Tag: architect

Burchtstraat 112 en 110: rechts (tegenwoordig Zen) zat de Bijenkorf, juli 2019 (Google Streetview). Ontwerp van Architect Rodenburg
#Nijmegen, Burchtstraat, Centrum, Gebouw van de dag

Burchtstraat 110 Nijmegen: Herbouw van de winkel van Keijser

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1954, Burchtstraat 110

Burchtstraat 112 en 110: rechts (tegenwoordig Zen) zat de Bijenkorf, juli 2019 (Google Streetview). Ontwerp van Architect Rodenburg
Burchtstraat 112 en 110: rechts (op dat moment Zen) zat de winkel van Keijser, juli 2019 (Google Streetview)

In oktober 1954 opent G. Keijser op Burchtstraat 110 zijn nieuwe winkel. De oorspronkelijke winkel zat in de Stikke Hezelstraat. Toen deze tijdens het bombardement werd verwoest, opende de Bijenkorf (niet de keten) een nieuwe winkel op de Lange Burchtstraat. De Duitsers staken deze winkel in september 1944 in brand. Na een noodwinkel op de Hertogstraat gehad te hebben, vindt in oktober 1954 de opening van de nieuwe winkel plaats. Hiervan was Rodenburg de architect.

Een mooie foto uit 1961 is bij het RAN te zien.

“De Bijenkorf opende prachtig modern ingerichte zaak op de Burchtstraat

“De Bijenkorf” heeft gistermiddag op de Burchtstraat zijn prachtige nieuwe zaak geopend. De belangstelling was zo groot dat de genodigden, die de opening wilden meemaken, de partèrre-ruimte van het ruime gebouw geheel en al vulden.

Het vliegtuig dat boven de stad zou cirkelen om de sleutel uit te werpen, waarmede “De Bijenkorf” zou worden ontsloten, kon vanwege de straffe wind niet starten. De openings-eer was aan de burgervader toegekend, die evenwel zich eerst van zijn taak kon kwijten nadat het jongens-muziekcorps van de St. Jozefschool de heer G. Keijser en zijn familie een muzikale hulde had gebracht, die klonk als een (welluidende) klok. De architect van de bouw, de heer R.G. Rodenburg, sprak voor de drempel van de Bijenkorf woorden van waardering tot de aannemer Fa. Gebr. Sutmuller en tot de onderaannemers voor de bijzondere voortvarende wijze waarop zij, in prettige samenwerking met de principaal, deze bouw hebben tot stand gebracht. Hierna overhandigde het dochtertje van een van de heren Sutmuller de sleutel aan de burgemeester, die “De Bijenkorf” ontsloot.

De genodigden konden hierop binnenzwermen en zich ervan overtuigen dat de Burchtstraat en Nijmegen in “De Bijenkorf” niet alleen een fraai gebouw, maar ook een zeer overzichtelijk ingerichte zaak rijker is geworden. De parterre-ruimte, welke loopt tot aan de Oude Stadsgracht, wordt in beslag genomen voor een enorme collectie galanterieën, luxe- en huishoudelijke artikelen. Speelgoederen staan in de grootste verscheidenheid in de ruimte beneden de parterre geëxposeerd.

De eerste verdieping wordt bezet door klein-meubelen, lampen en grote speelgoederen en ook door een grote collectie kinderwagens. Een merkwaardig monumentje in de nieuwe zaak is de gouden engel, die in Januari ’54 in de bodem waarop “De Bijenkorf” gebouwd, zou zijn opgegraven. In het onderschrift bij deze gouden engel wordt nu bekend, gelijk sommigen wellicht al hebben vermoed, dat door deze opgraving de legende van de gouden engel geweld werd aangedaan.

Uit de toespraken, die bij de opening werden gehouden, trokken wij de conclusie dat de echte, onvervalste Nijmeegse gouden engel in de verkoopruimten van  “De Bijenkorf” rondvlieg.

Er is evenwel een en ander voor nodig geweest om deze gevleugelde geest aan te trekken. Op 22 februari 1944 werd de oude “Bijenkorf” in de Stikke Hezelstraat verwoest. Op de Burchtstraat opnieuw begonnen, kwam de brandstichting in de Septemberdagen van datzelfde jaar weer een streep door de rekening halen. Daarna werd de zaak bij wijze van noodoplossing in de Hertogstraat voortgezet.

Tijdelijke vestiging van de Bijenkorf op Hertogstraat 8, detail van foto Doortrekking van de trolleybusbaan; links de American Bar (Wintersoord ) en daarnaast De Bijenkorf (Hertogstraat 8), september 1952 (Gelderse Fotohandel Nijmegen via GN17098 RAN, Auteursrechthouder J.F.M.Trum CC-BY-SA)
Tijdelijke vestiging van de Bijenkorf op Hertogstraat 8, detail van foto Doortrekking van de trolleybusbaan; links de American Bar (Wintersoord ) en daarnaast De Bijenkorf (Hertogstraat 8), september 1952 (Gelderse Fotohandel Nijmegen via GN17098 RAN, Auteursrechthouder J.F.M.Trum CC-BY-SA)

De heer Keijser uitte als eerste spreker gistermiddag zijn grote voldoening over het resultaat van de nieuwbouw op de Burchtstraat. Spr. dankte allen die deze bouw hebben verwezenlijkt, met name de architect de heer Rodenburg en de aannemer de fa Gebr. Sutmuller, de binnenhuis-architect de heer Nic. Oly en alle onderaannemers.

Het werk van de architect achtte spr. zeer geslaagd en de Gebr. Sutmuller, die voor een vlotte uitvoering zorg droegen, kon hij als aannemer recommanderen.

Daarnaast bracht spr. dank aan de Nijmeegse gemeente-instanties, die hun volle medewerking hebben verleend.

De burgemeester, die met mevrouw Hustinx de opening bijwoonde, sprak een woord van lof tot de ondernemende heer G. Keijser, die evenals de andere getroffenen in Nijmegen, blijk had gegeven van initiatief en van moed om de moeilijkheden te boven te komen. De Nijmeegse middenstand en de Nijmeegse institutionele beleggers hebben de snelle opbouw van de stad mogelijk gemaakt. Voor Nijmegen is het een grote dag nu “De Bijenkorf” op zulk een representatieve plaats zijn belangrijke functie gaat vervullen. Spr. herinnerde aan de voorgeschiedenis welke niet over rozen had geleid. Na een woord van waardering tot de architect, de aannemersfirma, de onderaannemers en de werklieden en na een woord van gelukwens tot de heer Keijser en zijn familie gericht, verklaarde de burgemeester “De Bijenkorf” officieel voor geopend.

Een broer van de heer G. Keijser de heer Th. Keijser van de Tepa nam het woord om nog een en ander mee te delen over de moeilijke tijd welke aan het tot stand komen van de bouw is voorafgegaan en om zijn waardering te betuigen voor het doorzettingsvermogen van zijn broer.

De heer F. van Houtert, de administrateur van “De Bijenkorf” bood namens het personeel de beste wensen aan, welke hij deed vergezeld gaan van een geschenk. Binnenhuisarchitect Nic. Oly dankte de firma’s welke het interieur hadden verzorgd, de fa. Carree uit Zeist en van Berkhoven uit Nijmegen.

Tot slot sprak een leverancier, die Keijser, welk woord betekent “’t ken niet hoger” op het hart drukte steeds het beste te blijven leveren.

De heer G. Keijser dankte allen voor hun blijken van belangstelling. In huize Ditsel vond een druk bezochte receptie plaats tot besluit van de opening van “De Bijenkorf”. (De Gelderlander 7/10/1954)

Vervolg

In het midden het Warenhuis Huls (in het pand van de Bijenkorf) ; links (op de hoek met de Marienburgsestraat) het voormalige pand van het Warenhuis Van der Borg en geheel rechts het Scala-theater, mei 1981 (Ber van Haren via KN13349-13 RAN CCO)
In het midden het Warenhuis Huls (in het pand van de Bijenkorf) ; links (op de hoek met de Marienburgsestraat) het voormalige pand van het Warenhuis Van der Borg en geheel rechts het Scala-theater, mei 1981 (Ber van Haren via KN13349-13 RAN CCO)

Hoewel hieronder (nog) niet gestreefd wordt naar volledigheid:

  • In 1981 zit Huls in dit pand (zie foto boven; een foto van RAN laat zien dat in juli 1979 een grote verbouwing plaats vindt, waarbij een bord van de Bijenkorf is opgehangen
  • Kwamtum (herinnering auteur)
  • Het Goed (herinnering auteur)
  • Zen (zie foto boven, iig juli 2019)
  • Coolblue (iig momenteel, augustus 2023)
Voormalig Peek en Cloppenburg, architect Heldoorn. Nu H&M (juli 2023)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Wederopbouw monument: Voormalige Peek en Cloppenburg, architect Heldoorn

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1950-1951, Burchtstraat 2

Voormalig Peek en Cloppenburg, architect Heldoorn. Nu H&M (juli 2023)
Voormalig Peek en Cloppenburg, architect Heldoorn. Nu H&M (juli 2023)

Architect Heldoorn ontwierp het pand voor Peek en Cloppenborg in 1951. De bouw verliep in “Amerikaans tempo”: in 164 werkdagen. Het wordt gezien als een van de parels van de Wederopbouw in Nijmegen.

