Westzijde van de Groote Markt rond de eeuwwisseling. In het midden de Kerkboog met de naastgelegen Vleeschhouwerij van H.M. van Benthem, geheel links de winkel in huishoudelijke artikelen van J.L.A. Goette. Op de achtergrond de Stevenskerk en -toren op het St. Stevenskerkhof, 1898-1902 (F25452 RAN) architect Semmelink
#Nijmegen, Centrum, Grote Markt

J.L.A. Goette: Koperslager en Winkelier op Grote Markt 17 (1883-1918), architecten Giesing en Semmelink

1883 Groote Markt

Westzijde van de Groote Markt rond de eeuwwisseling. In het midden de Kerkboog met de naastgelegen Vleeschhouwerij van H.M. van Benthem, geheel links de winkel in huishoudelijke artikelen van J.L.A. Goette. Op de achtergrond de Stevenskerk en -toren op het St. Stevenskerkhof, 1898-1902 (F25452 RAN) architect Semmelink
Westzijde van de Groote Markt rond de eeuwwisseling. In het midden de Kerkboog met de naastgelegen Vleeschhouwerij van H.M. van Benthem, geheel links de winkel in huishoudelijke artikelen van J.L.A. Goette. Op de achtergrond de Stevenskerk en -toren op het St. Stevenskerkhof, 1898-1902 (F25452 RAN)

In 1883 opent J.LA. Goette zijn nieuwe winkel aan de Grote Markt 17, naar ontwerp van architecten Giesing en Semmelink. Hij zal hier tot 1918 zijn winkel hebben.

Joannes Alphonsus Lambertus Goette: koperslager en winkelier

Overname door Joannes Goette PGNC 30/4/1882
Overname door Joannes Goette (PGNC 30/4/1882)

In April 1882 doet Petrus Goette (zie Bijlage) zijn zaak in lampen, koper en blikwerken over aan zijn zoon Joannes, J.L.A. Goette (PGNC 30/4/1882). Hij zal 38 jaar de winkel voort zetten.

Zoon Joannes wordt bij het vertrek van Petrus “hoofd” op Groote Markt No 23. Het “blauwe potlood” heeft bij Aanmerkingen “No 17” geschreven. (Bevolkingsregister 1880)

Joannes In 1890 is Joannes “Koperslager en Winkelier”, met als adres Grootemarkt D No 17.

Hij trouwt met Johanna Valeria Elisabeth Bruning (16-3-1857 Woerden). Kinderen:

  • Gijsberdina Mathilda Maria (28-9-1887 Nijmegen) zij verhuist in de jaren 90 “I Bl 387”
  • Maria Petronella Valeria (9-8-1889 Nijmegen), zij overlijdt op 27-2-1890
  • Maria Valeria Arnoldina (12-11-1891 Nijmegen)
  • Joannes George Maria (27-6-1893 Nijmegen), hij overlijdt op 27-6-1894
  • Joannes Hendrik Maria (12-7-1894 Nijmegen), hij overlijdt op 6-3-1895
  • Henricus Johannes Richardus (10-8-1896 Nijmegen)
  • Elisabeth Augusta Maria (3-4-1899 Nijmegen)

De kinderen zijn verder niet gevolgd. (1890).

Grote Markt 17

Detail: de winkel in huishoudelijke artikelen van J.L.A. Goette: Westzijde van de Groote Markt rond de eeuwwisseling. In het midden de Kerkboog met de naastgelegen Vleeschhouwerij van H.M. van Benthem, . Op de achtergrond de Stevenskerk en -toren op het St. Stevenskerkhof,1898-1902 (F25452 RAN)
Detail: de winkel in huishoudelijke artikelen van J.L.A. Goette: Westzijde van de Groote Markt rond de eeuwwisseling. In het midden de Kerkboog met de naastgelegen Vleeschhouwerij van H.M. van Benthem, . Op de achtergrond de Stevenskerk en -toren op het St. Stevenskerkhof,1898-1902 (F25452 RAN)

Op 30-1-1883 vindt aanbesteding plaats van het “Afbreken en weder Opbouwen van twee Winkelhuizen aan de Groote Markt” door de architecten Giesing en Semmelink (PGNC 17/1/1883).

Het is nog onduidelijk in hoeverre de twee af te breken winkelhuizen de oude winkel van Goette is.

Aankondiging opening Goette Grote Markt 17 (De Gelderlander 26/10/1883)
Aankondiging opening Goette Grote Markt 17 (De Gelderlander 26/10/1883)

Het PGNC schrijft:

“…Ook gisteren avond werd de Markt weder een schoon magazijn rijker, namelijk dat van den heer J.L.A. Goette, fabrikant in koper- en blikwerk en huishoudelijke artikelen. Naar de plannen van de heeren Giesing en Semmelink met veel smaak gebouwd, mag het met recht een sieraad voor de Markt genoemd worden, wat zeker nog meer het geval zal zijn, wanneer ook de andere helft van het gebouw zal voltooid zijn. Het is ons steeds aangenaam op dergelijke nieuwe inrichtingen te mogen wijzen en daardoor eene hulde te brengen aan den ondernemingsgeest van wakkere stadgenooten.” (PGNC 28/10/1883).

Vervolg

Goette is in het Bevolkingsregister 1900 eveneens “koperslager en winkelier” op Groote Markt 17.  Hij zal 38 jaar winkelier zijn. Midden 1918 liquideert hij de zaak: hij houdt uitverkoop en de inventaris wordt verkocht.

Daarbij kondigt hij de verhuizing naar Bijleveldsingel 12 aan. Lang zal hij daar niet wonen: hij overlijdt op 14-1-1919 (Bevolkingsregister 1910). Maria overlijdt op 11-4-1919.

Uitverkoop Goette ivm liquidatie (PGNC 15/5/1918)
Uitverkoop Goette ivm liquidatie (PGNC 15/5/1918)
Verkoop inventaris Goette (PGNC 27/7/1918)
Verkoop inventaris Goette (PGNC 27/7/1918)
Verhuisbericht Goette PGNC 31/7/1918
Verhuisbericht Goette (PGNC 31/7/1918)

De Gebr. Lampe zullen het pand overnemen en verbouwen. Uiteindelijk zal het gebouw in 1967 gesloopt worden om plaats te maken voor de Raiffeisenbank.

Bijlage: Petrus Antonius Goëtte

Advertentie koperslager Goette De Gelderlander 21/9/1862
Advertentie koperslager Goette De Gelderlander 21/9/1862

Wanneer P.A. Goette met zijn zaak begonnen is, is nog niet bekend. De door mij eerstgevonden advertentie is uit De Gelderlander 4/10/1857 voor “moderateur-lampen”als “Fabrikant Lampist” . Daarnaast adverteert hij regelmatig olie (zie hiernaast)

Advertentie Goette moderateur lampen De Gelderlander 4/10/1857
Advertentie Goette moderateur lampen De Gelderlander 4/10/1857

.

Petrus Antonius Goëtte (3-10-1822 ’s Hertogenbosch) komt op 6-3-1851 naar Nijmegen naar Groote Markt Wijk D. No. 45. Hij is dan “koperslager”. Hij trouwt op 1-5-1851 met Maria Jansen (1830 Nijmegen). Zij hebben 2 kinderen:

  • Gijsbertina Maria Petronella (24-6-1852 Nijmegen)
  • Johannes Alphonsus Lambertus (24-10-1853 Nijmegen)

(Bevolkingsregister 1850)

Ook in 1860 is hij “koperslager”. Joannes vertrekt op 30-12-1863 naar Oudenbosch (Bevolkingsregister 1860).

In 1870 is hij eveneens “koperslager”.  Boven Wijk D. No. 45 staat er 23: het is onduidelijk of dit een verhuizing of de aanduiding van het huisnummer is. (Bevolkingsregister 1870).

Gijsberdina trouwt op 28-5-1879 en vertrekt vervolgens op 5-7-1879 naar Amsterdam.

Joannes staat in het Bevolkingsregister van 1870 weer op dit adres, zonder dat er een melding wanneer of van waar hij teruggekomen is. Mogelijk heeft dit te maken met de oproep voor de militiie van 1873.

