Park bij Wolfkuilseweg/Bredestraat/Oscar Carréstraat/Industrieweg
Park West (april 2024)
Tussen het sportpark en Yuverta door laveert het Park West. Een parkje waar veel mensen wandelen of hun hond uitlaten; het park heeft een loslaat plek. Veel mensen maken met elkaar even een praatje.
Het park is erg afwisselend, van een aantal poelen, een rij oude perenbomen (waarbij ik meestal moet toekijken hoe vogels zich tegoed doen aan het fruit, terwijl ik er vanwege de bramen niet bij kan; de bramen zijn wel lekker) en een voedselbos in ontwikkeling.
Een mooie site met veel foto’s met beschrijving wat er te zien is, is https://www.zodenaandedijk.com/Nijmegen-ParkWest/index.html. Helaas is de blog maar enkele malen verschenen in 2018 en 2019. Het kaartje op hun site maakt duidelijk dat het feitelijk om 9 deelgebiedjes gaat.
Voedselbos
Het Voedselbos in Park West begint steeds meer vorm te krijgen (april 2025)
Een van de onderdelen van Park West is een zogenaamd voedselbos. Deze in 2017 aangelegd op het terrein van de voormalige kassen van Novio. Daarbij zijn 4.000 planten gepoot. Het voedselbos was een initiatief van de Werkgroep Groen van Dorpsbelang Hees. Ook de voormalige kweker Arie Kooy was onderdeel van deze werkgroep.
De bedoeling van een voedselbos is dat het eetbare producten gaat leveren, zoals vruchten, kruiden en noten. Het verschil met de natuur is dat een voedselbos is aangelegd, waarbij door de keuze van de aangeplante planten het bos zichzelf in stand moet houden zonder mest of bestrijdingsmiddelen.
De Werkgroep had de wens van een voedselbos, vanwege de vele soorten planten die er kunnen groeien. Dat trekt op zijn buurt weer verschillende diersoorten aan. Daarnaast is het leuk om zelf fruit te kunnen plukken en heeft dat tevens een educatieve waarde doordat mensen nu kunnen zien hoe “eten” daadwerkelijk tot stand komt.
Voedselbos Park West (maart 2023)
Ecoruïne
in juni 2023 opende burgemeester Bruls de zogenaamde ecoruïne bij de Wolfkuilseweg. Het plan hiervoor stamt uit 2018, toen Operatie Steenbreek van start ging. De ruïne is gebouwd van stenen en tegels die opgehaald zijn in het kader van “Stenen eruit, groen erin.” Een project waarbij stenen en tegels worden door groen, zodat regenwater makkelijker kan wegzakken. Het doel is om overbelasting van het riool en natte voeten te voorkomen. Daarnaast zorgt een stenige omgeving voor een hetere omgeving: stenen warmen op en houden warmte vast, terwijl groen juist voor verkoeling kan zorgen. Aan deze ruïne is 2 jaar gebouwd. Het ontwerp van de grondvorm was afkomstig van Geert Schiks en het project een samenwerking tussen werkgroep Groen Hees van de Vereniging Dorpsbelang Hees, Operatie Steenbreek, gemeente Nijmegen, Dar NV, kunstenaar Geert Schiks en de zorgboerderij Onder de Bomen.
Tiny Forest Wolfsbosje
De ruïne ligt bij het “tiny forest” Wolfsbosje. Op de site van Vereniging Dorpsbelang Hees: ““Een Tiny Forest® is een dichtbegroeid, inheems bos ter grootte van een tennisbaan. Dit bos is niet alleen een prettige plek voor vlinders, vogels, bijen en kleine zoogdieren, maar ook voor mensen. Kinderen leren in het buitenlokaal over de Nederlandse natuur en buurtbewoners ontmoeten elkaar op een prettige en gezonde plek.”“
Poelen Park West in de sneeuw (februari 2021)Poel Park West in de sneeuw (januari 2021)Park West laantje in de sneeuw (februari 2021)Populieren Park West (maart 2023)Populieren Park West (maart 2023)zaden Park West (maart 2023)Planten Park West (maart 2023)Park West balen (juli 2024)Laan met fruitbomen, park Bredestraat (april 2021)
In de jaren 90 ontwierp Architectenbureau Snelder BV uit Maastricht dit poortgbouw. Het ging daarbij om16 koopappartementen.
Deze poort ligt aan het Jan Brinkhoffplantsoen. Waar de “voorkant” van een gevel meestal gericht is op weg (De Blécourtstraat/Dennenstraat/Kerkstraat in dit geval), is de voorgevel van dit poortgebouw juist gericht op het plantsoen.