Gerardus Albertus Heldoorn (Huizum, 31 mei 1899 – Leeuwarden, 2 oktober 1965) ontwierp voor Peek en Cloppenburg en C&A meerdere panden.

De Gelderlander schreef in 1951 over de opening:

“Peek en Cloppenburg in een Amerikaans tempo herbouwd: voortreffelijk staal van architectuur

De vlaggen mogen vandaag wel wapperen in de binnenstad, want er is met de voltooiing van het gebouw van Peek en Cloppenburg op de Burchtstraat, hoek Grotestraat, een belangrijke mijlpaal bereikt. Dit grootse stijlvolle zakenpaleis van architect G. van Heldoorn, vormt een waardige afsluiting van de Markt en een glorieus entree van de Burchtstraat, waar ook het historische raadhuis met zijn onvolprezen architectuur zich alweer aan de steigers ontworstelt. Dat deze nieuwe nieuwbouw, die ook interieur van voortreffelijke schoonheid is, een belangrijk aantrekkingspunt voor de omgeving vormt, is vanzelfsprekend.

Nadat vanmorgen deze feestdag voor allen, die aan het bedrijf van Peek en Cloppenburg verbonden zijn, met een H. Mis in de Molenstraatkerk was begonnen, had om half twaalf de opening voor genodigden plaats. Hierbij verrichtte pastoor Chr. Hanckx S.J. de inzeging.

Het was een van de directeuren van Peek en Cloppenburg, Drs. E. Bartel, die de aanwezigen welkom heette en zijn vreugde uitsprak over het resultaat, dat in prettige samenwerking is bereikt. Spr. releveerde de voorgeschiedenis van de bouw, waarover in 1950 met de gemeente het eerste gesprek was gevoerd. Op 28 Juni van vorig jaar had de aanbesteding plaats. Het aannemersbedrijf van Rossum uit Den Haag pakte het werk op energieke wijze aan en wist de grote moeilijkheden, zoals de stagnatie door vorstperiode en de obstakels van een oude gang, die zeven meter onder de grond werd ontdekt, succesvol te overwinnen.

Aan het besluit om voor Pasen te openen kon zodoende, dank zij de volle toewijdig van allen, de hand worden gehouden. Voor P. en C. was het wel nodig om hieraan vast te houden, omdat de noodtoestand in ’t noodpand met de dag erger werd en omdat het seizoen onder de huidige omstandigheden al in Januari is begonnen. Dank bracht spreker aan de aannemer de fa. van Rossum, die het onmogelijke mogelijk heeft gemaakt, aan de uitvoerders, onderaannemers en hun medewerkers.

Hulde bracht spreker aan het architectenbureau Heldoorn, dat dank zij de volledige toewijding van alle medewerkers, van wie het uiterste werd gevergd, de bouw op deze voortreffelijke wijze tot stand wist te brengen. Bijzondere waardering had spr. voor de heer A. Starrenburg, de bedrijfsleider in Nijmegen en aan allen, die onder hem enorm hard hebben gewerkt.

De president-commissaris van Peek en Cloppenburg, de heer A. Cloppenburg bracht hierna dank aan de bouwers van dit nieuwe pand. Hij deed dit uit naam van de commissarissen en aandeelhouders en betrok in zijn waardering ook de Nijmeegse burgemeester. Zich tot de heer Starrenburg richtend zei spreker: door de toestand gedwongen moest P. en C. in Nijmegen weer klein beginnen. Maar nu kan met enthousiasme worden voortgewerkt. Moge Gods zegen op alle medewerkers rusten, die onder uw energieke leiding dit alles tot een goed resultaat hebt gebracht.

Het woord was vervolgens aan Burgemeester Hustinx, die complimenteerde en er zijn vreugde over uitsprak dat de omgeving van de Markt weer tot een van de essentiële bedrijfscentra van de stad ging behoren en nu dank zij ook de inspanningen van de Nijmeegse arbeiders deze bouw in ongekend snel tempo was voltooid. Pastoor Chr. Hanckx S.J. sprak een woord van gelukwens. De heer A. Starrenburg, de bedrijfsleider dankte namens het personeel de directie, die gelegenheid had geboden om binnen vijf jaar deze daad van grote betekenis te stellen. Spr. bood enkele ramen aan, in zandstraalbewerking, waarop de wapens van de steden waar P. en C. zaken heeft zijn uitgebeeld. Architect G. van Heldoorn dankte alle medewerkers voor wie hij de grootste hoogachting toonde. In honderd vier en zestig werkdagen is de bouw tot stand gekomen. Dit was mogelijk geweest dank zij de prettige onderlinge samenwerking. De heer Kingsma van de Aannemersfirma van Rossum dankte tenslotte de directie van P. en C. en alle medewerkers.” (De Gelderlander 16/3/1951)

Advertentie Peek en Cloppenburg voor de opening (De Gelderlander 15/3/1951)
Advertentie Peek en Cloppenburg voor de opening (De Gelderlander 15/3/1951)

Gemeentelijke Monument

Het pand is een Gemeentelijk Monument met als waardering:

“Het pand Burchtstraat 1 is van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de herrijzenis van het commerciële hart van Nijmegen na de verwoestingen aan het einde van deTweede Wereldoorlog. In z’n monumentale opzet, feestelijke bekroning en vernieuwende typologie getuigt het gebouw van het optimistische geloof in de toekomst dat zo kenmerkend is voor de wederopbouwperiode.
Het winkelpand is voor Nijmegen van architectuurhistorisch belang als redelijk gaaf en
herkenbaar voorbeeld van een vroeg-naoorlogs modemagazijn in traditionalistische bouwstijl met referenties aan een Italiaans palazzo. Als zodanig is het een representatief voorbeeld van het werk van architect G.A. Heldoorn die in deze periode ook het modemagazijn voor Voss op de hoek van de Ziekerstraat en de Broerstraat bouwde. De ontwerpkwaliteiten komen vooral tot uitdrukking in het gevarieerde en ambachtelijke materiaalgebruik cq. ornamentiek, zoals de hoekkettingen, de erkers, de wapenschilden, het siermetselwerk en het smeedwerk. De combinatie van baksteen, natuursteen en smeedijzer geven het pand een degelijke uitstraling. De erkers en de wapenschilden geven het pand iets huiselijks. Kleding kopen is hier in vertrouwde handen, zo luidt de ‘versteende’ boodschap. Door het laten terugspringen van de bovenste bouwlaag en het laten ‘zweven’ van het geknikte schaaldak is een speelse afsluiting verkregen van het massieve hoofdvolume.
Het gebouw is van grote stedenbouwkundige waarde vanwege de zeer markante situering aan de kruising van historische hoofdroutes waarlangs Nijmegen zich eeuwenlang heeft ontwikkeld.
Het vormt samen met het naastgelegen modehuis op nummer 3 een beeldbepalend element op de kop van de Burchtstraat als tegenhanger van het stadhuis aan de overzijde. Ook vanaf de Grote Markt is het een beeldbepalend element. Het gebouw is bovendien een essentieel onderdeel van een aaneengesloten en op samenhangende wijze tot stand gekomen wederopbouwensemble dat als beschermd stadsbeeld van grote cultuurhistorische waarde is als belangrijk en hoopvol ijkmoment in de Nijmeegse stadsgeschiedenis.”

