Ruiter standbeeld Jo Uiiterwaal station (maart 2023)
#Nijmegen, Kunstwerken

Ruiterstandbeeld, Jo Uiterwaal

1954, station Nijmegen

Ruiter standbeeld Jo Uiiterwaal station (maart 2023)
Ruiter standbeeld Jo Uiiterwaal station (maart 2023)

Daarbij valt naast de klokkentoren meteen de verhoging met het ruiterstandbeeld op.  Ook deze toren doet meteen denken aan Italië; het ruiterstandbeeld van de Medici in Florence, het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius in Rome?

Het beeldhouwwerk is het laatste dat geplaatst werd, in oktober 1954. “De ruiter stelt Keizer Karel voor” (De Gelderlander 7/10/1954).

2e pylon

Vrij onbekend, is dat er aanvankelijk 2 zogenaamde pylons waren. Naast de pylon met het ruiterstandbeeld, stond er nog een toren met geometrische vormen. Een foto uit 1961 is te zien op GN8197 RAN.

Loodsen van het aan de spoorwegen gelieerde expeditiebedrijf Van Gend & Loos. In de verte het ruiterstandbeeld en het station, 1957 (Jeroen van Lith via D1062 RAN CC0 tevens Auteursrechthouder)
Loodsen van het aan de spoorwegen gelieerde expeditiebedrijf Van Gend & Loos. In de verte het ruiterstandbeeld en het station, 1957 (Jeroen van Lith via D1062 RAN CC0 tevens Auteursrechthouder)
Thieme Loods tunnel muurschildering Nijmegen Bottendaal
#Nijmegen, Kunstwerken

Thieme Loods: Van Opslagplaats Drukkerij naar Theater

Leemptstraat 34/ Castellastraat

Thieme loods (oktober 2024)
Thieme loods (oktober 2024)

Van de voormalige Thieme drukkerij staat alleen de Thieme loods nog overeind. Een groot deel van het gebouw is tegenwoordig in gebruik als theater. Daarbij is er een mooie muurschildering in de doorgang van de Thieme loods.

Van houtloods naar papieropslagplaats

De Thieme-loods, op de hoek van de Leemptstraat met de De Ruyterstraat (links), 1980-1982 (Ber van Haren via ZN36118 - b RAN CCBYSA)
De Thieme-loods, op de hoek van de Leemptstraat met de De Ruyterstraat (links), 1980-1982 (Ber van Haren via ZN36118 – b RAN CCBYSA)

De loods is oorspronkelijk gebouwd voor een houthandel. Later werd het een papieropslagplaats voor de Thieme Drukkerij. Tot 2000, toen Thieme als GrafiMedia Groep verhuisde naar het industrieterrein.

Een mooi en uitgebreid artikel over de ontstaansgeschiedenis van Thieme is te vinden op Noviomagus.

Bouwopslag

Vanaf 1985 is een deel verbouwd voor bouwactiviteiten, opslag en werkplaats. Aanvankelijk door Stichting Steigers en van 1988 tot 1992 door bouwbedrijf Intervam. Sinds 1993 zit Veerdonk + Mulder (Van de Veerdonk Bouw en Regie) er. Aanvankelijk als huurder en later als eigenaar.

Jan van de Veerdonk en Gary Mulder waren aanvankelijk bezig met renovatie werk in de 19e eeuwse schil. In een interview met Nijmegen-Oost: “Vroeger om vooroorlogse panden bewoonbaar te maken, daarna renovaties en tegenwoordig om ze te verduurzamen”, legt Jan uit. “We kenden de problemen vaak omdat we ze al eerder in diezelfde straat al hadden meegemaakt.”

Het deel wat voor bouwactiviteiten wordt gebruikt, werd steeds kleiner.

2008: Theater

In 2008 is de eerste verdieping verbouwd tot een kleine zaal en Theater Thiemeloods. Dit paste tevens goed in de nieuwbouwplannen van het naastgelegen Dobbelmanterrein. Een deel van de opslag en magazijnruimte op de begane grond is later verbouwd tot foyer.

De bron van de historie is grotendeels de eigen site van de Thiemeloods. Zie ook de agenda, met onder andere veelal kleinschalige, bijzondere concerten en andere activiteiten.

2024 einde bouwbedrijf, Thiemeloods te koop

Nu van de Veerdonk in april 2024 is gestopt, kondigde hij het pand te willen verkopen. Momenteel (december 2024) is er een actie aan de gang om de Thiemeloods te kopen door een “groep wijkbewoners en cultuurminnaars”.

Op de locatie van drukkerij ligt nu het Thiemepark.

Tunnel Thieme Loods

Thieme Loods tunnel muurschildering Nijmegen Bottendaal
Thieme Loods doorgang (oktober 2022)

In de doorgang van de Thiemeloods is een muurschildering te zien. Naast de letters Thiemeloods, komen er allerlei facetten van het leven in Bottendaal aan bod.

