Vijver in Buurt Natuurtuin aan Trompstraat/dr Jan Berendsstraat (oktober 2024)
De Buurt Natuurtuin is een klein parkje tussen de Dr. Jan Berendsstraat en het spoor in. Hier stond aanvankelijk Cartonnagefabriek van J.P.A. Kilsdonk.
Oorspronkelijk waren hier woningen gepland. Omdat de buurt echter behoefte aan grond, werd er een plantsoen gepland. Bewoners namen daarop het initiatief om in plaats van dit plantsoen een natuurtuin aan te leggen. Het ontwerp, aanleg en beheer is uitgevoerd door vrijwilligers
Het park bestaat uit een grasveld, waar bijvoorbeeld kinderen kunnen spelen. Daarnaast heeft het een moerasvijver. Rondom dit grasveld en de vijver is een wat hoger gedeelte aangebracht, bereikbaar met trapjes.
Huisraad
1994 Hans Vos
Op het grasveld staat het kunstwerk “Huisraad” van Hans Vos uit 1994, wat tevens kan worden gebruikt om te spelen. Hans Vos omschrijft het kunstwerk zelf als: “”Huisraad’ bestaat uit een opstelling van dansende meubels in een formaat waar je je klein bij gaat voelen. Het werk appelleert aan onbevangen spelen en bouwen, aan vrolijke huiselijkheid in de open lucht. Het is een plek waar ruimte is voor verbeelding.'” (Kunst op Straat).
1986 – Speelplastiek, Speeltuin Tam Tam Symfoniestraat Nijmegen
1992 – Prieel, Tunnelweg Wijchen
1994 – De Verzegelde Tijd Beuningen
Buurt Natuurtuin Bottendaal (oktober 2024)
Buurt Natuurtuin Bottendaal (oktober 2024)
Buurt Natuurtuin Bottendaal (oktober 2024)
Buurt Natuurtuin Bottendaal (oktober 2024)
De Cartonnagefabriek van J.P.A. Kilsdonk, aan de Dr. Jan Berendsstraat op de hoek met de De Ruyterstraat ; links de Dobbelman Zeepfabriek, 27/6/1983 (Ber van Haren via ZN34654 RAN CC0) De afbraak van de voormalige Cartonnagefabriek van J.P.A. Kilsdonk. Het voormalige fabrieksgebouw moet plaats maken voor de hier geplande natuurtuin. Op de achtergrond de door architect Paul van Hontem ontworpen nieuwbouwwoningen aan de Trompstraat, 12/3/1991 (Ger Loeffen via F36490 RAN CCBYSA)
In de Kloosterstraat hangt een mini-museum over de kaaisjouwers. Gerrit Pijman (Die in 2023 77 jaar is) hangt elke ochtend deze foto’s op en haalt ze ’s avonds er weer af. Zijn grootvader was een van de kaaisjouwers. Een mooi artikel over deze foto’s en de kaaisjouwers in het algemeen staat in de Mariken van 2023 vanaf bladzijde 4.
Studio Hartebeest (Gerco Hiddink) maakte in 2023 de muurschildering van de gevechten rond Market Garden in Nijmegen. Daarbij was het de uitdaging om een gigantische muurschildering te maken van een heftige veldslag in Nijmegen, maar zonder bloederige taferelen.
Studio Hartebeest (Gerco Hiddink) in De Gelderlander: “De kleuren en de grafische stijl maken het niet té gruwelijk. Operatie Market Garden was natuurlijk ellendig voor Nijmegen.”
Dagboeken
Studio Hartebeest baseerde zich op dagboeken. Studio Hartebeest op zijn site: “Het beeld dat uit de dagboeken oprijst is dat van een apocalyptische wereld: terwijl boven de grond geallieerden en nazi’s in een verbitterde strijd verwikkeld waren te midden van een enorme vuurzee, zaten de meeste Nijmegenaren onder de grond in schuilkelders in angstige afwachting van de uitkomst van de strijd. Tijdens deze verschrikkelijke dagen kwam het mooiste en het akeligste in de mensen naar boven, zowel bij de soldaten aan beide zijden als bij de Nijmegenaren zelf. De muurschildering is een verbeelding van deze complexiteit en is aangebracht op een centrale locatie tijdens de gevechten: de Lindenberg.”