Bron

Wikipedia

Gemeentelijke Schouwburg, architect van der Kemp, Links onder: M. Mourit Lith. Midden onder: Gen. Howen (Otto Howen 9-3-1774 - 25-5-1848) del Steendruk Desguerrois en Co, datering 1850, GN1527 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

De Schouwburg in Nijmegen: Van Opening tot Sloop

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1838-1839, verbouwing 1881, afgebroken 1934 Oude Stadsgracht 1 Centrum

Gemeentelijke Schouwburg, architect van der Kemp, Links onder: M. Mourit Lith. Midden onder: Gen. Howen (Otto Howen 9-3-1774 - 25-5-1848) del Steendruk Desguerrois en Co, datering 1850, GN1527 RAN)
Gemeentelijke Schouwburg, architect van der Kemp, Links onder: M. Mourit Lith. Midden onder: Gen. Howen (Otto Howen 9-3-1774 – 25-5-1848) del Steendruk Desguerrois en Co, datering 1850, GN1527 RAN)

De eerste stadsschouwburg van Nijmegen werd in 1838 geopend als “Lokaal tot Nut en Genoegen”. Het ontwerp was van stadsarchitect Pieter van der Kemp.

In 1881 vond een verbouwing plaats naar ontwerp van stadsarchitect Weve. Deze verbouwing lijkt vooral intern te zijn geweest. De schouwburg is in 1934 afgebroken om de Burchtstraat te verbreden. In de volksmond krijgt het de naam “La Bonbonniere”, vanwege het koepeltje op het dak.

Bouw door architect van der Kemp

In 1839 ontwerpt van der Kemp de nieuwe schouwburg.

Franse erfenis

In vrijwel de gehele 18e eeuw was toneel verboden, vanwege de invloed van orthodoxe dominees. De manege aan de Mariënburgse kapel is een van de eerste podia van Nijmegen. Tijdens de Franse overheersing en de Bataafse Republiek is toneel niet langer verboden; Franse toneelgroepen doen Nijmegen aan.

Bij de sloop van de Burchtpoort in 1826, ontstaan er plannen voor de bouw van een stadsschouwburg. Door de Belgische Opstand vindt de bouw pas 13 jaar later, in 1839 plaats. Het gebouw is ontworpen in classistische stijl door Pieter van der Kemp.

De Opening van de schouwburg in 1839

Het PGNC bij de opening in 1839:

“Nijmegen, den 18den October.

Tot nu toe, had het onze stad steeds ontbroken aan een geschikt gebouw, voor onderling nut en genoegen bestemd. Sedert lange jaren had men de noodzakelijkheid daarvan ingezien, maar onderscheidende beletselen deden het voornemen, tot daarstelling van hetzelfve, varen. Dank zij ons tegenwoordig Bestuur, dat hetzelve de bestaande bezwaren wist te overwinnen, en een gebouw deed verrijzen, voor welks bezit grootere steden dan de onze in rang, zich niet zouden behoeven te schamen!- Dit gebouw bevat, onder anderen, eene fraaije Schouwburg Zaal, eene Concert-Zaal, eene Zaal voor het Onderwijs in het Hand- en Regtlijnig Teekenen, eene Receptie-Zaal, eene geschikte woning voor den kastelein enz.

De Schouwburg te Nijmegen, van het Valkhof gezien. architect van der Kemp. Links onder: M. Mourot, lith. Midden onder: Gen. Howen (Otto Howen 9-3-1774 - 25-5-1848) del. Rechts onder: Steendruk van Desguerrois en Co., 1850 (GN1530 RAN)
De Schouwburg te Nijmegen, van het Valkhof gezien. architect van der Kemp. Links onder: M. Mourot, lith. Midden onder: Gen. Howen (Otto Howen 9-3-1774 – 25-5-1848) del. Rechts onder: Steendruk van Desguerrois en Co., 1850 (GN1530 RAN)

De uiterlijke gedaante, welke nog veel in aanzien zal winnen, naar mate het gebouw de voleindig nadert, is bevallig, maar het inwendige laat weinig te wenschen over, vooral wat de Schouwburg-Zaal betreft. Daarvan konde onze bevolking zich op laatstleden Dinsdag overtuigen, toen de Schouwburg, door het Koninklijke Tooneelgezelschap, onder directie van de Heeren Hoedt en Bingley, op eene allergepaste wijze, werd ingewijd.

Hier heeft zich bouw- en schilderkunst vereenigd, om eene Toneel-Zaal daarstellen, die in fraaiheid en kunst voor vele andere niet behoeft onder te doen of dezelve overtreft. Onzen verdienstelijken architect de heer P. van der Kemp, naar wiens plan en teekening en onder wiens opzigt het Locaal werd geboud, en de heer van Hoven, Toneelschilder te ’s Gravenhage, aan wiens kunstpenceel wij het voorhang en de decoratien te danken hebben, komt de eer toe van dit schoone en smaakvolle geheel. Treffend vooral is het decoratief, hetwelk in smaak en kunst niets te wenschen overlaat.

nieuwjaarswens schouwburg 1851 architect van der Kemp tekening F16876
Nieuwjaarswens schouwburg 1851 architect van der Kemp tekening F16876 Opvallend is oa de verandering in het torentje

De inwijding van de zaal dan, geschiedde op H. Dinsdag, door de opvoering van een expresselijk vervaardigd stuk, getiteld: de Tijdgeest of Kunst en Kunstmin, in hetwelk de tijdgeest, op eene zinnebeeldige wijze voorgesteld, de belangrijkste gebeurtenissen, uit de geschiedenis van Bato’s stad, herinnert en zijne hulde brengt aan het geachte Stads Bestuur, aan hetwelk wij den tegenwoordigen tempel van kunst en genoegen hebben te danken. De Bouwkunst, de Zangkunst en de Schilderkunst, onder hare eigendommelijke gedaante voorgesteld, wijdden vervolgens mede in den lof uit van het Bestuur der stad, en daarna in dien van den heer P. van der Kemp, als bouwmeester, en den heer van Hoven als schilder. De stedemaagd van Nijmegen trad eindelijk op, om ook, op hare wijze, de regering der stad te huldigen, haar derzelver belangen aan(b)evelen, en de aandacht op het nut, dat dit gebouw, in de gevolgen van Nijmeegs ingezetenen, wegens de inrigting voor Bouw- en Teekenkundige lessen kan opleveren, te vestigen. Dit stuk, dat de tevredenheid van het buitengewoon talrijke publiek, wekte, en bij herhaling met een daverend handgeklap werd ontvangen, werd door een blijspel en een nastukje opgevolgd, in al hetwelk het Tooneelgezelschap deszelfs gevestigden roem ten volle handhaafde.

Na de representatie heeft zich een zeventigtal feestgenooten vereenigd aan den keurig collation, hetwelk tot laat in den morgen heeft voortgeduurd. Bij alles heeft de beste orde geheerscht en is het feest zonder eenige stoornis afgeloopen.” (PGNC 19/10/1839)

Verbouwing door architect Weve

Gemeentelijke schouwburg, van der Kemp (RAN)
Gemeentelijke schouwburg, van der Kemp (RAN)

“Iets over den verbouwden Schouwburg.

Toen door den Gemeenteraad besloten werd den Schouwburg te verbouwen, liever dan een geheel nieuw gebouw te stichten, wat met het oog op de énorme kosten, bij alles wat door de uitbreiding der stad toch reeds van gemeentekas gevorderd wordt, niet raadzaam werd geacht, werd dit besluit algemeen gebillijkt, maar rees toch bij velen twijfel of er wel veel goeds van den Schouwburg zou te maken zijn. Die twijfel is thans opgeheven. Volgens het oordeel van allen die reeds in de gelegenheid waren het lokaal te zien, zijn de aangebrachte veranderingen zoo doelmatig dat wij ons thans in ene Schouwburg kunnen verheugen, geëvenredigd aan de behoefte onzer stad, en beter dan menige plaats, grooter dan de onze, kan aanwijzen.

Nu de inwijding bepaald is op Dinsdag, Woensdag en Donderdag e.k. meenen wij onzen lezers geen ondienst te doen om met hen eene kleine wandeling door het gebouw te maken, ten einde hen eenigzins op de hoogte der tegenwoordige inrichting te brengen.

Binnen komende vindt men dat de oude Vestibule door een tochtpui in twee deelen is verdeeld. In het midden bevindt zich het plaatsbureau. Rechts en links twee glazen deuren.