Historie
Straatbeeld, met buitenplaats ‘De Witte Poort’ aan de Dennenstraat, gesloopt in 1925 ten behoeve van de bouw van het nieuwe St. Dominicus-College. Links, koffiehuis/café ‘van Gemert aan de Brouwerij’, 1902-1904 (Vivat via F16100 RAN)
Het poortgebouw staat (vrijwel?) op de plaats van het landhuis “De Witte Poort”. Het Jan Brinkhoffplantsoen ligt op de plaats waar vroeger het landgoed lag. De oudste vermelding van het landgoed is uit 1620. Net als het huidige poortgebouw stond de woning precies in het verlengde van de Kerkstraat. Op de foto is het hoofdgebouw, dat in neoclassicistische stijl verbouwd was, te zien.
De laatste eigenaar was jonkheer van Rijckevorssel. Zijn weduwe schonk het landgoed aan de Dominicanen. In 1925 werd vervolgens het landhuis gesloopt ten behoeve van de bouw van het Dominicuscollege. Deze werd in de jaren 90 afgebroken om plaats te maken voor de huidige bebouwing van het Jan Brinkhoffplantsoen.
Herinnering aan de Witte Poort
Jarenlang herinnerde de naam van café de “De Witte Poort” aan het landgoed. Deze zat in het café van Gemert, het pand links op de foto.
Hoewel ik geen expert ben, lijkt het landhuis “De Witte Poort” op een aantal manieren in het poortgebouw terug te komen:
Allereerst is het gebouw een poort, waarbij het geen toeval zal zijn dat het een witte omranding heeft
De Witte Poort was gebouwd in neo-classistische stijl, met fronton (het “driehoekje” in de top van de gevel). Ook dit fronton en de symetrische vorm lijkt terug te komen in het huidige poortgebouw.
D12.601812 Bestektekening 16 koopappartementen, datum tekening 28-6-1993 VoorgevelD12.601812 Bestektekening 16 koopappartementen, datum tekening 28-6-1993 Achtergevel
Het Park Leeuwenstein was vroeger de tuin van Villa Leeuwenstein. Het lijkt wat verborgen te liggen door de bebouwing van de Marialaan en de Bosduifstraat. Dat het park mogelijk wat onbekend is, is onterecht: er staan veel verschillende bomen, waaronder bijzondere soorten.
Historie
Huize “Leeuwenstein”, gebouwd midden 19e eeuw, gesloopt in 1958., 1900-1940 (F67065 RAN)
Het Park Leeuwenstein was vroeger de tuin van de gelijknamige villa, welke in het midden van de 19e eeuw is gebouwd. Het is in 1958 in vervallen toestand gesloopt. Het koetshuis staat er nog wel en staat aan de rand van het park. Ook is het park de tuin van de Middelbare Tuinbouwschool geweest. Deze school is inmiddels gesloopt, maar de conciërge-woning staat naast het koetshuis.
Een mooie foto van het park met tuinbouwschool uit begin jaren 60 is te vinden op F88678.
Bijzondere soorten bomen
Park Leeuwenstein, augustus 2023
In het park staan veel verschillende bomen, waaronder een aantal bijzondere soorten. De bijzondere bomen zijn onder andere:
Hemelboom
Komkommermagnolia
Libanonceder
Moseik
Helaas zijn de 2 grootste bomen afgelopen jaren verloren gegaan:
De 24 meter hoge mammoetboom.
Door de storm in januari 2018 is de 25,6 meter hoge moerascipres omgewaaid
Een beschrijving van deze bomen (en tevens bron van bovenstaande lijst) is te vinden op monumentaltrees.
In 1903 laten de eigenaressen Delgijer en van Swelm hun café-restaurant “Buitenlust” herbouwen tot Hotel-pension met café “Buitenlust”. Architect Hoffmann ontwerpt een gebouw, dat “met zijn overhangende daken, balkons op alle verdiepingen en ruime veranda enigzins denken aan een groot Zwitsers chalet”.
De Gelderlander bij de opening in juni 1903:
“Hotel-Pension ‘Buitenlust’
Te Hees is het van ouds bekende café ‘Buitenlust’ thans herschapen in een kapitaal hotel-pension met café, dat door zijn sierlijk uiterlijk een wezenlijk sieraad vormt voor het fraaie dorp. De bouwkundige W. Hoffmann alhier, die het ontwerp leverde en de aannemer, de heer A. Hendriks, die het uitvoerde, hebben beiden eer van hun werk. Het levendig, opgewekt, in modernen bouwtrant opgetrokken gebouw doet met zijn overhangende daken, balkons op alle verdiepingen en ruime veranda eenigszins denken aan een groot Zwitsersch chalet en ziet er aan alle zuiden even uitlokkend uit.