De schildering leest als een soort stripverhaal. Van bovenaf landen de para’s, vervolgens de groene omgeving en daarna Nijmegen. Onderaan is de blauwe Waal (met rechts de Waal crossing). Daarboven links en rechts de twee bruggen en daar tussen in de Benedenstad en daarboven de omgeving van het Valkhof.
Geboorte in een schuilkelder, verplegende non
Op de muurschildering staan daarom niet alleen de verschrikkelijke gevechten en de brand afgebeeld. De dagboeken vertellen ook over meer hoopgevende situaties, welke in die dagen óók gebeurden. Zoals de geboorte van baby’s in de schuilkelder, kinderen die de Amerikaanse soldaten na de bevrijding appels uitdelen of een non die op haar fiets rondging om gewonden te helpen.
Een mooie uitleg van het schilderij is te vinden op Waal Paintings.
Gebaseerd op schilderij Sint-Elisabethvloed
Muurschildering Theophanu op Holland Casino, Studio Hartebeest (september 2024)
Grijpink had al de muurschildering van Theophanu gemaakt, op het Holland Casino. De reden dat hij gevraagd werd voor de muurschildering van Market Garden is dat hij grafische vormgeving en strakke lijnen weet te combineren met het kunnen uitbeelden van een heel complex verhaal.
De Sint-Elisabethsvloed, Meester van de Heilige Elisabeth-Panelen, ca. 1490 – ca. 1495, locatie: Rijksmuseum (Foto: wikipedia)
In de video op de site van Studio Hartebeest vertelt Hiddink dat hij de indeling heeft gebaseerd op een middeleeuws schilderij van de St. Elisabethvloed, dat hangt in het Rijksmuseum. De video laat het linkerpaneel zien, hiernaast staat het rechter paneel afgebeeld.
Voordat Hiddink op de video verder gaat met vertellen, breekt bij hem een kleine zondvloed uit. Wanneer het schilderij van de Sint-Elisabethsvloed wordt vergeleken met zijn mural, is duidelijk te zien hoe hij zich door de indeling en het kleurgebruik heeft laten beïnvloeden.
In gesprek gaan
Een belangrijke functies van de historische muurschilderingen is om gebeurtenissen uit het verleden een gezicht te geven, juist ook omdat veel tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren is gegaan. En om daarover vervolgens in gesprek te gaan.
Een reliëf van Charles Hammes, voorstellende een parachutist van de all American Division, Nijmegen en de belangrijke Waalbrug veroverend; aangeboden door het gemeentebestuur van Nijmegen aan Hotel Sionshof aan de Nijmeegsebaan, hoofdkwartier bij de bevrijding van Nijmegen, foto uit 1970 (Frans Kup via F46599 RAN CCBYSA)
Aan de Sionshof hangt een monument van Charles Hammes om de luchtlanding van de para’s van de 82ste Airborne Division (All American) te herdenken. Tijdens Market Garden was het Sionshof een belangrijk punt voor de Geallieerden: als verbindingspunt tussen het geallieerde leger en de binnenlandse strijdkrachten en het verzet. En als de plaats van waar de 82nd Airborne Division samen met de Guards Division was vertrokken. Een belangrijke rol speelde kapitein Bestebreurtje, die het reliëf in 1954 onthulde.
