Badhuis Maasplein

Het Badhuis is gebouwd in opdracht van Woningvereeniging Nijmegen, naar een ontwerp van de architect J.C. Hermans (1921-22). Daarbij was Willem Hoffman “den aesthetischen adviseur”.

“Badhuis Maasplein in de Rivierenwijk.

De woningvereeniging Nijmegen, welke de moeilijke- en gehoord de critiek- ook geenzins benijdenswaardige taak heeft- in de Nijmeegsche woningnood te vooerzien, gaat rustig voort haar plicht te doen.

Het bestuur- met de heeren Haspels en Mr. Dr. v.d. Grinten, respectievelijk voorzitter en secretaris- zet zijn werk onverdroten voort en laat bouwen tuindorp na tuindorp.

Zoo zou men de nieuwe huizen-complexen noemen in plaatsen, minder rijk aan natuurschoon en tuinoverdaad dan Nijmegen.

Toch valt het nieuwe huizencomplex van de Woningvereeniging op, zooals dit thans neergezet is en nog deels in aanbouw is aan den Weurtschenweg, waar de rivierenwijk in opkomst is.

Dit deel van Nijmegen, het z.g.n. nijverheidskwartier treft en trekt nu juist niet den wandelaar door aangename natuuromgeving, eentonig is er de kleur der omringende weilanden, waardoor niet de grillige, afwisselende lijn loopt van boomen of bosschages.

Het is er effen en vlak- al geeft de nabijheid der rivier zoo noodig gezochte afwisseling.

De bestuurderen van de Woningvereeniging Nijmegen, terzijde gestaan door den aesthetischen adviseur, den bekenden architect Willem Hoffman, gingen blijkbaar van de meening uit in deze Weurtsche weg-woonwijk afwisseling te moeten brengen in uiterlijk aspect der huisjes, welke er allengs verrezen, met tierige tuintjes voor de deurtjes.

Afswisseling in gevels is er dan ook in voldoende liever nog gezegd- weldoende mate aangebracht.

Men tuurt er niet voortdurend op die uniforme-gevelrijen, welke er op den duur den indruk van verveling en dagelijks hetzelfde vast vestigt.

Nu komt men bij het dwalen door de Waal- Maas- Rijn – Ijssel- en andere straten voor schilderachtige hoekjes te staan, welke het nog beter zullen doen, wanneer het groen voor de huizen breeder en hooger uitgegroeid is.

Dan is tegelijkertijd ook deels het bezwaar weggenomen, dat de bewoners te veel bij elkaar in huis kunnen kijken- al zijn de straten dan nog zoo breed uitgezet.

Vooral is de achterzijde der woningen nu nog niet vrij genoeg- wat nochtans een onvrijheid is, welke men in de beste woonwijken treft, wanneer ook daar geen opgeschoten geboomten de uitzichten op tegenovergelegen woningen wat markeert.

In ieder geval heeft zich hier de schoonheidsadviseur in de bouwkunde laten gelden op een wijze, welke voordeelig was voor het wisselend aspect.

Al is de wijk nog deels in aanbouw, al zijn de wegen nog deels ongebaand, wat er klaar is, geeft een goeden indruk, welke men meeneemt naar het nieuwe badhuis, dat gebouwd is op het mooie Maaspleintje, ruim gelegen te midden van de nieuwe woonwijk.

Ligt het Volksbadhuis in de Tulpstraat eenigermate achteraf hier valt het oog dadelijk op het nuttige badhuis, voor de bewoners van de rivierenwijk.

De N.V. Betonmaatschappij bouwde dit volksbadhuis in eenvoudige, toch sierlijke stijl, dat aan het geheel iets landelijks lokkends gaf.

De practijk leerde ook hier alweer bij de inrichting van dit volksbadhuis.

De entrée is hier alweer veel gerieflijker en ruimer gemaakt; de wachtkamer, rechts van den ingang is tevens gezelliger en ruimer ingericht- terwijl de bergplaats voor rijwielen, links van de entree zelfs meer gemak aanbiedt.

Dadelijk na de vestibule komt men in de zaal met douches en badkuipen, welk interieur het uiterlijk toont en het comfort biedt van het indertijd reeds beschreven badlokaal van den Tulpstraat.