Voor gezinnen met kinderen is de speeltuin, voorzien van schommel, wip, draaimolen, turnwerktuigen enz., een hoogst aangename ontspanningsplaats. Het moet op zomersche achtermiddagen heelijk zijn daar ‘en famille’ thee te drinken.” (Uit de Gelderlander van 9 juni 1903: De Gelderlander 9/6/1953)
Hotel “Buitenlust”, foto gedateerd 1920 (RAN F33232)
Verbouwing 1920
In 1920 vindt een verbouwing plaats “van een woning voor den Heer P.A. Offerman”, zie D12.386283. Het lijkt daarbij vooral een interne verbouwing te betreffen, waarbij de zaal is omgebouwd tot woning.
De bovenstaande foto is waarschijnlijk vóór deze verbouwing genomen: op de foto staat de serre nog doorgetrokken, terwijl bij de verbouwing een nieuwe ingang is gemaakt.
Vooral de grote bomen met de bankjes daaronder maken het veldje in de Jekerstraat mooi (augustus 2023)
Groot is het niet, wel mooi om even mee te nemen op de wandeling door Hees: het Jekerveldje, het groen van de Jekerstraat.
Het zijn vooral de grote bomen die het ‘m doen, met de bankjes daaronder. En dan vooral het uit boomstam gevormde bank. Wat de bank mede mooi maakt, is dat deze vrijwel uit 1 stuk is gezaagd. Alleen een paar poten zijn er aan gespijkerd. Of vind ik ‘m vooral mooi omdat ik ‘m de eerste keer zag tijdens een Kribjesroute van Hees, toen daar een kerststal op stond?
Uit boomstam gemaakte bank op het veldje in de Jekerstraat Nijmegen (augustus 2023)
bruin drupje
Ontmoetingsplaats bewoners Jekerstraat
In 2019 kreeg het Jekerveldje een nieuwe picknicktafel. Op vrijdagmiddag komen bewoners van de Jekerstraat bij elkaar voor een praatje en een drankje. Daarbij was oude tafel intussen aan vervanging toe. Het is mij onbekend of deze traditie nog steeds wordt voortgezet.
Hard gegroeid
De bomen lijken hard gegroeid te zijn: op de foto van Google Streetview uit 2016 staan er nog 3 smalle bomen. Daarnaast lijkt de grootste boom van dat moment juist kleiner te zijn geworden: mogelijk is in de loop de tijd de kop er af gezaagd?
Een grote woning met schuur, architect Ibes, foto 1987 (Bertus van As via F13825 RAN CC-BY-SA)
Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. Kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen vroeg architect W.S. Ibes voor het ontwerp. Op 18-8-1936 besteedt W.S. Ibes het bouwen van een landhuis met schuur aan de Breedestraat aan (De Gelderlander 13/8/1936). De aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge.
Gemeentelijk Monument
Het woonhuis met schuur en hekwerk is een gemeentelijk monument. Op haar site staat een uitgebreide omschrijving. Als waardering:
“Architectuurhistorische criteria Het WOONHUIS MET SCHUUR EN HEKWERK aan de Bredestraat is, voor wat betreft exterieur en interieur, een goed bewaard gebleven voorbeeld van een woonhuis gebouwd in een traditionalistische bouwstijl. Het huis bezit meerdere waardevolle interieurelementen waaronder terrazzovloeren in de vestibule, de gang en de keuken, fraaie schouwen in de woonkamer en de slaapkamer en plafonds van triplex met latten in geometrische patronen. Als zodanig heeft het woonhuis architectuurhistorische waarde.
Stedenbouwkundige criteria Het WOONHUIS MET SCHUUR EN HEKWERK, vormt een belangrijk en beeldbepalend onderdeel van de historisch gegroeide reeks van woonhuizen, boerderijen en villa’s aan de Bredestraat in Hees. Het woonhuis, de schuur en het hek hebben een ensemblewaarde ten opzichte van elkaar. Als zodanig heeft het ensemble stedenbouwkundige waarde.
Cultuurhistorische criteria HET ENSEMBLE is een goed voorbeeld van woonhuis met bedrijf aan huis dat is geliëerd aan de agrarische sector. Het geeft een representatief beeld van hoe welgestelden woonden en werkten in Hees in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Als zodanig heeft het ensemble cultuurhistorische waarde.”
Woonhuis (‘Germina’) met schuur en hekwerken werden gebouwd in 1936. In dat jaar gaf kippenhandelaar De Vries uit Beek-Ubbergen aan architect W.S. Ibes opdracht het geheel te ontwerpen. Aannemers waren H.P. Tax, Willems en Van de Hoge, 2013 (Henk van Gaal via DF3459 RAN CC0)
Emmalaan 2/4 en 6/8, nummer 8 is de meest linkse (juli 2023)
In 1928 vragen J. F. Sieben en Ph. A. Knijff vergunning aan voor het bouwen van 4 Woonhuizen (Gemeenteverslag 1928). Dit zijn oude bekenden, namelijk de buren in het Villapark Hees, Villa 1 en Villa 2.
