Blog

Druilerige Burchtstraat in november, maar de lichtjes branden (november 2025)
#Nijmegen, Centrum

Burchtstraat

Druilerige Burchtstraat in november, maar de lichtjes branden (november 2025)
Druilerige Burchtstraat in november, maar de lichtjes branden (november 2025)

De Burchtstraat is al eeuwenlang een van de belangrijkste straten van Nijmegen. Eeuwenlang was deze van belang doordat het de Burcht met de Grote Markt en Sint-Stevenskerk verbond. Eind 19e eeuw werd het een van de belangrijkste winkelstraten. Bezienswaardigheden zijn onder andere de Loden Lady, het Stadhuis en wederopbouwpanden.

Hoewel de eerst gevonden vermelding van de Burchstraat uit 1370 stamt, bestaat deze al langer. Deze weg verbond de burcht -vandaar de naam- het Valkhof met de Grote Markt en de Sint-Stevenskerk. Voor de oorlog bestond deze straat uit 2 delen: de Korte Burchtstraat, die liep van de Grote Markt tot de Lange Nieuwstraat (bij het stadhuis). Deze straat was 10,5 meter breed. En een deel van de Lange Nieuwstraat tot het Valkhof, de Lange Nieuwstraat, 15 meter breed.

Daarbij wordt de Burchtstraat als grens gezien tussen de Benedenstad en het huidige centrum.

Vanaf 1880 ontwikkelde de straat zich als een van de belangrijkste winkelstraten. Ook tegenwoordig behoort het tot de hoofdlooproute.

Belangrijkste bezienswaardigheden van de Burchtstraat

Burchtstraat 69-71 architect Van der Kemp
Burchtstraat 69-71 architect Van der Kemp
  • De Loden Lady
  • Historische panden, waarvan sommige tot de middeleeuwen terug gaan
  • Huis Gebroeders van Limburg
  • Het Stadhuis
  • Al mot ik krupe
  • Na-oorlogse winkels van Gerzon (nu We, Burchtstraat 3/3a/3b ) en de voormalige Peek & Cloppenburg (nu H&M, Burchtstraat 2)
  • De Blauwe Steen

Hieronder staan de inmiddels verschenen artikelen over de Burchtstraat weergegeven, maar eerst een korte historie waarin bovendien de bezienswaardigheden worden besproken.

De Loden Lady

De Loden Lady: oorsprong, vondst en onderzoek

Tijdens rioolwerkzaamheden in 2001 wordt een bijzonder vondst gedaan: een honderden jaren oud skelet van een vrouw in een grafkist van lood, wat een zeer kostbare metaalsoort was. Daarop kreeg de vrouw de naam Loden Lady.

Lees Meer

Middeleeuwen

Aan de Burchtstraat bevonden zich een aantal stadskastelen, het betreft personen die direct bij de burcht zijn betrokken. Een daarvan is Johan Moliart, landrentmeester, kanselier en kapelaan van Reinoud II. Hij woonde in wat nu de hele hoek van de Burchtstraat is, tegenover de Valkhof. In pannenkoekhuis ’t Hoogstraatje zijn balken aangetroffen uit de eerste helft van de 14e eeuw en daarnaast kelders die qua vorm, kloostermoppen en datering overeenkomen met die van Burchtstraat 61-65.

Burchtstraat 61-65: Maelwael en Gebroeders van Limburg

Het pand op de Burchtstraat 61-65 had bijzondere bewoners: de schilder Maelwael, maar vooral de Gebroeders van Limburg, van wie hij hun oom was. Een mooi artikel is te lezen is te lezen op site van het huis. Onder het pand zijn kelders gevonden, die dateren uit de middeleeuwen.

Middeleeuwse restanten

Burchtstraat 53: met de moderne gevel van het tegenwoordige Kruidvat is het wat moeilijker voor te stellen dat het pand middeleeuwse resten herbergt.
Burchtstraat 53: met de moderne gevel van het tegenwoordige Kruidvat is het wat moeilijker voor te stellen dat het pand middeleeuwse resten herbergt.

Er zijn meer middeleeuwse restanten, waarvoor vooral de laatste jaren meer aandacht is. De Gemeente Nijmegen heeft onderzoek laten doen welke gebouwen van bouwhistorisch belang zijn. Een goed voorbeeld daarvan is het gebouw van het Kruidvat hiernaast: weinigen zullen vanwege de naoorlogse gevel vermoeden dat hier resten van veel oudere datum aanwezig zijn. Het betreft dan ook vaak stukjes muur, kelders of funderingen.

Stadhuis

De Burchtstraat met Raadhuis. De Gemeenteraad (links) is op dit moment in vergadering vanwege de kraakactie van een pand tegenover het stadhuis. Rechts de voormalige Gerzon (We) en Peek en Cloppenburg (H & M) (22 februari 2024)
De Burchtstraat met Raadhuis. De Gemeenteraad (links) is op dit moment in vergadering vanwege de kraakactie van een pand tegenover het stadhuis. Rechts de voormalige Gerzon (We) en Peek en Cloppenburg (H & M) (22 februari 2024)

Bouw en eerste eeuwen van het stadhuis

In de 14e eeuw verhuisde het stadhuis van de Benedenstad naar de Burchtstraat. Het was een lang huis op de hoek van de Burchtstraat en de Lange Nieuwstraat. In 1554-1555 ontwierp stadsbouwmeester Herman van Herengrave door dit huis met 2 andere huizen uit de 14e eeuw samen te voegen. Daar voor bouwde hij een schepenzaal met een zaal daarboven. Hij bouwde het stadhuis in de zogenaamde “vroeg renaissancestijl”.

Het Stadhuis (na de restauratie door Pierre Cuypers Sr. in 1880-1882) met op de hoek het Mariabeeld met baldakijn, gemaakt in 1881 door Edouard Colinet en daarnaast de i.o.v. Pierre Cuypers in 1882 vervaardigde 8 Keizerbeelden (Traianus, Karel de Grote, Frederik Barbarossa, Willem II, Karel IV en Karel V en (boven de ingang) Julius Caesar en Julius Civilus, 1910-1930 (GN682 RAN) Korte Burchtstraat nu Burchtstraat
Het Stadhuis (na de restauratie door Pierre Cuypers Sr. in 1880-1882) met op de hoek het Mariabeeld met baldakijn, gemaakt in 1881 door Edouard Colinet en daarnaast de i.o.v. Pierre Cuypers in 1882 vervaardigde 8 Keizerbeelden (Traianus, Karel de Grote, Frederik Barbarossa, Willem II, Karel IV en Karel V en (boven de ingang) Julius Caesar en Julius Civilus, 1910-1930 (GN682 RAN)

In de Schepen- of Trêveszaal werd de Vrede van Nijmegen getekend, een reeks vredesverdragen die tussen augustus 1678 en oktober 1679 werden getekend om einde te maken aan de Hollandse Oorlog en de Schoonse Oorlog. De Hollandse oorlog is in Nederland het meest bekend, omdat dit de oorlog was tussen Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Frankrijk.

Het Raadsel van Nijmegen in de Schepenzaal. Schilderij van Pouwels van Schoten uit 1619 (Open Monumentendag 10-9-2024)
Het Raadsel van Nijmegen in de Schepenzaal. Schilderij van Pouwels van Schoten uit 1619
(Open Monumentendag 10-9-2024)

Tussen 1879 en 1882 restaureerde architect Pierre Cuypers het stadhuis. Daarbij werd het uitgebreid met een vleugel aan de westzijde, in dezelfde stijl als het oude stadhuis. Hij liet tevens kopieën maken van de renaissance beelden aan de gevel.

Oorlog: het stadhuis in brand

In de Tweede Oorlog raakte het stadhuis zwaar beschadigd. Allereerst door het bombardement van februari 1944. Vervolgens staken de Duitsers het stadhuis in brand tijdens Market Garden in september 1944. De voor- en zijgevels bleven gedeeltelijk gespaard.

Restauratie door architect Deur

In 1947-1953 vond de restauratie plaats naar ontwerp van ingenieur J.G. Deur. Hij was bij meerdere restauraties en herbouwprojecten betrokken. De westelijke vleugel van Cuypers werd vervangen door een moderne vleugel. Bovendien kreeg het stadhuis een toren, met een ui-vormige bekroning. Door houtgebrek werden de spanten van beton gemaakt. Tevens kwamen er in 1953 nieuwgemaakte replica’s van de beelden aan de voorgevel.

Traliewerk en Luik om gestraften ten toon te stellen, Raadhuis (Open Monumentendag 2024)
Traliewerk en Luik om gestraften ten toon te stellen, Raadhuis (Open Monumentendag 2024)
Luiken voorgevel, op oude wijze gemaakt (Open Monumentendag 2024)
Luiken voorgevel, op oude wijze gemaakt (Open Monumentendag 2024)
Steen Stadhuis Herinnering Restauratie (mei 2025)
Steen Stadhuis Herinnering Restauratie “1951 Hersteld” (mei 2025)

Naast de beelden zorgde ir Deur er ook voor dat de luiken aan de voorgevel op de oude manier werden gemaakt.

Het grote luik diende om gestraften ten toon te stellen. (Bron: rondleiding Open Monumentendag 2024)

De feitelijke hoofdingang van het stadhuis ligt in de Korte Nieuwstraat.

Toren Stadhuis

De toren van het Stadhuis, maart 1955 (Commissariaat van Politie Nijmegen Afd. Fotografie via F15630 RAN CC0)
De toren van het Stadhuis, maart 1955 (Commissariaat van Politie Nijmegen Afd. Fotografie via F15630 RAN CC0)

“Het bovenste gedeelte van de bakstenen toren is achthoekig en wordt bekroond door een uivormige spits. Pal onder dit achthoekige deel is een oud, gotisch fries aangebracht van de in de Tweede Wereldoorlog vernietigde en afgebroken Dominicuskerk uit de Broerstraat. De herbouw van het stadhuis vond plaats onder supervisie van ingenieur G.Deur.” (Bijschrift F93268 RAN)

Toegangspoort

Bordes Stadhuis
Bordes Stadhuis (mei 2024)

De oorspronkelijke toegangspoort is gemaakt door de beeldhouwer Cornelis Sass, afkomstig uit Utrecht. “De toegangspoort is met zijn triomfboog- en zuilmotieven classicistisch te noemen.” (Kunst op Straat). In de bovenhoeken zijn een mannen- en vrouwenportret aangebracht, waarvan niet bekend is wie zij voorstellen. Boven de poort staat een Latijnse tekst, vertaald: “’’Let wel op hetgeen gij doet, want niet op last van mensen spreekt gij recht, maar in naam van Jahweh. Hij is bij U wanneer gij recht spreekt. Hebt dus een heilig ontzag voor Jahweh, en gaat eerlijk te werk, want bij Jahweh onze God bestaat geen onrecht, geen partijdigheid en geen omkoperij.’” (KoS). Oorspronkelijk waren de beeldhouwwerken beschilderd.

De toegangspoort is grotendeels authentiek en vervaardigd door Gaert van Dulcken in 1554. Bovenaan zijn 2 kraanvogels te zien. Van Dulcken (ook: Gaert Koitenbrouwer) maakte het schepengestoelte in het Raadhuis, de archiefkast en de “snijwerk en spreuken versierde kap van den schoorsteen in de tegenwoordige secretarie” (Van Schevichaven).

Uit stadsrekening blijkt, dat Sass 4 maanden in Nijmegen (van half maart tot half juli 1554) aanwezig was op de bouwplaats. Aangezien hij in die tijd nooit alle gevelbeelden heeft kunnen maken, wordt ervan uitgegaan dat de beelden al voor een groot deel elders gemaakt waren en hij de beelden in deze periode alleen plaatste en alleen de laatste hand legde op de beelden.  