Sionshof tijdens Market Garden
Landing van 2500 para’s van het 1e en 3e bataljon van het 505e parachutisten-infanterieregiment op de Knapheide. Hier sprongen ook brigadegeneraal James Gavin en zijn verbindingsofficier Arie Bestebreurtje, 17/9/1944 (F69616 RAN)
Nadat de Amerikaanse para’s van de 82nd op 17 september geland waren, was het hen niet gelukt om de Waalbrug in te nemen. Daarop moest gewacht worden op vuurkracht, de komst van de pantservoertuigen en tanks van de Britse Guards Division, de voorhoede van het XXX legerkorps.
Knooppunt Airborne en verzet
Inmiddels werd het Sionshof een belangrijk knooppunt tussen het Amerikaanse hoofdkwartier ergens in de bossen van Groesbeek, in de buurt van de Wolfsberg, en het Nederlands verzet (De Gelderlander 17/9/1954 en 4en5mei). Het Sionshof was het punt waar inlichtingen werden verzameld. Ook was dit een punt waar Nederlanders zich konden aanmelden om te dienen als gids of om mee te gaan vechten. Vanaf hier uit vertrokken ook kleine groepjes Nederlanders om de stad in trekken als gids of om daadwerkelijk mee te gaan vechten.
Ontmoeting Airborne Division en Guards Division
Daarnaast vertrekt vanaf hier de 19 september 1944 de 82nd Airborne Division samen met de Guards Division, om op te trekken naar de Waalbrug. De afloop is welbekend: na een felle strijd, onder andere waarbij de Amerikanen met bootjes de Waalbrug overstaken, lukte het om de Waalbrug (en Spoorbrug) in handen te krijgen. Het was echter te laat om de Rijnbrug van Arnhem te bereiken.
Tevens werd Sionshof het centrum voor de internationale pers.
Abonneren
Voer je e-mailadres hieronder in om updates te ontvangen.
Verbindingsofficier Bestebreurtje
Arie Dirk Bestebreurtje (Rotterdam 12 april 1916 – Charlotsville USA 20 januari 1983
Arie Dirk Bestebreurtje (Rotterdam, 12 april 1916 – Charlottesville (Verenigde Staten), 20 januari 1983) was tijdens de oorlog via Portugal naar de Verenigde Staten gevlucht.
Van daar uit ging hij naar Engeland, waar hij zich aanmeldde voor eenheden die -kort gezegd- geheime operaties uitvoerden. Hij en 2 Amerikanen werden voor Market Garden bij het 82nd gevoegd. Wikipedia: “Bestebreurtje kende de omgeving goed, want in zijn jeugd had hij hier fietsvakanties doorgebracht. Ook had hij deelgenomen aan de Nijmeegse Vierdaagse”.
Tijdens Market Garden was Bestebreurtje verbindingsofficier tussen de geallieerde soldaten, de binnenlandse strijdkrachten en het verzet. Op dat moment in de rang van kapitein en stond hij beter bekend als “Captain Harry” (de Amerikanen en Canadezen konden “Bestebreurtje” niet uitspreken, probeer het eens zelf op z’n Engels).
Op 17 september gaat hij ’s nachts met een groep op verkenning, onder andere met Jan Reinders, de 19-jarige kok van Sionshof. Ter hoogte van café Groenewoud worden ze beschoten door Duitsers: Reinders is op slag dood, de overigen kunnen, weliswaar gewond, ontsnappen. Tijdens Market Garden maakte hij meerdere verkenningstochten, waarbij hij op een aantal plekken gewond raakt.
Bestebreurtje wordt later nogmaals gedropt in Drenthe, waar hij gewond raakt. Hij werd Amerikaans staatsburger en na zijn eervol ontslag dominee. Hij ontving o.a. de Militaire Willems Orde (Bijdschrift GN12946 RAN)
Tijdens zijn speech noemt hij dat hij acht kogels in zijn lichaam had gekregen, waarvan er in 1954 nog steeds 1 in zijn hand zat.
