Volksbelang

Oprichting Volksbelang

Op 9 januari 1895 richten een aantal (veelal gegoede) Nijmegenaren de Vereeniging Volksbelang op, met als doel “de verbetering der arbeidende klasse en verdere minvermogenden te Nijmegen”. De oprichters zijn:

Het PGNC vermeldt Geertsema pas de volgende dag. Aangezien hij de gemeente gaat verlaten, is hij geen bestuurslid (Acte, PGNC 29/1/1895 en PGNC 30/1/1895).

“Ter bereiking van het beoogde doel zullen ten

1^e. goede en goedkope arbeiderswoningen worden gebouw en

2^e woningen, die bij uitstek als ongezond bekend staan, bij voorkomende gelegenheden worden opgkocht om hetzij verbeterd, hetzij gesloopt te worden, dit laatste echter slechts uit de overwinsten der stichting.

Voor het bereiken van haar doel wil de stichting een geldlening van in totaal 125.000 gulden aangaan, waar intussen 53.000 gulden is geplaatst in de vorm van aandelen, waarover 3% rente zal worden uitgekeerd.

“Wij vertrouwen, dat niet ten onrechte de mannen, die dit inderdaad goed werk hebben aangevat, op den steun hunner stadgenooten rekenen. Zeer terecht merken zij op, dat men daardoor medewerkt tot het bereiken van een doel, dat van overwegend maatschappelijk belang moet worden geacht, niet alleen door de beoogde bevordering van de moreele en materieele welvaart der volksklasse, maar ook door de daarmede gepaard gaande verbetering van den algemeenen gezondheidstoestand in deze stad.” (PGNC 29/1/1895)

Aankoop grond

Op 1 februari 1895 koopt van de landbouwer Cornelis Derks “Een perceel bouwland nabij het gemeente Kerkhof te Nijmegen, kadastraal bekend Gemeente Hatert Sectie A Nummer 175 bouwland groot veertig aren tachtig centiaren” voor 2.800 gulden (Inventarisnr 112, archiefnr 450, Actennr 4501)

Geldlening

Het verkrijgen van de benodigde leningen gaat mogelijk wat moeilijker dan verwacht. Het PGNC plaatst op 12 februari 1895 een herinnering, dat de inschrijvingstermijn op 15 februari zal verstrijken: “Naar hetgeen wij vernemen, wekt deze nieuwe stichting wel veel sympathie, doch schijnen velen de deelneming toch van uit een onzes inziens verkeerd standpunt te beschouwen; zij achten dit eenigzins eene gift, en dit is het volstrekt niet.” Het bestuur benadrukt dat het daadwerkelijk om een lening gaat, zij het niet vrij verhandelbaar. En ze onderbouwt de rente van “slechts” 3%: veel soliede beleggingen zouden sowieso niet meer dan 4% opleveren. Daarbij is “het ook eigenlijk de eenige opoffering, “die voor het goede doel wordt gevraagd”. Bovendien hebben de bestuursleden gezamenlijk al f50.000,- ingelegd.

Aanleg 3 straten?

Interessant daarbij is de Gemeenteraadsvergadering van 28-6-1895: Volksbelang heeft daarbij aan de gemeente gevraagd op haart terrein “gelegen tusschen de Groesbeekschn dwarsweg en de Algemeene Begraafplaats” 3 wegen aan te leggen met een breedte van 12 meter. B en W stelt voor afwijzend te reageren, maar dat de gemeente bereid is om de 3 wegen op kosten van Volksbelang aan te leggen, waarbij Volksbelang de grond afstaat.

De gehele gemeenteraad vindt dat Volksbelang belangrijk werk wil verrichten om voor betere woningen voor de arbeidende klasse zorg te dragen. Zij is echter bang dat zij niet weet welk “nieuw pad” de gemeente in zal gaan wanneer men dit voorstel mee gaat wanneer men het voorstel van Volksbelang ten volle zou steunen. Daarop wordt besloten om de vooralsnog eerst de aanleg van de middenweg aan te leggen en voorlopig de andere 2 niet. Uit de besprekiing blijkt bovendien dat Volksbelang daarvóór reeds een voorstel had ingediend welke was afgekeurd door de gemeente: daarbij ging  het om 3 wegen waarbij alleen de middelste weg 12 meter breed zou zijn en de andere 2 10 meter. Daarbij zouden deze wegen doorlopen tot de begraafplaats. (PGNC 30/6/1895).