Thieme Loods doorgang detail (oktober 2024)
Thieme Loods doorgang detail (oktobr 2024)
Thieme Loods doorgang detail: Coffee & Chit chat onder goedkeurend oog van een zeeheld (oktober 2024)
Thieme Loods doorgang detail: Coffee & Chit chat onder goedkeurend oog van een zeeheld (oktober 2024)
Thieme Loods tunnel detail (oktober 2024)
Thieme Loods tunnel detail (oktober 2024)
Spoorkuil Bottendaal (oktober 2022)
#Nijmegen, Groen in Nijmegen

Spoorkuil met seinhuis Bottendaal

Spoorkuil Bottendaal Willemskwartier 20221030
Spoorkuil Bottendaal Willemskwartier (foto oktober 2022)

Het seinhuis is in 1960 gebouwd in opdracht van de Nederlandse Spoorwegen. Doordat het aantal reizigers in de jaren 50 was gegroeid, was het nodig het treinverkeer te intensiveren en het efficiënter te regelen.

Centrale Verkeersleiding (CVL)

Gezicht op het stationsemplacement in de spoorkuil te Nijmegen vanaf de St. Annastraat, gezien in de richting van de Graafsebrug ; op de voorgrond krater van de inslag van een Duitse bom ; links op de achtergrond de Tollensstraat, rechts op de achtergrond de Dr. Jan Berendsstraat, 2/1944-12/1944 (F33085 RAN)
Gezicht op het stationsemplacement in de spoorkuil te Nijmegen vanaf de St. Annastraat, gezien in de richting van de Graafsebrug ; op de voorgrond krater van de inslag van een Duitse bom ; links op de achtergrond de Tollensstraat, rechts op de achtergrond de Dr. Jan Berendsstraat, 2/1944-12/1944
(F33085 RAN)

De Centrale Verkeersleiding (CVL) werd ingevoerd vanuit een efficiencyslag van de spoorwegen. Bij de CVL wordt een spoorlijn met meerdere emplacementen en/of stations bediend vanuit één centraal punt. Bij deze invoering werd de seinbeveiliging en dat van wissels tevens gecombineerd met de railverkeersleisding (“het leiden van het treinverkeer. Hierbij worden beslissingen genomen over het treinverkeer, zoals maatregelen om verstoringen in het treinverkeer te verhelpen of de gevolgen er van in de hand te houden.” Wikipedia)

Daarvoor werden wissels en seinen ter plaatse bediend. Bij de invoering van de CVL gebeurde dit via relaisbeveiligingen. (https://nl.wikipedia.org/wiki/Centrale_Verkeersleiding)

De spoorlijn Nijmegen-Blerick was het eerste traject dat met CVL was uitgerust. Vanuit dit seinhuis werden 33 wissels en 67 seinen bediend over een baanvak van 57 kilometer.

Door de opschaling van het CVL staat het pand sinds 1976 leeg. Wel bleven de installaties nog tot rond de eeuwwisseling in bedrijf.

Koenraad van der Gaast

Het ontwerp van het gebouw was afkomstig van Koenraad van der Gaast (Utrecht, 10 augustus 1923 – Utrecht, 7 februari 1993). Hij was architect bij de Nederlandse Spoorwegen en ontwierp derhalve de nodige stations en seinhuizen. “De naoorlogse modernistische bouwstijl is kenmerkend voor het Seinhuis. Het bestaat uit een rechthoekige basis en een opvallende achthoekige opbouw –waardoor het Seinhuis een ‘paddenstoel’-type wordt genoemd. Dit seinhuis is het laatste in haar soort en staat mede daarom op de lijst om aangewezen te worden als gemeentelijk monument.” (https://www.coup-group.com/project/seinhuis)

Van der Gaast studeerde in 1941 en van 1945 tot 1949 bouwkunde aan de Technische Hogeschool te Delft. Hij studeerde af bij Jo van den Broek, een van de kopstukken van de “progressieve vleugel”.

In 1950 ging hij werken bij architectenbureau van P. J. Koster  in Zeist. Hij werkte echter tevens als medewerkend architect op het architectenbureau van de Nederlandse Spoorwegen (Afdeling Gebouwen). Hiervan kreeg hij in 1953 de leiding.

Belangrijke werken zijn het station van Eindhoven (1956, lijst Top 100 Nederlandse monumenten 1940-1958 en rijksmonument) en de stations in Almelo en Tilburg (Lijst 90 topmonumenten uit de periode 1959-1965).

Een mooie foto van begin jaren 80 van de spoorkuil met het seinhuis is te zien op F61450 RAN. https://studiezaal.nijmegen.nl/detail.php?nav_id=1-1&index=0&imgid=14031255&id=287785

Binnenkijken

Hoe het er van binnen uitziet is te zien op een filmpje van de Gelderlander uit 2023:https://www.gelderlander.nl/video/productie/binnenkijken-bij-het-bekende-seinhuisje-in-nijmegen-350476-350476

Bewoners voor Behoud

Op het moment dat de NS, op dat moment eigenaar, de spoorkuil wil verkopen, starten bewoners in  juli 2016 een petitie om het de kuil en het seinhuis te behouden. “De groenstrook in de spoorkuil, ter hoogte van het seinhuisje wordt nu al regelmatig gebruikt door de bewoners van Bottendaal. De groep buurtbewoners die de petitie heeft gehouden, organiseert in de spoorkuil ook vaak buurtactiviteiten. Zo worden er wandelingen door de spoorkuil georganiseerd, daarnaast wordt het groen bijgehouden door een groepje betrokken bewoners.”

https://www.nieuwsuitnijmegen.nl/Nieuws/6587/Gemeente-wil-deel-spoorkuil-kopen-voor-groen-Bottendaal.html

spoorzone 202303
Spoorzone (maart 2003)

Spoorkuil
Spoorkuil (foto oktober 2022)
(maart 2023)