Op 20 januari 1884 overlijdt Maria (geschreven als Janssen). Het “blauwe potlood” heeft de geboortedatum van Petrus veranderd naar (waarschijnlijk) 3 oct. Hij verhuist naar Ridderstraat Wijk C Nr 6, hij is afkomstig van Markt D 23. Het “blauwe potlood” heeft bij Aanmerkingen Nr 11 geschreven. (Bevolkingsregister 1880)

Derk Semmelink, architect

Architect Semmelink begon als leerling bij de Arnhemse architecten van Gendt en Nieraad. Een aantal werken van hem zijn Hotel-café…

De Papaver Het kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat , met op de hoek Drogisterij De Papaver, gezien in de richting van het Mariënburg, 1984 (Ber van Haren via kn13381-38 RAN CC0)
#Nijmegen, Centrum, Gebouw van de dag, Ziekerstraat

Opschrift De Papaver: herinnering aan drogisterij 1927-2000 Ziekerstraat

Ziekerstraat 167 Centrum

Hoek kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat met voormalige de Papaver (oktober 2024)
Hoek kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat met voormalige de Papaver (oktober 2024)

Op de hoek van de Ziekerstraat en Tweede Walstraat heeft meer dan 70 jaar de Drogisterij de Papaver gezeten. Zij opende haar deuren in 1927 en is in 2000 gesloten. Nog steeds herinnert de schildering “De Papaver” aan deze drogisterij.

Vooraf: Kapsalon van Raaij

Advertentie voor de Dameskapsalon van Raaij (De Gelderlander 22/12/1926)
Advertentie voor de Dameskapsalon van Raaij (De Gelderlander 22/12/1926)

Voordat de Papaver zich vestigt, zat Kapsalon P. van Raaij-Nass in het pand. Deze kapperszaak zat hier vanaf ongeveer 1918: PGNC 15/7/1926 noemt bij de opening van de Papaver 1918; er is een advertentie in PGNC 19/5/1916 dat P. van Raaj, Ziekenstraat 163 een “nette aank. bediende”  vraagt.

Een Kapperszaak.

De heer P. van Raaij, die reeds eenigen tijd zijne Kapperszaak en scheersalon overbracht naar het ruime pand Verl. Ziekenstraat 165, vlak bij de v. Welderenstraat, is door omstandigheden eerst heden met de inwendige inrichting daarvoor gereed gekomen. Een fraai eikenhouten toilettafel voor drie plaatsen kwam de nette inrichting completeeren, zoodat de heer van Raaij thans zijn cliëntèle naar den eisch bedienen kan. Voor deze buurt is deze nette inrichting een aanwinst.” (PGNC 29/7/1920)

In 1927 is de zaak verhuisd naar de St. Annastraat no. 221 (PGNC 4/5/1927). Daarbij is opvallend dat de kapsalon pas een jaar daarvoor intern verbouwd is, om naast de herensalon een dameskapsalon te openen (PGNC 15/7/1926).

1927 Drogisterij de Papaver

De Papaver Het kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat , met op de hoek Drogisterij De Papaver, gezien in de richting van het Mariënburg, 1984 (Ber van Haren via kn13381-38 RAN CC0)
De Papaver Het kruispunt Tweede Walstraat en Ziekerstraat , met op de hoek Drogisterij De Papaver, gezien in de richting van het Mariënburg, 1984 (Ber van Haren via kn13381-38 RAN CC0)

In 1927 opent H. Vermeulen zijn drogisterij de Papaver. Bij de opening:

“Drogisterij “De Papaver”

Advertentie de Papaver (PGNC 14/5/1927)
Advertentie de Papaver (PGNC 14/5/1927)

In het perceel Ziekerstraat 165 hoek 2e Walstraat heeft heden de heer H. Vermeulen geopend de Drogisterij “De Papaver”. Frisch en kleurrijk als de bloem, welker naam zij draagt, is de nieuwe zaak. Het pand waarin tot voor kort de kapsalon van den heer P. van Raaij gevestigd was, is door de firma Olthof en van Benthem verbouwd. De firma Alex Pino te Rotterdam heeft voor een keurig winkelinterieur gezorgd. Het is uitgevoerd in Slavonisch eikenhout. De achtergrond van de stofvrije etalagekasten is van grijs laken, wat een fraai effect teweegbrengt. Vermelding verdient voorts een electrisch verlichte vitrine aan den voorkant van een der toonbanken. In de etalages vindt men drogisterij- en bijbehoorende artikelen te kust en te keur. Het geheel maakt een uitstekenden indruk. Het schilderwerk is uitgevoerd door de firma Andries Koster, de electrische verlichting door de firma Jean Jacobs, het kunstsmeedwerk door de firma Meijers-Ruiten.” (PGNC 13/5/1927)

1937 Verbouwing etalage ruimte

Verbouwing etalage ruimte (PGNC 2/3/1937)
Verbouwing etalage ruimte (PGNC 2/3/1937)

In 1937 verbouwt de “Papaver” haar etalage ruimte:

“De bekende drogisterij “De Papaver” aan de Verlengde Ziekerstraat-hoek Walstraat, heeft inwendig een doeltreffende verandering ondergaan. De étalages zijn geheel omgebouwd en dieper gemaakt. De achterwanden van glas zijn nu geheel dicht gemaakt met wanden van fijn hout. De étaleur heeft nu ook alle gelegenheid daarvoor passende artikelen op te hangen aan den étalagewand.

De wanden zijn- dank zij een bijzondere constructie- nu makkelijk uitneembaar en kunnen naar gelang vorm en kleur der te exposeeren artikelen, ook een andere wandbekleding krijgen.

De achterzijde der wanden kan nu ook beter benut worden voor binnen-expositie van direct noodige artikelen.

Het geheel is uitgewerkt en uitgevoerd naar de adviezen van den heer Jannesse, terwijl de firma Ikalyn ( A. Keil), Bloemerstraat 99, de veel zorg vereischende betimmeringen op smaakvolle wijze uitvoerde.

“De Papaver” staat er nu weer als in een nieuwe binnentooi, welke de aantrekkelijkheid van den winkel verhoogt.” (De Gelderlander 5/3/1937)

Abonneren

Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.

1953 Interne verbouwing

Heropening van drogisterij De Papaver, 1953 (J.F.M. Trum via F56440 RAN CCBYSA)
Heropening van drogisterij De Papaver, 1953 (J.F.M. Trum via F56440 RAN CCBYSA)

Ook in 1953 vindt een interne verbouwing plaats.  Bij de heropening adverteert De Papaver met “Ons nieuw interieur geeft een gemakkelijk overzicht in de verschillende afdelingen. Komt U zelf overtuigen!”

Vervolg

Noviomagus noemt dat de drogisterij eind 2000 uit het pand verdwenen is. Daar is tevens een foto te zien rond die tijd/begin jaren 0.

Momenteel (oktober 2024) zit Coef Men in het pand, een kledingwinkel voor mannen, sinds 2014. Dit was hun eerste winkel; momenteel heeft de zaak in 5 andere plaatsen vestigingen: Arnhem, Utrecht, Eindhoven, Leiden en in de Mall of the Netherlands in Leidschendam.

Ziekerstraat 39-43

Waarschijnlijk is de Ziekerstraat 39-43 vanaf 1931 een winkel geworden, van Continentale. Daarvóór komt het voor als pakhuis en lijkt…

Christus monogram Molenstraatkerk (mei 2024)
#Nijmegen, Centrum, Kunstwerken, Molenstraat

Christusmonogram Molenstraatkerk

Christus monogram Molenstraatkerk (mei 2024)
Christus monogram Molenstraatkerk (mei 2024)

Aan de Molenstraatkerk hangt een zogenaamd Christusmonogram: ☧. Het is een ontwerp van Jan Vaes.

Christusmonogram

Het kruis staat voor X (Chi) en daarnaast de P (Rho). Dit is een afkorting voor ΧΡΙΣΤΟΣ (Christus); een andere interpretatie van het Christusmonogram is dat het staat voor het Latijnse Christus Rex (Christus (is) Koning).

Het monogram is bovendien een verwijzing naar het oudere wagenwiel.

Alfa en Omega

Daarnaast zijn de letters Alfa (Α) en Omega (ω) toegevoegd.

Alfa en Omega (Grieks: “το ‘Α’ και το ‘Ω'”) is een uitdrukking uit het christendom die de almacht van God symboliseert. Alfa en Omega zijn de eerste en de laatste letter van het klassieke (Ionische) Griekse alfabet.

In Openbaring zeggen God (in 1:8 en 21:6) en Jezus Christus (in 22:13): “Ik ben de Alfa en de Omega.” En Openbaring 2:8 noemt Jezus “de Eerste en de Laatste”.

Ook de gevel van de Mariakapel is door Vaes ontworpen (KOS).