Zaal van de Schouwburg, architect van der Kemp, verbouwing Weve. De Galerij met op begane grond 6 en op 1ste verdieping 7 loges is goed te zien
Zaal van de Schouwburg, architect van der Kemp, verbouwing Weve. De Galerij met op begane grond 6 en op 1ste verdieping 7 loges is goed te zien, jaartal foto 1934 (GN10254)

In de Vestibule valt de verandering het meest in het oog. In plaats van een middentrap zijn thans twee ruime gemakkelijke trappen aangebracht ter zijde van den middendoorgang, die door een baaien tochtdeur is afgesloten, en naar de benedenruimte van de zaal voert. Die benedenruimte is achter een rechte door een gang omgeven. Zij bevat de Stalles en de Parterre, omzoomd door de Baignoiren en de Loges tegenover het tooneel, zes in getal. -De kleedkamer is rechts in de Vestibule. Daardoor heengaande komt men eveneens in den parterre-gang.

De trap links in de Vestibule voert naar de 1. Galerij. Tegenover het tooneel bevinden zich zeven loges elk van 4 zitplaatsen, verder het Balkon, dat naar onze meening de mooiste plaatsen bevat, en de galerijen rechts en link.

Op de Corridor dezer galerij vindt men den toegang naar den Foyer of koffiekamer. Ook zijn daar kleedkasten met kapstokken aangebracht.

De trap rechts in de Vestibule voert naar een portaal, dat op één hoogte ligt met den Foyer, zoodat deze ook afzonderlijk te bereiken is, zonder met het comediegebouw in verband te staan.

Van uit het portaal leidt een tweede trap naar de 2. Galerij. Tegenover het tooneel bevindt zich daar de Tribune, welke een aantal goede zitplaatsen bevat, benevens rechts en links galerijen.

Het Plafond, waarop wij in het bijzonder te moeten wijzen, is nieuw en aanmerkelijk verhoogd, en munt uit door sierlijkheid.

Wat de decoratie der zaal betreft, deze is nog niet geheel voltooid, daar alles nog in grondverf staat, wat later natuurlijk zal veranderen en waardoor het algemeen aanzien dan nog beteren indruk zal maken dan thans het geval is, nu de met rood trijp bekleedde balustraden, de fauteuils met kiepzittingen, de nieuwe gaskroon enz. toch reeds aan de zaal een behoorlijk, ja coquet aanzien geven.

Het podium van de gemeentelijke schouwburg, in 1838 naar een ontwerp van Pieter van der Kemp gebouwd als "Lokaal tot Nut en Genoegen"; de schouwburg werd in 1891 gemoderniseerd en in 1934 afgebroken om de Burchtstraat te verbreden foto gedateerd 1900-1934 F67415 architect van der Kemp, verbouwing Weve hoewel podium niet is veranderd
Het podium van de gemeentelijke schouwburg, foto gedateerd 1900-1934 architect van der Kemp, verbouwing Weve, hoewel uit krantenartikel blijkt dat het toneel niet is verbouwd (F67415 RAN)

Het tooneel is gebleven zooals het was en kan zeer goed aan de daarvoor gestelde eischen voldoen, het orkest is eenigzins vergroot en de kleedkamers der actrices veel verbeterd.

En hiermede gelooven wij dat men zich gemakkelijk een denkbeeld van de Schouwburg kan maken, zelfs zonder dien gezien te hebben, en dat het vinden der plaatsen geen moeilijkheid zal opleveren. Alleen blijft ons nog de wensch, dat het gebouw voortaan menigmaal en door goede gezelschappen moge bespeeld worden en het publiek steeds talrijk en voldaan moge zijn.” (PGNC 7/1/1881)

De koffiekamer in 1934. De decoratie van het interieur, met pilasters en stucreliëfs, was geheel in overeenstemming met het exterieur. In hetzelfde jaar zou de schouwburg afgebroken worden. Concertgebouw De Vereeniging was een te grote concurrent. foto 1934 f90367 architect van der Kemp verbouwing Weve
De koffiekamer in 1934. De decoratie van het interieur, met pilasters en stucreliëfs, was geheel in overeenstemming met het exterieur. In hetzelfde jaar zou de schouwburg afgebroken worden. Concertgebouw De Vereeniging was een te grote concurrent. foto 1934 f90367 architect van der Kemp verbouwing Weve

Sloop in 1934

Na de opening van Societeit de Vereeniging in 1915, werden steeds vaker voorstellingen daar gegeven. De schouwburg begint te vervallen. Daarnaast staat het in de weg voor de aanleg van de Waalbrug en de verbreding van de Burchtstraat. In 1934 wordt overgegaan tot sloop.

Wel is het de bedoeling dat er in Nijmegen een nieuwe schouwburg komt. Onder andere door de Tweede Wereldoorlog lopen deze plannen echter vertraging op.

(Overige) Bronnen en verder lezen

La Bonbonniére

Spoorwegmonument architect Weve

Het Spoorwegmonument is ter herinnering aan de aanleg van de eerste spoorweglijn, door initiatief en kapitaal van Nijmeegse ingezetenen. Het…

Voormalige politiepost, tegenwoordig Wijkfabriek Koninginnelaan 1
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Voormalige Politiepost

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1900, Koninginnelaan 1

Voormalige politiepost, tegenwoordig Wijkfabriek (juli 2023)
Voormalige politiepost, tegenwoordig Wijkfabriek (juli 2023)

Veldwachterswoning

Het gebouw op de Koninginnelaan heeft decennia dienst gedaan als politiepost. Het pand is oorspronkelijk in 1900 gebouwd als veldwachterswoning. Deze was gebouw door J.C. Kropman voor f4.334. Op dat moment waren er in standplaats “Hees”, waar de Koninginnelaan onder viel, 2 veldwachters actief. In de Adresboeken over 1901 en 1902 is J. Arens gevonden als gemeentelijke veldwachter.

Jacobus Arens blijkt in ieder geval in 1896 in dienst te zijn als agent 3e klasse, samen met Dirk Pettinga. Het is mij nog niet bekend of Arens werkte op de post van de Graafseweg of reeds in de Koninginnelaan; Arens komt in het Adresboek van 1899 voor op nummer Koninginnelaan 2b.

Politiepost

In 1905 besluit de gemeente de veldwachterswoning te verbouwen tot politiepost. Omdat er in het gebied slechts enkele landbouwers en arbeidersgezinnen woonden, kon geruime tijd met 2 veldwachters volstaan worden. De bevolking was echter sterk gegroeid: “de laatste 10 jaar” (tot 1905) was de bevolking gegroeid met 14.000 personen. Daardoor was er behoefte aan uitbreiding. De post zou met 2 hoofdagenten, 2 agenten 1e klasse, 2 agenten 2e klasse en 6 agenten 3e klasse uitgebreid moeten worden. De gemeente neemt het besluit tot de verbouwing en uitbreiding in mei 1905. Uit het PGNC van 14/3/1906 blijkt dat de nieuwe politiepost “gisteren” is geopend.

Vervolg

In 1949 vond een grote verbouwing plaats. Tot in de jaren 80 zat er in dit pand een politiepost. Tegenwoordig zit hier de Wijkfabriek.

Bronnen

PGNC: 4/2/1900, 18/3/1900, 16/5/1905, 14/3/1906

De Gelderlander 14/5/1905

Noviomagus, een interssant artikel!

Het benzinepompstation van Texaco (N.V. Garage en Automobielmaatschappij Auto Palace, eigenaren A.J.Janssen en H.J.de Groot)), ontworpen in 1936 door architecten Bernardus Jacobus Meerman (1901- 1982) en Johan van der Pijll (1904 -1974) op de hoek Graafseweg - Muldersweg 16 (adres voorheen Graafseweg 481) 1936 GN4482
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Het Benzinestation Auto-Palace: Een Architectonisch Monument, Meerman en van der Pijll

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1935-1936, Graafseweg 481; huidig adres: Muldersweg 16 en 16a, Rijksmonument

Het benzinepompstation van Texaco (N.V. Garage en Automobielmaatschappij Auto Palace, eigenaren A.J.Janssen en H.J.de Groot)), ontworpen in 1936 door architecten Bernardus Jacobus Meerman (1901- 1982) en Johan van der Pijll (1904 -1974) op de hoek Graafseweg - Muldersweg 16 (adres voorheen Graafseweg 481) 1936 GN4482
Het benzinepompstation van Texaco (N.V. Garage en Automobielmaatschappij Auto Palace), 1936
(GN4482 RAN)

In 1935 kregen de architecten Meerman en van der Pijll van Texaco de opdracht om een tankstation te ontwerpen, welke in 1936 is opgeleverd. Het meest opvallende zijn de luifel en de lichttoren. Sinds 1977 is het pompstation buiten gebruik. Vanaf 1989 zat hier jarenlang een architectenbureau.