Volksbelang vraagt daarop de aanleg van een weg aan, zodat zij de eerste 55 woningen kan bouwen. Dit voorstel neemt de Gemeenteraad de volgende vergadering, op 13 juli 1895, aan (PGNC 14/7/1895 en Verslag der Gemeente 1895).

In 1897 verzoekt Volksbelang tot de verharding van de 3^e straat. Deze wordt gehonoreerd (Gemeenteverslag 1897). Daarbij lijkt de 2^e straat ook in 1895 te zijn gerealiseerd.

In 1898 neemt gemeente Nijmegen de 3 straten van Volksbelang over (Gemeenteverslag 1898)

18995/1896: Eerste 55 woningen: Volksbelang I

Het betreft de huidige Singendonckstraat en zuidzijde van Lyndenstraat

Op 20 augustus 1895 besteedt architect W.J. Maurits de bouw van 55 woningen “op een terrein, gelegen aan de Groesbeeksche Dwarsstraat te Nijmegen” aan. Hiervan was Verheij met f72.000 de laagste inschrijver (PGNC 8/8/1895 en PGNC 21/8/1895). Het werk werd die avond nog niet gegund en waarschijnlijk is deze gunning niet doorgegaan: het PGNC schrijft een aantal maanden later, op 22/12/1895 dat er “gisteren” een onderhandse aanbesteding is geweest. Daarbij is het werk gegund aan de laagste inschrijvers, Smit en Opsomer voor f72.685,-.

Het PGNC over de eerste 55 opgeleverde woningen:

“Sinde eenigen tijd zijn op het ruime en reeds door twee breede wegen doorsneden terrein ten oosten van de Gemeentelijke Begraafplaatsen een aantal eenvoudige woningen verrezen. Het zijn de arbeiderswoningen, vijf-en-vijftig in getal, van de stichting Volksbelang, welke voor eenigen tijd alhier werd opgericht door eenige gegoede stadgenooten, die tegen matige rentevergoeding hun geld voor dit van practisch philantropischen zin getuigend plan beschikbaar stelden.

Nauwelijks gereed, waren nagenoeg alle huisjes verhuurd, wel een bewijs, dat zij aan eene groote behoefte voldeden. En het loont waarlijk wel de moeite eens te gaan zien, hoe flink en degelijk Volksbelang haar taak heeft uitgevoerd. Ieder huurder heeft een afzonderlijk huisje- er zijn er in twee grootten- benevens een niet onaardig stukje tuin. De huisjes zijn geriefelijk ingericht, van verschillende gemakken voorzien en, behalve de benedenvertrekken, is op de zolders ook nog voor een ruime kamer gezorgd, wat gezinnen met meerdere kinderen zeker zeer welkom is. Ook laat de afwerking niets te wenschen over.

Waar aanvankelijk deze stichting reeds op een zóó groot succes mag bogen, vertrouwen wij, dat zij niet zal dralen verder op dezen weg voort te gaan, daarbij gesteund door velen, die op deze wijze hunne medewerking willen verleenen, om aan den arbeider een aangename, ruime en gezonde woning tegen een niet te hoogen prijs te bezorgen.” (PGNC 21/10/1896)

Bij de 2^e jaarvergadering van Volksbelang worden 2 nieuwe bestuursleden gekozen:

• Louis Terwindt
• O.J.G. van Wageningen

Zij vervangen C.A. Steur die is overleden en Aeg. Timmerman, die gestopt is als bestuurslid.

“De tot dusver gebouwde woningen, 55 in aantal, welke allen zijn verhuurd, voldoen uitstekend, en blijken in groote behoefte te voorzien. Voortdurend melden zich nieuwe huurders aan. Het bestuur heeft dan ook besloten tot den bouw van nieuwe woningen over te gaan, voorloopig tot een aantal van 24.” Daarna volgt een oproep om een obligatielening af te sluiten. (PGNC 11/3/1897)

1897 24 woningen Volksbelang II

Het betreft de noordzijde van huidige van Lyndenstraat en 6 woningen aan Groesbeeksedwarsweg (Behuisd in ’t Volksbelang)

1898: 37 woningen Volksbelang III

Het betreft de huidige Vonckstraat.

Qua nieuwbouw is Volksbelang III het laatste van dit bouwproject.

2008: Vernieuwbouw