Daarbij is interessant wat Universiteit Tilburg over een ander werk van Vaes vertelt: “Het muur reliëf is een voorbeeld van de ‘wandkunst’ (ook muurschilderingen en mozaïeken) die populair werd in de periode van wederopbouw in Nederland. Deze relatie tussen kunst en architectuur in de openbare ruimte werd beschouwd als een metafoor voor verbinding: tussen mens en omgeving, maar ook tussen het aardse en het hemelse.”

Jan Vaes

Johannes Cornelis (Jan) Vaes (7-4-1927 Den Bosch – 30-5-1994 Breda)

Jan Vaes maakt samen met Frans Verhaak in 1955 Apostelfiguren voor het Schippersinternaat aan de Weg door Jonkerbos. Zie De Gelderlander 4/3/1955 voor een afbeelding (en Katholiek bouwblad, jrg 22, 1954-1955, no. 13, 26-03-1955).

Een afbeelding van hem als lid van de Kunstvereniging de Zuiderkring is te zien op 19610280 Stadsarchief Breda. Hiervan was hij in 1953 een van de mede-oprichters.

Hij was vooral actief in ‘s-Hertogenbosch en Breda.

Gevonden werken Jan Vaes

  • Kapitelen en gevelkruis, kerk, Philippine, 1954; de kerk is mede-ontworpen door architect Siebers, die ook Molenstraatkerk heeft ontworpen (Katholiek bouwblad, jrg 21, 1953-1954, no. 26, 25-09-1954)
  • Hoofdaltaar, St. Barbarakerk, Breda, (ongeveer 1958); zijn vrouw Willy Vaes maakte het doek voor de achterwand van bisschopszetel (de Stem, 29-12-1958 en 8-1- 1959)
  • Anna-te-Drieën, Het Hoffland Ulvenhout, ongeveer 1960, oorspronkelijke plaats: Mariaschool, Pastoor Vermuntstraat
  • Rustaltaar, St. Laurentiuskerk, Ulvenhout, 1963
  • Hoofdaltaar, St. Laurentiuskerk, Ulvenhout, 1963
  • Binnenplaats Sint Maartenschool, Rijnauwenstraat Breda, 1976

Ook maakte hij de koppen voor de Reinaert optocht in Hulst in 1956, die Willy Vaes beschilderde (De Stem, 23-8-1956 met foto van de koppen in wording). Daarvoor maakt hij voor de optocht van 1961 nog eens 50 koppen (De Stem, 17-6-1961).

Vaes deed mee aan groepstentoonstellingen in het Van Abbemuseum (1957 Eindhoven) en het Stedelijk Museum (1958 Amsterdam). Daarnaast had hij onder ander solo presentaties in galerie Nieuw Perspectief in Amsterdam en Galerie Grafiker in Haarlem (NRC 3-6-1-994).

Daarnaast was Vaes docent modelboetseren aan de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving in Den Bosch.

Jan Vaes overlijdt op 3-6-1994 op 67-jarige leeftijd. De dag voor zijn overlijden had burgermeester Nijpels van Breda een tentoonstelling van 15 kunstenaars in en om het huis van Vaes geopend, waaraan Vaes zelf ook meedeed.

(Overige) Bronnen

wikipedia: Christusmonogram, Alfa, Omega, Wagenwiel, Zonnerad, Molenstraatkerk, alfa en omega

Ons Erfdeel, jaargang 39, 1996

https://www.nrc.nl/nieuws/1994/06/03/beeldhouwer-jan-vaes-overleden-7226945-a434072

Molenstraatkerk

De oude Molenstraatkerk werd tijdens het bombardement van 1944 beschadigd. Tussen 1958 en 1960 wordt het achterste deel van de…

Molenstraat

Deze pagina verzamelt artikelen die reeds over de Molenstraat zijn verschenen. Geschiedenis van de Molenstraat De weg die tegenwoordig Molenstraat…

Kreymborg architect Kramer

In september 1953 opent Kreymborg haar nieuwe nieuwe winkel op de hoek van de Ziekerstraat en Molenstraat. Deze is herbouwd…

Een van de 10 panelen met portretten van overledenen van het bombardement februari 1944 Emaushof
#Nijmegen, Centrum, Kunstwerken

Emaushof: Panelen van Overledenen Bombardement 1944

Een van de 10 panelen met portretten van overledenen van het bombardement februari 1944 Emaushof
Een van de 10 panelen met portretten van overledenen van het bombardement februari 1944
Emaushof (mei 2024)

Sinds september 2019 staan op 10 panelen de 800 mensen die gestorven zijn bij het bombardement van 22 februari 1944. Waar mogelijk is een portretfoto van de overledene, met daarbij de naam, geboorte- en overlijdensdatum.

Het initiatief kwam voort uit een tijdelijke tentoonstelling van panelen op Plein 1944, waar de 800 portretten hingen. Dit maakte diepe indrukking. Daarop wilde Nijmeegse 4&5 mei-comité, de werkgroep Oorlogsdoden Nijmegen, onderzoeker Bart Janssen en oud-journalist Rob Jaspers (Brandgrens-24) een permanente plek voor deze panelen.

De gemeenteraad steunde het initiatief. VerheesPlus Reclame maakte de panelen opnieuw voor een vriendenprijs: het was niet mogelijk om de oude te verwijderen zonder dat ze zwaar beschadigd waren geraakt. Aannemer van Tienen hing ze gratis op.

In een interview is Rob Jaspers blij met de locatie, om bezoekers van het stadhuis de panelen vanaf de hoofdingang onmiddellijk zien hangen. Daarnaast hangen de panelen op de locatie waar de school heeft gestaan, waar veel slachtoffers zijn gevallen. Het Gilde komt daarnaast tijdens hun rondleidingen langs deze plek.

Emaushof met 3 van de 10 panelen van overledenen door het bombardement van 1944 Emaushof (mei 2024)
Emaushof met 3 van de 10 panelen van overledenen door het bombardement van 1944 (mei 2024)

Lichtherinneringen

Tijdens de herdenking van het feit dat het bombardement 80 jaar geleden is, waren op een aantal plekken lichtherinneringen aangebracht. Een daarvan was de Emaushof. Met geprojecteerde foto’s en stemmen die fragmenten voorlazen werd deze smalle nog een meer indrukwekkende plek dan het al is.

Herinneringswand

Deze panelen is overigens niet de enige herinneringswand:

Op de website Oorlogsdoden Nijmegen staan tevens de slachtoffers weergegeven, met waar mogelijk een portret en gegevens over de overledene.

(Overige) Bronnen

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/gezichten-van-800-doden-bombardement-1944-zijn-te-zien-op-stadhuis~a2b67e79/

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/zuilen-met-foto-s-slachtoffers-van-bombardement-blijven-langer-op-plein-1944-staan~a973e4fa/

De Schommel, Henk Visch

Bij het bombardement van 22 februari 1944 raakte een voltreffer de kleuterschool “Saint-Louis”. 24 kinderen en 8 zusters kwamen om.…

Joods Monument, Paul de Swaaf

Op 4 mei 1995 vindt de onthulling van het Joods Monument plaats, een werk van Paul de Swaaf. Daarbij werd…

Plaquette Nico Grijpink Korte Nieuwstraat mei 2024
#Nijmegen, Centrum, Kunstwerken

Plaquette Nico Grijpink, oprichter van Blauwe Schuit en de Zomerfeesten

Plaquette Nico Grijpink Korte Nieuwstraat mei 2024
Plaquette Nico Grijpink Korte Nieuwstraat (mei 2024)

Bij de winkel van Foto Grijpink hangt een plaquette van grootvader Nico Grijpink. Hij was grondlegger van carnavalsvereniging de De Blauwe Schuit en de Zomerfeesten (sinds 1998 officieel Vierdaagsefeesten).

De Blauwe Schuit, Prins Nico I en Grootvorst

In 1948 had Nico Grijpink met zijn vader en een aantal vrienden carnavalsvereniging de Blauwe Schuit opgericht. Er was carnaval, maar nog geen prins. Kranten drongen aan om net als in het zuiden een Stadsprins te benoemen. In 1952 werd Grijpink benoemd tot Prins Nico van Nijmegen. Hij zou tot 1959 Prins blijven.

In 1958 werd Grijpink benoemd tot Grootvorst.

