan 4   
J.W. v. DongenCommissionnair (1932), bouwmaterialen (1934)1932, 1934 
A.M.C. NiedererBoekhouder1936, (niet in 1938) 1940 
P.C.A.M. NiedererEmployé; kantoorbediende1936, 1938, 1940 
L.P. PetersOnderwijzer; 1959: leraar NO1948, 1951, 1955, 1959, 1963, 1966, 1968 
H.A. PetersVerkoopster1968 
J.T. P etersVerpleegser1968 

Emmalaan 6

PGNC 4/2/1933
  • W. Gerritsen, electr. techn. ing. woont hier in 1932. In maart 1933 verhuist hij naar de Bildt
  • In ieder geval juni 1933 woont van Woerden, directeur Steenkoolhandel hier. In oktober verhuist hij naar Elst
  • In ieder geval september 1938 woont C. van Grondelle op dit adres, chemiker bij P.G.E.M.
Emmalaan 6   
Ir W GerritsenElectr. Techn. Ingenieur1932   
G.J.A. v. WoerdenDir. N.V. Steenkolenhandel, vh. J.J. Giesbertz, Waalkade 1091934, 1936 
C. van GrondelleBestuurslid; Chemiker; Chemiker P.G.E.M1938, 1940, 1948, 1951, 1955 
Mej. C.M.A. van Grondelle 1948, 1951, 1955 
W.J.J. van GrondelleMetaalbewerker apparatenfabriek1948, 1951, 1955 
L.A.C. ZirkzeeTechn. Ambt. PGEM1959 
J. Swagersscheepswerktuigk1959 
S. PotmanAmbt PGEM1968 

Emmalaan 8

PGNC 15/4/1933
  • De Gelderlander 15/2/1933: Jan van Woerkom vraagt nog enkele geoefende dames en heeren
  • PGNC 15/4/1933: Te huur aangeboden: mooi, zonnig, modern landhuis
  • De Gelderlander 9/9/1933  Wed. C. v.d. Ende en gez., z.b., afkomstig van Delft; PGNC 20/10/1934: J.W. v.d. Ende vertrekt naar ’s Gravenhage; PGNC 19/10/1935 Wed. C. v.d Ende vertrekt naar Delft
  • De Gelderlander 4/11/1933: J. Mooij, bouwk. Opz., afkomstig van Apeldoorn
  • PGNC 16/3/1935: Modern landhuis, Emmalaan 8, halte Dikke Boom, te huur. Beneden: drie kamers, keuken, bijkeuken; boven: drie kamers, badkamer, Zolder met slaapkamer
  • PGNC 20/7/1935: J. v. Seijen, analiste, afkomstig van Rotterdam
  • PGNC 29/2/1936: J. Schats en gezin, bureau-ambt N.S., afkomstig van Dordrecht
Emmlaan 8   
A.M.B.G. van WoerkomBouwkundige1932 
Wed. Th. J. Woerkom, geb. L.J.M. Wolters 1932 
Woerkom, W.A.M.J.kunstschilder1932 
Wed. C. v.d. Ende, geb. C.G. Kok 1934 
J. SchatsBureau-ambt., N. Sp.1936, 1940, 1948, 1951 
M. SloovenVerpleger1936 
A.M.B.C. van WoerkomBouwkundige1938 
P.M.E. NeumanOnder-officier1940 
B.J. VerheijenAmbtenaar Ned. Beheersinstituut1948, 1951 
J. BosLeraar scheikunde1948 
A.G. van KleefManager1959, 1963 
L.H.M. AaldersKant. Bed.1963   
C.J.M. MohrKoopman1966