Ontstaan Lourdeskerk
De Lourdeskerk, of eigenlijk de O.L. Vrouwe van Lourdes kerk, is gebouwd in 1924/1925. De omgeving was intussen “een van de meest volkrijke oostelijke delen van de stad”. De parochie van de St. Antoniuskerk (Groenestraatkerk) had bij haar oprichting in 1910 1.000 katholieke leden gehad. Intussen waren dit er 7.000 geworden. De parochie was te groot geworden om door 1 pastoor en 2 kapelaans nog langer bediend te kunnen worden. (De Gelderlander 15/9/1924)
Bij de consecratie van de Lourdeskerk in 1925 schrijft pastoor van Mulukom in de Gelderlander over het ontstaan van de nieuwe parochie:
“Hoe de Parochie van O.L. Vrouw van Lourdes ontstond.
De zeereerw. heer J.L. van Mulukom schrijft:
Op den blijden dag, waarop de Consecratie plaats heeft van de nieuwe parochiekerk, toegewijd aan O.L. van Lourdes, is het mij een aangename taak iets te mogen mededeelen omtrent de voorgeschiedenis van deze veelbelovende parochie.
Het was in het jaar 1908, dat de ZeerEerw. heer G. Verhoeven, pastoor te Hatert, aan Zijne Doorl. Hoogwaardigheid Monseigneur W. van de Ven het voorstel deed, de parochie Hatert te verdeelen en een nieuwe parochie te stichten in de wijk genaamd St. Anna.
De stichting van een nieuwe parochie was noodzakelijk geworden, omdat de Katholieke bevolking van St. Anna meer en meer was toegenomen, zoodat het voor den pastoor van Hatert moeilijk werd, zoo niet onmogelijk, vooral ook om den verren afstand, de geestelijke belangen van deze parochianen naar wensch te behartigen.
Het strekt pastoor Verhoeven tot niet geringe eer, dat hij omwille van het zielenheil zijner parochianen, een zoo groot financieel offer wist te brengen. Immers, het liet zich aanzien, dat juist de nieuwe parochie St. Anna, in de naaste toekomst den grootsten bloei, ook onder stoffelijk opzicht, zou te gemoet gaan.
Na den dood van dezen edelmoedigen priester, heeft zijn opvolger, de Z.E. heer C. Couwenberg, de tegenwoordige pastoor van Hatert, met evenveel edelmoedigheid de wenschen van zijn voorganger uitgevoerd. Dank aan zijn loyale medewerking, was het mogelijk reeds in April 1909 over te gaan tot de aanbesteding der prachtige kerk met pastorie in de Groenestraat. Beiden waren een vorstelijk geschenk van den grooten gever te Rotterdam, die alleen aan Onzen Lieven Heer wenschte bekend te zijn en aan den Bisschop van ’s Hertogenbosch.
Den 5den(?) Juli 1910 werd als pastoor der Groenestraatsche parochie officieel benoemd de Z.E. heer N. van Erp, reeds in 1908 met de oprichting der nieuwe parochie door Mgr. W. van de Ven, belast.
Op den 8en Zondag na Pinksteren werd de parochie St. Anna van de parochie Hatert afgescheide en tot een zelfstandige parochie verheven. Het aantal zielen bedroeg toen ongeveer 1500, het aantal communicanten circa 1000.
De nieuwe parochie begon zich echter al spoedig en sneller uit te breiden. Overal verrezen nieuwe woningen en nieuwe straten. En toen in het najaar van 1918 de Z.E. heer pastoor N. van Erp, door voortdurende ziekte genoodzaakt werd zijn eervol ontslag aan te vragen als pastoor van St. Anna en ondergeteekende, door Z.D.H. Mgr. A.F. Diepen, als opvolger van pastoor van Erp werd benoemd, telde de parochie St. Anna reeds 3 à 4 duizend zielen! Om te gemoet te komen aan den heerschenden woningnood hier ter stede, had n.l. de Woningvereeniging “Nijmegen” reeds een begin gemaakt met den bouw van een complex arbeiderswoningen, rechts en links aan den Willemsweg, terwijl door anderen werd voortgebouwd aan de Groenestraat, Hazenkampschenweg, Dobbelmannweg en andere straten. In 1922 kon men reeds veilig schatten, dat in 1925, als het complex arbeiderswoningen van 1300 zou voltooid zijn, de Katholieke bevolking van St. Anna de 9000 zou naderen, zoo niet overschrijden. Daarom besloot in 1922 het kerkbestuur aan Mgr. Diepen voor 2te stellen, een terrein te koopen, bestemd voor een nieuwe parochiekerk en gelegen aan den Hatertschen weg.