De eigenaren van het pompstation waren A.J.Janssen en H.J.de Groot.

Aan de doorgaande weg ‘s-Hertogenbosch

Het station lag aan de Graafseweg, de doorgangsweg naar ‘s-Hertogenbosch.

Op dat moment wat het nog niet algemeen gebruikelijk om een permanent station te bouwen: het autogebruik en wegennet was nog volop in de groei. Hierdoor kon de ideale vestigingsplaats voor een benzinepomp regelmatig veranderen. Daardoor kozen veel oliemaatschappijen om hun benzinestations uit demontabele onderdelen te maken. Dit station is een van de voorbeelden waar het station wél een permanent gebouw was. (“Blikvangers langs de Weg”)

Daarbij was de locatie op een heuvel gepland, zodat het gebouw vanaf grote afstand te zien zou zijn. Het staat op de plek van de voormalige St. Teunismolen. Daarbij was volgens het PGNC de verlichting van Auto Palace vanaf Grave te zien.

Wikipedia: “Het gebouw werd ontworpen in de stijl van de nieuwe zakelijkheid en geldt als een bijzonder fraai voorbeeld hiervan.”

Opvallende luifel en lichttoren

Het meest opvallende aan het gebouw is haar luifel en de lichttoren. De ver uitstekende luifel is bijna cirkelvormig en  heeft een diameter van bijna 17 meter. Daaronder bevindt zich een twaalfzijdige glazen wachtkamer. De garage is in het verlengde van deze kiosk. De lichttoren heeft een koperen naald van 25 meter. Hierop stond toendertijd “N.V. Auto Palace”. Hierdoor konden automobilisten het station van veraf zien, ook wanneer het donker was of bij slecht weer.

Daarnaast is het witte-stuc-op-baksteen met rode vensters opvallend. Deze kleuren verwijzen, waarschijnlijk niet toevallig, naar de kleuren wit en rood van Texaco.

Vervolg

Foto Ter hoogte van het garagebedrijf van Merkus, gezien in de richting van Wijchen (Jan Cloosterman via F17409 RAN CC-BY-SA) Deze foto zal na de verlegging van de Graafseweg in 1977 genomen zijn (?). Op deze foto is mooi te zien hoe het tankstation, waar daarna jarenlang Koos van Lith heeft ingezeten, ineens in een stille hoek was terecht gekomen.
Foto Ter hoogte van het garagebedrijf van Merkus, gezien in de richting van Wijchen (Jan Cloosterman via F17409 RAN CC-BY-SA) Deze foto zal na de verlegging van de Graafseweg in 1977 genomen zijn (?). Op deze foto is mooi te zien hoe het tankstation, waar daarna jarenlang Koos van Lith heeft ingezeten, ineens in een stille hoek was terecht gekomen.

Op foto F17392 (RAN, deze foto is auteursrechtelijk beschermd) is -vooral als je inzoomt op het witte huis- goed te zien hoe in 1971het tankstation nog pal aan de Graafseweg ligt.

In 1977 werd de Graafseweg echter verlegd. De bovenstaande foto zal na de verlegging van de Graafseweg in 1977 genomen zijn. Vergeleken met de foto uit 1936 is goed te zien hoe het tankstation qua bereikbaarheid ineens van de Graafseweg is afgesneden. Schijnbaar was de opgang via de Muldersweg een te grote barriere.

Sinds 1977 is het tankstation buiten gebruik. Door de verlegging van de Graafseweg was het station in een stille hoek terecht gekomen en was daardoor minder rendabel geworden.

In het pand kwam aanvankelijk een atelier. En ondanks dat het de ontwerp-monumentenlijst stond, dreigde sloop: het pand zou moeten wijken voor een nieuw station. Uiteindelijk ging de bouw hiervan niet door.

Koos van Lith

Vanaf 1989 kwam een bedrijf in reclameballonnen in het pand. Het bedrijf aarzelde te lang met aankoop: Koos van Lith, de architect die was aangezocht voor restauratie, had zelf interesse in het pand en besloot het te kopen. In 1991 kocht Koos van Lith het pand en kreeg hij in 1993 vergunning tot het restaureren van het pand. Vanaf dat moment zat hier jarenlang zijn architectenbureau. Van Lith is op 7 januari 2018 overleden. In september 2019 woont Bets Kusters, haar man en beeldend kunstenaar, nog in het woonhuis; Rond 2022 staan er advertenties op internet dat het kantoor te huur is.

Artikel PGNC bij opening

Het PGNC schreef bij de opening in juni 1936 het volgende artikel:

“Een service-station aan den Graafscheweg; Modern tankstation van de N.V. “Auto-Palace”

De directie van de N.V. Garage en Automobiel Maatschappij “Auto-Palace”, de bekende Renault- en Fargo-dealers aan de Nieuwe Marktstraat 4, heeft aan den Graafscheweg een “Service-Station” laten bouwen en wel op het schitterende punt nabij de bruggen over het Maas-Waalkanaal, ongeveer ter plaatse waar voorheen de bekende St. Teunis-molen stond. Het is een verheugend verschijnsel, dat Nijmegen ondanks crisis en druk der tijden ook op dit gebied paraat is. Dit gebouw, met een gevoelige hand ontworpen, ademt een bijzonderen geest en is in zijn krijtwitte kleur aanpassend aan den achtergrond van het beboomd landschap. Imposant is de geweldige ronde luifel, welke een diameter heeft van niet minder dan 17 meter. Ook de lichttoren, hoog boven het gebouw oprijzend, geeft aan het geheel een fraai silhouet. Voor genoemden luifel en lichttoren zijn ingewikkelde ijzerconstructies noodig gebleken, naar men ons mededeelde. Vooral bij avond, wanneer toren en onderzijde van dezen geweldigen luifel verlicht zijn, geeft dit een fantastische illuminatie, vanuit Grave zelfs zichtbaar! Onder den luifel is een groote ronde wachtkamer geprojecteerd met een ononderbroken glaswand, zoodat de toerist tijdens de “service” hier een gezellige zit heeft met een fraai uitzicht op het landschap. Buiten de wachtkamer, de ruime dames- en heerentoiletten, adminstratiekantoor enz., is dit service-station voorzien van een garage en een reparatiewerkplaats, waarin het verrichten van alle mogelijke reparaties door deskundig personeel kan geschieden. Tevens worden alle onderdeelen, w.o. lampen, bougies e.d. in voorraad gehouden.

Buiten, onder den luifel, staat een zestal electrische pompen opgesteld, n.l. 4 benzinepompen, 1 texinepomp, z.g. hoogwaardige benzine, 1 gasoliepomp, een speciaal verbrandingsproduct voor Dieselmotoren, en voorts een electrische lucht- en waterpomp.

Voor het gebouw is een 4-tons pneumatische hydraulische hefbrug in den grond gemonteerd. Zonder eenig gemanoeuvreer, dus op normale wijze, wordt de auto hierboven gereden en binnen 20 seconden omhoog geheven, zoodat een ieder, die hierin belang stelt, verzorgd door Alemite grease guns onder hoogen druk, ongestoord kan volgen. Alle benzine- en olieproducten zijn van het wereldmerk Texaco.

Rest ons nog te vermelden, dat deze bouwkundige compositie ontworpen is door de heeren B.J. Meerman en J. v.d. Pyll, architecten N.I.V.A., Driehuizerweg 80. Ook over de uitvoering, door de bekende aannemersfirma J.J. de Groot, v. Welderenstraat 75, niets dan lof. Het ziet er alles welverzorgd uit. De constructiewerken, stalen ramen en deuren werden geleverd door de firma D. Hoogstraten te Zeist, de licht- en krachtinstallatie door de firma L. Beukering, Nijmegen, het keurige schilderwerk door de firma Burgers, Holtermanstraat, Nijmegen, het glaswerk door de firma Van Ommeren, Nijmegen, centrale verwarmingsinstallatie door de N.V. Jacobine Hollandia, Nijmegen.” ( PGNC 12/6/1936)

Bron

Wikipedia

Architect houdt kantoor in benzinestation, Marleen van Swigchem in Trouw, 23 september 1995

‘Vliegende schotel zelfs bekend in het buitenland’, Claudia Fitsch in de Gelderlander, Claudia Fitsch 3 september 2019

Overlijdensbericht, Mensenlinq

Blikvangers langs de weg: De architectuur van Nederlandse benzinestations tijdens de wederopbouw, Agnes Kersten in Bulletin KNOB, 2014-2

Zie ook: Benzinestation “Auto-Palace”, Noviomagus. Deze verwijst tevens naar een aantal andere artikelen

.