Boven de genoemde tekst staat het stadswapen en de keizerskroon, gedragen door 2 Gelderse leeuwen. Aan beide zijden staat een keizerbeeld, waarschijnlijk Julius Caesar en Julius Civilis.

Bij de restauratie van Pierre Cuypers in 1880-1882 was de toegangspoort bijgwerkt. Rond 1938 verving ir. J.G. Deur hem door een kopie; Kunst op Straat noemt dat de keizerbeelden na de Tweede Wereldoorlog zijn vervangen door kopieën van Albert Termote; het is mij nog niet bekend of het ook deze 2 beelden betreft.

https://kos.nijmegen.nl/overzicht-kunstwerken/?waarde=KOS_KUNSTWERKEN.2https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu02_01/molh003nieu02_01_1332.php

Gedeputeerdenpoort

Gedeputeerdenpoort stadhuis (mei 2024)
Gedeputeerdenpoort stadhuis (mei 2024)

Rechts ligt de zogenaamde Gedeputeerdenpoort: deze gaf vroeger toegang tot de vergaderruimte van de Gedeputeerden van Gelderland. Deze is gemaakt in 1663 in een classisistische stijl (wikipedia).

Loop door de Gedeputeerdenpoort even naar binnen: hier vindt je muurtekens die vanaf de 19e eeuw zijn verzameld en hier ingemetseld.

Wikipedia (tevens bron van bovenstaand artikel) en Noviomagus (met veel foto’s besteden al uitgebreid aandacht aan dit gebouw. Daarom wordt verder naar deze sites verwezen.

Beeld gevel stadhuis
Beeld gevel stadhuis (oktober 2023)
Gedeputeerdenpoort (detail)
Gedeputeerdenpoort (detail)
Gedeputeerdenpoort stadhuis Burchtstraat (januari 2020)
Gedeputeerdenpoort, Stadhuis Burchtstraat (januari 2020)

Overige bron: https://www.dbnl.org/tekst/sten009monu05_01/sten009monu05_01_0157.php

19e eeuw: van wonen naar winkelstraat

De Burchtsstraat was lange tijd in gebruik als woonstraat voor rijke Nijmegenaren. Vanaf 1880 verandert dit en wordt steeds meer een winkelstraat.

Burchtstraat 57 / Stockumstraat 10

Bouwjaar: ca. 1890

Burchtstraat 57 (april 2025)
Burchtstraat 57 (april 2025)

Een mooi voorbeeld is bijvoorbeeld het winkelpand met bovenwoning Burchtstraat 75, een gemeentelijk monument. Formele tekst van het besluit tot aanwijzing: “
“Bakstenen pand met gestucte banden van drie bouwlagen, waarvan de onderste gevormd wordt door een houten winkelpui. De pui bestaat uit een vlakke boog tussen twee geornamenteerde pilasters. De etages hebben elk twee vensters waarvan die op de eerste etage boogvormig zijn terwijl die op de tweede etage sterk getoogd zijn. Brede kroonlijst met goot op consoles. Plat dak met leien schilddak aan de straatzijde waarin een zeer brede gemetselde topgevel is opgenomen, trapvormig met natuurstenen platen en een smeedijzeren anker.” “Uitzonderlijk gaaf bewaard gebleven voorbeeld van winkelbouw, met name ook van belang vanwege het behoud van de oorspronkelijke pui.”

Burchtstraat 47

1885

Burchtstraat 47 (april 2025)
Burchtstraat 47 (april 2025)

Modemagazijn De Centrale

Vanuit de Nieuwstraat naar de Eiermarkt (nog zichtbaar), zicht op de panden van Modemagazijn De Centrale, lunchroom van H.J. Jacobs, café-restaurant Old Dutch en Albert Heijn, 1953 (GN1786 RAN)
Vanuit de Nieuwstraat naar de Eiermarkt (nog zichtbaar), zicht op de panden van Modemagazijn De Centrale, lunchroom van H.J. Jacobs, café-restaurant Old Dutch en Albert Heijn, 1953 (GN1786 RAN)

Op bovenstaande foto staat het pand in 1953 weergegeven: let bijvoorbeeld op dat op dat moment nog niet helemaal is wit geschilderd. Dan bevindt Modemagazijn De Centrale zich sinds 1939 in dit pand:

Modemagazijn De Centrale

Het Modemagazijn De Centrale heeft deze week zijn zaak verplaatst van Broerstraat 43 naar Lange Burchtstraat 15, naast Eiermarkt.

Als men er de nieuwe zaak binnentreedt, vindt men een modern interieur in warm mahonie-tint.

Men bewondert er een keur-collectie handschoenen, sjaals, corsages, zakdoeken enz.

Eenig is hier ter stede het Modemagazijn De Centrale in het maken van leerhoedjes, kapjes, corsages, ceintuurs en alle garneering voor japonnen. Het combineeren in kleuren van verschillende leersoorten is iets heel bijzonders en fraai. Bekijkt men de artikelen dan ziet men dat de kleuren op een buitengewone manier en op smaakvolle wijze zijn verwerkt.

Het is de moeite waard om hier een kijkje te gaan nemen.

Het Modemagazijn de Centrale is de zaak voor dames met smaak.” (De Gelderlander 10/3/1939). In ieder geval komt de Centrale nog voor in het Adresboek 1955.

Zie ook de foto KN12855-24 uit 1986, wanneer op dat moment dames modezaak Fooks hier haar winkel heeft.

Gemeentelijk Monument

Burchtstraat 47 is vanaf 1988 een Gemeentelijk Monument. Met als tekst bij aanwijzing:

“Hoog smal, geheel gepleisterd pand van drie bouwlagen met schilddak. De pui is tot op grote hoogte afgevlakt en gemoderniseerd.
De oorspronkelijke vormen zijn daarboven echter nog wel aanwezig. De smalle gevel is in drieën gedeeld door twee smalle verdiepte vakken links en rechts, waarin op de eerste etage hoge smalle vensters zijn aangebracht, met een schelpvormige stucbekroning. Op de tweede etage zijn de vakken blind. Het middengedeelte van de eerste etage wordt ingenomen door een vrij brede houten erker met afgeronde hoeken; daarboven bevindt zich een terugliggend balkon waarvan de gezwenkte bovendorpel van de deuren de kozijnvorm van het erkervenster herhaalt. Boven de gootlijst in het midden van de gevel een rijk met reliëf versierde dakkapel met oculusvenster.

Ondanks de verbouwde pui en de beschildering van de bovengevel nog een zeer karakteristiek voorbeeld van rijke bebouwing van een der hoofdstraten in het zich ontwikkelende Nijmegen. Als specimen van neobarokke ornamentatie in deze stad tamelijk zeldzaam.”

Oorlog en wederopbouw

Een van de opvallende kenmerken van de Burchtstraat is hoe breed deze straat is. Bij de wederopbouw werd de Korte- en Lange Burchtstraat samengevoegd en verbreed: de verkeersplannen waren gericht op het bezoek van het centrum met de auto. De auto’s zijn inmiddels verdwenen en sinds juli 2019 rijden er ook geen bussen meer door deze straat.

Daarnaast is de afwisseling van voor- en naoorlogse gebouwen opvallend. De Burchtstraat is dan ook een van de straten die zwaar is getroffen in de Tweede Wereldoorlog:  het bombardement van 22 februari 1944 en tijdens de gevechten rond Market Garden in september 1944. Naast slachtoffers, leverde dat veel verwoeste panden op. Dat betekende bijvoorbeeld ook, dat een aantal winkeliers tot 2 keer toe hun winkel kwijtraakten.

Ook in de naoorlogse bouw is nog een onderscheid te onderkennen: aan de zuidkant, in de buurt van het stadhuis, kwamen een aantal grote, prestigieuze projecten. Een aantal panden, de voormalige Gerzon (nu, in mei 2024 de We) en Peek & Cloppenburg (nu, in mei 2024 de H & M) worden tegenwoordig gezien als hoogtepunten in de wederopbouw van Nijmegen.

Panden gelegen tegenover het Stadhuis in de Burchtstraat, van rechts naar links; Hunkemöller Lexis, de Apotheek Bijleveld en Modezaak Gerzon en geheel links Peek & Cloppenburg , gezien in de richting van de Grote Markt, 1955-1956 (GN3711 RAN)

Gerzon architecten Reynen en Lelieveldt

In 1931 had Gebr. Gerzon’s Modemagazijnen uit Amsterdam een filiaal aan de Korte Burchtstraat 17-19 geopend, welke in de Tweede…

Lees meer

Aan de kant van het stadhuis zijn de panden aanvankelijk wat kleiner, met veelal Nijmeegse architecten als ontwerper. Richting het Valkhof zijn echter weer wat grotere projecten te vinden.

Tijssen architecten Blanksma en Ijsebrands

Bestektek. v.h. bouwen van winkelpand met twee bovenwoningen a/d Lange Burchtstr. Te Nijmegen t.n.v. dhr. G.J. Derksten, Architecten Bureau: C. Blanksma-C.J. IJsebrands Guyotstraat 2, tekenaar: Bruyns, datum tekening: december 1953 (D12.418134)
Bestektek. v.h. bouwen van winkelpand met twee bovenwoningen a/d Lange Burchtstr. Te Nijmegen t.n.v. dhr. G.J. Derksten, Architecten Bureau: C. Blanksma-C.J. IJsebrands Guyotstraat 2, tekenaar: Bruyns, datum tekening: december 1953 (D12.418134)
Detail portiek: Bestektek. v.h. bouwen van winkelpand met twee bovenwoningen a/d Lange Burchtstr. Te Nijmegen t.n.v. dhr. G.J. Derksten, Architecten Bureau: C. Blanksma-C.J. IJsebrands Guyotstraat 2, tekenaar: Bruyns, datum tekening: december 1953 (D12.418134)
Detail portiek: Bestektek. v.h. bouwen van winkelpand met twee bovenwoningen a/d Lange Burchtstr. Te Nijmegen t.n.v. dhr. G.J. Derksten, Architecten Bureau: C. Blanksma-C.J. IJsebrands Guyotstraat 2, tekenaar: Bruyns, datum tekening: december 1953 (D12.418134)

De voorkant bestaat uit een portiek in het midden en daarnaast twee grote etalage ruimtes. Achter de linker etalage bevindt zich de opgang naar de bovenwoning. Opvallend is dat zich aan het einde van het  portiek naast de ingang nog een kleine etalage ruimte bevindt.

De hele benedenverdieping bestaat vrijwel uit de winkel. Aan de achterkant bevindt zich nog een kantoor, een trap, de w.c, en een kamer.

De heer J.G. Tijssen opende in de Burchtstraat ’n nieuwe zaak

De zevenjarige Willy Tijssen en haar zusje, de vijfjarige Betty, beiden gekleed in een lichtblauw feestjurkje, hielden Vrijdagmiddag om half drie samen een zilveren serveerblad vast. Op deze schaal lagen een schaar en een sleutel. De ceremoniemeester nodigde de ere-gast van de middag uit zich van deze voorwerpen te bedienen. En deze, wethouder Duives, knipte toen met de schaar het traditionele (blauwe) lint door en stak vervolgens de sleutel in het slot van de glaspanelen deur, die toegang gaf tot de nieuwe herenkleding- en modeartikelenzaak Tijssen aan de Bloemerstraat 30-32.

De wethouder sprak na de door hem verrichte opening van het nieuwe winkelpand de eigenaar, de heer J.G. Tijssen, mede namens B. en W. op hartelijke wijze toe. Na hem nam het woord de heer Gerritzen van het aannemersbedrijf Gerritzen en Zn., dat de bouw voor zijn rekening had genomen. Op kernachtige wijze drukte de heer C.J. Ijsebrands, architect (Op 28-3 volgt er een rectificatie, dat het het Architectenbureau Blanksma-Ijsbebrands betreft (Nijmeegsch dagblad 28-03-1955)), zich uit toen hij de heer Tijssen, die met zijn echtgenote, zijn zoon en zijn vier dochters temidden der aanwezige gasten stond, “een kapitein van een schip” noemde, dat zojuist te water was gelaten en dat verder zijn koers wel zou vinden. De heer IJsebrands heeft niet alleen de architectuur voor zijn rekening genomen, ook persoonlijk heeft de heer Tijssen veel steun van hem mogen ondervinden.

De trotse eigenaar van Nijmegens niieuwste winkelpand begon in 1947 in de Van Welderenstraat een eigen zaak. De eerste steen van zijn momentele bezit werd in Maart 1954 gelegd. De receptie werd door velen bezocht.

Het interieur is niet enkel aantrekkelijk doordat Flora er bezit van genomen heeft; de zakelijke aanblik op zichzelf is mede door de moderne architectuur prettig aandoend voor het oog.” Nijmeegsch dagblad, 26-3-1955)

Ook Burchtstraat 8 is een eerder ontwerp -uit 1950- van Blanksma en IJsebrands, met een veel traditioneler ontwerp dan bijvoorbeeld het pand van Tijssen op Burchtstraat 30.

Burchtstraat 8

Bestektekening voor de bouw van een woon en winkelhuis aan de Korte Burgstraat te Nijmegen voor rekening van de Heer J.H. v Hezewijk, Malden, architecten C. Blanksma en C.J. Ijsebrands, datum tekening 23-13-1949 (D12.410297)
Bestektekening voor de bouw van een woon en winkelhuis aan de Korte Burgstraat te Nijmegen voor rekening van de Heer J.H. v Hezewijk, Malden, architecten C. Blanksma en C.J. Ijsebrands, datum tekening 23-13-1949 (D12.410297)

Aanleg Marikenstraat

Burchtstraat voor de komst van Marikenstraat, 31/5/1995 (Ger Loeffen via F37672 RAN CCBYSA)
Burchtstraat voor de komst van Marikenstraat, 31/5/1995 (Ger Loeffen via F37672 RAN CCBYSA)

Een belangrijke ontwikkeling voor het aanzicht van de Burchtstraat is de aanleg van de Marikenstraat. Op de bovenstaande foto zijn de panden te zien, die voor deze aanleg rond 1999 zijn gesloopt: de Scapino tot en met Geeraerdts (het pand waar de 2 fietsers langs rijden).

Het oorspronkelijke bijschrift van F37672: “Ondernemers en bewoners zijn woedend over de voorgenomen afbraak van vijf winkelpanden en twaalf woningen ten behoeve van het nieuwe winkelgebied Mariënburg. Kern van het plan ‘Centrum-2000’ is de nieuwe winkelpassage, die van de Burchtstraat naar de Ziekerstraat gaat lopen. In het oorspronkelijke plan zou alleen de voormalige Scala-bioscoop, nu Scapino winkel, worden afgebroken.”

Scapino zelf gaat naar een noodwinkel op Plein 1944 (F25200 RAN) en zal als hoekpand met de Marikenstraat terugkeren, waar het sindsdien zit.

Blauwe Steen

De Blauwe Steen (januari 2020)
De Blauwe Steen (januari 2020)

Zie hiervoor het uitgebreide artikel op Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Al mot ik krupe, beeld van Toon Heijmans

Al mot ik krupe beeld Burchtstraat 20230728
Al mot ik krupe beeld Burchtstraat (juli 2023)

“Al mot ik krupe” is een beeld van Toon Heijmans. Het was een geschenk van het Prinsenconvent aan de stad Nijmegen ter ere van haar 2000-jarig bestaan. Het kunstwerk beeldt de eerste regels van “Al mot ik krupe” uit, een lied van Groadus van Nimwegen, waarin hij de Stevenstoren bezingt:

“Al moet ik krupe

Op blote voeten goan

ik wil nog een keer

Sint Steven heuren sloan”

Toon Heijmans

Antonius Arnoldus Maria Heijmans (Nijmegen 19 october 1926 – Nijmegen 27 mei 2018) was een leraar en kunstenaar

Ad Lansink schreef op zijn site een biografie naar aanleiding van diens overlijden.

Bron: Kunst op Straat

Vergroening en mooier maken

Momenteel (mei 2024) worden er gepland gemaakt om de Burchtstraat groener en mooier te maken. Het maakt onderdeel uit van een plan om de gehele route van Trajanusplein tot en met Burchtstraat aantrekkelijker te maken.

Voor een deel om de Burchtstraat mooier te maken: zoals gezegd is de Burchtstraat érg breed, wat des te meer opvalt nu het verkeer weg is. En daarbij schept het ontbreken van verkeer mogelijkheden om de straat attractiever te maken. En daarnaast komt de wens van vergroening voort vanuit het oogpunt van klimaatsverandering en de gevolgen daarvan:  de Burchtstraat is een stenige omgeving, waarbij warmte langer wordt vastgehouden en neerslag minder makkelijk kan wegstromen.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Burchtstraat_(Nijmegen)

https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Ansichtkaarten/straten/Burchtstraat/BurchtCat.html, met veel oude foto’s!

Blogs

Hieronder staan de blogs welke reeds over de Burchtstraat zijn gemaakt.

Gerzon architecten Reynen en Lelieveldt

In 1931 had Gebr. Gerzon’s Modemagazijnen uit Amsterdam een filiaal aan de Korte Burchtstraat 17-19 geopend, welke in de Tweede…

C&A Burchtstraat

In Juli 1929 opent C. en A. haar winkel in Nijmegen, in wat dan de Lange Burchtstraat heet. In november…

Hotel Métropole

1900 Lange Burchtstraat “Gelijk de advertentie in ons blad is aangekondigd, heeft morgen de opening plaats van het nieuwe hotel…

Schoenenzaak Bally Peperzak

In 1930 verplaatst A. Peperzak zijn bekende schoenenzaak naar de Burchtstraat. In 1944 wordt deze zaak verwoest. Daarna betrok Peperzak…

Bioscoop Familie-Bioskoop architect Jansz

“De nieuwe Familie-Bioskoop. Het mag zeker een gelukkige gedachte genoemd worden van de beheerders der nieuwe Familie-Bioskoop, welke aan de…

Albert Heijn Burchtstraat

In 1934 verhuist Albert Heijn van de winkel op de “hoek Burchtstraat-Stokkumsestraat” naar het verbouwde pand op de Burchtstraat, met…

Boekhandel Dencker architect Okhuijsen

In 1952 ontwerpt architect Okhuijsen een winkel met bovenwoning, het tegenwoordige Broerstraat 22 en 24. Daarbij is opvallend dat J.…

Winkelhuis Scheerder architect Weve

Architect Weve ontwierp het magazijn van Parfumeri:en en de nieuw ingerichte Salon de coiffure voor de heer Scheerder op de…

en ook:

Tapijtcentrum Derks, architect Rodenburg

Burchtstraat 108

Lees ook:

Wederopbouw Nijmegen

80 jaar geleden,op 22 Februari 1944, vernietigde het bombardement een groot deel van het centrum. Ook de gebeurtenissen rond Market…

Burchtstraat met markt (mei 2025)
Burchtstraat met markt (mei 2025)
Ziekerstraat (mei 2025)
#Nijmegen, Centrum, Ziekerstraat

Ziekerstraat

Ziekerstraat (mei 2025)
Ziekerstraat (mei 2025)

De Ziekerstraat is al in gebruik in de Romeinse tijd. Sommige panden zijn nog duidelijk te herkennen als vooroorlogs; hier is zelfs een van de 2 herkenbare stadsboerderijen te vinden. Daarnaast was een deel getroffen door de Tweede Oorlog. Vooral het kruispunt met de Broerstraat en dan vooral het gebouw voor de Gebr. Voss is een belangrijk onderdeel van de Wederopbouw.

De Radio & Rijwielzaak van Jac. Doorman, Ziekerstraat 29, 1933 (F5951 RAN)
Een van de van oudsher bekende, nog steeds bestaande zaken in de Ziekerstraat: Doorman, hier afgebeeld als de Radio & Rijwielzaak van Jac. Doorman, Ziekerstraat 29, 1933 (F5951 RAN)

Hieronder volgt eerst een korte geschiedenis. Daarna staan de artikelen weergegeven die reeds over de Ziekerstraat zijn gepubliceerd. Deze pagina zal van tijd tot tijd worden aangevuld.

Een gekleurde tekening van de Ziekerpoort (uit 1450 en gesloopt in 1877), 1630 (F54592 RAN)
Een gekleurde tekening van de Ziekerpoort (uit 1450 en gesloopt in 1877), 1630 (F54592 RAN)

Romeinse tijd

Uit opgravingen blijkt dat de omgeving van de Ziekerstraat al in de Romeinse tijd werd gebruikt. Noviomagus heeft over de opgravingen vanwege de aanleg van de Marikenstraat een artikel uit de Gelderlander overgenomen, met daarbij mooie foto’s.

Middeleeuwen

De doorkijk door de Ziekerpoort (uit 1450 en gesloopt in 1877) vanuit de stad; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1877 (F68492 RAN)
De doorkijk door de Ziekerpoort (uit 1450 en gesloopt in 1877) vanuit de stad; een aquarel van Rudolphus Lauwerier, 1877 (F68492 RAN)

De huidige Ziekerstraat was ten tijde van de eerste omwalling de uitvalsweg vanaf de Wiemelpoort naar Mook. In 1410 was de gehele volgebouwd, ondanks dat het het buiten de stadsmuren lag. Daarop lag de bebouwing in een lint op de ondiepe percelen. Daarachter waren kloosters gevestigd. In 1470 kwam de Ziekerstraat, als onderdeel van de Voorstad (niet te verwarren met de huidige Voorstadslaan), binnen de wallen te liggen (Bron: Gemeentelijke Monumentenlijst).

Ziekerstraat: weg naar het leprozenhuis (of straat met een poel)

In 1434 komt de naam Zikerstrate al voor. Over het algemeen wordt ervan uitgegaan dat de naam is afgeleid van het leprozenhuis. Dit huis lag in het verlengde van deze straat, buiten de poort en is in 1579 afgebroken. De “r” van Ziekerstraat en haar varianten is het oud-Nijmeegs voor het meervoud; op sommige momenten heet de straat dan ook Ziekenstraat. Van Schevichaven veronderstelde echter een andere betekenis: “’Zieker’ zou afkomstig zijn van het werkwoord ziekeren ofwel sijpelen. Op de plek van deze straat lag namelijk van oudsher een poel.
Tot in de achttiende eeuw had Nijmegen drie van zulke stadspoelen. De andere lagen aan het Kelfkensbos en aan de Molenstraat. (…)” (Geert Geenen, De Gelderlander, 6 oktober 2005)” (Straatnamenregister Rob Essers)

Ziekerpoort en afbraak vestingwerken

Het slechten van de vestingwerken bij de voormalige Ziekerpoort, 1877 (Gerard Korfmacher via F68595 RAN)
Het slechten van de vestingwerken bij de voormalige Ziekerpoort, 1877 (Gerard Korfmacher via F68595 RAN)

Bij de versteviging van de walmuren werd de poort rond 1700 dichtgemetseld. In 1811 werd deze tijdelijk weer open gemaakt, tot 1815. In 1877 vond de sloop ervan plaats. Zie verder Noviomagus met mooie foto’s.