Deze plannen werden door Mgr. Goedgekeurd en reeds in 1922 werd het terrein gekocht, met de bedoeling, dit later aan de nieuwe parochie als geschenk aan te bieden. Naar schatting zou de nieuw te stichten parochie ruim 1000 communicanten tellen. Het volgend jaar werd de Z.E. heer G. de Grood door Z.D.H. den Bisschop met de oprichting van de nieuwe parochie en den bouw van kerk en pastorie belast.” (De Gelderlander 30/6/1925)
Eerste Steenlegging
“Bovenstaande foto geeft een beeld van de plechtige eersten steenlegging van de nieuwe kerk aan den Hatertschen weg. Men ziet den nieuwen pastoor den Zeereerw. heer Ger. De Grood omgeven door den Hoogeerw. heer deken C.A. van Son, den Zeereerw. heer pastoor Van Mulukom, benevens enige kerkmeesters der nieuwe parochie, de eerste steenlegging verrichte.” ( De Gelderlander 17/9/1924)
1925 Opening
“De rooms-katholieke Onze Lieve Vrouw van Lourdeskerk, gebouwd in 1924/1925 naar ontwerp van ir. H. Thunissen uit ‘s-Gravenhage. Van de kerk staat hier alleen nog maar de koepel en het achterste gedeelte, met een voorlopige voorgevel. Het schip en de huidige voorgevel zouden pas in 1948 gerealiseerd worden, de twee beoogde torens werden nooit gebouwd. (Bijschrift F91620 RAN, een foto uit de jaren 30)
Architect Thunnissen
“De architect Thunnissen ontwierp verspreid door heel Nederland velelandhuizen in overwegend traditionele landhuisstijl. Ook was hij in Duitsland actief op het gebied van de landhuisbouw. Daarnaast was de Rooms-Katholieke Kerk een groot en belangrijk opdrachtgever voor hem. De oeuvrelijst van Thunnissen omvat een lange opsomming van katholieke kerken, scholen, opvanghuizen en klinieken. In de jaren twintig van de vorige eeuw werkte hij een periode samen met de architect J.H. Hendricks, die met name het tekenwerk en de interieurontwerpen voor zijn rekening nam.” (Gemeentelijke Monumenumentenlijst)
Lourdesgrot
Bij de eerstesteenlegging van de kerk wijst Ger. De Grood “er op hoe in deze parochie hier tegelijk een Lourdesgrot zou opgericht worden en bijzonder de vereering van de Maagd Maria zou gepropageerd worden. Het oude Nijmegen, de stad van Maria van Nijmegen, zou hier haar traditie herwinnen en in het bijzonder Maria vereeren te bekeering van de protestanten van Nederland.” Voor dat laatste heeft de kerk de bisschoppelijke goedkeuring gekregen.
Een Lourdes- of Mariagrot is een kopie van de grot van Massabielle bij de Zuid-Franse stad Lourdes. daar zou op 11 februari 1858 Maria zijn verschenen aan Bernadette Soubirous. Vooral nadat het Vaticaan in 1907 11 februari in de liturgische kalender had verbonden, verschenen er veel kopieën van de ze grot, waaronder tientallen in Nederland. (wikipedia)
Waarschijnlijk zijn dan de gelden nog niet volledig bij elkaar, want de “Nijmeegsche katholieke jeugd zou door een goed georganiseerde spaarbeweging in één jaar de kosten voor den bouw van de Lourdesgrot bijeenbrengen.” (De Gelderlander 15/9/1924)
Nadat de jeugd van Nijmegen met steeds kleine bedragen voldoende geld bijeen had gebracht, kon waarschijnlijk rond 1933 begonnen worden met de bouw. In de grot is een rotsfragment van de echte grot van Lourdes ingemetsteld. Ook van deze grot heeft Thunnissen het ontwerp gemaakt. Piet Gerrits ontwierp het Mariabeeld.
Een mooie foto van een bijeenkomst, mogelijk de opening van de Lourdesgrot, uit 1933 is tevens te zien op F50248 RAN.