Aan gezondheidseischen is ook hier allereerst alle aandacht geschonken. Licht, lucht en zon kunnen van alle zijden binnendringen, de vestibule is uitstekend en de badkamertjes, wars van iedere weelde, bieden nochtans alle comfort, dat men van eene moderne badinrichting mag verwachten.

Bloemenhangers fleuren de zaal zelfs nog op, terwijl de licht grijze tinten, door den schilder op deuren en kozijnen aangebracht, den eenvoud van interieur verhoogen en veraangenamen.

Of zoo’n volksbad niet waarlijk gewaardeerd wordt!

Nu de exploitatie nog meer aangepast is aan de practijk en ook de prijsregeling tactisch is verminderd op meer stille dagen, neemt het gebruik der baden aanmerkelijk toe.

Eenige cijfers mogen dit illustreeren.

In juli vorig jaar bedroeg het gebruik der baden 576 in de maand- dit jaar steeg het in Juli dank zij gunstiger prijsbepaling tot 893 en in Mei zelfs tot 962, wat bijna een verdubbeling beteekent.

Nu moge het ’t volksbadhuis nog geldelijke offers vragen, de gemeente offert hier haar gelden toch voor een goed doel: de bevordering der volkshyiëne.

En dat kan en mag de gemeenschap ook wat waard zijn!

Voor nadere bijzonderheden omtrent opening, gebruik van het badhuis, prijzen en baden enz. verwijzen wij naar de prospecten, welke aan het badhuis verkrijgbaar zijn.

Het bestuur der Woningvereeniging Nijmegen deed hier weer nuttig werk, en vond in dit opzicht steeds een goeden steun van den heer Pitlo, en administrateur der woningvereeniging”. (De Gelderlander 7/8/1922)

Aanvankelijk minder bezoekers dan gehoopt, tariefverlaging

Aanvankelijk heeft het Badhuis niet het gehoopte succes: “Gedurende het geheele jaar 1923 bleef het bezoek van het badhuis van ’t Maasplein onbevredigend, ondanks de toepassing van het lage tarief op de laatste drie dagen van de week. Daarom werd aan het einde van het verslagjaar besloten het tarief met ingang van 1 Januari 1924 voor alle dagen van de week nog aanmerkelijk te verlagen, teneinde het badhuis aan zijn doel te doen beantwoorden, zij het ook met de kans van vergrooting van het verlies. Het tarief werd nu gedurende de geheele week gesteld op 12 cent voor een kuipbad en 5 cent voor een stortbad.…

De resultaten van dit verlaagde tarief gedurende de eerste maanen van dit jaar 1924 zijn inderdaad gunstig. Het gebruik der baden is zeer gestegen, zoodat zelfs niet alleen uit een oogpunt van volksgezondheid door den getroffen maatregel iets goeds is bereikt, doch ook de inkomsent eene stijgende lijn vertoonen.

Over het afgeloopen jaar bedroeg het exploitatieverlies van het badhuis aan het Maasplein f4729,15.” (PGNC 26/7/1924)

Voor aantal jaren zijn het aantal bezoekers gevonden, zie de onderstaande tabel:

Maasplein	Aantal baden	Stortbaden	Kuipbaden	Winst/verlies
1924	10.397	8.750	1.647	-4.985,90
1925	13.150	11.457	1.693	-4.477,76
1926
1927		13.170	1.260
1928		13.634	1.480
1929		9.665	1.116	-4.616,45
1930				-4.295.03
1931				-4.540,18
1932	Stijging ruim 9%	+ 1.852 tov 1931	– 403 tov 1931	-3.841,16
1933
1934
1935		13.864	829
1936
1937		13.830	639
1938
1939	1.966 meer

Vervolg

Na de Tweede Wereldoorlog kregen badhuizen het steeds moeilijker: huizen werden niet meer zonder douche gebouwd. Daarnaast was er de concurrentie van de zwembaden. Het badhuis aan het Maasplein sloot in 1975. Daarna zat er nog een tijd een verhuurwinkel en fysiotherapeut.

(Overige) Bronnen en verder lezen

De Gelderlander 7/8/1922

De Wester, september 2020: een mooi artikel over het Maasplein, met onder andere herinnneringen aan het Badhuis.