Het nieuwe gedeelte van de straat tussen de “oude” Ziekerstraat en de “Boulevard” (de Oranjesingel) werd aanvankelijk Verlengde Zieken Straat genoemd. Daarbij was gedeelte tussen deze straat, de Boulevard en de “Verlengde Hertogsteeg” (het nieuwe gedeelte van de huidige Hertogstraat) gereserveerd voor het Rijk.

Tweede Wereldoorlog en Wederopbouw

Ook een deel van de Ziekerstraat werd in februari 1944 gebombardeerd.

Bij de wederopbouw kwam er een zwaartepunt te liggen op de kruising Ziekerstraat, Molenstraat, Plein 1944 en Broerstraat: hier kwamen de wat grotere en hogere gebouwen. Let vooral ook op het pand van de Gebr. Voss.

Aan de andere kant is de Ziekerstraat juist ook een van de straten, waarvan (delen) de Tweede Wereldoorlog heeft overleefd en de vooroorlogse architectuur nog te herkennen is.

De Ziekerstraat is tegenwoordig zowel een “aanloopstraat” als een straat waar zich naast ketens ook bijzondere winkels bevinden, waarvan sommige zich al een aantal generaties in de familie bevinden.

Winkel Gerard Scholte

Het Kledingmagazijn van de firma Gerhard Scholte, Ziekerstraat 123-125, 1900-1905 (F2418 RAN)
Het Kledingmagazijn van de firma Gerhard Scholte, Ziekerstraat 123-125, 1900-1905 (F2418 RAN)

Lees hier artikel over de verbouwing van Oscar Leeuw:

Houthandel van Emmerik

Straatbeeld Ziekerstraat, midden jaren twintig, met op nummer 101 de tweedehands goederenhandel van G.A. Leushuis, eveneens gevestigd aan de Tweede Walstraat (8). Na de sloop in 1926/1927 opent, op dezelfde plek en op de plaats van de naastgelegen panden (rechts), op 26 september 1927 Houthandel Firma J.H. Emmerik de deuren van het nieuwe, door architect M.E. Veugelers ontworpen bedrijfscomplex op nummer 99, Ziekerstraat 97-117, 1925 (F39491 RAN)
Straatbeeld Ziekerstraat, midden jaren twintig, met op nummer 101 de tweedehands goederenhandel van G.A. Leushuis, eveneens gevestigd aan de Tweede Walstraat (8). Na de sloop in 1926/1927 opent, op dezelfde plek en op de plaats van de naastgelegen panden (rechts), op 26 september 1927 Houthandel Firma J.H. Emmerik de deuren van het nieuwe, door architect M.E. Veugelers ontworpen bedrijfscomplex op nummer 99, Ziekerstraat 97-117, 1925 (F39491 RAN)

Lees hier over de verbouwing van de loodsen van van Emmerik door architect Veugelers:

Straatbeeld, tweede helft jaren twintig, met de inrijpoort van het nieuwe, door architect M.E. Veugelers ontworpen bedrijfscomplex van Houthandel Firma J.H. Emmerik, geopend op 26 september 1927, Ziekerstraat 99, 1927-1928 (F9671 RAN)
Straatbeeld, tweede helft jaren twintig, met de inrijpoort van het nieuwe, door architect M.E. Veugelers ontworpen bedrijfscomplex van Houthandel Firma J.H. Emmerik, geopend op 26 september 1927, Ziekerstraat 99, 1927-1928 (F9671 RAN)

De Papaver

De Papaver Het kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat , met op de hoek Drogisterij De Papaver, gezien in de richting van het Mariënburg, 1984 (Ber van Haren via kn13381-38 RAN CC0)

Opschrift De Papaver: herinnering aan drogisterij 1927-2000 Ziekerstraat

Op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat heeft meer dan 70 jaar de Drogisterij de Papaver gezeten. Zij opende haar deuren in 1927 en is in 2000 gesloten. Nog steeds herinnert de schildering “De Papaver” aan deze drogisterij.

Lees Meer

Bakkerij de Postduif

voorheen bakkerij de Postduif, architect Arntz, september 2023

Bakkerij de Postduif en remise, 2 winkelhuizen en 4 bovenwoningen Architect Arntz

Nadat bakker Sanders 20 jaar zijn zaak op de Zeigelbaan had gehad, laat hij een nieuwe bakkerij bouwen op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat. Daar laat hij architect Arntz een bakkerij met remise, twee winkelhuizen en vier bovenwoningen ontwerpen.

Maurits Drukker’s meubileerinrichting

Ziekerstraat 87, huidig (Google Streetview)
Ziekerstraat 87, huidig (Google Streetview)

Dit is het laatste pand van de Ziekerstraat, dat binnen de wallen heeft gelegen.

Lees hier over de verbouwing voor Maurits Drukker in 1949 door architect Kuipers:

Ziekerstraat 83

Ziekerstraat 83, juli 2019 (Google Streetview)
Ziekerstraat 83, juli 2019 (Google Streetview)

In 1690 was er al zeker bebouwing op de locatie waar nu Ziekerstraat 83 ligt, maar waarschijnlijk eerder. Waarschijnlijk is de huidige voorgevel gebouwd rond 1900.

Ziekerstraat 83 is een Gemeentelijk Monument met als waardering: “Ziekerstraat 83 heeft architectuurhistorische waarde vanwege de grotendeels gaaf bewaard gebleven voorgevel uit het eind negentiende-eeuw, met winkelpui en fraaie dakkapel met fronton, pilasters en voluten.
Ziekerstraat 83 heeft bouwhistorische waarde vanwege de verwachting dat er ouder, mogelijk laat-middeleeuws, metselwerk nog in de zijgevels aanwezig is, daterend uit de tijd dat op het perceel een huis met hof genaamd “De Clock” stond. Dit geldt eveneens voor de mogelijk aanwezige kelder. Deze verwachting is gebaseerd op de bouwhistorische verkenning van 2003 en aanvullend onderzoek in 2009.
Het pand heeft stedenbouwkundige waarde als karakteristiek onderdeel van de Ziekerstraat en vanwege de parcellering, die in de late-middeleeuwen tot stand is gekomen, als onderdeel van de historische stadsstructuur.”

Ziekerstraat 108-110-112-114

Ziekerstraat 108, 110, 112, 114, juli 2019 (Google Streetview)
Ziekerstraat 108, 110, 112, 114, juli 2019 (Google Streetview)

Hoewel de begane grond een aantal malen is verbouwd, lijkt de voorgevel van de bovenbouw in ieder geval na 1912 niet veranderd: de eerste gevonden bouwtekening is voor de aanleg voor riolering van dat jaar.

In 1931 staat dit pand te koop: “Winkelpand met Beneden en Bovenwoningen aan Ziekerstraat 108/110/112/114, groot 2.79 Are, bestaande uit: 108, 2 Woningen, Smederij en Achterplaats, voorzien van electr. licht en water, 110 Bovenwoning 2 Kamers, Alcoof, Zolder en Zolderkamer, voorz. van gas en water; 112 Winkel, 3 Kamers en Kelder, voorz. van gas en water; 114 Bovenwoning 2 Kamers, Alcoof, Zolder en Zolderkamer, voorz. van gas, water en electr. licht. Alle panden zijn aangesloten aan de rioolering” (De Gelderlander 14/8/1931)

Gevonden verbouwingen

Plan tot het verbouwen van perceel Ziekerstraat Nos 108 110 112 114 voor rekening van MeJ. H. Brouwers Ziekerstraat No 108, architect J.H. van Eldik, datum tekening 7-5-1932 (D12.398087)
Plan tot het verbouwen van perceel Ziekerstraat Nos 108 110 112 114 voor rekening van MeJ. H. Brouwers Ziekerstraat No 108, architect J.H. van Eldik, datum tekening 7-5-1932 (D12.398087)

Rond 1932 vindt er een verbouwing van de onderverdieping plaats, voor rekening van “MeJ. H. Brouwers Ziekerstraat No 108”. De architect is J.H. van Eldik (D12.398087).

In 1976 vindt een verbouwing plaats voor Linsborg Open Haarden Ind. Weurtseweg 96 (D12.502126). Er komt een plint over de naalden tussen de begane grond en de 1ste verdieping. Daarnaast komt er een portiekje over de gehele breedte van de winkel. De tegeltjes worden vervangen door glad materiaal en de deuren worden vervangen.

In 1988 is er een aanvraag voor een vergroting van een groen- en fruithandel (D12.5666919)

In 1996 vindt de verbouwing plaats, waarbij de winkel haar glazen front krijgt, met de ingang in het midden (D12.629975). De opdrachtgever is dan H.W.M. van Kerkhoff uit Overasselt.

In ieder geval in juli 2019 zit SNS Bank in het pand (Google Streetview) Een foto van het pand in 1973 is te vinden op F2469.

Overname smederij Ziekerstraat 108 (PGNC 2/1/1926)
Overname smederij Ziekerstraat 108 (PGNC 2/1/1926)

Gevonden Gebruikers

Het is nog onbekend of er sprake is geweest van een adreshernummering. Zeker bij de eerste jaren dient daarom een slag om de arm te worden gehouden.

Ziekenstraat 108

NaamOmschrijvingAdresboek
J.H. Jansseniig vanaf 1913 onder “sleepers”1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916, 1920
F. BecksArbeider1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
F. BecksKoopman1922, 1924
L.H. VerplakSchilder1912-1913
A.W. BrouwersArbeider1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
J. PetersKoopman in fruit1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
   

Ziekerstraat 108

NaamOmschrijvingAdresboek
Wed. A.J. SandersGeb. W.C. De Champs1926
F. BecksKoopman1926
Wed. F. BecksGeb. P. Staat1928, 1932, 1936, 1938, 1940
F.A.F. BecksFabrieksarbeider1932
F.W.H. BecksFabrieksarbeider1932, 1936
P.J. HermanisseVoerman1932
Th. v.d. SandeIn 1936 : steenbewerker1932, 1934, 1936
C.G. SandeSteenbewerker1934, 1936
J.F. JanssenLandbouwer1940 ; hij overlijdt in oktober 1947
G.A. BrugmanRes. Cond. G.E.W.1948, De Gelderlander 11/11/1947
Wed. J.Fr. JanssenGeb. A. Marcusse1948, 1951
B. JanssensFabrieksarbeider1951
Mej. Van Gellekom 1955
A.J. van den HazelkampHandelaar hooi en stro1955
W. van der WouwKleermaker1955
G. van GellekomGrondw.1959
Mw. M. van Gellekom 1959
H. HesselingSigarenmaker (in 1963 geen beroep vermeld)1959, 1963

J.F. Jansen

J.F. Janssen komt voor in het Adresboek 1940 op Ziekerstraat 108; het is nog onbekend of hij familie is van J.H. Janssen.

Wanneer een aantal arbeiders aan het werk zijn om bij Echteld de rivier de Linge te verbeteren, ontploft er een achtergebleven bom of mijn. 3 arbeiders, waaronder J.F. Janssen overlijden. 4 andere arbeiders raken gewond. Bij de ontploffing zaten alle 7 arbeiders in de bouwkeet. Het is niet bekend of het een bom of mijn was. En ook niet waarom het is afgegaan: bijvoorbeeld mogelijk door de druk in de grond; of doordat de arbeiders het hadden vervoerd. In ieder geval zijn op dat moment alleen al Echteld 14 mensen overleden door achtergelaten explosief was (De Gelderlander 30/10/1947)

Ziekerstraat 110

Ziekenstraat 110

Advertentie schilders Meijsen en Delvoix (PGNC 22/10/1913)
Advertentie schilders Meijsen en Delvoix (PGNC 22/10/1913)
NaamOmschrijvingAdresboek
F. DelvoixSchilder1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916, 1920, 1922, 1924

Ziekerstraat 110

NaamOmschrijvingAdresboek
F. DelvoixSchilder1926
G.W. BeekhuizenMonteur1928, 1932
Mej. A.M.H. Brouwers 1934, 1936, 1938, 1940
G.T. KropmanKoopman groenten en fruit1951, 1955, 1963 (als koopman)

Ziekerstraat 112

Ziekenstraat 112

NaamOmschrijvingAdresboek
Wed. J. PeerenboomGeb. A.M. Reijntjes; in De Gelderlander 1/1/1913 Nieuwjaarsgroet van Wed. Peerenboom, Kruidenierswinkel1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916
Mej. A.M.H. Brouwers 1922, 1924

Ziekerstraat 112

NaamOmschrijvingAdresboek
Mej. A.M.H. Brouwers 1926, 1928, 1932
J.G. JansenVenter1934
Wed. H. JansenGeb. W. Wijngaard, handel in aardappelen, groenten en fruit1934, 1936
G.Th. KropmanGroentekoopman1938, 1940
Openingsadvertentie Wed. H. Jansen & Zn. (De Gelderlander 29/7/1932)
Openingsadvertentie Wed. H. Jansen & Zn. (De Gelderlander 29/7/1932)

Op 28-12-1945 wordt het dochtertje Willy geboren, de ouders zijn G. Kropman en G. Kropman-Jansen (De Gelderlander 31/12/1945).

C. Kropman biedt in De Gelderlander 8/1/1947 diepvriesgroenten en groenten in blik aan.

Ook komt de winkel nog voor in advertenties De Gelderlander 12/2/1953 en 24/11/1956.

Ziekerstraat 114

Ziekenstraat 114

NaamOmschrijvingJaar
Wed A. JansenGeb G.W. Wouters1910-1911, 1912-1913, 1913-1914, 1914-1915, 1915-1916, 1916, 1922
J.H. JanssenSmid1922

Ziekerstraat 114

NaamOmschrijvingJaar
Th.B. van VuurdenSmid1926, 1928, 1932, 1934; Theodorus Berend; hij overlijdt op 4-9-1934 op 55-jarige leeftijd (De Gelderlander 5/9/1934)
A. v. VuurdenSmid1928
Th. v. Vuurden 1928, 1932
H.E. WijnenBankwerker1936
Mej. M.J.A. WijnenNaaister1936
P.J. WijnenBankwerker1936
J.G.H. WillemsenIsoleerder1938, 1940
Wed. G.Th. WillemsenGeb. J. Ang1948
J. MuldersRijwielbewaarder1963

Ziekerstraat 116

Een voormalige Stadsboerderij in gebruik als Rijwielstalling, Ziekerstraat 116, 1960-1965 (dr. Jan Brinkhoff via D829 RAN CC0 Auteursrechthouder RAN)
Een voormalige Stadsboerderij in gebruik als Rijwielstalling, Ziekerstraat 116, 1960-1965 (dr. Jan Brinkhoff via D829 RAN CC0 Auteursrechthouder RAN)

Aan de Ziekerstraat 116 staat een gebouw welke oorspronkelijk een stadsboerderij is geweest en als dusdanig nog steeds (min of meer) te herkennen is.

Stadsboerderij: bescherming en zelfvoorziening

Stadsboerderijen waren eeuwenlang een normaal verschijnsel: het kon zowel voorkomen dat de weides of akkers binnen als buiten de stadsmuren gelegen waren. In ieder geval werd de oogst van akkers bij de boerderij binnen de muren opgeslagen. Voor de boeren betekende de stadsmuren bescherming, zeker in tijden van oorlog. Voor een stad betekende ze, wanneer ze in een oorlog onder beleg kwam te liggen, door de aanwezigheid van vee en akkers/oogst (deels) zelfvoorzienend kon zijn. (wikipedia)

Stadsboerderijen raken ongewenst

In 1850 waren er nog ongeveer 128 boeren, in 1880 nog 100. Daarbij ging het vaak om kleine bedrijfjes. Na de sloop van de vestingwerken wilde Nijmegen zich ontwikkelen als luxueuze stad, waarin de rommelige, stinkende stadsboerderijen niet meer zouden passen. Onder andere door verordeningen probeerde de gemeente deze boerderijen tegen te ontmoedigen (Noviomagus en Stadsboeren in Nijmegen, mooie presentatie)

Fietsenstalling en restaurant

Hoewel nog niet uitputtend onderzocht, zat er in de jaren 60 een fietsenstalling. Ook heeft er een Grieks restaurant in gezeten. Tegenwoordig (november 2024) zit er Wok for Go. Deze zit er in ieder geval ook al in mei 2016 (Google Streetview).

Ziekerstraat 116, juli 2019 (Google Streetview)
Ziekerstraat 116, juli 2019 (Google Streetview)

Ziekerstraat 118-120-122

Ziekerstraat 118-120-122,  "Bestaande toestand", April 1936  (D12.402361)
Ziekerstraat 118-120-122, “Bestaande toestand”, April 1936 (D12.402361)

Rond 1936 vindt een verbouwing plaats van de Ziekerstraat 118-1820-1822. De aanvrager is daarbij “Aanvrager is Coöp Stoomzuivelfabriek St. Antonius te Groesbeek”.

De eerste gevonden vermelding van “Filiaal Groesbeek, Ziekerstraat 118” is bij de nieuwsgroet in 1936 (PGNC 31/12/1936). In het Adresboek 1936 komt A. Mesu, arbeider, nog op dit adres voor. In de Adresboeken 1938 en 1940 is P. Kullman filiaalhouder op nummer 118.

In ieder geval in November 1940 is W. Theunissen filiaalhouder (PGNC 1/11/1940). Ook in het Adresboek 1963 komt hij nog voor als filiaalhouder.  

Verbouwing Ziekerstraat 118-120-122, April 1936 (D12.402360)
Verbouwing Ziekerstraat 118-120-122, April 1936 (D12.402360)

Coöperatieve Stoomzuivelfabriek ‘St. Antonius’, Groesbeek

Begin 1905 richtte de afdeling Groesbeek van de Boerenbond een commissie op om een tweede coöperatieve boterfabriek in Groesbeek op te richten.

“Deze coöperatie telde 228 leden, ‘allen veehouder te Groesbeek ‘” (https://groesbeek.gemeentenieuwsonline.nl/nieuws/algemeen/48543/gerrie-driessen-zet-geschiedenis-zuivelfabriek-en-pakhuis-boerenbond-op-cd-rom-)

Eind november 1905 opende daarop de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek “St. Antonius”. Deze coöperatie is nog tot 1979 zelfstandig gebleven. In april 1979 werd besloten de exploitatie aan Coberco over te dragen en werd de fabriek gesloten. Het adres van de fabriek was Kloosterstraat 29 in Groesbeek.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://www.zuivelgeschiedenis.nl/?PageID=103

https://www.heemkundekringgroesbeek.nl/wp-content/uploads/2022/04/15e-Nieuwsbrief-2014-dec.pdf : een van de oprichters van deze zuivelfabriek en de boerenbond was Antoon Coenen. Een mooi artikel staat op deze site, pagina 2.

C. Jaket, nu bakkerij Strik

Ziekerstraat 124, Juli 2019 (Google Streetview) Ziekerstraat 124, Juli 2019 (Google Streetview)

Ziekerstraat 124 nu Strik architect van Berck

Waar nu alweer jarenlang Strik haar patisserie heeft, begon C. Jaket in 1925 zijn winkel in comestibles, suikerwerken, chocolaterie en aanverwante artikelen. Daarnaast noemde hij zich fruithandel. Na de oorlog opende Hellegers zijn nieuwe kaas- en viswinkel op deze locatie. Sinds de jaren ’70 heeft Patisserie Strik hier haar winkel.

Lees Meer

Slagerij Meussen

Verbouwd voor Slagerij Meussen door architect van Eldik, Ziekerstraat 27
Verbouwd voor Slagerij Meussen door architect van Eldik,
Ziekerstraat 27

Lees hier het artikel over de verbouwing door van Eldik voor slagerij Meussen:

Continentale

Het pand van de N.V. Continentale Mij. voor Handel en Industrie Leder en Fournituren en Schoenmakersmachines (Ziekerstraat 39-43) architect van der Kloot, 1930-1932 (F2355 RAN)
Het pand van de N.V. Continentale Mij. voor Handel en Industrie Leder en Fournituren en Schoenmakersmachines (Ziekerstraat 39-43) architect van der Kloot, 1930-1932 (F2355 RAN)

Lees hier het artikel over Continentale:

Ziekerstraat 39-43

Waarschijnlijk is de Ziekerstraat 39-43 vanaf 1931 een winkel geworden, van Continentale. Daarvóór komt het voor als pakhuis en lijkt…

Doorman

De Rijwiel & Radiowinkel van de firma Doorman, Ziekerstraat 35, 1930-1935 (F2371 RAN)
De Rijwiel & Radiowinkel van de firma Doorman, Ziekerstraat 35, 1930-1935 (F2371 RAN)

Middeleeuwse fundamenten en voormalige stadsboerderij

Het huidige pand is gebouwd op middeleeuwse fundamenten en de geschiedenis van het huidige gebouw is te herleiden tot de 17e eeuw. Het was een stadsboerderij, “in het magazijn zie je nog steeds duidelijk de contouren van de oude poort. Hierdoor reden vroeger paard en wagen naar binnen.” De binnenplaats daarvan is in de loop der tijd bij de winkel getrokken, de koeienstallen bij de magazijnen. “Stalramen zijn hier nog steeds zichtbaar.”

Doorman

Winkelinterieur van de firma Doorman een nu (2021) nog bestaande zaak in witgoed; de man met bril en pijp is de eigenaar de heer Jac. Doorman, Ziekerstraat, 5/1934 (F2452 RAN)
Winkelinterieur van de firma Doorman een nu (2021) nog bestaande zaak in witgoed; de man met bril en pijp is de eigenaar de heer Jac. Doorman, Ziekerstraat, 5/1934 (F2452 RAN)

Doorman is een van de oude familiebedrijven van Nijmegen die nog steeds bestaat. In 1911 richtte Jacques Doorman zijn fietsenwinkel in de van Goorstraat op. Daarna zat hij even in de Tweede Walstraat, maar vanaf 1914 in de Ziekerstraat. Daar begon hij huishoudelijke apparaten te verkopen: dynamo’s, lampen, radio’s en wasmachines en weer later televisies. Na de Tweede Wereldoorlog namen twee broers, Arie en Jac. Doorman, de zaak over.

Bron: Doorman

Zie voor het artikel van de verbouwing door architect Reynen:

De Radio & Rijwielzaak van Jac. Doorman, Ziekerstraat 29, 1933 (F5951 RAN)
De Radio & Rijwielzaak van Jac. Doorman, Ziekerstraat 29, 1933 (F5951 RAN)

Kreymborg, nu ING

voormalig Kreymborg Ziekerstraat 2 Molenstraat 5-7 Huidig ING (augustus 2023)

Kreymborg architect Kramer

In september 1953 opent Kreymborg haar nieuwe nieuwe winkel op de hoek van de Ziekerstraat en Molenstraat. Deze is herbouwd op de plek waar haar gebouw stond dat tijdens het bombardement van februari 1944 is verwoest. Architect F. Kramer uit Haarlem was de architect.

Lees Meer

Voss

De Modewinkel van Gebroeders Voss in 1953 (Fotopersbureau Gelderland via GN42697 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)

Gebroeders Voss/Bakker Bart: Monument van de Wederopbouw, Architect Heldoorn

In 1949 vindt de herbouw plaats van de modezaak Voss op de hoek van de Broerstraat en Ziekerstraat. Het oude pand was tijdens het bombardement van februari 1944 verwoest. Het gebouw is ontworpen door architect Heldoorn. Sinds begin jaren 80 zit alweer jaren Bakker Bart in de winkel.

Lees Meer

Vierdaagse

Opgehangen schoenen in het kader van de Vierdaagse in de Ziekerstraat (juli 2024)
Opgehangen schoenen in het kader van de Vierdaagse in de Ziekerstraat (juli 2024)

Sinds een aantal jaren hangen de winkeliers van de Ziekerstraat schoenen op ter gelegenheid van de Vierdaagse.

Foto’s

Blik op een huizenrij in de Ziekerstraat, rechterzijde richting Molenstraat, 1930 (dr. Jan Brinkhoff via D828 RAN CC0 Auteursrechthouder RAN)
Blik op een huizenrij in de Ziekerstraat, rechterzijde richting Molenstraat, 1930 (dr. Jan Brinkhoff via D828 RAN CC0 Auteursrechthouder RAN)
Het interieur van Café "De Molen", 1930-1935 (F5949 RAN)
Het interieur van Café “De Molen”, 1930-1935 (F5949 RAN)

De schoenwinkel van de firma Naterop, Ziekerstraat 24, 1930-1935 (F11592 RAN)
De schoenwinkel van de firma Naterop, Ziekerstraat 24, 1930-1935 (F11592 RAN)
Kippen in de Ziekerstraat, op de achtergrond de Mariënburgkapel. Links de zijkant van Houthandel Emmerich, 1935-1940 (F29998 RAN)
Kippen in de Ziekerstraat, op de achtergrond de Mariënburgkapel. Links de zijkant van Houthandel Emmerich, 1935-1940 (F29998 RAN)
Ziekerstraat gezien in de richting van de Zeigelbaan, 1930-1935 (F2366 RAN)
Ziekerstraat gezien in de richting van de Zeigelbaan, 1930-1935 (F2366 RAN)
Verlichte etalage van de vleeshouwerij van W.J. Geertsen bij avond (Installatie Barré, Baumann & Co.). Reproductie uit: Gebruikt Electriciteit! Reclame uitgave der Gemeente-Electriciteitswerken te Nijmegen, eerste serie no. 3 'Onze Winkels', Nijmegen 1910 (P.H. Kouw via F47585 RAN)
Verlichte etalage van de vleeshouwerij van W.J. Geertsen bij avond (Installatie Barré, Baumann & Co.). Reproductie uit: Gebruikt Electriciteit! Reclame uitgave der Gemeente-Electriciteitswerken te Nijmegen, eerste serie no. 3 ‘Onze Winkels’, Nijmegen 1910 (P.H. Kouw via F47585 RAN)
Straatbeeld met de hoek Molenstraat (nu Broerstraat) / Ziekerstraat (rechts), 1920-1925 (ZN27432 RAN)
Straatbeeld met de hoek Molenstraat (nu Broerstraat) / Ziekerstraat (rechts), 1920-1925 (ZN27432 RAN)
Straatbeeld Ziekerstraat met de versieringen en de erepoorten in het kader van de feestelijkheden ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina (1898-1923), 5/9/1923-6/9/1923 (F9036 RAN)
Straatbeeld Ziekerstraat met de versieringen en de erepoorten in het kader van de feestelijkheden ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina (1898-1923), 5/9/1923-6/9/1923 (F9036 RAN)

De Meubelkoning

Ziekerstraat 78-84

De Meubelkoning was sinds 1932 gevestigd in Nijmegen (Adresboek 1966)

Advertentie deurwaarder Siebelink voor meubelverkoop in Algemeen Verkooplokaal (PGNC 22/2/1932)
Advertentie deurwaarder Siebelink voor meubelverkoop in Algemeen Verkooplokaal (PGNC 22/2/1932)

In PGNC 22/2/1932 is een advertentie van het Algemeen Verkooplokaal gevonden. Aanvankelijk lijkt het Algemeen Verkooplokaal een meubelzaak te zijn waar (ook) failliete inboedels worden verkocht.

De Meubelkoning (Adresboek 1966)
De Meubelkoning (Adresboek 1966)

“De Meubelkoning”

Het is nog geen jaar geleden, dat de N.V. Nijm. Meubel- en Beddenhandel- bij ’t publiek beter bekend onder den naam “De Meubelkoning”- de zaak aan de Ziekerstraat geheel en al moderniseerde. Ook na de verbouwing schijnen de koopers den weg naar deze zaak niet verleerd te hebben, want de directie zag zich al weer vlug gedwongen hare verkoopsruimte aanmerkelijk te vergrooten.

In dit pogen is de directie goed geslaagd, daar zij beslag wist te leggen op de vlak bij de oude zaak gelegen panden Ziekerstr. Nos. 60-62-64-66. Hierin heeft “De Meubelkoning”  nu toonkamers ingericht, welke alleen reeds door haar zeer groote afmetingen al opvallen.

Hoe geweldig groot de voorraden moeten zijn van een modern meubelbedrijf komt in deze zalen zeer goed uit. Men ziet hier slaapkamers, salons, huiskamers, alles bij dozijnen tegelijk, in alle soorten en modellen en eveneens in de meest uiteenloopende prijzen.

Ook de voorraden in matrassen, kleinmeubelen en dergelijken zijn dermate groot, dat dit bewondering opwekt.

“De Meubelkoning” die nu beschikt over een verkoopruimte van ongeveer 500M.2 zal zich in de belangstelling van het publiek van Nijmegen en Omstreken mogen blijven verheugen.” (De Gelderlander 21/5/1938)

In ieder geval komt de Meubelkoning nog voor in de Adresboeken 1948, 1966, 1968 en 1971.

Tweede zaak van Fotohandel van der Horst, Jorisstraat 13, 1932 (Fotopersbureau Gelderland via F14667 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum) Een rij winkels tussen het Kelfkensbos en de Walmuur. Te zien zijn de metaalhandel A. Frank & Zonen en fotozaak Van der Horst. Rechts is nog een deel van het Poortwachterhuys te zien.
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag

Tweede zaak van der Horst

Tweede zaak van Fotohandel van der Horst, Jorisstraat 13, 1932 (Fotopersbureau Gelderland via F14667 RAN CCBYSA 
Auteursrechthouder: J.F.M. Trum) Een rij winkels tussen het Kelfkensbos en de Walmuur.
Te zien zijn de metaalhandel A. Frank & Zonen en fotozaak Van der Horst.
Rechts is nog een deel van het Poortwachterhuys te zien.
Tweede zaak van Fotohandel van der Horst, Jorisstraat 13, 1932
(Fotopersbureau Gelderland via F14667 RAN CCBYSA Auteursrechthouder: J.F.M. Trum)

April 1930 opent Fotohandel E.J. v.d Horst haar 2e winkel in de Jorisstraat 13. Zij heeft op dat moment al een winkel op Hertogstraat 45.

Fotohandel E.J. v.d. Horst.

Opening 2e zaak aan de St. Jorisstraat.

t Is altijs taak geweest van den vakman er voor zorg te dragen, dat zijn kunnen verheven bleef boven de liefhebberij-tjes van de amateur. Hij moet zich geweldig inspannen om steeds de eerste te zijn in het brengen van het laatste, want de amateurs van den tegenwoordigen tijd sturen het een aardig eind in de richting van den vakkunde.

Dit alles heeft de firma E.J. v.d. Horst bij de opening van haar 2e fotozaak aan de St. Jorisstraat no. 13 zorgvuldig overwogen.

Fotografeeren! Ja, wie fotografeert in den huidigen tijd nu niet.

En onder dit groot leger van amateur-fotograven schuilen werkelijk genieën, die reeds slaagden in het opnemen van op hoog artistiek peil staande fotografiën.

De nieuwe zaak aan de St. Jorisstraat is derhalve op breedere leest geschoeid, dan een doorsnee fotohandel.

De ruime kollektie Zeis-Ikonn  Afga, Ensinge, Rodenstock kamera’s legt direkt een stempel van vertrouwen en degelijkheid op deze firma en doet haar terstond van andere zaken onderscheiden.

Als specialité’s voert de firma v.d. Horst de Enolde kamera en de Movex Agfa film toestellen, met welke laatste filmische opnamen tot aan lengte van plm. 25 Meter kunnen gemaakt worden. Iedere kooper van zulk een film toestel ontvangt gratis verschillende attributen, bij de inzending van de film naar de fabriek ter ontwikkeling te gebruiken. We waren bij de opening van dit nieuwe winkelpand eveneens toeschouwer van de vertooning van een met een Movex toestel opgenomen film tegenwoordig. Men moet echter van dat toestel, welk een aanschaffingswaarde heeft van ongeveer f45 geen filmen verwachten, zooals de Paramount, die uitbrengt, maar voor vereenigingen of uitgebreide familie’s zijn deze filmmogelijkheden inderdaad een attraktie.

De inrichting van winkel en de daar achter gelegen ateliers en demonstratiekamer is doelmatig en doet rustig aan.

Ter gelegenheid van deze opening is door de firma een fotowedstrijd voor amateurs uitgeschreven, waaraan verschillende prijzen o.a. een Ikonta camera zijn verbonden.

De mededinging staat tot 1 Mei open.

Zij, die iets voor de fotografie voelen en dat zijn er zeker zeer velen verzuimen niet een bezoek aan v.d. Horst fotohandel St. Jorisstraat te brengen.” (De Gelderlander 3/4/1930)

De winnaar van de fotowedstrijd was de heer H. Boers, v. ’t Santstraat (PGNC 23/5/1930)

Hertogstraat

De Hertogstraat is afgeleid van een heerstraat, een Romeinse legerweg. In ieder geval was de straat en omgeving in de…

Kelfkensbos

Het Kelfkensbos is vernoemd naar het Kalverbosch; kelfke is Nijmeegs voor kalf. Onder het plein bevindt zich een parkeergarage. Het…

freek van ginkel hessenberg zonder titel 2012
#Nijmegen, Centrum, Kunstwerken

Zonder Titel, Freek van Ginkel

2014 Hessenberg

freek van ginkel hessenberg zonder titel 2012
Freek van Ginkel, zonder titel, 2012

De muurschildering Zonder Titel op de Hessenberg is gemaakt in 2014 door Freek van Ginkel. Het was een opdracht van de Gemeente Nijmegen. Het is mij (RE) niet bekend wanneer de grote schoppen erbij zijn gekomen; op de site van Freek van Ginkel maken deze geen deel uit van het kunstwerk.

Zonder Titel, Freek van Ginkel

De muurschildering Zonder Titel op de Hessenberg is gemaakt in 2014 door Freek van Ginkel. Het was een opdracht van…

Zonder titel, Freek van Ginkel, Mr. Hermanstraat (augustus 2025)
#Nijmegen, Burchtstraat, Centrum, Kunstwerken

Zonder titel, Freek van Ginkel

1989/1990 Meester Hermanstraat

Zonder titel, Freek van Ginkel, Mr. Hermanstraat (augustus 2025)
Zonder titel, Freek van Ginkel, Mr. Hermanstraat (augustus 2025)

Op de zijkant van de (tegenwoordige) winkel van de We staat in de Meester Hermanstraat een muurschildering van Freek van Ginkel.

Freek van Ginkel (Warnsveld 1947) is schilder, graficus en fotograaf. Hij studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunst in Den Haag.

Kunst op Straat noemt als jaartal 1989, op de website van van Ginkel zelf staat 1990. Het is gemaakt in opdracht van de Amev.

Muurschilderingen

Op zijn website: “sinds ca 1985 tot 2013  heb ik bijna ieder jaar 1 of meer muurschilderingen gemaakt in opdracht van gemeentes, bedrijven en particulieren… De muurschilderingen – die met de strepen- waren vaak bedoeld ook tegen bekladding hetgeen goed werkte.”

Op zijn website staat tevens een overzicht van zijn muurschilderingen. Een aantal daarvan zijn inmiddels opgeheven, onder andere doordat het betreffende gebouw inmiddels is gesloopt.

Werk

Van Ginkel noemt op zijn site verder de beschildering van een stadsbus in Nijmegen (1986) en de vormgeving van de entree inclusief de vitrine en affiches van politiek-cultureel centrum O42 (1984).

Over zijn werk, staat op de website van van Ginkel: “Ik richtte me sinds ca 1972 eerst meer op grafiek (etsen en linosnedes) en fotografie. Dit maakte gaandeweg plaats voor schilderen  waarbij ik diverse stijlen en benaderingswijzen bezigde. Ik vertrok vanuit de toen levende doctrine; de schilderkunst is dood. Nog steeds is het niet gemakkelijk hier een authentieke en originele weg te bewandelen; het zal niet anders dan in kleine stapjes en met kleine ontdekkingen kunnen geschieden.”

In 2018 begon hij met de series “Shapes of things”. Ook hiervan staan op zijn website werk.

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://kos.nijmegen.nl/overzicht-kunstwerken/?waarde=KOS_KUNSTWERKEN.775

https://www.saatchiart.com/freek?srsltid=AfmBOoo2Y7PDUzNp_9pD75dZIm1nm-nzpmL_9j9X7_zjeFfqDiZgxprT

http://www.gerardverschooten.nl/fotaa.php?level=picture&id=4060: mooie foto van de kunstenaar

Zonder Titel, Freek van Ginkel

De muurschildering Zonder Titel op de Hessenberg is gemaakt in 2014 door Freek van Ginkel. Het was een opdracht van…

Burchtstraat

De Burchtstraat is al eeuwenlang een van de belangrijkste straten van Nijmegen. Eeuwenlang was deze van belang doordat het de…

Gerzon architecten Reynen en Lelieveldt

In 1931 had Gebr. Gerzon’s Modemagazijnen uit Amsterdam een filiaal aan de Korte Burchtstraat 17-19 geopend, welke in de Tweede…

De voormalige paarse boerderij, na de renovatie wit geschilderd (januari 2021)
#Nijmegen, Gebouw van de dag

Oude paarse boerderij

Bredestraat 187-191 Hees Gemeentelijk Monument

Oude paarse boerderij na renovatie (januari 2021)
Oude paarse boerderij na renovatie (januari 2021)

Jarenlang was de “onbewoonbaar verklaarde” boerderij aan de Bredestraat in gebruik als paardenstal. Daarbij had ze een opvallende, vaal paarse kleur. Sinds 2021 de het gebouw prachtig gerenoveerd.

Boerderij ouder dan 1832

De Gemeentelijke Monumentenlijst: ‘De uitmonstering van het voorhuis, met zesruits schuifvensters, geeft het boerderijtje een negentiende-eeuws karakter. De hoofdvorm van de boerderij wekt, met name door de lage gevels van het achterhuis, de indruk dat het gaat om een oudere boerderij. Op het kadastrale minuutplan uit 1832 is de boerderij reeds in zijn huidige vorm getekend, dit betekent dat de boerderij in ieder geval vóór dit jaartal is gebouwd.
De boerderij is dubbel bewoond geweest, dit is nog te zien aan het feit dat het voorhuis
een voordeur heeft in de voorgevel en een deur in de rechter zijde.”

Daarna geeft zij vervolgens een uitgebreide beschrijving van de boerderij.

Onbewoonbaar verklaard

De zijgevel van "de paarse boerderij" aan de Bredestraat 191, 1987 (Bertus van As via F13813 RAN CCBYSA)
De zijgevel van “de paarse boerderij” aan de Bredestraat 191, 1987 (Bertus van As via F13813 RAN CCBYSA)

De boerderij was jarenlang bewoond door meerdere gezinnen. In de jaren zeventig verklaarde de gemeente Nijmegen het pand onbewoonbaar. Het was daarbij de bedoeling dat de boerderij gesloopt zou worden, maar dat is er niet van gekomen.

Paardenstal

Theo Peters verbouwde de boerderij tot paardenstal, zowel de deel, het voorhuis en de inmiddels gesloopte aanbouw. Na de dood van Peters raakte projectontwikkelaar Bob van de Water in gesprek met de dochter Peters. Daarbij kwamen ze tot het  plan om de boerderij te slopen om er bungalows neer te zetten. In 2009 wees de gemeente de boerderij echter aan als gemeentelijk monument. Vervolgens kocht van de Water het pand aan voor eigen bewoning. Het duurde vervolgens 5,5 jaar voordat de renovatie gereed was. Een mooi magazine over deze verbouwing is te vinden op vakgroeppresentatie.

Waarom de was de boerderij paars?

De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)
De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)

Het magazine -met tevens mooie foto’s van de boerderij in het paars- verklaart ook waarom de boerderij paars geverfd was: “Toch nog even over die kleur. Hoezo was de boerderij paars? De reden is minder prozaïsch dan vaak verondersteld: rond 1980 waren er wat potten karmijnrode verf over, waarmee de boerderij toen maar is opgeschilderd. Dat de verf al snel naar paars verkleurde, bleek pas na het aanbrengen. Nu is de boerderij lichtgrijs, de kleur van de mortel. Het houtwerk staat in de grondverf. Bob en Noortje gaan nog beslissen over de definitieve kleuren. ‘Er zijn mensen die pleiten voor paars, maar dat gaat het waarschijnlijk niet worden’, zegt Bob met een grote grijns”.

Omvangrijke verbouwing van de paarse boerderij, juni 2016  (Google Streetview)
Omvangrijke verbouwing van de paarse boerderij, juni 2016 (Google Streetview)

Gemeentelijk Monument

Sinds 2007 is het een Gemeentelijk Monument. Met als waardering: “

Architectuurhistorische criteria
Hoewel het interieur van de boerderij ingrijpend is gewijzigd heeft de boerderij haar
oorspronkelijke agrarische karakteristiek goed behouden. Het is een goed en in het
exterieur vrij gaaf bewaard voorbeeld van een eenvoudige boerderij uit de achttiende of
vroege negentiende eeuw. Waardevol in het interieur is de deels bewaard gebleven
brandmuur die de scheiding tussen voor en achterhuis markeert en de restanten van de
oorspronkelijke gebintconstructie. Als zodanig heeft zij architectuurhistorische waarde.
Boerderijen met een dergelijke ouderdom komen nog slechts sporadisch voor in de
gemeente Nijmegen. Bredestraat 187-191 heeft derhalve zeldzaamheidswaarde.

Stedenbouwkundige criteria
De boerderij maakt onderdeel uit van de historisch gegroeide open bebouwing aan de
Bredestraat en verwijst naar het oorspronkelijke grondgebruik van dit gebied. Als
zodanig heeft de boerderij stedenbouwkundige waarde

Cultuurhistorische criteria

De boerderij is typerend voor de karakteristieke, agrarische bebouwing die van oorsprong veel aan de Bredestraat en Hees voorkomt en herinnert aan de agrarische geschiedenis van Nijmegen en in het bijzonder Hees. Bovendien geeft de boerderij inzicht in het bestaan op een eenvoudige boerderij in de achttiende en negentiende eeuw. Als zodanig heeft de boerderij cultuurhistorische waarde.”

Abonneren

Abonneren om de nieuwste verhalen in je inbox te krijgen.

De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015 (Google Streetview)
De paarse boerderij, toen hij nog paars was en onbewoonbaar verklaard, juli 2015
(Google Streetview)

(Overige) Bronnen en verder lezen

Historie van Hotel Heeslust

Waar tegenwoordig woningen staan, aan de Korte Bredestraat tegenover de kerk, was jarenlang een belangrijk middelpunt van het dorpsleven van…

Studiehuis St Jozef

Het voormalige St. Jozefklooster, Kerkstraat is oorspronkelijk gebouwd als Studiehuis voor de Priesters van het H. Hart. Het is In…

Kubus met Uitslag, Gerard van Walraeven locatie Westerpark Nijmegen
#Nijmegen, Kunstwerken

Ontdek de Kubus met Uitslag: Kunst in Westerpark Nijmegen

Huidige locatie Westerpark, gemaakt 1979

Kubus met Uitslag, Gerard van Walraeven locatie Westerpark Nijmegen
Kubus met Uitslag, Gerard van Walraeven locatie Westerpark Nijmegen

Deze Kubus met Uitslag is een van de werken van Gerard van Walraeven in het Westerpark. Een van de andere werken is eveneens een kubus. Waar die kubus vrijwel is ‘ingepakt’, is de kubus op de foto vrijwel geheel ‘uitgepakt’. De geroeste verpakking laat een kubus van gepolijst staal zien, welke het licht en de omgeving reflecteert.

Oorspronkelijk stond het beeld in het Julianapark.

Gebruikte bron (en tevens mooie site):

Kunst op Straat

Westerpark

Een van de meest levendige parken van Nijmegen is het Westerpark. Hier is dan ook van alles te doen, zoals:…

Gerard Walraeven, beeldhouwer

Gerard Walraeven (Nijmegen, 1 maart 1942 – Nijmegen, 14 juni 2010) was een Nederlands beeldhouwer. Vaak werkend met cortenstaal, waarbij…

Kubus Gerard Walraeven

1972, huidige locatie: Westerpark Nijmegen Deze Kubus is 1 van de 2 kubussen in het Westerpark. Waar de andere kubus…

sculptuur vrouwenfiguur oscar goedhart 1973 Westerpark Nijmegen
#Nijmegen, Kunstwerken

Sculptuur vrouwenfiguur, Oscar Goedhart

1973 Huidige locatie: Westerpark

sculptuur vrouwenfiguur oscar goedhart 1973 Westerpark Nijmegen
sculptuur vrouwenfiguur, Oscar Goedhart, 1973 Westerpark Nijmegen

Dit beeld maakte samen met het andere beeld van Oscar Goedhart in het Westerpark ooit onderdeel uit van de fontein bij het G.A.K. (later UWV) kantoor. Het is goed te zien hoe de kunstenaar aan het beeld heeft gewerkt.

In een artikel van Ad Lansink: “‘Tegenstellingen blijven mij boeien. De kastanje: ruwe bolster met blanke pit. Licht bestaat niet zonder donker. Op de dag volgt de macht, en omgekeerd’, aldus Oscar Goedhart toen ik hem voor ‘Beeldspraak – Gesprekken met kunstenaars uit het Rijk van Nijmegen’ vroeg naar de tegenstelling tussen het ruwe gietsel en het gepolijste brons van zijn indrukwekkende beelden. Die tegenstelling werd een regelrechte wisselwerking, een wederzijdse versterking.”

Westerpark

Een van de meest levendige parken van Nijmegen is het Westerpark. Hier is dan ook van alles te doen, zoals:…

Oscar Goedhart

OVER Oscar Goedhart 6-1-1938 Ambon Nederlands Indië – 13-1-2021 Molenhoek Oscar Goedhart Oscar Willem Maria Goedhart is in 1938 geboren…

Gezonde Vis, Carla Dijs

De Gezonde Vis is een beeld van Carla Dijs. Tegenwoordig staat het in het Westerpark. Aanvankelijk stond het op het…

Bronnen en meer lezen:

Kunst op straat in Nijmegen

Oscar Goedhart (1938 – 2021), Ladder van Lansink: een mooi artikel naar aanleiding van zijn overlijden

Vrouw uitkijkend over water, Ed van Teeseling, Waalkade, 1982 (mei 2024)
#Nijmegen, Kunstwerken

Beeldhouwer Ed van Teeseling

Vrouw uitkijkend over water, Ed van Teeseling, Waalkade, 1982 (mei 2024)
Vrouw uitkijkend over water, Ed van Teeseling, Waalkade, 1982 (mei 2024)

“Ed van Teeseling werd door velen gezien als de ‘stadsbeeldhouwer’ van Nijmegen en de nestor van de Nijmeegse beeldhouwers.” In Nijmegen zijn ongeveer 20 werken te zien in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij tal van beelden in andere plaatsen.

Deze pagina verzamelt van hem gevonden werk en zal van tijd worden aangevuld. Na een korte levensbeschrijving volgen de reeds gevonden werken.

Jeugd en Opleiding

Eduard Andreas Willibrordus (Ed) van Teeseling (Amsterdam, 29 november 1924 – Nijmegen, 14 juli 2008) was een Nederlandse beeldhouwer.

Van Teeseling werd geboren in Amsterdam, maar bracht in Nijmegen zijn jeugd door. Een Tirols beeldhouwer leerde hem in hout te snijden. In 1942 werd hij vervolgens als leerling aangenomen aan de Arnhemse Academie. Met een onderbreking door oorlog, studeerde hij daar af. Daarna werkte hij in een aantal grote beeldhouwateliers, onder andere dat van Uiterwaal. Ook vervolgde hij zijn opleiding door naar het Académie de la Grande Chaumière in Parijs te gaan. In 1949 vestigde hij zich in Nijmegen.

Stadsbeeldhouwer van Nijmegen

“Ed van Teeseling werd door velen gezien als de ‘stadsbeeldhouwer’ van Nijmegen en de nestor van de Nijmeegse beeldhouwers.” (wikipedia) In Nijmegen zijn ongeveer 20 werken te zien in de openbare ruimte. Daarnaast maakte hij tal van beelden in andere plaatsen. Ook maakte hij veel vrije werken in brons, steen en gebakken klei. Daarnaast schilderde en tekende hij.

Betrokkenheid

Ook had hij in Nijmegen vele bestuurs- en adviesfuncties. Bovendien was hij tot eind jaren tachtig docent aan de Vrije Academie in Nijmegen. “Hij stond aan de wieg van de Gemeenschap Beeldende Kunst Nijmegen (GBKN), kunstenaarscentrum De Olifant en Stichting DAK die ateliers beheert voor kunstenaars.” (wikipedia).

Hij had een tijdlang een galerie in het Besiendershuys, waar hij samen met zijn vrouw Ingeborg Brounts ook woonde. “Tot aan zijn dood op 14 juli 2008 was Van Teeseling nog dagelijks aan het werk in zijn atelier aan de Pijkestraat in Nijmegen.” (wikipedia)

Saint Louis

1951 Bijleveldsingel 153 (tuin Stichting KION)

Muurreliëf St. Louis door Ed van Teeseling, Bijleveldsingel 153 (oktober 2025)
Muurreliëf St. Louis door Ed van Teeseling, Bijleveldsingel 153 (oktober 2025)

Keizer Trajanus (samen met Charles Hammes)

1956 Keizer Trajanusplein

Beeld Trajanus op Trajanusplein (september 2024)
Beeld Trajanus op Trajanusplein (september 2024)

Pegasus

1965 Berg en Dalseweg/Hengstdalseweg, Hengstdal

Het beeld van Pegasus, vervaardigd uit kunststeen door Ed Teeseling in 1965 staande in het plantsoen tussen Berg en Dalseweg en Hengstdalseweg, 1975 (Frans Kup via F27367 RAN CCBYSA)
Het beeld van Pegasus, vervaardigd uit kunststeen door Ed Teeseling in 1965 staande in het plantsoen tussen Berg en Dalseweg en Hengstdalseweg, 1975 (Frans Kup via F27367 RAN CCBYSA)

Mercurius

1962 (Oorsponkelijk Katholieke Vormingsschool voor de Detailhandel, Goffertweg, tegenwoordig in depot)

Een reliëf in brons van Ed van Teeseling uit 1962, voorstellende Mercurius , geplaatst op de Detailhandelschool, later de Katholieke Scholengemeenschap voor de LMO-MMO Gelre ; P.S. in 2018 ligt het beeld opgeslagen op de gemeentewerf in afwachting van een nieuwe stek, 1975 (Frans Kup via F17216 RAN CCBYSA)
Een reliëf in brons van Ed van Teeseling uit 1962, voorstellende Mercurius , geplaatst op de Detailhandelschool, later de Katholieke Scholengemeenschap voor de LMO-MMO Gelre ; P.S. in 2018 ligt het beeld opgeslagen op de gemeentewerf in afwachting van een nieuwe stek, 1975 (Frans Kup via F17216 RAN CCBYSA)

Zittend kind van Ed van Teeseling

1969,bij Heijendaalseweg/Professor Huijbersstraat Galgenveld

Zittend kind, beeld van Ed van Teeseling (juli 2024)
Zittend kind, beeld van Ed van Teeseling (juli 2024)

Ed van Teeseling maakte dit beeld van een zittend kind, dat zijn armen om zijn benen heeft geslagen. Hij lijkt naar niets of niemand te kijken. Lijkt hij, zoals KOS schrijft, “diep verzonken in gedachten is” of is juist van het tegenovergestelde het geval. KOS: “Het beeld heeft een zekere spanning: ondanks het feit dat de jongen roerloos stil zit, geeft hij het gevoel dat hij ieder moment kan opspringen. De sokkel is gemaakt van beton, het beeld zelf is in brons gegoten.”.

Naast hem staat een bankje, dat mensen uitnodigt om te komen zitten.

Ooit stond het beeld op een andere locatie van de Heijendaalse weg, maar ik ben vergeten wat de precieze locatie was (eigen herinnering).

Gouden Engel

1980 Pijkestraat/Parkweg Centrum

De Gouden Engel van Teeseling

Op de hoek van de Parkweg en Pijkestraat staat het beeld van de Gouden Engel. Beeldhouwer Fred van Teeseling liet zich inspireren door de Nijmeegse legende van de Gouden Engel uit 1600: het verhaal over een tragische liefde en over een engel van puur goud die ergens in de binnenstad van Nijmegen begraven zou moeten…

Lees verder

Vrouw uitkijkend over water

1982, Waalkade

Vrouw uitkijkend over water, Ed van Teeseling, Waalkade, 1982 (April 2024)
Vrouw uitkijkend over water, Ed van Teeseling, Waalkade, 1982 (April 2024)
Het Waalbeeld (Surveillant de la Riviere) gemaakt in 1981 door Ed van Teeseling op de oorspronkelijke plaats.
Het beeld stond eerst onderaan de Grotestraat, gezien in de richting van de Waalbrug maar werd later verplaatst en staat nu op de waterkeringsmuur nabij de Lage Markt, 11/11/1982 (Ber van Haren via KN13594-13 RAN Auteursrechthouder: Gemeente Nijmegen)
Het Waalbeeld (Surveillant de la Riviere) gemaakt in 1981 door Ed van Teeseling op de oorspronkelijke plaats. Het beeld stond eerst onderaan de Grotestraat, gezien in de richting van de Waalbrug maar werd later verplaatst en staat nu op de waterkeringsmuur nabij de Lage Markt, 11/11/1982 (Ber van Haren via KN13594-13 RAN Auteursrechthouder: Gemeente Nijmegen)

Twee Reliëfs van Ed van Teeseling

Grotestraat

Een groot aantal zijn in de jaren tachtig geplaatst ter gelegenheid van de waterkeringsmuur.

Muursculptuur Ed van Teeseling, Waalkade/Grotestraat
Muursculptuur Ed van Teeseling, Waalkade/Grotestraat

Op de muursculptuur bij de afsluiting Waalkade/Grotestraat is het gemeentewapen van Nijmegen in abstracte vorm te herkennen: een dubbele adelaar met een wapenschild (waar normaliter een leeuw op staat)

aan de andere zijde is het tweede reliëf geplaatst.

Dubbele adelaar Muursculptuur, Ed van Teeseling, Waalkade Grotestraat (mei 2024)
Dubbele adelaar Muursculptuur, Ed van Teeseling, Waalkade Grotestraat (mei 2024)

Afsluitpaal

1987

Beeld kapelletje Florapark

Beeld Maria met kind, kapelletje Florapark, Ed van Teeseling
Beeld Moeder met kind, kapelletje Florapark, Ed van Teeseling

Overige werken van van Teeseling in Nijmegen:

  • 1947 Reliëf (Man die ton rolt), Sint Anthoniusplaats 13
  • 1957 Meisje met schooltas, Archipelstraat
  • 1959 Roeibootje met kinderen, Berg en Dalseweg 295
  • 1960 Nils Holgersson, Energieweg 93
  • 1961 Kind op bank, voorplein Sint Maartenskliniek, Hengstdal Ubbergen
  • 1964 Moeder en kind, Sint Annastraat
  • 1964 Mens in zijn wereld, Hatertseweg 400
  • 1975 Nature Vivante, tegenwoordig Professor Bellefroidstraat 11
  • 1984 Haan, Zellersacker 11-04
  • 1988 Blauwe fontein/Stroming, Groenestraat 336

Werk in andere plaatsen:

  • St. Martinus, Gendt
  • Meisje met pony, Vossenhol Bemmel
  • Herrijzend Nederland, samen met Charles Estourgie Jr.

Overige Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ed_van_Teeseling

https://kos.nijmegen.nl/overzicht-kunstwerken/?waarde=KOS_KUNSTWERKEN.104: hier zijn een foto en beschrijving van de kunstwerken te vinden

https://edvanteeseling.wordpress.com/: : de blog van de erven van van Teeseling, met veel beeldmateriaal

https://www.gelderlander.nl/betuwe/monument-in-gendt-is-eerste-beeld-van-twee-vrienden~a514199d/

Sculptuur Gerard Walraeven 1977 aan de Tweede Oude Heselaan 386
#Nijmegen, Kunstwerken

Sculptuur, Gerard Walraeven

1977, Tweede Oude Heselaan 386 (Wijkcentrum Titus Brandsma)

Sculptuur Gerard Walraeven 1977 aan de Tweede Oude Heselaan 386
Sculptuur Gerard Walraeven 1977 aan de Tweede Oude Heselaan 386

De sculptuur van Gerard Walraeven bestaat uit stalen platen met een roestlaag. Ze lijken er wat verloren bij te liggen, zeker nu er fietsenrekken omheen zijn geplaatst. Toch zijn deze platen er bewust zo neergezet. Elke plaat varieert in dikte en lijkt op een natuurlijke manier te buigen. Een ander sculptuur van Walraeven met gebogen platen staal staat in het Westerpark, evenals een aantal andere werken van hem.

Op F11341 RAN is een foto van het Wijkcentrum Titus Brandsma te zien met op de voorgrond de sculptuur, dan nog zonder fietsenrekken.

Gerard Walraeven, beeldhouwer

Gerard Walraeven (Nijmegen, 1 maart 1942 – Nijmegen, 14 juni 2010) was een Nederlands beeldhouwer. Vaak werkend met cortenstaal, waarbij…

Tweede Oude Heselaan

De Heeschelaan was eeuwenlang de gangbare weg tussen Nijmegen en Hees, totdat de Voorstadslaan werd aangelegd. Bij de aanleg van…

Biezen/Waterkwartier

Hoewel Biezen de officiële naam is, noemen veel Nijmegenaren de wijk het Waterkwartier. Het is een van oudst bewoonde gedeelten…

Bron en meer lezen:

Kunst op straat in Nijmegen