Nijmegen kreeg haar eerste moderne brug met de spoorbrug uit 1879. Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte deze zwaar beschadigd. In 1983 vond een belangrijke aanpassing plaats: de spoorbrug kreeg 1 boog:de pijlers voor de bogen in de Waal waren een te groot gevaar voor de scheepvaart geworden. In 2004 kwam de voetgangers-/fietsersbrug de Snelbinder.
Sinds 1879 loopt er een spoorbrug over de Waal. Daarmee was het de eerste moderne brug tussen Nijmegen en Over-Betuwe; de Waalbrug stamt uit 1936. De bouw daarvan vond plaats tussen 1876 en 1878, waarbij deze brug bestond uit 3 bogen.
Het landhoofd van deze brug doet denken aan een middeleeuwse poort met 2 torentjes en is ontworpen door Pierre Cuypers. Deze torentjes dienden tevens als verdediging van de brug.
Dit is overigens niet de eerste brug tussen Nijmegen en de overkant: de Romeinen hadden in de buurt van deze locatie al een brug gebouwd.
Oorlog
Tijdens de oorlog raakte de brug een aantal keren beschadigd.
Op 10 mei 1940 blies de Nederlandse genie de middelste boog op, om de opmars van de Duitsers te vertragen. Zie voor een foto onder andere F56710. Na een tijdelijk pontje was de brug op 12 november provisorisch hersteld en weer in gebruik genomen.
Op 28 september 1944 bliezen Duitse kikvorsmannen de middelste boog van de spoorbrug op (zie onder andere de foto F71826). Een deel van het landhoofd was intussen al door de Duitsers afgebroken, zodat op het landhoofd afweergeschut kon worden gezet.
In 1945 begonnen de herstelwerkzaamheden, waarbij een deel van het landhoofd is gesloopt.
1983: 1 pijler
Sinds 1983 bestaat de brug uit 1 boog: de pijlers voor de bogen in de Waal waren een te groot gevaar voor de scheepvaart geworden.
Aanvankelijk was het plan om het landhoofd te slopen; deze kreeg echter de status van rijksmonument “van belang uit een oogpunt van architectuurgeschiedenis als overblijfsel van een destijds zowel nationaal als internationaal opvallend landhoofd, van belang als een van de laatst overgebleven landhoofden in Nederland en van belang uit een oogpunt van de (technische en architectonische) geschiedenis van de Nederlandse Spoorwegen.”
Herstel
Sinds 2009 is de laatste hand gelegd aan het herstel: hierbij zijn de torentjes van het landhoofd opnieuw gebouwd, nog steeds is aan de kleur van de stenen te zien waar de nieuwbouw heeft plaatsgevonden. Deze herbouw maakt tevens deel uit van het plan om de oude poorten van de stad weer zichtbaar te maken; dit is ook de reden geweest om de poort bij het Hertogplein weer zichtbaar te maken.
Ook het beeld van de ridder met een windvaan bovenop de toren is opnieuw gebouwd. Hierbij is er echter 1 verschil: oorspronkelijk stonden de beelden als echte bewakers naar de rivier toe.
In een van de pijlers had de kunstenaar Theo Elferink (1923) jarenlang zijn atelier.
Snelbinder
Aan de spoorbrug hangt een tweede brug: de Snelbinder. Dit is een fietsbrug die in 2004 geplaatst is, vooral vanwege de verbinding tussen de stad en de Waalsprong.
Rondleidingen in het landhoofd
Tegenwoordig is het mogelijk om een rondleiding in het landhoofd te krijgen.
Elke zondag: 11:00u ; 12:00u ; 13:00u ; 14:00u ; 15:00u ; 16:00u
In de maanden januari, februari, november en december is dit: 12:00u ; 13:00u ; 14:00u ; 15:00u;
Bron: de eigen website van Het Landhoofd (link en gegevens overgenomen op april 2024), met bovendien veel meer informatie en mogelijkheid tot reserveren.
(Overige) Bronnen en verder lezen
(Uit Katholiek Illustratie via F9308 RAN)
Spoorbrug Nijmegen, wikipedia (link april 2024)
Snelbinder, wikipedia (link april 2024)
Spoorcat, Noviomagus (link april 2024)
Tussen wal en schip, Het moeizame brugverleden van Nijmegen, Paul van der Heijden in De Blik, Noviomagus (link april 2024)
http://rijksmonumenten.nl/monument/333577/landhoofd+spoorbrug/nijmegen/
Monumentaal landhoofd gereconstrueerd, Architectenweb, 7 juli 2009 (link april 2024)
Nieuw landhoofd spoorbrug opgeleverd, Henk Baron, 5 juli 2009 (link april 2024)
Restauratie Landhoofd Spoorbrug Nijmegen, Industrieel Erfgoed (link naar artikel werkt niet meer, april 2024)
Start renovatie bruggenhoofd, Omroep Gelderland (link werkt niet meer, april 2024)
6912, NAI (link werk niet meer, april 2024)
Een leuk stuk over de gevechten bij de spoorbrug bij Market Garden: http://www.strijdbewijs.nl/market-garden/nijmegen.htm
Een stuk over de uitleg van een landhoofd: http://www.joostdevree.nl/shtmls/landhoofd.shtml
Wonen in Nijmegen 