Het Monument
Herdenking bevrijding en onthulling bevrijdingsreliëf Sionshof vervaardigd door de Nijmeegse kunstenaar Charles Hammes. Van links naar rechts burgemeester Hustinx, Charles Hammes en de heer Stone, 17/9/1954 (Foto Grijpink via F85216 RAN CCBYSA)
Het reliëf was een initiatief van de Gemeente Nijmegen. Zij vond het belangrijk, dat het Sionshof, dat zo’n belangrijke rol bij de bevrijding had gespeeld, bij de herdenking werd betrokken. 10 jaar na Market Garden vond de onthulling van dit kunstwerk plaats.
De Gelderlander schrijft over het reliëf onder andere: “In forse ongedetailleerde en scherp gelijnde vlakken met lichte oppervlaktekening van uniform heeft hij zijn gestalte laten spreken door volume en schaduwwerking. De markant gebeitelde kop schalt de vrijheidskreet over stad en omgeving. Beschermend omvaamt de gebogen linkerarm de stad aan de Waal en haar toegangspoort de brug, gesuggereerd door een eenvoudige detailtekening van toren, enkele huizen en brugboog, los gegroepeerd. De gestrekte arm gebaart uit de wijde ruimte de vrijheid naar de stad; de vrijheid gebracht door de luchtlandingstroepen.” Die troepen geeft Hammes vorm door gestyleerde parachutes te plaatsen voor de witte achtergrond van de muur. (De Gelderlander 18/9/1954)
Een tekst behorende bij het reliëf van Charles Hammes, van de Amerikaanse parachutist; aangeboden door het gemeentebestuur van Nijmegen aan Hotel Sionshof aan de Nijmeegsebaan; het hoofdkwartier bij de bevrijding van de stad op 17-09-1944, 17/9/1954 (Frans Kup via F46600 RAN CCBYSA) Nijmeegsebaan 53 Heilig Landstichting
Zoals de tekst op de plaquette aangeeft, heeft majoor Bestebreurtje (buiten dienst) het reliëf onthuld. De volledige tekst luidt: “reliëf uitgevoerd door ch. hammes, uitbeeldend een parachutist der all americans divisie, Nijmegen en de belangrijke waalbrug veroverend. Aangeboden door het gemeentebestuur van Nijmegen aan Hotel Sionshof hoofdkwartier bij de bevrijding der stad op 17 sept. 1944 onthuld 17 sept. 1954 door maj. bestebreurtje, verbindingsofficier tussen geallieerde- en binnenlandse strijdkrachten’
(Een foto van Bestebreurtje tijdens zijn speech is te zien op GN8139 RAN en van de onthulling op GN8141)
Een ander herdenkingstekens is de luistersteen. Ook is bij de 80-jarige herdenking in september 2024 is een houten paratrooperbeeld onthuld (Omroep Gelderland).
Al een aantal maanden valt een soort van masker op, dat bij de Hezelpoort is opgehangen. Het is werk van Tiktoy. Maar wie hij is, blijft zoals streetart betaamt een zorgvuldig bewaard geheim.
Toen ik afgelopen week in Amersfoort wandelde, kwam ik langs Kunsthuis Glue. Daar voorbij viel mij ineens werk op dat aan het masker deed denken en liep naar binnen. Het werk waarvan ik dacht dat het mogelijk van deze maker was, bleek van oxalien te zijn.
Maar gelukkig, ze hadden ook werk van de maker van het werk aan de Hezelpoort: Tiktoy.
Zoals streetart betaamt wordt er gewerkt met een bijnaam. Op zijn website schrijft hij: “Als je de tijd neemt om om je heen te kijken; bewust bent van je omgeving, kan je soms ineens op een onverwachte plek iets moois tegen komen.”
Werk van Tiktoy op de Waalbrug (oktober 2024)
Wie dus Tiktoy is, is niet bekend. Wel is een mooi interview gevonden op Sourharvest.
En daarnaast een artikel in de Gelderlander, waaruit blijkt dat hij al meerdere maskers in Nijmegen heeft opgehangen. En dat Tiktoy uit de omgeving van Nijmegen zou komen.
Daarbij blijkt hij in ieder geval al vanaf 2015 bezig te zijn met het plaatsen van deze maskers. Zie Omroep Gelderland
Sander Dolstra schilderde deze lepelaar in de Molenpoort, bij de ingang van de Ziekerstraat. Op de Facebook pagina van de Molenpoort staat een kort filmpje van Sander Dolstra aan het werk met de muurschildering.
Symboliek
De Molenpoort gaat op haar Instagram in op de symboliek: “Die sluit namelijk perfect aan bij de veranderingen die in de Molenpoort op komst zijn.
De Eekhoorn: Staat voor flexibiliteit, aanpassingsvermogen en vindingrijkheid. Net als de eekhoorn, die vooruitdenkt en voedsel verzamelt voor de toekomst, bereiden wij ons voor op een nieuwe, bruisende toekomst voor de Molenpoort.
De Roze Lepelaar: Bekend om haar aanpassingsvermogen, vindt zij haar weg in diverse omgevingen. Dit symboliseert de transformatie van de Molenpoort van een overdekt winkelcentrum naar een levendig stadsdeel, vol nieuw leven en energie.”
Winkeltas: De lepelaar draagt winkeltassen, waarvan één met het logo van ons nieuwe project ‘FIER’. Dit benadrukt het commerciële aspect van de Molenpoort, dat behouden blijft in de nieuwe visie.
In de Achtergrond: Een afbeelding van de Molenpoort zoals het er voor 1879 uitzag, verwijst naar de historische stadspoort die hier ooit stond.
Op de theepot: deze vliegt uit een winkeltas met daarop het stadswapen van Nijmegen, een eerbetoon aan onze rijke geschiedenis.”
Thread trough time Aaron Li-Hill hoek Industrieweg Vlietstraat (juli 2024)
De Canadese kunstenaar Aaron Li-Hill maakte de muurschildering Thread trough time op de flat op de hoek van de Industrieweg en de Vlietstraat, een herinnering aan het industriele verleden van Nijmegen. Op 8 juli 2024 vond de onthulling plaats.
Op het schilderij is de Nyma watertoren te zien en witte lijnen, die waarschijnlijk verwijzen naar de draden (threads) van viscose die daar gemaakt werden.
Op Instagram is te zien hoe Li-Hill aan het werk is.
Aaron Li-Hill
Li-Hill is geboren in 1986. Hij studeerde aan de Ontario College of Art and Design University. Op zijn website staat onder andere:
“his works range from smaller multiples to enormous murals that explore industrialization, scientific breakthrough, “man versus nature” and information saturation.”
Boven de Kerkboog op de Grote Markt zijn een leeuw en twee opschriften aangebracht: “Concordia res parvae crescunt discordia maximae dilabuntur” en “Beata Gens Cuius Dominus Spes Eius”. Wat betekenen deze opschriften?
Toen de Lakenhandel ten einde kwam, werd de Lakenhal verbouwd en opgesplitst, waarbij in 1542-1543 de doorgang van de Grote Markt naar de St Stevenskerk was vergroot. In 1605/1606 kwam daarbij een imposante bovenbouw, naar ontwerp van Thomas Singendonck.
In het midden van de Kerkboog werd boven de middenpijler van de boog een leeuw geplaatst, welke het Nijmeegse stadswapen vasthoudt. Aan weerszijden kwam een cartouche. Links staat een Romeins gezegde: “Concordia res parvae crescunt discordia maximae dilabuntur”. Rechts: “Beata gens cuius dominus spes eius” Wat betekenen deze teksten?
Het is goed om te realiseren dat deze cartouches midden in de 80-jarige oorlog werden geplaatst.
Eendracht maakt macht
Op het linker cartouche staat de tekst: “Concordia res parvae crescunt discordia maximae dilabuntur”. Vertaald is dit: “Door eensgezindheid groeit het kleine. Door tweedracht gaat het grote ten onder”.