Het is daarbij wel onduidelijk of het om de vaders of de zonen gaat. Dit heeft mede te maken met een ‘transport’ contract uit 1924, welke momenteel bij het RAN nog alleen als omschrijving staat (en nog niet door mij is opgevraagd). Het is daarbij niet bekend of dit contract uit 1924 te maken heeft met de bouw van deze woningen.
Daarom, bij de bouw van 4 woningen:
Het Gemeenteverslag 1928 noemt bij de aanvraag: J.F. Sieben: dit kan zowel de vader als de zoon zijn. De omschrijving van het contract uit 1924 noemt de zoon
Het Gemeenteverslag noemt bij de aanvrag Ph.A. Knijff, dit zal de vader zijn; andere mogelijkheid is dat alleen de eerste 2 voorletters zijn opgenomen. Het contract uit 1924 noemt expliciet de zoon
Bij de aanbesteding was de aannemer Jac. Klopper, op basis van de laagste inschrijving.
Plan tot het bouwen van twee dubbele villa’s aan de Emmalaan te Hees voor rekening van de Wel. Ed. Geboren Heeren Knijff en Sieben te Hees, Kad. Neerbosch B Sectie no 3431-3432 (D12.392745)
Gevonden bewoners
Zie de Bijlage voor de lijst.
Emmalaan 2
De door mij eerstgevonden bewoner is C. Dieker, accountant. Hij komt voor in de Adresboeken 1932 t/m 1936
Daarna lijkt er een ‘weduwe met dochter’ te hebben gewoond
Rond april 1938 zal van Swelm, veehandelaar hier zijn gaan wonen
Daarna woont (waarschijnlijk) een familie Scheerder plaats. De eerste gevonden is in 1945 vindt de aankondiging van het huwelijk van Henk Scheerder plaats,die dan woont op Emmalaan 2. In de Adresboeken 1948 t/m 1963 staan elk jaar steeds meerdere personen met de achternaam Scheerder.
Emmalaan 4
In 1929 vestigt zich van Dongen vanuit Antwerpen tot mei 1934.
Halverwege mei 1935 zal Niederer op dit adres wonen. In ieder geval komt Niederer nog voor in het Adres 1940
A. Klein, kantoorbediende vestigt zich vanuit Schiedam in 1942. Dit is waarschijnlijk niet de volledige bewoning van het pand
Peters komt voor in de Adresboeken van 1948 t/m 1968
Emmalaan 6
PGNC 4/2/1933
De Gelderlander 4/3/1933: vertrek W. Gerritsen en vrouw, electr. Tech. Ing., naar de Bildt
De Gelderlander 26/6/1933: C. van Woerden-Hover kondigen geboorte dochter Carla aan; De Gelderlander 15/9/1936: geboorte zoon Robert; PGNC 9/10/1937: vertrek naar Elst
PGNC 3/9/1938: eerste advertentie voor EHBO, C. van Grondelle. De laatste vermelding is het Adresboek van 1955
Emmalaan 8
PGNC 15/4/1933
De eerst gevonden bewoner is van Woerkom in het adresboek van 1932. op februari 1933 woont hier nog een van Woerkom.
PGNC 15/4/1933: Te huur aangeboden: mooi, zonnig, modern landhuis
De weduwe van C. v. Ende en gezin komt hier september 1933 te wonen. In oktober 1935 lijkt vertrek plaats te vinden.
In maart 1935 staat een advertentie voor huur van de woning
J. Schats komt hier in februarie 1936 te wonen, bureau ambtenaar N.S.. De laatst gevonden vermelding is adresboek 1951.
A.G. van Kleef is gevonden in de adresboeken 1959 en 1963.
Bijlage: gevonden bewoners
Emmalaan 2
In PGNC 11/2/1937 wordt huishoudelijke hulp gevraagd voor wed. met dochter.
De Gelderlander 30/4/1938: aankondiging trouwen Bep van Hezewijk en Hub. Van Swelm, met toekomstig adres Emmalaan 2
De Gelderlander 4/8/1945 aankondiging huwelijk Henk Scheerder en Riet Ritzer, Henk woont op Emmalaan 2 (toekomstig woonadres van Welderenstraat 43, waar Riet woont)
De Gelderlander 15/9/1950: Advertentie W. Scheerder, Rijksgediplomeerd Sportleider geeft sportlessen met specialiteit Jiu-Jitsu en Judo
Emmalaan 2
C. Dieker
Accountant
1932, 1934, 1936
H.E.M. v. Swelm
Veehandelaar
1940
A.M. Scheerder
Onderwijzer bijz. L.O.