Een mooi artikel met foto’s is geschreven door Ad Lansink. https://www.adlansink.nl/wp-content/uploads/2013/04/Nico-I-Grijpink-+.pdf

De Lentejool van 1953

In 1953 ging het carnaval in het hele land niet door vanwege de watersnoodramp: in de nacht van 31 januari op 1 februari was een groot deel van Zeeland onder water gekomen, waarbij 1800 personen overleden. Daarop organiseerde Grijpink met de carnavalsvereniging de Lentejool, dat van 18 tot 20 april werd gehouden. Op 19 april trokken praalwagens door de stad. Daarnaast waren etalages ingericht. Ongeveer 150.000 mensen bezochten die dagen de stad. Het zou een uitgangspunt vormen voor de latere Zomerfeesten. (https://www.yumpu.com/nl/document/read/20541316/lentejool-een-stukje-geschiedenis-stichting-jacques-van-mourik)

De eerste Zomerfeesten voor 25.000 gulden

In 1969 was de Vierdaagse vrijwel geruisloos voorbij gegaan. Op 20 juli 1969 zette Neil Armstrong de eerste voetstappen op de maan. Toeschouwers bleven thuis, wandelaars wilden zo vroeg mogelijk binnen zijn.  Winkels sloten die vrijdagmiddag, de dag van de intocht, hun deuren.

Grijpink trok aan de bel dat er het jaar daarop iets moest gebeuren. Hij wilde daarbij de hele binnenstad betrekken. In april 1970 waren de feesten geboren. Daarbij noemt de Vierdaagsfeesten (bron van de paragraaf, met veel mooie foto’s): “En dan verschijnen er nieuwe namen naast Nico Grijpink: Gerard van Groningen, John Bertine, Charles de Mori, Ger Leenders, Herman Bertels, Piet Bruins, Frans Grootaarts. Reuzen op wiens schouders wij staan en voortbouwen aan het evenement. “Een evenement dat niet meer weg te denken is uit Nijmegen” roept Grijpink ergens in dat jaar.”

“”Een evenement dat niet meer weg te denken is uit Nijmegen” roept Grijpink ergens in dat jaar.”

Hij zou 10 jaar voorzitter blijven. De eerste feesten waren georganiseerd voor 25.000 gulden.

Plaquette

 In 2019 wordt, in het kader van de 50ste Zomerfeesten/Vierdaagsefeesten een plaquette onthuld in de gevel van kapsalon Bertine, op de hoek van Augustijnenstraat en Houtstraat. De plaats was logisch, aangezien kapsalon Bertine familie is van John Bertine, die tevens een van de oprichters was.

Het werk is gemaakt door bronsgieterij Bogart in Druten. Het weegt 50 kilo en is 60 x 60 centimeter groot. De bril van Griijpink is daarbij gemaakt en later op de bronsplaat bevestigd.

Verhuizing naar Korte Nieuwstraat

Er ontstond echter onenigheid met de verhuurder van het pand, die zei hier nooit toestemming voor gegeven te hebben. Daarnaast vond hij, dat door de overname van de kapper – in 2020 opende kapper Hair & Looks hier haar vestiging- er geen relatie met Bertine meer was.

Daarop besluit Niek van der Venne, eigenaar van Foto Grijpink en kleinkind van Nico (zijn vader Hans van der Venne is schoonzoon van Nico Grijpink), om de plaquette aan de muur van zijn winkel te hangen.

In oktober 2023 vindt de onthulling plaats.

Bronnen

https://www.gelderlander.nl/vierdaagse/stamvader-zomerfeesten-krijgt-bronzen-plaquette~a9e9aa4bf/

https://www.vierdaagsefeesten.nl/updates/onthulling-plaquette-nico-grijpink/

https://www.intonijmegen.com/blijf-op-de-hoogte/verhaal/open-vanaf-11-mei

Korenmarkt, en tekening van Koster, op de achtergrond de St.-Stevenskerk, 1770 (Evert F. van der Grinten via F78336 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)
#Nijmegen, Benedenstad, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Korenmarkt

Korenmarkt, en tekening van Koster, op de achtergrond de St.-Stevenskerk, 1770 (Evert F. van der Grinten via 	F78336 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)
Korenmarkt, en tekening van Koster, op de achtergrond de St.-Stevenskerk, 1770 (Evert F. van der Grinten via F78336 RAN CCBYSA tevens Auteursrechthouder)

Waar vroeger parkeerplaatsen waren, is het tegenwoordig in de zomermaanden gezellig picknicken op de Korenmarkt. Al dan niet met een kleedje en picknick mand van Barrio Alto.

Daarbij is bij opgravingen de Sint Janskapel weer gevonden met daarbij 2 graven. Deze zijn opgenomen in het park, afgedekt met een glasplaat. Daarnaast zijn 2 13e eeuwse kelders gevonden aan de Smidstraat, deze zijn niet zichtbaar gemaakt.

Korenmarkt (juni 2024)
Korenmarkt (juni 2024)

Johannieterorde

De kapel maakte onderdeel uit van het complex waar ook de Commanderie bij hoorde. Deze was einde 12e eeuw gesticht door Graaf Alardus en vrouwe Uda als hospitaal voor kloosteringen en pelgrims. In 1214 verkregen de Johannieters het pand (de Johannieterorde heette oorspronkelijk de Orde van Sint Jan). De commanderie en kapel was tijdens de 80-jarige oorlog afwisselend in handen van Spaanse en Staatse troepen/katholieken en protestanten. In 1636 overleed de laatste commandeur. In 1650 besluit het stadsbestuur om de inmiddels vervallen St. Janskapel te slopen. Een deel daarvan is inmiddels ingestort. Deze had inmiddels ook al gediend als vleeshal.

Korenmarkt

Historie Korenmarkt inzichtelijk 202406
Historie Korenmarkt inzichtelijk gemaakt (juni 2024)

Daarbij wordt de vrijgekomen plaats aangewezen als marktplaats: de korenmarkt die tot dan toe op de Lagemarkt werd gehouden, wordt in 1653 hiernaar toe verplaatst. Vanaf dat moment is het de Korenmarkt. Een uitgebreid verhaal is te lezen op Huis van de Nijmeegse Geschiedenis https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/St._Janskapel.

Hof van Brabant

Gezicht op hotel Hof van Brabant, Korenmarkt, 1906-1912 (F2890)

Hof van Brabant

Op de Korenmarkt zaten de nodige horecagelegenheden, waarvan het Hof van Brabant mogelijk de bekendste was. Na verloop van tijd was er een terras, met een prachtig uitzicht op de Waal. En er waren kegelwedstrijden, rond 1900 zeer populair.

Sloop

De Korenmarkt: het gedeelte tussen de Pepergas links, en de Vijfringengas rechts, met visvrouw Anneke Nas op de voorgrond, 1939 (J.G. Deur via F29204 RAN CCBYSA)
De Korenmarkt: het gedeelte tussen de Pepergas links, en de Vijfringengas rechts, met visvrouw Anneke Nas op de voorgrond, 1939 (J.G. Deur via F29204 RAN CCBYSA)

Rond 1880 kende de handel op de Korenmarkt een slechte tijd, onder andere vanwege de gebrekkige toegankelijkheid. In 13 maart 1882 ging de Korenbeurs op de Nieuwe Markt open.

De Korenmarkt kwam vrij ongeschonden de Tweede Wereldoorlog door. Vanaf 1950 tot 1980 vond echter “krotopruiming” plaats. Vanaf 1980 vond rondom deze locatie nieuwbouw plaats, waarbij de Korenmarkt een parkeerplaats werd.

Afsluitpaal

Afsluitpaal Korenmarkt Peter van de Locht 202406
Afsluitpaal Korenmarkt, Peter van de Locht (juni 2024)
Detail Afsluitpaal Korenmarkt, Peter van de Locht (mei 2025)
Detail Afsluitpaal Korenmarkt, Peter van de Locht (mei 2025)

Een herinnering aan de periode dat het een parkeerplaats was, is de afsluitpaal van Peter van de Locht uit 1975.

Groen

Graf Korenmarkt met glazen plaat als afdekking. Er wordt druk gemaakt van het grasveld. Op de achtergrond de St Stevenskerk, waarbij het dan mogelijk is over de daken te lopen  (mei 2025)
Graf Korenmarkt met glazen plaat als afdekking. Er wordt druk gemaakt van het grasveld. Op de achtergrond de St Stevenskerk, waarbij het dan mogelijk is over de daken te lopen (mei 2025)

Het park was een van de projecten voor Groene Allure Binnenstad, welke in 2007 is gestart. Dit project heeft als doel de kwaliteit van het groen in de binnenstad te verbeteren en ze aan te leggen waar mogelijk. Meer groen is goed voor een beter leefklimaat en draagt bij tot klimaataanpassing. Daarop zijn verschillende locaties in de binnenstad aangewezen die mogelijk geschikt waren voor vergroening of een parkje. De Korenmarkt was daar een van. S Roemburg leverde het ontwerp voor het park. Op 5-4-2012 vond de officiële opening van het park plaats.