Herkomst
Meestal wordt Homerus gezien als bedenker van de spreuk: in de Ilias schrijft hij “macht door eenheid”, maar dan in oud-Grieks. Degene die de Latijnse spreuk introduceerde was Gaius Sallustius Crispus (86-ca.35 v.Chr) in zijn boek Bellum Iugurthinum (De oorlog tegen Jugurtha). Daarin beschrijft hij hoe de Romeinen aanvankelijk door de Berberse koning Jugurtha worden verslagen. Maar door zich te verenigen, weten zij uiteindelijk Jugurtha gevangen te nemen.
1579: Eendracht maakt macht bij Unie van Utrecht
De spreuk Eendracht maakt Macht was erg populair in de Nederlanden. De eerste keer dat deze gevonden wordt, is in een spreekwoordenboek “Gemeene Duytsche Spreekwoorden” uit Kampen van 1550.
De Unie van Utrecht van 23-1-1579 gebruikte “Concordia res parvae crescunt” als haar devies: dit was het moment waarop zeven gewesten besloten een Unie te vormen. Van “eendracht” was op dat moment nauwelijks sprake. De eendracht moet daarom vooral gezien worden als tegen de gemeenschappelijke vijand, het machtige Spanje, dat oprukte. 15 dagen daarvoor hadden de zuidelijke gewesten de Unie van Atrecht gesloten, waarbij ze zich overgaven aan de Spaanse bevelhebber.
Wanneer in 1588 de Republiek der Verenigde Nederlanden (1588-1795) wordt uitgeroepen, is “Eendracht maakt macht” haar wapenspreuk en zal dat blijven tot in 1795.
Deze spreuk komt verder voor op bijvoorbeeld muntstukken.
“Beata Gens Cuius Dominus Spes Eius” is afkomstig uit een Psalm. Deze tekst staat in de Statenvertaling als Psalm 33 vertaald als: “Welgelukzalig is het volk welks God de HEERE is”; de psalm vervolgt de regel met “het volk dat Hij Zich ten erve verkoren heeft”. (In het Latijns Vulgaat is het Psalm 32).
Psalm 33 prijst Gods Almacht over de Schepping en Historie (wikipedia), oftewel: “Vermaning tot Gods lof, vanwege Zijn Goddelijke eigenschappen, raad, woord en werken, zo der schepping als der regering, inzonderheid der mensen, tot vernietiging van der goddelozen aanslagen en behoudenis Zijner gelovigen, die zich daarover verblijden en Hem daarom bidden.” (aantekening bij de Statenvertaling; in modern Nederlands geschreven naar de aantekening in de editie van 1657).
De volledige tekst van de Psalm is te vinden op de al genoemde link van de Statenvertaling. Een modern vertaalde versie is te vinden op De Nieuwe Psalm Berijming.
Opvallend is dat de plaquette Psalm 40 lijkt te noemen. Daar komt wel een regel voor “Beatus vir qui posuit Dominum confidentiam suam” (Welgelukzalig is de man, die den HEERE tot zijn vertrouwen stelt…” Statenvertaling). Het is mij nog niet duidelijk waar deze 40 vandaan komt.
Munten
“BEATA GENS CUIUS DOMINUS EIUS” komt ook voor op de munten van Nijmegen die tussen 1602 en 1605 geslagen zijn. Daarvóór was de muntslag van Nijmegen in 1594. In 1605 sloot zij weer, om in 1618-1620 weer tijdelijk open te gaan. Mogelijk werd de tekst ook in die laatste periode gebruikt. Daarna zou Nijmegen rond het einde van de 17e eeuw nog 2 keer voor korte tijd een eigen muntslag hebben (Bron: Nijmeegs Kopergeld, zoals oa vermeld op Noviomagus en duiten.nl).
Belvédere
Het opschrift komt ook terug bij het stadswapen van Nijmegen op de Belvédere. Deze was oorspronkelijk door Gerhard Gröninger gemaakt in 1646. Tegenwoordig hangt er een kopie van Henri Leeuw Jr. en Sr. (Noviomagus).
Leeuw met stadswapen
Een aquarel : In het midden de kerkboog met zonnewijzers; rechts daarvan trapgevels en links gevels met boogafsluiting en achter het dak de toren van de Latijnse school (links) en St. Stevenstoren met kerkdak, 1730 (collectie dr. Jan Brinkhoff via D136 RAN CC0)
In het midden staat een leeuw met het Nijmeegs stadswapen. Op een aquarel uit 1730 is te zien dat op deze plaats al een beeld staat.
Mogelijk is bij de restauratie rond 1885 een nieuw beeld geplaatst: het tijdschrift “Architectura” maakt in juli 1900 een rondwandeling onder begeleiding van architect Weve. Over de Kerkboog schrijft zij onder andere over de pijler in het midden: “Deze pijler, door een kapittel bekroond, steekt buiten den eigenlijken boog en was wellicht bestemd tot dracht van een beeld. Nu is er een gebeeldhouwde leeuw op geplaatst, een schild dragende.” (De Gelderlander 27/7/1900)
De huidige leeuw is een kopie uit 1971, gemaakt door Giuseppe Roverso (wikipedia)
Aan de Molenstraatkerk hangt een zogenaamd Christusmonogram: ☧. Het is een ontwerp van Jan Vaes.
Christusmonogram
Het kruis staat voor X (Chi) en daarnaast de P (Rho). Dit is een afkorting voor ΧΡΙΣΤΟΣ (Christus); een andere interpretatie van het Christusmonogram is dat het staat voor het Latijnse Christus Rex (Christus (is) Koning).
Het monogram is bovendien een verwijzing naar het oudere wagenwiel.
Alfa en Omega
Daarnaast zijn de letters Alfa (Α) en Omega (ω) toegevoegd.
Alfa en Omega (Grieks: “το ‘Α’ και το ‘Ω'”) is een uitdrukking uit het christendom die de almacht van God symboliseert. Alfa en Omega zijn de eerste en de laatste letter van het klassieke (Ionische) Griekse alfabet.
In Openbaring zeggen God (in 1:8 en 21:6) en Jezus Christus (in 22:13): “Ik ben de Alfa en de Omega.” En Openbaring 2:8 noemt Jezus “de Eerste en de Laatste”.
Ook de gevel van de Mariakapel is door Vaes ontworpen (KOS).
Daarbij is interessant wat Universiteit Tilburg over een ander werk van Vaes vertelt: “Het muur reliëf is een voorbeeld van de ‘wandkunst’ (ook muurschilderingen en mozaïeken) die populair werd in de periode van wederopbouw in Nederland. Deze relatie tussen kunst en architectuur in de openbare ruimte werd beschouwd als een metafoor voor verbinding: tussen mens en omgeving, maar ook tussen het aardse en het hemelse.”
Jan Vaes
Johannes Cornelis (Jan) Vaes (7-4-1927 Den Bosch – 30-5-1994 Breda)
Jan Vaes maakt samen met Frans Verhaak in 1955 Apostelfiguren voor het Schippersinternaat aan de Weg door Jonkerbos. Zie De Gelderlander 4/3/1955 voor een afbeelding (en Katholiek bouwblad, jrg 22, 1954-1955, no. 13, 26-03-1955).
Een afbeelding van hem als lid van de Kunstvereniging de Zuiderkring is te zien op 19610280 Stadsarchief Breda. Hiervan was hij in 1953 een van de mede-oprichters.
Hij was vooral actief in ‘s-Hertogenbosch en Breda.