1948, 1951
Mej. H.E. Scheerder
1948, 1951, 1955
Wed. A.C. Scheerder, geb. A.M. Willemse
1951, 1955, 1959, 1963, 1966
A.H. Scheerder
Vanaf 1959: verw. Tech.
1951, 1959
J.M. Scheerder
Kantoorbed., vanaf 1963 mw, ziekenverz.
1951, 1955, 1963
W.J. Scheerder
Sportleraar
1951, 1955
Mw. M.H. Scheerder
1959, 1963
N.J. v. Bottenburg
Ortho-paedag.
1968
Emmalaan 4
De Gelderlander 18/9/1929: J.W. van Dongen en vrouw, handelsagent, hebben zich gevestigd vanuit Antwerpen; PGNC 5/5/1934: van Dongen, commissionair, vertrekt naar Vught
De Gelderlander 24/5/1935: verloving Rie Braam en Pierre Niederer
PGNC 28/9/1935: A.M.C. Niederer en gezin en wed. J.v.d. Broek-Rombouts vertrekken naar Bergen-op-Zoom; echter: PGNC 4/1/1936 A.M.C. heeft telefoonaansluiting gekregen
PGNC 10/10/1942: A.Klein en gezin, kantoorbediende, vestigen zich vanuit Schiedam
Emmalaan 4
J.W. v. Dongen
Commissionnair (1932), bouwmaterialen (1934)
1932, 1934
A.M.C. Niederer
Boekhouder
1936, (niet in 1938) 1940
P.C.A.M. Niederer
Employé; kantoorbediende
1936, 1938, 1940
L.P. Peters
Onderwijzer; 1959: leraar NO
1948, 1951, 1955, 1959, 1963, 1966, 1968
H.A. Peters
Verkoopster
1968
J.T. P eters
Verpleegser
1968
Emmalaan 6
PGNC 4/2/1933
W. Gerritsen, electr. techn. ing. woont hier in 1932. In maart 1933 verhuist hij naar de Bildt
In ieder geval juni 1933 woont van Woerden, directeur Steenkoolhandel hier. In oktober verhuist hij naar Elst
In ieder geval september 1938 woont C. van Grondelle op dit adres, chemiker bij P.G.E.M.
Emmalaan 6
Ir W Gerritsen
Electr. Techn. Ingenieur
1932
G.J.A. v. Woerden
Dir. N.V. Steenkolenhandel, vh. J.J. Giesbertz, Waalkade 109
1934, 1936
C. van Grondelle
Bestuurslid; Chemiker; Chemiker P.G.E.M
1938, 1940, 1948, 1951, 1955
Mej. C.M.A. van Grondelle
1948, 1951, 1955
W.J.J. van Grondelle
Metaalbewerker apparatenfabriek
1948, 1951, 1955
L.A.C. Zirkzee
Techn. Ambt. PGEM
1959
J. Swagers
scheepswerktuigk
1959
S. Potman
Ambt PGEM
1968
Emmalaan 8
PGNC 15/4/1933
De Gelderlander 15/2/1933: Jan van Woerkom vraagt nog enkele geoefende dames en heeren
PGNC 15/4/1933: Te huur aangeboden: mooi, zonnig, modern landhuis
De Gelderlander 9/9/1933 Wed. C. v.d. Ende en gez., z.b., afkomstig van Delft; PGNC 20/10/1934: J.W. v.d. Ende vertrekt naar ’s Gravenhage; PGNC 19/10/1935 Wed. C. v.d Ende vertrekt naar Delft
De Gelderlander 4/11/1933: J. Mooij, bouwk. Opz., afkomstig van Apeldoorn
PGNC 16/3/1935: Modern landhuis, Emmalaan 8, halte Dikke Boom, te huur. Beneden: drie kamers, keuken, bijkeuken; boven: drie kamers, badkamer, Zolder met slaapkamer
PGNC 20/7/1935: J. v. Seijen, analiste, afkomstig van Rotterdam
PGNC 29/2/1936: J. Schats en gezin, bureau-ambt N.S., afkomstig van Dordrecht
Emmalaan 9 september 2022, bron Google Streetview architect D. van Hattum
Waarschijnlijk is de bouw van dit dubbel woonhuis de eerste bouwactiviteit nadat Villa Rica uit 1904, welke de laatste van de 3 gebouwde villa’s was in het kader van Villapark Hees.
Op 2-8-1924 koopt Johannes Jacobus Kooy, zonder beroep, wonende te Hees, voor zichzelf en handelend voor:
Mejuffrouw Everdina Wilhelmina Kooy, verpleegster, wonende te Hees
Hendrik Kooy, monteur bij de Rijkstelegraaf, inwoner te Druten
Gijsbertus Kooy, klerk op het Kadaster, wonende te Hees
Een stuk bouwterrein van Gerard Leonard Langelaar. Het betreft een gedeelte van het perceel Neerbosch B nummer 2111, op een later tijdstip vervangen door 3367. Het is 460 centiaren groot (koopcontract via RAN).
Plan voor bouwen van een dubbel woonhuis aan de Emmalaan te Hees voor rekening van den heer J.J. Kooy te Hees, tekening augustus 1924 (D12.388533 Detail)
De architect van het pand is D. van Hattum. Kooij staat in het Gemeenteverslag 1924 als aanvrager van vergunning voor de bouw van een dubbel woonhuis.
In 1933 staan een aantal advertenties in de krant over verhuur van een huis. Waarschijnlijk betreft het daadwerkelijk Emmalaan 9.
PGNC 14/1/1933: onbekend of dit Emmalaan zelf betreft?
De Gelderlander 11/3/1933
Tot ongeveer 1932 heeft Kooij zelf in de woning gewoond. Daarna woonde H.H. Hiddink, in 1934 hoofd Bijzondere School Bethel er.
Adres
Naam
Beroep
Adresboeken
Emmalaan 13 (Rond 1932 gewijzigd in 9)
J.J. Kooij
1926, 1928, 1932
Mej. E.W. Kooij
Verpleegster
1928, 1932
Mej. J.E. Kooij
1928, 1932
Mej. P.C. Kooij
1932
Emmalaan 9
H.H. Hiddink
Hoofd Bijz. school Bethel
1934, 1936, 1938, 1940, 1948 (vanaf dan geen vermelding beroep), 1951, 1955,1959, 1963, 1966, 1968
Plan tot het bouwen van een Villatje in Hees voor rekening van den Wel. Ed. geb. Heer Pascal te Hees, datum tekening februari 1904 (D12.378822-1. Detail)
Arnoldus Josephus Jacobus Pascal
Arnoldus Josephus Jacobus Pascal (17-7—1870 Doesburg) vestigt zich 10-5-1901 in de gemeente. Hij is dan afkomstig uit Venlo. Hij gaat wonen in de Voorstadslaan 212, wat later is doorgehaald en vervangen door 351. Bij de opmerking staat E.J. 237.: het is onduidelijk of dit een verhuizing of een hernummering is. (Bevolkingsregister 1900). In het Register van 1910 staat Voorstadslaan 351, wat op een later tijdstip (‘1-1-21’) is vervangen door Lange Hezelstraat 123. Daarop is bij beroep ‘zonder’ doorgehaald en vervangen door agent in wijnen.
Hij is getrouwd met Josphine (later vervangen door a) Sibilla Maria Hutgens (22-8-1879 Doesburg). Ze hebben 5 kinderen, waarvan er 1 jong is overleden:
Hendrika Maria (10-4-1901 Venlo); Bij de opmerking staat I2-285. En op een gegeven moment komt ze van dit adres weer bij het gezin te wonen. Zij is dan onderwijzeres bijz. school.
Petrus Josephus Arnoldus (25-10-1903 Hees); hij overlijdt op 4-12-1912
Josephus Jacobus (2-4-1909 Hees)
Maria Johanna Hendrika (23-6-1911 Hees).
Louis Pierre Leon (7-10-1914 Hees)
Daarnaast zijn moeder Hendrika Wilhelmina ten Oever, wed. Pascal (8-2- 1837). Op 11-10-1911 overlijdt ze te ’s Gravenhage (de verhuizing daar naar toe staat niet vermeld). De laatste 3 kinderen zijn in Villa Rica geboren.
Andere bewoners op basis Adresboeken:
Villa Rica Voorstadslaan 351 in de sneeuw; architect Hoffmann
Pascal verkoopt de woning rond eind 1916/begin 1917 aan C.J. van Barneveld, een arts. Van Barneveld laat (waarschijnlijk staat er) R. Offerman een kleine verbouwing doen en een schuurtje bouwen (datum dossier: VERBOUWEN WOONHUIS (26-01-1917). De verbouwing houdt uiterlijk in dat een balkon van de zijgevel bij de woning zelf wordt getrokken.
Plan tot het bouwen van een schuurtje een een kleine verbouwing. D12.385339
Dan koopt de N.V. Scheepswerf Gebr. van der Werf uit Deest het pand. Zij laten door architect R. G. Rodenburg een verbouwing ontwerpen. De tekening daarvan is gedateerd op 9-9-1951. Uiterlijk betreft dit het plaatsen van 1 groot raam centraal boven de deur en het plaatsen van een nieuwe deur naast de reeds bestaande.
Oud D12.412713
Nieuw (D12.412714 detail)
In 1996 brandt de woning deels af en wordt vervolgens herbouwd.
Villa Rica was het derde en tevens laatste pand dat van de grond kwam voor het Villapark Hees. Daarna zou er pas in 1924 weer gebouwd worden.
Architect Hoffmann is vooral bekend vanwege zijn villa’s. Zijn grootste werk is mogelijk ’t Slotje van de Baron. Ook de uitbreiding/verbouwing van het Wilhelminaziekenhuis is…
Kerkstraat met op voorgrond Stenen Bank (januari 2021)
Het huidige Kerkstraat 4 is waarschijnlijk vooral bekend als (voormalige) kwekerij. En van het tafeltje waar je zomers courgettes en appels kunt kopen. Het gebouw is rond 1875-1880 echter gebouwd als boerderij.
Boerderij
Waarschijnlijk heeft er een hernummering (in 1921?) voor Kerkstraat 4 (en 2) plaats gevonden en was het oude adres Kerkstraat 236. In de Adresboeken komt Kerkstraat 2 Hees het eerst voor in 1912-1913; Kerkstraat 4 het eerst voor in 1920). Hiervan uitgaande:
De eerstgevonden naam op Kerkstraat 236 is J.A. Otten, landbouwer in Hees in het Adresboek 1899.
In 1901 zijn er 2 meldingen van een Remmers: G en W.A., beiden vermeld als landbouwer; in 1901 eveneens een J en L Peters, landbouwers. Deze J en L Peters, landbouwers, komen eveneens voor in 1902 en 1903, terwijl W.A. Remmers, landbouwer in 1902 ook op dit adres voorkomt.
Koldenhof & Zoon, rozen- en bomenkwekers
Ran vermeldt deze afbeeling als: De woning van de rozenkweker A. Koldenhof, gezien vanuit de Korte Bredestraat , met links de Kerkstraat en rechts naar de Bredestraat, 1890-1900 (F67049)
Op bovenstaande foto staat het pand weergegeven. Het is echter niet geheel duidelijk wanneer deze foto genomen is: als boerderij (in 1890-1900 zat Koldenhof hier nog niet) of al in gebruik van Koldenhof, maar dan nog vóór de verbouwing uit 1918. Leuk detail: op de plek waar nu ongeveer de Stenen Bank staat, was het daarvoor ook goed toeven.
In 1905 woont A. Thijssen er.
In 1907 komt A. Koldenhof, rozenkweker voor.
RAN: De woning van de rozenkweker A. Koldenhof, 1890-1900 (F18926); waarschijnlijk is het wel een kwekerij, maar Koldenhof heeft zich pas vanaf 1905 hier gevestigd.
In het van oorsprong boerendorp vestigden zich steeds meer welgestelden. Vooral na de aansluiting op het spoor (vanaf 1865 met Kleef/Duitsland en vanaf 1879 met Nederland)
Vooral na 1850 kwamen er enkele grote kwekerijen, die aan de behoeften van deze renteniers en bewoners van de stad buiten de inmiddels ontmantelde vesting wilden voldoen. Een van deze was Koldenhof.
Albert Koldenhof is op 12-2-1857 geboren te Apeldoorn. Op 24 november 1905 vestigt hij zich in Kerkstraat 236. Het is onduidelijk of de doorhaling in het Bevolkingsregister een hernummering of een daadwerkelijke verhuizing naar Kerkstraat 2 is. Hij is dan afkomstig van Amerongen. Waarschijnlijk heeft hij vanaf het begin zijn bedrijf samen met zijn zoon Arend Albert. In 1920 staat in het Adresboek “A. Koldenhof en Zoon”. Zie voor een nadere beschrijving hieronder, onder het kopje de Bijlage.
Verbouwing 1908 Detail D12.385475
In 1908 vindt een aanbouw plaats. Daarnaast vindt binnenin een verbouwing plaats. Op de bouwtekening wordt het perceel aangeduid als “Neerbosch Sectie A No. 908”
De kwekerij A. Koldenhof & Zn. Levert vooral rozen en bomen.
Advertentie PGNC 27/3/1931
F.J.G. Ponjé
PGNC 17/3/1934
De Gelderlander 19/3/1934
Het is niet geheel duidelijk wanneer Ponjé de kwekerij overneemt tussen 1934 en 1938 en wanneer hij zelf op Kerkstraat 4 gaat wonen.
In 1934 staan de advertenties dat de kwekerij voor 6 jaar te huur is en dat “wegens opheffing der Kweekerij alle Planten tegen zeer lagen prijs uitverkocht”.
De Gelderlander 30/5/1938
In 1938 blijkt Ponjé de kwekerij te hebben overgenomen: op 30-5-1938 plaatst hij een advertentie in de Gelderlander voor tomatenplanten.
In 1938 staan de beide Koldenhofs nog wel op respectievelijk nummer 2 en 4 in het Adresboek, maar is er geen vermelding meer op nummer 2 van (het bedrijf) A. Koldenhof en Zoon. Op 16-11-1938 is Albert overleden op 81-jarige leeftijd; in het Adresboek 1940 is nummer 4 onbewoond.
F.J.G. Ponjé komt in de Adresboeken 1936, 1938 en 1940 voor als Tuinder op Kerkpad 21. In ieder geval 1941 komt Ponje voor op nummer 4 (advertentie Flinke R.K. Jongen gevraagd, Groentenkwekerij F. Ponjé, Kerkstraat 4 – De Gelderlander 18/10/1941)
In het Adresboek van 1959 komt hij voor als tuinder, Kerkstraat 4. (J.W. Fransen en A. Bakker wonen dan op nummer 2, nummer 6 is nog steeds een schuur)
Courgettes
In Dorpsbelang Hees nr 2 staat een interessant artikel over de huidige bewoners: Peter Keeris en Cinthy Hoenselaars. Toen zij de boerderij rond 1972 (in 2018 “46 jaar geleden”) kochten, was de woning in zeer slechte staat. De verkrotte schuur werd afgebroken. Jarenlang was de akker leeg, “een crossveld.. voor onze jongens”. Een zitkuil werd gegraven “en voor de rest deden we maar wat. Gewoon wat we zelf leuk vonden en dat doen we nog steeds.” In de loop der jaren is het een schitterende tuin geworden, met bloemen, een moestuin, schapen, kippen en fruitbomen.
Het huis is vooral ook bekend vanwege het tafeltje waar in de zomer courgettes en appels kunnen worden gekocht.
Gemeentelijk Monument
Het pand is een gemeentelijk monument (Pdf). Daarbij wordt de waardering als volgt beschreven:
“Zowel in de hoofdvorm als de detaillering bleef dit voormalige boerderijtje opmerkelijk goed intact. Als geheel vormt het gebouw nog een duidelijke verwijzing naar het oorspronkelijke agrarische en dorpse karakter van het gebied, dat behoort tot het vroegere dorp Hees. Door zijn prominente vrijstaande ligging in een bijbehorende tuin in de zichtas van de Korte Bredestraat en bij de aansluiting van deze straat op de Bredestraat en de Kerkstraat, alsmede door de karakteristieke symmetrische gevelindeling met van luiken voorziene vensters en een oculus met sierraampje neemt het pand in zijn omgeving een markante positie in. In combinatie met enkele nabijgelegen historische panden, waaronder de schuin tegenover gelegen vrml. villa Beau Lieu behoort het bouwwerk tot een opvallend ensemble.”
De “nieuwe” Dikke Boom van Hees is op 21 november 2003 geplant. Dat is precies 100 jaar nadat de oude…
Bijlage: Meer over de Koldenhofs
In het Adresboek van 1907, 1908,1909 komt Albert voor als Rozenkweker, Kerkstraat 236.
In het Adresboek 1913 komt A. Koldenhof voor op Kerkstraat 2. Evenals in de boeken 1914-1915, 1915-1916, 1918
In het Adresboek van 1920 staat A. Koldenhof en Zoon, roozenkwekers, Kerkstraat 4
A.A. Koldenhoef staat dan ook vermeld op nummer 4.
In het boek van 1922 A. Koldenhof en Zoon, roozenkwekers, Kerkstraat 4. En daarbij 2 vermeldingen van A.A.: beiden op nummer 4.
In het Adresboek van 1924 eveneens 3 vermeldingen; Arend Albert op nummer 2, Albert op nummer 4. Nummer 6 is het nummer van de schuur. Idem voor 1926, 1928, 1932, 1934, 1936.
In 1938 staan de beide personen nog wel op respectievelijk nummer 2 en vier, maar is er geen vermelding van het bedrijf A. Koldenhof en Zoon.
In Adresboek 1940 is nummer 4 onbewoond. Maria van Meerten (Wed. A. Kolenhof, geb. v. Meerten) is verhuisd naar Nieuwe Markt 4.
In het Adresboek 1948 woont Arend op nummer 2 (evenals Ha. Fa. Ma. Pols). Op nummer 4 woont F.J.G. Ponje.
In het Adresboek 1951 komt wed. A.A. Koldenhof geb. A. v.d. Vliet voor op Kerkstraat 2. Waarschijnlijk is dit dezelfde vrouw als de Van der Vlis en is een van beide namen foutief geschreven. Ook B. Kraima woont op nummer 2. Ponje op nummer 4.
Wonen in Nijmegen 