Naast een grasveld heeft het op het hoogste gedeelte een siertuin met een fontein. Van daaruit loopt water door een goot, waar het de bron van een fontein is.

Daarbij is het gevonden graf zichtbaar gemaakt door een glazen afdekking.

Informatiebord Korenmarkt 202406
Informatiebord Korenmarkt (juni 2024)
Commanderie van St. Jan (mei 2025)
Commanderie van St. Jan (mei 2025)

(Overige) Bronnen en verder lezen:

https://www.gelderlander.nl/nijmegen/grafkelders-op-korenmarkt-nijmegen-blijven-zichtbaar~a3820e24/: tevens met foto’s van de opgegraven graven

https://nl.wikipedia.org/wiki/Orde_van_Sint-Jan

https://nl.wikipedia.org/wiki/Commanderie_van_Sint_Jan_(Nijmegen)

https://www.marikenmagazine.nl/wp-content/uploads/2018/05/2015_3_juni.pdf: een mooi artikel over de geschiedenis en een gesprek met buurtbewoners

https://vanvenrooij.nl/projecten/korenmarkt-nijmegen/: over de herinrichting

https://jeroenmajoor.wordpress.com/2011/09/25/grafkelders-gevonden-op-de-korenmarkt-te-nijmegen/: een mooie foto van de keldershttps://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_beelden_in_Nijmegen

Graf Korenmarkt (juni 2024)
Graf Korenmarkt met glazen plaat als afdekking (juni 2024)
Concertgebouw de Vereeniging (april 2023) Oscar Leeuw
#Nijmegen, Centrum

Keizer Karelplein: Geschiedenis en Bezienswaardigheden

1880

Concertgebouw de Vereeniging (april 2023)
Concertgebouw de Vereeniging (april 2023)

Waar het Keizer Karelplein tegenwoordig een belangrijk verkeersknooppunt voor auto’s, is het plein in 1880 aangelegd als onderdeel van de lommerrijke boulevardgordel op de plaats van de gesloopte vestingwerken. Het plein is vernoemd naar Karel de Grote.

Bezienswaardigheden Keizer Karelplein

  • Concertgebouw de Vereniging
  • Titus Brandsma Gedachteniskerk
  • Stadsschouwburg

Sloop Vestingwerken en ontwerp plein

De tweede houten brug buiten de Molenpoort over de droge gracht ter hoogte van het huidige Keizer Karelplein, met links het Station van de spoorlijn Nijmegen-Kleef, de 'Kleefschebaan' (op de plek van het huidige Concertgebouw de Vereeniging), 1875 (Gerard Korfmacher, RAN F23031)
De tweede houten brug buiten de Molenpoort over de droge gracht ter hoogte van het huidige Keizer Karelplein, met links het Station van de spoorlijn Nijmegen-Kleef, de ‘Kleefschebaan’ (op de plek van het huidige Concertgebouw de Vereeniging), 1875 (Gerard Korfmacher, RAN F23031)

In 1876 begon de sloop van de vestingwerken, nadat in 1874 de Vestingwet was aangenomen. Vervolgens ontwierp Brender à Brandis een plan van een ovaal plein met twee parallelle boulevards. Daarbij diende de Place de l’Étoile in Parijs als voorbeeld. Bert Brouwer paste dit ontwerp aan door 1 brede boulevard te maken met een rond plein. In 1879 werd het plan aangenomen en vervolgens aangelegd. Het plein had een diameter van 150 meter.

Keizer Karelsplein

Keizer Karelplein in 1898 (dr. Jan Brinkhoff via D300 RAN CC0)
Keizer Karelplein in 1898 (dr. Jan Brinkhoff via D300 RAN CC0)

In 1880 kreeg het de naam Keizer Karelsplein, welke in 1924 wordt veranderd in Keizer Karelplein (Straatnamengids).

Gemeenteraad 8-1-1880: Keizer Karelsplein (PGNC 4/1/1880)
Gemeenteraad 8-1-1880: Keizer Karelsplein (PGNC 4/1/1880)

Brouwer ontwierp een villa voor zichzelf op de plek waar nu de Rabobank staat. Ook ontwierp hij een aantal andere gebouwen, waaronder de Societeit de Vereeniging uit 1882.

Bijzondere gebouwen

Rondom het plein werden een aantal bijzondere panden gebouwd. Een aantal jaren na de aanleg van het plein verrezen:

Sociëteit de Vereeniging; later kwam hier het Concertgebouw de Vereeniging:

Sociëteit De Vereeniging in de winter, 1898 (dr. Jan Brinkhoff via RAN D301)

Sociëteit de Vereeniging, architect Bert Brouwer

Voordat de huidige schouwburg werd gebouwd, stond op dit terrein de concertzaal van Sociëteit de Vereeniging. In 1881 verkrijgt Lambertus…

Lees Meer

Concertgebouw de Vereeniging, architect Oscar Leeuw

Lees hier over Concertgebouw de Vereeniging naar het ontwerp van Oscar Leeuw:

St. Jozefkerk, tegenwoordig de Titus Brandsma Gedachteniskerk:

St Jozefkerk of Josephkerk, Keizer Karelplein Bottendaal Nijmegen, architect B.J. Claase, 1907-1909

St.Jozefkerk, architect B.J. Claase

De architect B.J. Claase ontwierp de St. Josephkerk (of St. Jozefkerk). De kerk werd gebouwd in 1908-1909 in neo-romaanse stijl,…

Lees Meer

Oorspronkelijk stond hier een villa, gebouwd door Bert Brouwer. Hier kwam het Kneipp Instituut, maar kreeg vooral bekendheid als Hotel Keizer Karel:

Het Universiteitsgebouw, Keizer Karelplein, 1935-1940 (F20260 RAN)
Het Universiteitsgebouw, Keizer Karelplein, 1935-1940 (F20260 RAN)

Later kwamen hier de volgende gebouwen bij of werden vervangen door:

  • Bodega-restaurant Huize Bienen. Later verbouwd tot Café-restaurant “Germania”, in 1944 hernoemd tot “Normandie”
Links op de foto is restaurant Normandie te zien: Keizer Karelplein gezien vanuit de Bisschop Hamerstraat, in de richting van "De Vereeniging". Dit restaurant werd in 1968 gesloopt en ervoor in de plaats kwam het kantoor van de RABO-bank, 1965 (Uitg. A.A. van der Borg via F14416 RAN CCBYSA)
Links op de foto is restaurant Normandie te zien: Keizer Karelplein gezien vanuit de Bisschop Hamerstraat, in de richting van “De Vereeniging”. Dit restaurant werd in 1968 gesloopt en ervoor in de plaats kwam het kantoor van de RABO-bank, 1965 (Uitg. A.A. van der Borg via F14416 RAN CCBYSA)
  • Concertgebouw De Vereeniging, op de plaats van de hierboven genoemde Sociëteit
  • Villa van Arnold Jurgens, een van de directeuren van N.V. Anton Jurgens Vereenigde Fabrieken en van de N.V. Anton Jurgens Margarinefabrieken (zie de foto hierboven). Hij woonde hier vanaf 103 tot aan zijn overlijden in 1920 (F65316). In 1923 werd het pand het hoofdgebouw van de universiteit. Daarvoor woonde L.J.L.M. de Gruyter, een lid van de bekende kruideniersfamilie in deze villa (F9293)

Ook kwamen er de nodige villa’s:

