Het Jonkerbos War Cemetery is een oorlogsbegraafplaats van het Britse Gemenebest. In totaal telt deze 1.643 graven van geallieerde militairen die tussen 3 september 1939 en 5 mei 1945 gesneuveld zijn op Nederlands grondgebied.
Het beheer valt onder de Commonwealth War Graves Commission.
De begraafplaats ligt op de locatie waar het 504de Para Infanterie Regiment van het Amerikaanse leger de Waaloversteek voorbereidde. Na de bevrijding van Nijmegen gebruikten de Amerikanen het Pensionaat Jonkerbosch als veldpost. In december 1944 namen de Britten het pensionaat over en richtten het pensionaat in als hospitaal.
Vanaf dat moment begonnen ze de gesneuvelde militairen te begraven op het voetbalveld bij het sparrenbos. “Deze begraafplaats lag op de plaats van de huidige Clara Wichmannlaan” (wikipedia). In mei 1945 vertrekken de Britten uit Jonkerbosch, waarbij de Canadezen hun plaats overnemen. Zij begraven hun gesneuvelden tot december 1945 in de schooltuin bij het hoofdgebouw.
In 1947 werden de lichamen van de Britse militairen herbegraven op de nieuwe begraafplaats; de overleden Canadezen waren op dat moment al herbegraven op de begraafsplaats bij Groesbeek.
Begraafplaats
Achter de entree staat een “Stone of Remembrance” met het opschrift “Their name liveth for evermore”. Achteraan staat een “Cross of Sacrifice”. Een dergelijke steen en kruis staan op alle erevelden van het Gemenebest.
“De begraafplaats is symmetrisch ontworpen, met de rijen grafzerken in een boogvorm opgesteld ten opzichte van het ingangsgebouw.” (wikipedia)
Graven
Elk graf heeft een identieke zerk van witte natuursteen. Hierop staan het naam, leeftijd, nationaliteit, rang en onderdeel van de gevallene.
Afgaande op de graven heeft elke zerk van een militair van het Gemenebest bovendien voor de naam het nummer, een reliëf van het embleem van het onderdeel en een kruis. Daaronder een tekst, die door familieleden van de overledene is gekozen. Bij degenen die niet geïdentificeerd konden worden staat “A soldier of the 1939-1945 War” en “Known unto God”.
Entree oorlogskerkhof
In 1954 werd het entreegebouw gebouwd:
“Engels oorlogskerkhof krijgt fraai entree
Het geld voor de aula kwam uit alle Britse dominions
Onder leiding van een Engelse opzichter wordt thans nabij de ingang van het Britse oorlogskerkhof aan de weg door Jonkerbosch een kleine, fraaie aula gebouwd, die waarschijnlijk nog in de loop van dit jaar gereed zal komen. De benodigde gelden voor deze bouw werden bijeen gebracht door inzamelingen in Engeland en alle Britse dominions.
Het gebouwtje wordt op de werktekening aangeduid als “shelter”. Het is in de eerste plaats bedoeld als schuilgelegenheid bij slecht weer in deze stille omgeving. Het komt te staan aan het einde van het ingangspad, dward op de weg, zodat ieder die naar de graven gaat, hier doorheen moet lopen.
De aula wordt vier meter hoog, zestien meter lang en vijf meter breed. Als materiaal worden kleine bakstenen gebruikt, die een bijzonder mooie, donkerrode tint hebben.
Aan de voorzijde komen drie brede, hoge ingangen, die aan de bovenzijde koepelvormig zijn. Aan de achterzijde zijn vijf kleine poorten geprojecteerd.
Aan de voorkant worden ter linker en ter rechter zijde van de ingang twee grote witte gedenkstenen ingemetseld. Op de ene steen wordt de volgende tekst aangebracht.
“De grond waarop deze begraafplaats is gelegen, is geschonken door het Nederlandse volk, tot een eeuwige rustplaats voor gesneuvelden van zeemacht, landmacht en luchtmacht, wier nagedachtenis hier wordt geëerd”.
Op de andere zijde wordt dezelfde tekst in het Engels weergegeven.
Door de poorten van de aula heen ziet men de grote blanke herdenkingssteen liggen, waarin als tekst is gebeiteld: “Their name liveth for evermore”.
Aan het einde van de begraafplaats blijft men de grote, witte gedenknaald zien. Het geheel is een bijzonder stijlvolle compositie, een waardige entree voor deze zorgvuldig onderhouden dodenakker.” (Nijmeegsch dagblad, 10-8-1954)
(Overige) bronnen en verder lezen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Jonkerbos_War_Cemetery
https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/1428/nijmegen-jonkerbos-war-cemetery
https://www.tracesofwar.nl/sights/584/Oorlogsbegraafplaats-van-het-Gemenebest-Jonkerbos.htm
https://nl.wikipedia.org/wiki/Goffert_(wijk)
Een uitgebreide geschiedenis van het Pensionaat Jonkerbosch is te vinden op: https://gaypnt.home.xs4all.nl/jonkerbosch/1983_03-02-06.html
Wonen in Nijmegen 