Het parochiehuis "Pius Convict", achter het parochiehuis de Kerk van de H. Antonius van Padua, foto 1935-1940 (GN5861 RAN), architecten Meerman en van der Pijll
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Parochiehuis architecten Meerman van der Pijll

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1935 Van Slichtenhorststraat 81 Galgenveld

Het parochiehuis "Pius Convict", achter het parochiehuis de Kerk van de H. Antonius van Padua, foto 1935-1940 (GN5861 RAN), architecten Meerman en van der Pijll
Het parochiehuis “Pius Convict”, achter het parochiehuis de Kerk van de H. Antonius van Padua, foto 1935-1940 (GN5861 RAN)

De architecten Meerman en van der Pijll ontwierpen het Parochiehuis “Pius Convict” in 1935. Het behoorde bij de Kerk van de H. Antonius van Padua. Het gebouw bestaat uit een hoofdgebouw en een grote toneel-, film-, vergader- of conversatiezaal.

De Gelderlander in mei 1935:

“De Katholieke Jeugdbeweging: R.K. Parochiehuis Groesbeekscheweg een modelinrichting

“In de Parochie van St. Antonius van Padua aan den Groesbeekschenweg is iets nieuws in wording, wat van groote betekeenis zal zijn voor de toekomst.

Sinds eenigen tijd wordt er achter de kerk aan de Van Slichtenhorststraat gewerkt en gebouwd. Niets meer of minder dan een volgens de eischen des tijds ingericht R.K. Parochiehuis, een modelinrichting, bestemd voor de vele en uitgebreide nooden van het huidige R.K. Parochieele Jeugdwerk, bestemd voor allerlei vergaderingen en bijeenkomsten die, wil het Katholieke leven eener Parochie op pijl blijven ja nog tot hooger bloei komen, tenminste van tijd tot tijd noodzakelijk zijn.

Zooals gezegd, wordt dit gebouw een modelinrichting, waar het geheel en het interieur in het bijzonder mede zullen werken tot het scheppen van een echt Katholieke sfeer, waar, in dezen tijd van vijandelijke aanvallen op datgene, wat ons dierbaar is, met vereende krachten zal worden gewerkt aan de toekomst van onzen Katholieke jeugd.

Het Parochiehuis zal aan den straatwand door zijn juiste verhoudingen en door de met zorg gekozen materialen en detailleering een cachet geven, rustig en voornaam, onder de schaduw der kerk. Hiermede verdwijnt dus tevens den eenigzins rommeligen aanblik van het minder mooie groote hek aan de Van Slichtenhorststraatzijde.

Het gebouw, bestaande uit een hoofdgebouw en de groote tooneel-, film-, vergader- of conversatiezaal, wordt opgetrokken in fraaie dunne oranjekleurige steen of donker basement.

Toneeluitvoering in het Parochiehuis van de operette 'Repelsteeltje', samengesteld uit bekende melodieën door Johanna Veth en gespeeld (en gezongen) door de jeugdige actrices van de Katholieke Jonge Meisjes (KJM), februari 1937 (De Gelderlander 11/02/1937, p. 9 via F23422 RAN)
Toneeluitvoering in het Parochiehuis van de operette ‘Repelsteeltje’, samengesteld uit bekende melodieën door Johanna Veth en gespeeld (en gezongen) door de jeugdige actrices van de Katholieke Jonge Meisjes (KJM), februari 1937 (De Gelderlander 11/02/1937, p. 9 via F23422 RAN)

Deze groote zaal, met zijn speciaal ontworpen kapconstructie, plaats biedende aan ongeveer 300 personen, wordt van binnen geheel opgetrokken in geel-kleurigen baksteen op plint van verglaasen wijnrooden steen, welke met de in dito kleur toe te passen naadlooze vloerbedekking een harmonisch geheel zal vormen. Behalve een flinke tooneelruimte komen er ruime kleedkamers en flinke bergruimten onder zaal en tooneel.

In het hoofdgebouw zijn de grootere en kleinere practisch ontworpen groepskamers en vergaderzalen geprojecteerd en voorts de ruime zalen voor de te beoefenen handenarbeid, toiletgelegenheden, e.d.

Hallen, trappen, bordessen e.d. worden zeer ruim gehouden en geheel in gewapend beton uitgevoerd. De wanden zijn ook hier wederom in verglaase steen opgetrokken. Buitenramen en deuren, voorzien van panieksluitingen, en binnenkozijnen worden in staal uitgevoerd, zoodat hier bij het ontwerpen bijzondere zorg is besteed met het oog op eventueel brandgevaar.

Op de eerste verdieping van het hoofdgebouw en uitkomende in de achterwand van de groote zaal is een filmcabine geprojecteerd, eveneens in gewapend beton, voorzien van de noodige veiligheidsmaatregelen.

Onder het hoofdgebouw zijn de diverse kelders voor verwarming, fietsenstalling e.d.

Bij het toepassen der materialen voor het interieur is er steeds rekening mee gehouden, dat door de jeugd zoo weinig mogelijk beschadigd kan worden.

De voortreffelijk Geestelijke leider en Directeur van het Parochieele jeugdwerk, Kapelaan J. Verhoeven, die voor dit jeugdwerk buitengewoon veel opoffert, vindt hier voor zijn jongens een buitengewoon home.

Het Kerkbestuur van de St. Antoniusparochie, welke het parochieel tekort had begrepen, komt zware financieele lasten van dezen nieuwbouw voor haar rekening te nemen, zoodat zij voor dit fraaie bouwwerk, in deze kommervolle tijden, geen beroep heeft gedaan op de toch zoo dikwijls gevraagde milddadigheid harer parochianen. Voor hen, namens onze jeugd, een eresaluut!

Voor de installatie en stoffeering wordt van de parochianen echter een klein offer gevraagd, dat zij, gezien het goede voorbeeld van het Kerkbestuur, zeer zeker spontaan zullen geven en mede als antwoord op de fraaie brochure “Wij bouwen voor U”, welke de eminente Directeur van het jeugdwerk afgeloopen week en komende week aan alle parochianen deed of doet toekomen.

Rest ons nog te vermelden, dat de aannemersfirma J.A. Hofman en Zonen het werk uitvoert onder leiding en naar ontwerp van het Architecten-bureau B.J. Meerman en J. v.d. Pijll, Driehuizerweg 80, alhier, die zoowel in practisch al artistiek opzicht de vele moeilijkheden hebben opgelost in verband met het beschikbare terrein. Over enkele maanden zal dus de St. Antoniusparochie een geslaagd bouwwerk rijker zijn.

Een goede daad!” (De Gelderlander 2/5/1935)

Voormalig RK Parochiehuis Van Slichtenhorststraat 81 (december 2024)
Voormalig RK Parochiehuis Van Slichtenhorststraat 81 (december 2024)

Architectenbureau Meerman en van der Pijll

Architectenbureau Meerman en van der Pijll is waarschijnlijk het bekendst vanwege hun ontwerp voor Auto Palace. Daarnaast ontwierpen zij onder…

Dames- en Heerenkapsalon W.C.G. Münchau. Interieur. Op de achtergrond, rechts, leerling-(toneel)kapper/grimeur Jo (Johannes Jacobus) Heisen (14/06/1915 - 14/07/1992), 1934 (F87402 RAN) Architect van de verbouwing is de Haas
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Dames- en Heerenkapsalon W.C.G. Münchau architect de Haas

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1934 Houtstraat 10, Centrum, verwoest in WOII

Dames- en Heerenkapsalon W.C.G. Münchau. Interieur. Op de achtergrond, rechts, leerling-(toneel)kapper/grimeur Jo (Johannes Jacobus) Heisen (14/06/1915 - 14/07/1992), 1934 (F87402 RAN) Architect van de verbouwing is de Haas
Dames- en Heerenkapsalon W.C.G. Münchau. Interieur. Op de achtergrond, rechts, leerling-(toneel)kapper/grimeur Jo (Johannes Jacobus) Heisen (14/06/1915 – 14/07/1992), 1934 (F87402 RAN)

Architect de Haas maakte het ontwerp voor de Dames- en Heerenkapsalon W.C.G. Münchau op Houtstraat 10 in 1934. Tijdens het bombardement van 1944 werd de kapsalon verwoest.

Vooraf

Hieronder staat het artikel van de Gelderlander bij de opening van 1934 weergegeven. Daarbij noemt ze al de goudsmid Flemminks op Houtstraat 8. De goudsmid zal op 1 februari 1922 sluiten (De Gelderlander 23/1/1922).

In maart 1923 opent chocoladewinkel Atranta. Er is nog niet onderzocht hoe lang deze winkel er gezeten heeft; bij de opening van 1934 wordt alleen K.O.F.A. nog verder genoemd op dit adres.

Advertentie Uitverkoop juwelier Flemminks (De Gelderlander 18/11/1921)
Advertentie Uitverkoop juwelier Flemminks (De Gelderlander 18/11/1921)
Advertentie opening chocoladewinkel Atranta (De Gelderlander 8/3/1922)
Advertentie opening chocoladewinkel Atranta (De Gelderlander 8/3/1922)

“De Houtstraat.

Salon W. Munchau.

Het pand Houtstraat No. 8 en 10- aan den ingang van dit belangrijke binnenstadswinkelkwartier gelegen- heeft een heele verandering ondergaan. Het oude pand, vroeger bewoond door den goudsmid Flemminks, daarna ingericht tot onderdeel der K.O.F.A.-magazijnen, is nu geheel verbouwd.

Onder leiding van den heer G.J. de Haas, is de verbouwing binnen den tijd van een maand uitgevoerd door den aannemer W.F. de Haas. Het ging vooral om den onderpui. De bouwkundige wist door een granieten architraaf, in blauw-groen, een rustige afscheiding te krijgen tusschen de moderne winkelpui en andere bovenverdieping.

Hier is nu een dubbel winkelpand ontstaan, waarvan het hoofdpand thans in gebruik is bij den heer W. Munchau, die hier een modern-ingerichte dames- en heerensalon exploiteert.

De winkel ziet er coquet uit met zijn donkeren kast en opstanden van eikenhout.

De onderpui, waarvan de voet gedekt is met lichtgrijze majollicategels, is bijna geheel van glas. De ruime vensters zijn gevat in bronzen stijlen, terwijl een fijn genuanceerd glas-in-lood de etalage afdekt.

Beneden is bij de winkel, waarbij de heerensalon aansluit- een gezellig, rustig interieur.

Op de eerste verdieping is de damessalon gevestigd met vijf cabines, alles van elkander gescheiden door nikkelen staanders, waarvan stemmig-kleurige gordijnen neerhangen. De kaptafels van blank, geaderd marmer, werden geplaatst door de firma H.P. Euwens.

Verschillende firma’s werkten mede tot voltooiing van dit pand. Het schilderwerk werd uitgevoerd door de firma G.D. Scheers en Zonen, de electrische lichtvoorziening werd verzorgd door de firma Jansen. De firma Bilderbeek leverde het artistiek verzorgde glas in lood.

Het kleinere, knusse winkelpand, in den geest gebouwd van het pand-Munchau, staat vooreerst nog leeg.

Door deze snel en sierlijk uitgevoerde verbouwing is de ingang van de Houtstraat, welke juist aan het  boveneinde wel eenige opfrissching noodig had, niet weinig verlevendigd.

Ontegenzeggelijk kan er aan de Houtstraat nog veel verbeterd worden- tot grotere welstand der winkelzaken. Het ondereinde heeft den laatsten tijd veel aan levendigheid gewonnen.

De Zeigelbaan heeft daarvan een sprekend voorbeeld gegeven.” (De Gelderlander 2/5/1934)

Het PGNC schrijft bij de opening:

“Kapsalon W. Münchau.

De heer W. Münchau opent heden in het perceel Houtstraat 10 zijn nieuwe dames- en heeren kapsalon, die zeer aantrekkelijk is ingericht. De etalage met tegels, bronzen omlijsting ziet er modern uit, het interieur bevestigd den goeden indruk. De damessalon telt 5 cabines, terwijl ook in de heerensalon bediening in overvloed is. Het pand werd in een maand tijds geheel verbouwd onder leiding van den heer G.J.X. de Haas, die wel voldoening van zijn werk mag hebben. De electrische installatie leverde de fa. Jansen, het glas in lood de fa. Ed. Bilderbeek, het schilderswerk de fa. G. Scheers en Zn., de kapitels de fa. Euwens, de eikenhouten etalage en de opstanden de fa. v. Brakel en Dereks.” (PGNC 2/5/1934)

Walther/Walter Münchau

Walther/Walter Münchau is op 19-12-1893 geboren te Crefeld (Duitlsand). Wanneer hij zich op 19-4-1919 in Nijmegen vestigt, is hij afkomstig van Cleve. Zijn geloof is RK, zijn beroep “kapper”. (Dienstbodenregister 1910). Zijn huizing is De Ruijterstraat 191 (later vervangen door 6).

In 1934 verplaatste hij zijn zaak van Houtstraat 23 naar Houtstraat 8—10 (en De Gelderlander 9/10/1928, De Gelderlander 31/12/1928)

Naast de reguliere dames- en herkenkapper was hij de “Toneelkapper” (oa De Gelderlander 25/11/1927)

Verhuizing naar Houtstraat 24

Heropening Munchau op Houtstraat 24 (De Gelderlander 1/5/1940)
Heropening Munchau op Houtstraat 24 (De Gelderlander 1/5/1940)

In 1940 verhuist Munchau naar Houtstraat 24:

“Heropening Dames- en Heeren-Kapsolon Münchau

Het pand Houtstraat 24 is geheel verbouwd en in deze nieuwe omgeving heropende hedenmiddag de Fa. Münchau haar dames- en heerenkapsalon. Men staat verrast over de groote verandering in korten tijd hier aangebracht. De winkel is geheel, naar de laatste eischen die men kan stellen aan een kapsalon, modern verbouwd. Een zeer mooie puit trekt reeds van buiten af de aandacht. De beide salons zijn door een mooie betimmering van elkaar gescheiden. De damessalon bevat verschillende cabines, voorzien van de nieuwe toestellen op permanent-gebied. De heer Münchau heeft zich ook bekendheid verworven door het “haarwerk”, dat niet anders dan door jarenlange ervaring als vakman verkregen wordt. Als toneelkapper is de firma reeds jaren bij verschillende tooneeluitvoeringen de rechterhand.” (PGNC 1/5/1940)

Zie ook https://www.noviomagus.nl/Herinnering/Bombardement/09-06-22.htm

Bijschrift RAN: De door het bombardement van 22 februari 1944 weggevaagde Houtstraat; links de kapel van het Carmelklooster en rechts de wandreclame van W. Münchau toneelkapper die zijn zaak dreef op Houtstraat 10, hoek Jodengas, 22/2/1944-3/1944 (F75427 RAN)
Bijschrift RAN: De door het bombardement van 22 februari 1944 weggevaagde Houtstraat; links de kapel van het Carmelklooster en rechts de wandreclame van W. Münchau toneelkapper die zijn zaak dreef op Houtstraat 10, hoek Jodengas, 22/2/1944-3/1944 (F75427 RAN)

Driehuizerweg 502 september 2022 Google Streetview architect Meerman en van der Pijll
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Bouw dubbel en vrijstaand woonhuis Scheidingsweg en Driehuizerweg Meerman van der Pijll

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1933 landhuis aan de Driehuizerweg 502-Scheidingsweg 2-4 Brakkenstein

Bouw dubbel en vrijstaand woonhuis a/d Scheidings en Driehuizerweg te Nijmegen voor den Weled. Heer J. Princen te Nijmegen D12.399351

In 1933 ontwerpen architecten Meerman en van der Pijll een vrijstaand woonhuis aan de Driehuizerweg 502 en een dubbel woonhuis aan de Scheidingsweg 2 en 4. Opdrachtgever was J.W. Princen, die zelf in de vrijstaande woning gaat wonen.