Luchtfoto van het Keizer Karelplein en omgeving ; linksonder (tussen Stationsweg en Nassausingel) de villa van het gezin van de baksteenfabrikant A.P.A. Terwindt (Keizer Karelplein 10) ; daarboven de villa's aan de Nassausingel 3 en Nassausingel 5 (het woonhuis van J.G. Jurgens, directeur van de Maas en Waalsche Bank). Op de plek van deze drie villa's is in 1960 de Stadsschouwburg gebouwd. Aan de overzijde de (thans nog steeds bestaande) villa's aan de Nassausingel 2 en 4 ; rechts daarvan (op de hoek met de Bisschop Hamerstraat) de witte villa van de margarinefabrikant Arnoldus Jurgens (Keizer Karelplein 11, het latere Universiteitsgebouw waar tegenwoordig de ABN/AMRObank staat) ; rechts van de Bisschop Hamerstraat de villa's Keizer Karelplein 1 en 2 (hier werd later de Boerenleenbank / Rabobank gebouwd) ; linksboven het Kolpinghuis (de Gezellenvereniging) tussen de Van Berchenstraat en de Smetiusstraat ; ervoor wordt de Marie-Adolffontein gebouwd.1925-1926 (F58044 RAN)
Luchtfoto van het Keizer Karelplein en omgeving ; linksonder (tussen Stationsweg en Nassausingel) de villa van het gezin van de baksteenfabrikant A.P.A. Terwindt (Keizer Karelplein 10) ; daarboven de villa’s aan de Nassausingel 3 en Nassausingel 5 (het woonhuis van J.G. Jurgens, directeur van de Maas en Waalsche Bank). Op de plek van deze drie villa’s is in 1960 de Stadsschouwburg gebouwd. Aan de overzijde de (thans nog steeds bestaande) villa’s aan de Nassausingel 2 en 4 ; rechts daarvan (op de hoek met de Bisschop Hamerstraat) de witte villa van de margarinefabrikant Arnoldus Jurgens (Keizer Karelplein 11, het latere Universiteitsgebouw waar tegenwoordig de ABN/AMRObank staat) ; rechts van de Bisschop Hamerstraat de villa’s Keizer Karelplein 1 en 2 (hier werd later de Boerenleenbank / Rabobank gebouwd) ; linksboven het Kolpinghuis (de Gezellenvereniging) tussen de Van Berchenstraat en de Smetiusstraat ; ervoor wordt de Marie-Adolffontein gebouwd.1925-1926 (F58044 RAN)

Grenzend aan het Keizer Karelplein staat het beeld van Bisschop Hamer:

Horeca

Vanwege de ligging bij het station en het feit dat de Molenstraat de belangrijkste toegang tot het centrum was, kwamen in de omgeving van het Keizer Karelplein een aantal horecagelegenheden. Behalve de reeds genoemde, bijvoorbeeld ook Grand Hotel du Soleil aan de Graafseweg en Hotel de Bonte Os in de Molenstraat.

Market Garden

Tijdens Market Garden vonden op 17 en 18 september hevige gevechten plaats tussen de Amerikaanse para’s van de 82th Airborne Division en de Kampfgruppe Frundsberg. De nederlaag van de Amerikanen op dit plein leverde een belangrijke vertraging op tijdens de Operatie Market Garden.

Stadsschouwburg en kantoren financiële instellingen

Na de oorlog werd de Stadsschouwburg gebouwd, welke als belangrijk monument van de wederopbouw wordt gezien.

De Stadsschouwburg, gezien vanaf het Keizer Karelplein, Van Schaeck Mathonsingel 2, 1970 (Firma H. ten Hoet via F30678 RAN CCBYSA)
De Stadsschouwburg, gezien vanaf het Keizer Karelplein, Van Schaeck Mathonsingel 2, 1970 (Firma H. ten Hoet via F30678 RAN CCBYSA)

Aan het Keizer Karelplein kwamen na de oorlog in de loop der jaren een aantal grote kantoren van financiële instellingen te liggen:

De Boerenleenbank/Rabobank

Het hoofdkantoor van de Boerenleenbank (de latere RABO bank) Nijmegen, Keizer Karelplein 1; rechts de villa van tandarts Roosen, 1970-1975 (Foto Roozeboom via F11495 RAN CCBYSA)
Het hoofdkantoor van de Boerenleenbank (de latere RABO bank) Nijmegen, Keizer Karelplein 1; rechts de villa van tandarts Roosen, 1970-1975 (Foto Roozeboom via F11495 RAN CCBYSA)

De bouw was begonnen in 1970 en in 1972 kwam de Boerenleenbank gereed. Er kwam een landelijke fusie tussen de Boerenleenbank en de Raiffeisenbank tot de Rabobank. In de jaren 90 is het pand gesloopt en vervangen door het huidige kantoor (Bron: Bijschrift F14600 RAN)

Het pand van tandarts K.A.M. Roosen op de hoek van de Oranjesingel. Links de villa, die in 1927 door Charles Estourgie werd verbouwd tot café-restaurant Germania, Keizer Karelplein, 1915-1920 (F17551 RAN)
Het pand van tandarts K.A.M. Roosen op de hoek van de Oranjesingel. Links de villa, die in 1927 door Charles Estourgie werd verbouwd tot café-restaurant Germania, Keizer Karelplein, 1915-1920 (F17551 RAN)
Rabobank Keizer Karelplein (december 2024)
Rabobank Keizer Karelplein (december 2024)

Rabobank ontwerp architect Antoon Croonen

De huidige Rabobank is in 1998 opgeleverd. Het was een van de laatste projecten van Antoon Croonen. “Het straalt een robuustheid uit, een bastion met gewelfboog als hoofdingang. De ronde hoeken lijken op torens. Een stadspoort die de lichte glazen kantoorgevel daarachter in bescherming neemt.” (De Gelderlander)

Gevaarlijkste rotonde van Nederland?

Doortocht vlak bij het Keizer Karelplein van de automobielentocht Parijs-Amsterdam-Parijs, die van 7 juli t/m 13 juli 1898 gehouden werd ter kennismaking met het nieuwe voertuig en in Nederland ter opsiering van de eveneens in juli 1898 opgerichte NAC (Ned. Automobielen Club, tegenwoordig de Koninklijke KNAC), van wie de Nijmegenaar Michael Aertnijs één van de drie oprichters was, 8/7/1898 (F39066 RAN)
Doortocht vlak bij het Keizer Karelplein van de automobielentocht Parijs-Amsterdam-Parijs, die van 7 juli t/m 13 juli 1898 gehouden werd ter kennismaking met het nieuwe voertuig en in Nederland ter opsiering van de eveneens in juli 1898 opgerichte NAC (Ned. Automobielen Club, tegenwoordig de Koninklijke KNAC), van wie de Nijmegenaar Michael Aertnijs één van de drie oprichters was, 8/7/1898 (F39066 RAN)

Tegenwoordig is het Keizer Karelplein een belangrijk knooppunt met veel verkeersdrukte. Er zijn 6 straten aangesloten: Oranjesingel, Bisschip Hamerstraat, Nassausingel, Van Schaeck Mathonsingel, Graafseweg en St. Annastraat.

Op 15 januari 2018 noemde RTL de rotonde het “gevaarlijkste rotonde van Nederland”. Dit bericht trok ze echter weer in, maar had intussen al de nodige reacties uitgelokt. ‘Bij de ruim tachtig ongelukken tussen 2014 en 2017 raakten maar drie mensen gewond, twee fietsers en een automobilist. De rest was blikschade, waar de politie niet eens meer aan te pas komt’, aldus de woordvoerder van verkeerswethouder Harriët Tiemens. (Binnenlands Bestuur)

De Gelderlander laat een aantal rijschoolhouders aan het woord en geeft tips. Je leest ze op hun site.

.In 2023 kwamen weer veel reacties los op een tweet van cabaretier Peter Pannekoek, die voor een aantal optredens in Nijmegen was: ‘Elke vijf minuten zie je wel bijna een ongeluk. Ik vermaak me prima!’ Daarop vroeg de Gelderlander lezers naar hun mening, zie hun artikel.

Keizer Karelplein is geen rotonde

Feitelijk is het plein overigens geen rotonde: het verkeer van rechts heeft op het Keizer Karelplein voorrang, terwijl bij een officiële rotonde het verkeer op de rotonde voorrang heeft. Ook is er geen rijstrookmarkering. Daarnaast mogen fietsers beide richtingen opfietsen.

Park

Het park op het Keizer Karelplein:; midden op de achtergrond een paardentram, 1895 (F14557 RAN)
Het park op het Keizer Karelplein:; midden op de achtergrond een paardentram, 1895 (F14557 RAN)

In het park staat een ruiterstandbeeld van Karel de Grote. Dit beeld is gemaakt door Albert Termote en werd op 18-7-1962 onthuld.

Daarnaast een aantal wegen en vijvers met fonteinen. Het park wordt vanwege de verkeersdrukte, waardoor het als voetganger moeilijk is om de weg over te steken, nauwelijks bezocht.