Gevonden werken Jan Vaes
Kapitelen en gevelkruis, kerk, Philippine, 1954; de kerk is mede-ontworpen door architect Siebers, die ook Molenstraatkerk heeft ontworpen (Katholiek bouwblad, jrg 21, 1953-1954, no. 26, 25-09-1954)
Hoofdaltaar, St. Barbarakerk, Breda, (ongeveer 1958); zijn vrouw Willy Vaes maakte het doek voor de achterwand van bisschopszetel (de Stem, 29-12-1958 en 8-1- 1959)
Binnenplaats Sint Maartenschool, Rijnauwenstraat Breda, 1976
Ook maakte hij de koppen voor de Reinaert optocht in Hulst in 1956, die Willy Vaes beschilderde (De Stem, 23-8-1956 met foto van de koppen in wording). Daarvoor maakt hij voor de optocht van 1961 nog eens 50 koppen (De Stem, 17-6-1961).
Vaes deed mee aan groepstentoonstellingen in het Van Abbemuseum (1957 Eindhoven) en het Stedelijk Museum (1958 Amsterdam). Daarnaast had hij onder ander solo presentaties in galerie Nieuw Perspectief in Amsterdam en Galerie Grafiker in Haarlem (NRC 3-6-1-994).
Daarnaast was Vaes docent modelboetseren aan de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving in Den Bosch.
Jan Vaes overlijdt op 3-6-1994 op 67-jarige leeftijd. De dag voor zijn overlijden had burgermeester Nijpels van Breda een tentoonstelling van 15 kunstenaars in en om het huis van Vaes geopend, waaraan Vaes zelf ook meedeed.
Een van de 10 panelen met portretten van overledenen van het bombardement februari 1944 Emaushof (mei 2024)
Sinds september 2019 staan op 10 panelen de 800 mensen die gestorven zijn bij het bombardement van 22 februari 1944. Waar mogelijk is een portretfoto van de overledene, met daarbij de naam, geboorte- en overlijdensdatum.
Het initiatief kwam voort uit een tijdelijke tentoonstelling van panelen op Plein 1944, waar de 800 portretten hingen. Dit maakte diepe indrukking. Daarop wilde Nijmeegse 4&5 mei-comité, de werkgroep Oorlogsdoden Nijmegen, onderzoeker Bart Janssen en oud-journalist Rob Jaspers (Brandgrens-24) een permanente plek voor deze panelen.
De gemeenteraad steunde het initiatief. VerheesPlus Reclame maakte de panelen opnieuw voor een vriendenprijs: het was niet mogelijk om de oude te verwijderen zonder dat ze zwaar beschadigd waren geraakt. Aannemer van Tienen hing ze gratis op.
In een interview is Rob Jaspers blij met de locatie, om bezoekers van het stadhuis de panelen vanaf de hoofdingang onmiddellijk zien hangen. Daarnaast hangen de panelen op de locatie waar de school heeft gestaan, waar veel slachtoffers zijn gevallen. Het Gilde komt daarnaast tijdens hun rondleidingen langs deze plek.
Emaushof met 3 van de 10 panelen van overledenen door het bombardement van 1944 (mei 2024)
Lichtherinneringen
Tijdens de herdenking van het feit dat het bombardement 80 jaar geleden is, waren op een aantal plekken lichtherinneringen aangebracht. Een daarvan was de Emaushof. Met geprojecteerde foto’s en stemmen die fragmenten voorlazen werd deze smalle nog een meer indrukwekkende plek dan het al is.
Herinneringswand
Deze panelen is overigens niet de enige herinneringswand:
binnen in het stadhuis, bij de entree de Schommel, is een vitrine te zien. Op een golvende wand staan de namen en geboortedata van 763 Nijmegenaren. Op de vloer voor de wand liggen steentjes. Dit zijn dezelfde als gebruikt voor de Schommel van Henk Visch. De onthulling was in 2001 (https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/2357/nijmegen-herinneringswand)
Hier is tevens een drieluik te zien met foto’s van 24 tijdens het bombardement omgekomen kinderen.
Wonen in Nijmegen 