In de krant komen we hem een aantal maal tegen: hij biedt woningen te huur of te koop aan (en wil aan de Celebesstraat een stuk grond kopen voor de bouw van 2 woonhuizen (De Gelderlander 31/1/1934)


De Gelderlander 19/5/1934

Huidige situatie

Driehuizerweg 502 (september 2022 Google Streetview)
Scheidingsweg 2-4 met rechts Driehuizerweg 502 (september 2022 Google Streetview)
Huize "Boschoord"; een zenuwinrichting, gerund door mevr. J.W.H. Nienhuijs- Andriessen, echtgenote van J.W.F. Nienhuijs., foto gedateerd 1910 (F13804 RAN)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Geschiedenis van Huize Boschoord op St. Annastraat

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

1888 St. Annastraat 294 St. Anna

Huize "Boschoord"; een zenuwinrichting, gerund door mevr. J.W.H. Nienhuijs- Andriessen, echtgenote van J.W.F. Nienhuijs., foto gedateerd 1910 (F13804 RAN)
Huize “Boschoord”; een zenuwinrichting, gerund door mevr. J.W.H. Nienhuijs- Andriessen, echtgenote van J.W.F. Nienhuijs., foto gedateerd 1910 (F13804 RAN)

Op deze pagina staat de bewoningsgeschiedenis weergegeven van Huize “Boschoord”, tegenwoordig St. Annastraat 294.

Het gebouw had als aanvankelijk adres St. Anna 222. Waarschijnlijk is het slechts enkele jaren een zenuwinrichting geweest. Het pand is mogelijk gebouwd in 1888 (IndeBuurt, 13 juli 2019, bij een bespreking van de te koop staande woningen op Funda).

Vóór Boschoord

De op dit moment eerstgevonden vermelding van St. Anna 222 is het Bevolkingsregister van 1890. Het is onbekend of zij de eerste bewoners zijn.

Op 18-11-1891 schrijven zich 3 personen in op dit adres:

  • Henrij Linke (13-12-1862 Aken), “hoofd” en rentenier
  • Emma Eisendrath (20-9-1854 Dorsten), “vrouw”
  • Emma Julia Victoria van Aerde (2-9-1884 Londen)

En op 18-2-1892:

  • Amalia de Vries (28-7-1876 Gennep)

Het is moeilijk leesbaar waar ze dan van afkomstig zijn; op 20-4-1892 vertrekken alle 4 personen naar Ottersum. Uit een hypotheekacte van 1894 (Inventarisnr 130, Archiefnr 454, Actenr 249) blijkt Linke Heinrich te worden genoemd. Emma Eisendrath was voordat ze met Linke trouwde echtgenote van Charles Petrus Victor van Aerde. Emma is de dochter uit dit huwelijk (zie Ottersum.info, die tevens een foto van haar heeft gepubliceerd).

Gevonden adressen 1893 t/m 1899

In de Adresboeken zijn de volgende vermeldingen gevonden op St. Anna 222. Zijn Emma van Aerde en Amalia de Vries teruggekeerd nadat ze in april 1892 waren uitgeschreven? Daarbij is opvallend dat Ottersum.info noemt dat Emma van Aerde op 26-12-1895 is overleden en dat zij in het familiegraf van Linke is bijgezet. Betreft het een andere E.J.V. van Aerde of een fout in het Adresboek?

  • E.J.V. van Aerde, zonder beroep: 1893, 1895,1896, 1898
  • Aa. d. Vries, z.b.: 1895, 1896, 1898
  • F.W.G. Stech, z.b.: 1896, 1898
  • Baron K.G.C.J. v. Lijnden: 1899

Zenuwinrichting Boschoord

De achterzijde van Huize "Bosch-Oord", 1910 (F32332 RAN)
De achterzijde van Huize “Bosch-Oord”, 1910 (F32332 RAN)

De eerste gevonden vermelding van Andriessen of Nienhuijs is Zr. Andriessen, St. Anna 222, die telefoonnummer 615 krijgt (PGNC 9/6/1901)

In het adresboek van 1902 komt zowel J.H.W. Andriessen ziekenverpleging als J.W.F. Nienhuis voor. Daarnaast staat op het adres tevens J.A. v. Veen, verpleegster.

Wanneer Jan Willem Frederik Nienhuijs en Johanna Wilhelmina Henriette Andriessen de huwelijkse voorwaarden overeenkomen op 25/2/1903, is  Andriessen al directrice van een inrichting voor zenuwzieken. Beiden wonen dan in St. Anna. (Inventartisnr 89, Archiefnr 449, Aktenr 2341) 

In het adresboek 1903 is Andriessen “Nienhuis-Andriessen (Mevr)” geworden. Achter haar adres staat nu “zenuwinrichting Boschoord”. Tevens staan Ph. de Jong, S. Scherpbier en H.W. Starckenborg von/van Jutting op dit adres. J.W.F. Nienhuis heeft St Anna 226a als adres.

In 1905 idem, alleen is S. Scherpbier vervangen door C.W. Broers. Dit was tevens de laatste vermelding in het adresboek van Nienhuis en/of Andriessen op dit adres. Tevens lijkt dit het laatste Adresboek te zijn met St. Annastraat 222, dus waarschijnlijk heeft er een hernummering naar St. Annastraat 294 plaats gevonden.

Uit het Gemeenteverslag over 1905 blijkt dat de Inrichting Boschoord te St. Anna is opgeheven.

Advertentie; Wiardi Beckman is consuleerend geneesheer PGNC 4/3/1903
Advertentie; Wiardi Beckman is consuleerend geneesheer PGNC 4/3/1903

Het gaat hierbij om de bekende zenuwarts en psychiater Jacob Wiardi Beckman. Hij blijkt in 1904 zelf sanatorium “Berkenoord” te hebben opgezet. (Bovendien is hij de vader van Herman Wiardi Beckman, de bekende politicus/verzetsstrijder)

Vervolg

St. Annastraat 294 huidig (Google Streetview)
St. Annastraat 294 huidig (Google Streetview)

Er is nog niet uitputtend onderzocht wat het vervolg is geweest.

Hieronder staan de gevonden gebruikers van St. Annastraat 294 weergegeven:

NaamBeroep/OmschrijvingAdresboek
G.A. Trebert 1907, 1908, 1909, 1910, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
Mej. J.G. KrelingAmb. Arbeidsbeurs1924, 1926
M.A. Kreling 1924, 1926
M.S. NoachKoopman1928
Mej. H. NoachKapster1932
J.J. Schoon 1934
H.L.P. de BruijnManufacturier1938, 1940
A.J. ZamanKoopman1938
J. van der BendGeboren A.P.Ch. Hermsen1948
A.J. du MaineImporteur automateriaal1948
J.F. Hermsen 1951, 1955, 1959, 1963
J.T. HuismanBakker1955, 1959

G.A. Trebert

GA Trebert, Bevolkingsregister 1900 (RAN)
GA Trebert, Bevolkingsregister 1900 (RAN)

Gustav Adolph Trebert is op 2-12-1841 geboren in Utrecht. Hij komt op 28-10-1905 vanuit Lochem naar St. Anna 224, waarbij dit cijfer op een later tijdstip is doorgehaald en vervangen door “Straat 294”. Hij is getrouwd met Arendina Adriana Kerrebijn (28-12-1856 Bajong, Indië). Ze hebben een dochter Emilie Hendrika (28-7-1889 Nijmegen). Hun dochter trouwt en vertrekt op 17-9-1913 naar Arnhem (Bevolkingsregister 1910).

Het gebouw is een zogenaamd “Aandachtspand“.

Berberisschool september1958 architect Ockhuysen maker foto J.F.M. Trum f12509 CC-BY-SA
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Jongensschool Sint Jozef architect Okhuijsen

ReisgidsNijmegenUtrechtTrein

Rond 1956 Berberisstraat 4 Heseveld

Berberisschool september1958 architect Okhuysen of Okhuijsen maker foto J.F.M. Trum f12509 CC-BY-SA
Berberisschool september1958 architect Okhuysen of Okhuijsen maker foto J.F.M. Trum f12509 CC-BY-SA

De Jozefschool/Josepschool is rond 1956 gebouwd als dubbele school: de Jozefschool voor jongens, de naastgelegen Imelda school voor meisjes. De scholen hebben twee keer over 7 klassen: in de jaren 50 was voor veel leerlingen de lagere school het laatste onderwijs dat ze kregen. De school had daarom 7 klassen, zodat de leerlingen op 14-jarige leeftijd konden gaan werken.

Later, rond de jaren 70 zijn de scholen samengegaan als Berberisschool. Tegenwoordig heet de school de Zonnewende.

Berberisstraat, september 2022 Google Streetview Oude Jozefschool/Josephscool, later samengegaan met de meisjesschool Imelda als Berberisschool nu Zonnewende
Berberisstraat, september 2022 Google Streetview
Advertentie voor aanmelding De Gelderlander 12/5/1956

Bronnen

Omschrijving foto RAN

Klik om toegang te krijgen tot Wandelroute-Heseveld-Jerusalem-def.pdf