Flatgebouw, architect Hamerpagt

Op de achtergrond flat naar ontwerp van architect Hamerpagt en de St. Jozefkerk; Het standbeeld van Karel de Grote in het plantsoen in het midden van het Keizer Karelpein van de hand van Albert Polydorus Termote (30-03-1887 Lichtervelde in België - 13-04-1878 Voorburg). Het beeld werd in 1962 onthuld, 1965 (Fotopersbureau Gelderland via F14419 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)
Op de achtergrond flat naar ontwerp van architect Hamerpagt en de St. Jozefkerk; Het standbeeld van Karel de Grote in het plantsoen in het midden van het Keizer Karelpein van de hand van Albert Polydorus Termote (30-03-1887 Lichtervelde in België – 13-04-1878 Voorburg). Het beeld werd in 1962 onthuld, 1965 (Fotopersbureau Gelderland via F14419 RAN CCBYSA Auteursrechthouder J.F.M. Trum)

In mei 1954 kondigt de Gelderlander de bouw van de flat aan het Keizer Karelplein aan “tussen Fotogr. Atelier Born en ’t kerkplein”. De aannemer is B. van Berkel te Nijmegen; het ontwerp is afkomstig van architect Hamerpagt “uit Haarlem”. De verwachting is dat het complex met 12 woningen, waaronder voor grotere gezinnen, het eind van dat jaar gereed is. (De Gelderlander 12/5/1954)

George Hamerpagt is vooral bekend vanwege de zogenaamde “utiliteitsbouw” (gebouwen die geen woonfunctie hebben). Hij was hoofd van de bouwkundige dienst van de KEMA in Arnhem en als dusdanig betrokken bij de vooroorlogse nieuwbouw. Na de oorlog ontwierp hij uitbreidingen op dit terrein. De schakelstations die hij ontwierp in Dordrecht en Groningen zijn een gemeentelijk monument (wikipedia).

(Overige) Bronnen en verder lezen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karelplein_(Nijmegen)

https://geschiedenislokaal024.nl/bronnen/keizer-karelplein-in-1904

De etagelinde (links) op het Gebroeders van Limburgplein, juli 2019 (Google Streetview)
#Nijmegen, Centrum, Groen in Nijmegen, GroenInNijmegen

Etagelinde op Gebroeders van Limburgplein

2014 Gebroeders van Limburgplein

Gebroeders van Limburgplein met in het midden de etagelinde (september 2024)
Gebroeders van Limburgplein met in het midden de etagelinde (september 2024)

In 2014 is op het Gebroeders van Limburgplein een zogenaamde etagelinde geplant: waarbij de boom zodanig is gesnoeid, dat er “etages” zijn ontstaan. Stad + Groen haalt de Gemeente Njimegen aan: “De bovenste etage symboliseerde de wereld van de goden. De middelste etage, de wereld van de wereldlijke en geestelijke overheden en de onderste etage stond voor de wereld van de gewone mensen. Daarom worden het ook wel geloofsbomen genoemd.”

De aanplant maakte onderdeel uit van het project “Groene Allure Binnenstad”. Deze werd gefinancierd vanuit de verkoop van 200 hectare Heumensoord aan Vitens.

Het Meertens Instituut gaat ervan uit dat de traditie van een etalage linde is ontstaan vanuit esthetische redenen.

De etagelinde op het Gebroeders van Limburgplein, juli 2017 (Google Streetview)
De etagelinde op het Gebroeders van Limburgplein, juli 2017 (Google Streetview)

Advertentie Boekhandel Wildenbeest (De Gelderlander 16/10/1903)
#Nijmegen, Broerstraat, Centrum, Gebouw van de dag

Architectuur van Boekhandel Wildenbeest: Verbouwingen in 1901 en 1912

Advertentie Boekhandel Wildenbeest (De Gelderlander 16/10/1903)
Advertentie Boekhandel Wildenbeest (De Gelderlander 16/10/1903)

In 1901 ontwerpen Oscar en Henri Leeuw de verbouwing voor boekhandel Wildenbeest in de Broerstraat. In ieder geval is er in 1912 een tweede verbouwing, door achitect Jansz.

1901 Verbouwing tot boekhandel Wildenbeest door Henri en Oscar Leeuw

“Hedenavond wordt in de Broerstraat een nieuwe boekhandel geopend in het perceel, waarin tot dusver een magazijn van den heer Canta gevestigd was.

Naar ontwerp van de heeren Oscar en Henri Leeuw is de bestaande winkel naar de nieuwe eischen keurig vertimmerd en gedecoreerd, en dank aan de lichte tinten, waarin behangsel, betimmering en meubilair gehouden zijn, alsmede aan een grooten spiegel tegen den achterwand is de ruimte veel lichter en vroolijker geworden. Een mooie koperen lcihtkroon in de vitrine, geleverd door de firma Flament te Amsterdam, werkt mee om aan den winkel een levendig aanzien te geven.

De heer J.B.L. Wildenbeest, die hier van avond zijn algemeenen boek- en papierhandel opent, legt zich blijkbaar op groote veelzijdigheid toe. Behalve een grooten voorraad pracht- en plaatwerken, briefkaarten, albums enz. zagen wij een rijke sorteering kantoorbehoeften, luxe postpapier en dergelijke artikelen voor de schrijftafel. Ook van teeken- en schilderbenoodigdheden is hij ruim voorzien, terwijl verder een uitgebreide keuze van kerkboeken, devotiewerkjes, religieuze plaatsjes enz. den meest eischenden kooper waarborgt, hier iets van zijn gading te zullen vinden.

De keurige uitstalling in het breede winkelraam, dat zich daartoe zoo goed leent, zal stellig op dit drukke punt der stad van avond veel kijkers trekken.” (De Gelderlander 1/8/1901)

1912 Verbouwing door architect Jansz

Boekhandel J.B.L. Wildenbeest.

Hedenavond heeft de heropening plaats van den boekhandel van den heer J.B.L. Wildenbeest, Broerstraat. Dit pand, waarin genoemde zaak sedert jaren gevestigd is, heeft gedurende de laatste weken eene algeheele inwendige restauratie ondergaan waardoor het thans aan de hoogste eischen, welke aan een modern magazijn gesteld mogen worden, beantwoordt.

Naast de twee vitrines aan de Broerstraat, is er een derde, uitziende op de Scheidemakersgas, bijgekomen. Voorts Is de winkel dubbel zoo groot geworden als voorheen. Behalve dat licht en lucht er in groot volume kunnen doordringen- des avonds nemen een aantal zeer mooie electrische kronen de taak van Moeder Natuur over- heeft men nu ook over een flinke ruimte de beschikking, in een winkel als deze een factor van niet te onderscheiden belang.

De winkel is modern, fraai en zeer praktisch ingericht. Onmiddellijk na het binnenkomen valt het oog van den bezoeker op eene vermelding van de voorhanden artikelen met groote letters aangebracht. In de linker vitrine zijn de huisvlijt-artikelen geëtaleerd, in de rechter vitrine die der afdeeling boek- en papierhandel, terwijl achter in den winkel de ovrerige afdeelingen, o.a. de schildersbenoodigdheden, zich bevinden. Flinke kasten, winkelstands enz. trekken de aandacht en overal doen rustige lijnen en zachte kleuren het oog aangenaam aan.

Tenslotte worde nog vermeld, dat in navolging van het buitenland achter in het magazijn een toilet met waschgelegenheid is aangebracht uitsluitend ten gerieve van het publiek, iets wat men hier te lande, zelfs in de grootste magazijnen, nog slechts zelden aantreft.

Allen die aan deze restauratie hebben medegewerkt, leggen daarmede veel eer in. Architect is de heer A.W. Jansz, wiens ontwerp werd uitgevoerd door de aannemers Althoff en Krabbe. Het schilderwerk is verricht door de heeren Zijlvaarte en Friederichs, terwijl de electrische installatie werd geleverd door de Firma L.A. Moll en Co.” (PGNC 5/5/1912)

Architect A.W. Jansz

Anthonie Wouter Jansz (19-5-1879 geboren in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude)

Veel mensen zullen onbekend zijn met de naam A.W. Jansz. Toch is hij bouwer van het meest bekende bouwwerk van Nijmegen, althans de herbouw daarvan: de Sint Stevenstoren. Deze was bij het bombardement van februari verwoest. Onder leiding van Jansz werd deze toren opnieuw opgebouwd, waarbij hij in 1953 gereed kwam. Een foto van hem aan het werk voor toren van de Sint Stevenskerk is te vinden op F46429.

Gevonden werken van A.W. Jansz

  • Houten gebouw voor de elektriciteitstentoonstelling, dat van 2 juli tot en met 15 augustus 1910 op het Kelfkensbos werd gehouden (Noviomagus)
  • Kunst- en sporttentoonstelling in 1912. Hiervoor ontwierp hij ook het affiche ontwierp
  • Bioscooptheater, Lange Burchtstraat 8, dat in 1913 werd geopend.