(Overige) bron: gemeentelijke monumentenlijst
1948-1950
In juni 1948 is Berntsen en Braam begonnen met de uitbreiding van de kerk (De Gelderlander 26/8/1948). Deze komt in 1950 gereed; de 2 torens zullen echter nooit gebouwd worden.
Vervolg
Sinds 2012 behoorde de kerk tot de parochie van de Heilige Drie-eenheid (https://nl.wikipedia.org/wiki/Lourdeskerk_(Nijmegen))
Door de jaarlijks structurele exploitatietekorten, afnemende kerkbijdragen, teruglopend aantal kerkbezoekers, hoge onderhouds- en energiekosten en een afnemend vrijwilligersbestand” (Bijschrift F91620 RAN, een foto uit de jaren 30) werd in 2022 besloten om de kerk aan de eredienst te onttrekken: per 1 januari 2023 zou er nog slechts 1 mis per maand zijn, waarbij de laatste eucharistieviering op 29 juni 2025 zal zijn: de dag waarop de kerk haar eeuwfeest viert.
Op 29 juni 2025 werd “Met een eerbiedige en ontroerende mis is op zondag de Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk aan de Hatertseweg officieel aan de eredienst onttrokken. Een week na het feestelijke 100-jarig jubileum van het kerkgebouw namen parochianen afscheid van een plek waar generaties lang belangrijke levensmomenten zijn gevierd.” (https://h3eenheid.nl/meedoen/nieuws/afscheid-van-de-lourdeskerk)
Hof van Eden
Bij de kerk staat de voedseltuin “Het Hof van Eden”. Vrijwilligers werken in de tuin en daarnaast worden er activiteiten georganiseerd. Buurtbewoners komen daarnaast langs om biologische groenten uit de tuin te kopen. Het Hof van Eden is een initiatief uit 2017 van diaken Paul Menting en een aantal buurtbewoners.
In september 2025 is onduidelijk wat er met de tuin gaat gebeuren, nu de kerk sinds juni gesloten is. In een interview in de Nijmeegse Stadskrant: “De Quay: “In zijn besluit tot sluiting was de bisschop duidelijk: ‘Er moet bij de verkoop rekening worden gehouden met de sociaal-maatschappelijke functie, zowel van de kerk als van de tuin.’”
Gemeentelijk Monument
De kerk en pastorie zijn een gemeentelijk monument met als waardering:
“De kerk en pastorie zijn van architectuurhistorische waarde als een bijzondere uiting van traditionalistische architectuur uit de eerste jaren van het Interbellum. Er is sprake van hoogwaardige esthetische kwaliteiten en een grote herkenbaarheid door steeds terugkerende architectonische elementen, die hun herhaling in het interieur van beide gebouwen vinden. In het interieur van de kerk en de pastorie bevinden zich daarnaast nog verschillende beschermingswaardige afwerkingen en kunstuitingen uit verschillende tijdsperiodes (bouwtijd en wederopbouwperiode). Tevens zijn de gebouwen van belang als onderdeel van het oeuvre van de architect H.J.W. Thunnissen.
De gebouwen zijn van stedenbouwkundige waarde als beeldbepalende panden aan de Hatertseweg die een ensemblewaarde hebben samen met de Lourdesgrot, alsook het schoolgebouw en het gemeenschapshuis dat aan de Akkerlaan in respectievelijk 1927 en 1936 met gelden van de parochie werd gebouwd. Daarnaast vertegenwoordigen de kerk, pastorie en Lourdesgrot cultuurhistorische waarde als gebouwd erfgoed dat in verband staat met de geschiedenis van de Rooms-Katholieke gemeenschap te Nijmegen in het algemeen en die van de O.L.V van Lourdesparochie die in 1927 door pastoor G.M. de Grood werd opgericht, in het bijzonder.”
(Overige) Bronnen en verder lezen
https://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gastredactie/Poulussen/Cat/cwdata/012-OLVvanLourdeskerk.html
https://www.brugnijmegen.nl/agenda/2025/6/21/100-jaar-lourdeskerk-200726
https://www.brugnijmegen.nl/nieuws/algemeen/151686/kogel-door-de-kerk-sluiting-lourdeskerk
De Bouw en Inwijding van de Groenestraatkerk in 1910
Op het moment dat de Groenestraatkerk in 1909-1910 gebouwd werd, lag het in vrijwel landelijk gebied. Hij was dan ook…
Wonen in Nijmegen 