Een uitgebreide beschrijving staat op de site van Rob Essers (welke tevens bron was voor het stuk over architect Jansz).

Oscar Leeuw, architect

Oscar Leeuw is een van de belangrijkste architecten van Nijmegen. Bekende werken van hem zijn onder de synagoge, museum Kam en de…

Heck's Lunchroom, Broerstraat 25-27, foto gedateerd 1930 (F182431 RAN) architecten Otten en Logemann
#Nijmegen, Broerstraat, Centrum

Heck’s Lunchroom

1927 Broerstraat 25/27, verwoest 1944

Heck's Lunchroom, Broerstraat 25-27, foto gedateerd 1930 (F182431 RAN) architecten Otten en Logemann
Heck’s Lunchroom, Broerstraat 25-27, foto gedateerd 1930 (F182431 RAN) architecten Otten en Logemann

Voordat Broerstraat 25-27 wordt verbouwd tot Heck’s Lunchroom zat hier het Modemagazijn van de firma Mentink. (PGNC 3/2/1927, waarin firma B. Pollmann tijdens de verbouwing hier een tijdelijke etalage te hebben).

Uit PGNC 8/4/1927 blijkt, dat de bouwopdracht voor de verbouwing onderhands aan de Gebr. Smits is aanbesteed voor f16.770. Het ontwerp is afkomstig van architectenbureau Otten & Logemann, de huisarchitect van de Zwarte Ruiter/Heck’s. Meestal, zoals bij Utrecht wordt Johannes Pieter Logemann Rotterdam, 4-10-1876 – Rotterdam, 9-12-1961 als de architect genoemd. En “o.a. hoofd van het bouwbureau van Ruttens bierbrouwerij De Zwarte Ruiter te Rotterdam” (Nieuwe Instituut)

Opvallende ontwerpen van Logemann zijn de Heck’s van Amsterdam (met 900 plaatsen, tegenwoordig Escape) en Utrecht (700 plaatsen, Potterstraat 2, op de hoek met de Oudegracht, tegenwoordig Intersport/Twinsport)

Bij de opening van Heck’s Lunchroom

Heck’s Lunchroom.

Gistermiddag heeft in het perceel Broerstraat 25/27 de opening plaats gehad van Heck’s Lunchroom, de elfde in ons land. De roep van elders is aan de komst van “Heck’s systeem in Nijmegen voorafgegaan. Wat dit systeem inhoudt hebben wij reeds in een vorig nummer van ons blad aangestipt: het streven om “het allerbeste van het goede te geven voor buitengewoon billijke prijzen en dit daardoor dus te brengen in ieders bereik”. De firma Heck is met hare lunchroom in de grootste plaatsen van het land al aardig op weg om het buitenland terzijds te streven en zij heeft haar systeem nu ook in Nijmegen ingeluid.

Maar louter tot de kwaliteit en den prijs van het gebodene heeft zij zich niet bepaald. Ook de wijze waarop het wordt opgediend, en de inrichting van de lokalen, waarin Heck zijn bezoekers ontvangt, spelen een rol van betekenis bij het verwerven van de “gunst en recommandatie” van het publiek. Dat beide factoren goed verzorgd zijn, vele stadgenooten hebben zich er gistermiddag- en avond van kunnen overtuigen. Reeds aanstonds na de opening van de deuren stroomden de beneden- en bovenzaal vol en met uitzondering van het etensuur is het tot middernacht zeer druk gebleven. En heel den dag stonden tientallen voorbijgangers naar het nieuwe gebouw en de beweeglijkheid er binnen te staren als gold Heck’s Lunchroom de wording in Nijmegen van het achtste wereldwonder.

Dit is het nu wel niet, maar het is toch een feit, dat de totstandkoming van de uiterlijk en inwendig sierlijke Lunchroom als een aanwinst voor Nijmegen te beschouwen is. De ligging is bijzonder gunstig. Met dit punt in het hartje van de stad heeft de firma Heck een zeer goede keuze gedaan, temeer omdat men van het bovenzaaltje uit een alleraardigsten kijk heeft op het gezellig beweeg in de “Nijmeegsche Kalverstraat”.

Advertentie opening Heck's Lunchroom PGNC 28/6/1927
Advertentie opening Heck’s Lunchroom PGNC 28/6/1927
Paginagrote advertentie opening Heck's Lunchroom in De Gelderlander 30/6/1927
Paginagrote advertentie opening Heck’s Lunchroom in De Gelderlander 30/6/1927

Het architectenbureau Otten en Logemann te Rotterdam heeft iets van belang gepresteerd door met de vrij beperkte ruimte in die mate te woekeren, dat èn beneden èn boven een gezellig lokaal is ontstaan, waarin resp. 50 en 70 personen om tafeltjes gegroepeerd, zitplaats kunnen vinden. Ook architectonisch is goed werk geleverd. Er is veel glas, veel licht derhalve, overdag en ’s avonds op zeer geslaagde wijze door het kunstlicht overgenomen. De spiegels overal langs den wand, het fraaie buffet, de schitterende en blinkende schalen, glazen, lepels en vorken, de frissche kleuren, beneden rood, boven groen, het keurig uniform gekleede dames-personeel, dit alles draagt er toe bij, dat men Heck’s Lunchroom den besten indruk krijgt. Een vlugge en accurate bediening wordt mede verkregen doordat bij de buffetcontrole gebruik wordt gemaakt van het bekende Nationaal Kellner-kasregistersysteem, waarvan de heer L. Maltha alhier agent is. In de bovenzaal is een telefooncel ter beschikking van de bezoekers. Ook de inrichting der toiletten laat niets te wenschen over. Wij hebben bij ons bezoek mede een kijkje genomen in de op de tweede verdieping gelegen keuken, waar de koks werken met fornuizen, ijsmachines en andere apparaten volgens de nieuwste systemen. Vermelding verdient nog, dat een weegschaal in het benedenlokaal een ieder in staat stelt zijn gewicht te controleeren, desgewenscht voor en na het gebruik van de diverse lekkernijen, welke door de grijs-witte feeën, na bestelling, met kwistige hand worden rondgedeeld.

De verbouwing van het pand is verricht door de Aannemersfirma gebr. Smits alhier, die daarbij zeer voortvarend is gewest en over wier prestatie de opdrachtgevers vol lof waren. De andere firma’s die aan den bouw hebben medegewerkt, deelden in dien lof. Het zijn voor: schilderwerk J.H. Kaak; stucadoorwerk Chr. Clemens; lood en sanitair Bouten en Zoon; plantenversiering Gebr. Smith; stoffeering Vroom en Dreesmann, allen alhier; electrische liften Hensen; bier-installatie Claassen; elektriciteit Beker; spiegels Joh. Pieterman; machinerieën v. Berkels Patent; meubelen Allan en Planken; lampen Winkelman, allen te Rotterdam; glas in lood de Nieuwe Honsel, den Haag; centrale verwarming W.J. Stokvis, Arnhem.

Gérant van Heck’s Lunchroom is de heer O. Walter.

De heer P. van Wolk, mededierecteur van Heck’s Lunchrooms heeft gistermiddag temidden van vele prachtige bloemstukken, De firma op dezen dag van bevriende zijde toegezonden, de nieuwe zaak met ’n toepasselijk woord geopend. Bij de gelukwenschen, hem van vele kanten aangeboden, sluiten wij ons gaarne aan. Het Nijmeegsche publiek en Heck’s Lunchroom zullen, wij zijn ervan overtuigd, elkander spoedig weten te vinden.” (PGNC 30/6/1927)

Otten & Logemann

Het ontwerp is afkomstig van architectenbureau Otten & Logemann, de huisarchitect van de Zwarte Ruiter/Heck’s. Meestal, zoals bij Utrecht wordt Johannes Pieter Logemann Rotterdam, 4-10-1876 – Rotterdam, 9-12-1961 als de architect genoemd. En “o.a. hoofd van het bouwbureau van Ruttens bierbrouwerij De Zwarte Ruiter te Rotterdam” (Nieuwe Instituut)

Opvallende ontwerpen van Logemann zijn de Heck’s van Amsterdam (met 900 plaatsen, tegenwoordig Escape) en Utrecht (700 plaatsen, Potterstraat 2, op de hoek met de Oudegracht, tegenwoordig Intersport/Twinsport)

Vervolg

Het pand werd verwoest in 1944. In 1959 opent opvolger “Ruteck’s” haar deuren op Plein 1944: